Ai Điếu João Gilberto

Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo, Lê Vũ
& Hồ Đắc Anh Thi
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: osdivergentes.com.br
Graphics: MarcMarc

NT: Ngày 6 tháng 7 năm 2019, người ca sĩ Ba Tây João Gilberto đã giã từ thế giới, mang theo ông tiếng hát nhẹ nhàng tình tứ của thập niên 50 và những tình ca lãng đãng bossa nova mà ông đã khai phá.  Vào thời bấy giờ, nhạc điệu samba rộn ràng cuống quít khắp nơi trên vùng đất Nam Mỹ này, Gilberto đã giảm tốc độ của samba, dẫn dắt người nghe qua những hợp âm mới lạ của thể nhạc jazz, trên những nhịp chỏi của tiếng đàn guitar của ông.  Và ông đã cất tiếng hát.

Chris Richard, người điểm nhạc của The Washington Post cho rằng, “Giọng hát của [Gilberto] nghe thật là thân mật – du dương hơn cả tiếng thở dài, nhịp nhàng hơn cả lời tình tự, nhưng chỉ hơn chút xíu mà thôi.”  Ông còn thêm, “Mỗi âm thanh hiện ra từ trên môi của ông ta mang cả một trời thoải mái tự tại.  Nhưng chúng ta phải hiểu rằng, ông đã tốn biết bao công sức để tìm cho ra chốt điểm ma mị ấy, nơi mà từng làn hơi thở đã hóa thành âm nhạc.”

LV: Nói đến bossa nova của Ba Tây thì phải nói đến João Gilberto, người được cho là “sư tổ” của bossa nova vì ông là nhạc sĩ tiên phong đã đưa tiết tấu đặc biệt bossa nova này đến tầm vóc vĩ đại của ngày hôm nay.  Nhạc phẩm Garota de Ipanema là một bossa nova thật tiêu biểu mà ai yêu chuộng giai điệu này đếu phải biết. Tôi rất thích bài này nên đã hòa 2 phiên bản khác nhau, một cho bạn và một cho Hồ Đắc Anh Thi. Tôi chắc rằng thể nào tôi cũng sẽ trở lại Garota de Ipanema với một phiên bản khác nữa trong tương lai, hy vọng với một giọng hát khác. Mong rằng hồn nhạc bossa nova sẽ mãi vang vọng với thời gian.

NT: Bài nhạc Garota de Ipanema là một trong những ca khúc nổi tiếng của ông, viết bởi Antônio Jobim , và cũng là bài nhạc đầu tiên đưa Astrude Gilberto vào làng âm nhạc thế giới trong phiên bản Anh ngữ The Girl from Ipanema.  Sau đây là những ca khúc tiêu biểu của João Gilberto đã xuất hiện trên KẻJazz, xin đăng lại như một ai điếu cho người nhạc sĩ tài hoa João Gilberto.

Im Lặng Đêm Trời Sao

Nhạc: Antonio Carlos Jobim
Lời: Gene Lees
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
Phòng thâu: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Anh Thi, Graphics: MarcMarc

LV:  Tưởng rằng sẽ không trở lại với nhạc phẩm này nữa. Vậy mà chưa đầy một năm, “Im Lặng Đêm Trời Sao” một lần nữa được cho lên Ke Jazz, theo yêu cầu của ca sĩ cộng tác viên AT.
Tôi luôn cảm thấy hấp dẫn với giai điệu này. Tưởng rằng lúc trở lại sẽ không đủ hứng khởi, nhưng tôi ngạc nhiên với cảm giác như đánh một bài mới. Thế là lại có một phiên bản mới. Bossa nova của Jobim không phải loại nhạc dễ hát. Những nhịp phách chõi ông viết đòi hỏi người hát phải thật thấm nhuần với giai điệu để giữ cho hơi thở và phát âm đều đặn, tự nhiên. Đây là một điểm rất khác biệt với nhạc Việt. Có thể nói là không có nhạc phẩm Việt nào mang tính cách như vậy. Cũng vì thế những ai yêu thích nhạc Việt sẽ phải thật sự cởi mở tâm hồn âm nhạc mới thật sự nhận ra cái “ngoạn nhĩ” của nhạc bossa nova Ba Tây của Jobim, mà nhạc phẩm này là một điển hình. Hát khó vậy mà ca sĩ AT lại muốn hát vì cô yêu thích bossa nova. Mong rằng quí thính giả nghe “Im Lặng Đêm Trời Sao” lần này có thể cảm nhận được cái niềm mê thích bossa nova của người ca sĩ không chuyên nghiệp từ đất Sài Gòn. Mời thưởng thức.

Im Lặng Đêm Trời Sao

Đêm lặng im, trời sao lặng im
Cung đàn anh tựa như làn hơi
Trong lặng thinh từng giây nhẹ buốt trong tim anh

Tâm tình xin chìm theo mộng mơ
Âm thầm ta tựa vai kề nhau
Trên đồi cao, biển đêm tựa như một ước mơ, ước mơ rất êm đềm

Anh cầu mong thời gian ngừng trôi
Cho tình yêu ngàn thu nào phai
Đến khi tàn hơi lòng anh còn đắm say yêu em

Đễ anh quên đi cô đơn lạc loài
Những đêm khuya không nơi quay về
Ước mong em bên anh, ta tìm ta trong nhau
Tháng năm bao yêu thương ngọt ngào, ta có nhau

Quiet Nights of Quiet Stars

Quiet nights of quiet stars
Quiet chords from my guitar
Floating on the silence that surrounds us

Quiet thoughts and quiet dreams
Quiet walks by quiet streams
And a window that looks out on Corcovado, oh how lovely

This is where I want to be 
Here with you so close to me
'Til the final flicker of life's ember

I who was lost and lonely
Believing life was only
A bitter tragic joke, have found with you
The meaning of existence, oh my love

Im Lặng Đêm Trời Sao

Nhạc & Lời: Antônio Carlos "Tom" Jobim
 Lời Việt: Nguyễn Thảo
 Trình Bày: Nguyễn Thảo
 Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Graphic Design: MarcMarc

LV: Dạo trước khi bắt đầu nhóm Kẻ Jazz tôi hay nghe nhạc streaming qua Pandora.  Tôi thường chọn một ca nhạc sĩ jazz tiêu biểu như Diana Krall chắng hạn, sau đó để Pandora chọn lấy những bài nhạc jazz để nghe.  Tôi ngạc nhiên vì, ít nhất là 8/10 lần, Pandora sẽ chơi bài Quiet Night of Quiet Stars.  Lúc đó tôi chắng biết bài này của ai, nhưng giai điệu đặc biệt của bài luôn làm tôi chú ý lắng nghe.  Nghe mãi thành nghiện.  Sau để ý mới biết tên bài là Quiet Night of Quiet Stars nhưng cũng chưa biết ai là tác giả.  Khi bạn gửi bản dịch cho tôi thì tôi mới biết đó là kiệt tác của Antônio Jobim.

NT:  Corcovado là một địa danh của Brazil.  Trên đỉnh đồi cao, cheo leo trên ghềnh đá, tượng chúa Jesus the Redeemer dang tay đứng như ban bố một niềm bình an, một chút hạnh phúc tưởng như nhỏ nhoi nhưng vĩnh cửu.  Tôi không biết Jobim vì lý do gì đã chọn địa danh này cho ca khúc mang tựa đề Anh ngữ Quiet Night of Quiet Stars.  Là một tình khúc ngắn gọn, rất nhỏ nhoi, nhưng đã nắm giữ được cái gì đó rất tuyệt đối để làm đẹp thêm cho đời sống.  Tiếng guitar của bạn đã dẫn dắt tôi đi đến một nơi nào đó (Corcovado?), rất xa lạ, nhưng rất tuyệt vời.

LV:  Khi làm bài này tôi rất phấn khởi vì đây là giai điệu mình thích.  Nhưng phấn khởi một cách rụt rè vì cách chuyển hợp âm lạ, khó nắm bắt này không dễ thực hiện, và cũng có lẽ không dễ thuyết phục cho giới thưởng thức nhạc Viêt.  Băn khoăn mãi một thời gian rồi tôi cũng hoàn thành bài hát.  Tôi cố gắng theo sát tiết tấu bossa nova chậm này tạo nên nét quen thuộc cho người nghe.  Đồng thời tôi dùng những nốt nhạc guitar thùng để trau chuốt làm cho óng ả hơn những khúc chuyển hợp âm phá cách, trong hy vọng là giúp cho người nghe dễ cảm nhận ý nhạc đặc biệt này. Cũng may là bạn diễn tả bài này một cách thật nhẹ nhàng, dễ dàng thấm thía.  Hy vọng người nghe cũng cảm thấy và sẽ yêu mên bài này như tôi.

Im Lặng Đêm Trời Sao

Đêm lặng im, trời sao lặng im
Cung đàn anh tựa như làn hơi
Trong lặng thinh từng giây nhẹ buốt trong tim anh

Tâm tình xin chìm theo mộng mơ
Âm thầm ta tựa vai cùng nhau
Trên đồi cao, biển đêm ngập sao đầy ước mơ
Ước mơ rất êm đềm

Anh cầu mong thời gian ngừng trôi
Cho tình yêu ngàn thu nào phai
Đến khi tàn hơi lòng anh còn đắm say yêu em

Đễ anh quên cô đơn lạc loài
Những đêm khuya không em nơi này
Ước mong ta bên nhau, ta tìm quên trong nhau
Tháng năm bao yêu thương ngọt ngào, ta có nhau


Quiet Night of Quiet Stars

Quiet nights of quiet stars
Quiet chords from my guitar
Floating on the silence that surrounds us.

Quiet thoughts and quiet dreams Quiet walks by quiet streams
And a window that looks out
on Corcovado (the mountains and the sea), oh how lovely

This is where i want to be
Here with you so close to me
'Til the final flicker of life's ember.

I who was lost and lonely
Believing life was only
A bitter tragic joke, have found with you,
The meaning of existence, oh my love