Cuồng Phong

Nhạc: Dimitri Tiomkin
Ned Washington
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Mùa bão biển năm trước, bài nhạc Cuồng Phong này đã đến với thính giả qua phiên bản bossa nova.  Năm nay, chưa đến mùa bão, nhưng cuồng phong vẫn cứ lồng lộng đến vì… khí hậu toàn cầu đã bị thay đổi.  Bài nhạc này đã làm tôi ngất ngư khi nghe bà Nina Simone say sưa bên cây dương cầm.  Nina Simone là một nhạc sĩ đa tài.  Bà đã không thành công mấy ở Mỹ.  Nhưng khi qua đến Âu châu, bà đã trở thành một hiện tượng trong nhạc Jazz.  Giọng bà có một hơi rung rất quái.  Và cách xử lý những ca khúc Jazz standards cũng quái không kém.

Bài Wild is the Wind (Cuồng Phong) là một trong những ca khúc rất thành công của bà.  Chính phiên bản của bà đã cho tôi hứng cảm viết nên bản dịch này.

LV: Bản nhạc Cuồng Phong này làm cho tôi khá là rối loạn tinh thần. Khi nghe lần đầu phiên bản của Nina Simone tôi đã lo lắng vì không biết làm sao xử lý nhạc phẩm này. Nghe thêm nhiều phiên bản khác lại còn làm mình thêm rối trí vì không ai trình bày giống ai. Tôi có cảm tưởng người nhạc sĩ chỉ cho ra ý nhạc và lời, sau đó ai muốn đánh muốn hát sao thì tùy ý theo ngẫu hứng. Bẵng đi một thời gian nghiền ngẫm tôi nghĩ có lẽ cũng phải làm theo kiểu tùy hứng như vậy. Thế nên khi thực hiện 2 phiên bản cho tôi và bạn thì cả tôi và bạn đều hát không giống nhau. Chả hiểu sao… Có lẽ vì thế mới gọi là Cuồng Phong, phải không bạn?

Cuồng Phong

Ôi người yêu cùng tôi say đắm cuộc đời
Dìu tôi bay giây phút tuyệt vời
Vì tình ấy như gió ngàn khơi
Loạn cơn cuồng phong đến

Xin người cho vòng tay ôm xiết nồng nàn
Nghẹn trong tôi cơn khát ngụt ngàn
Vì cơn lốc xuyên phá buồng tim
Lộng cơn cuồng phong đến

Phút bên nhau
Nghe chừng muôn tiếng tơ đồng vi vút
Phút hôn nhau
Nghe đời như mới vừa lúc nguyên sơ
Lúc xuân say mùa
Phút giây trông chờ
Người yêu ơi, người là cuộc đời

Cây mùa đông còn khư lá chiếc một mình
Người yêu ơi, cùng tôi níu lấy cuộc tình
Để cùng sống còn giữa cuồng phong
Từng cơn cuồng phong đến

Wild is the Wind

Love me, love me, love me, say you do
Let me fly away with you
For my love is like the wind
And wild is the wind

Give me more than one caress
Satisfy this hungriness
Let the wind blow through your heart
For wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You're spring to me
All things to me
Don't you know, you're life itself!

Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we're like creatures of the wind
And wild is the wind

Người Yêu Mau Về Đây

Nhạc: Johnny Green
 Lời: Edward Heyman
 Lời Việt Nguyễn Thảo & Lê Vũ
 Trình Bày: Nguyễn Thảo
 Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Photo & Graphic Design: MarcMarc

NT:  I Cover the Waterfront là một nhạc phẩm jazz standard, viết từ năm 1933 dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên nổi tiếng thời bấy giờ của Max Miller.  Tôi vẫn mang ấn tượng của một loại film noir qua tiếng hát của Billie Holiday cho đến giờ.  Tuy vậy, sau khi hoàn tất lời dịch, lúc nghe, tôi lại có cảm tưởng nhạc phẩm này thật thích ứng với tâm trạng của những người đã vượt biển đi tìm tự do, đã để lại những người thân yêu của họ bên kia bờ đại dương.  Lòng hoài mong.  Tình yêu.  Niềm khổ đau.  Những định luật chung của nhân loại.

LV: Thoạt đầu nghe nhạc phẩm này mà bạn đã dịch là Người Yêu Mau Về Đây, tôi đã cảm thấy có gì đó là lạ, vướng mắc ở ngay những câu hát đầu.  Cái cảm giác hụt hẫng lạ kỳ đó cứ đến với tôi mỗi lần nghe nó.  Mãi cho đến khi nghiên cứu kỹ thêm về cấu trúc và cách chuyển hợp âm của bài tôi mới hiểu tại sao bài nhạc này cho tôi cái cảm giác đó: Tác giả đã cho chuyển hợp âm rất “ngược ngạo” ở một vài đoạn.  Tỷ dụ như từ D7, thay vì chuyển qua Gm, thì lại chuyển qua Dm7, tạo nên cảm giác thiếu hụt, ấm ức.  Sau rồi nghe mãi cũng thành quen tai, tôi lại cho rằng biết đâu đó chính là cách tác giả cố ý một cách tài tình trong việc dùng nhạc để diễn tả cái băn khoăn, khắc khoải của kẻ mong đợi chăng?  Với tôi, nhạc phẩm này như rượu cũ để lâu lên men nồng, càng nghe càng thấm thía hơn…

Người Yêu Mau Về Đây

Bãi cát dài mình anh chơ vơ
Đứng ngóng trông biển rộng
Từng giây phút anh trông mong
Người yêu mau quay về đây

Bước đi một mình, anh mơ em
Bóng dáng ai mịt mùng
Bầu trời đen sao lung linh
Càng thêm bơ vơ lạnh lùng

Em yêu ơi, nào còn hoài trông
Nơi đây riêng anh, ngày chờ đêm mong
Em (đang) nơi nào? Còn nặng tình xưa?
Hay vui duyên đời, quên lối quay về?

Bên đây bờ mình anh mỏi mong,
Đứng ngóng trông biển rộng
Chờ mong em trong cơn mê
Người yêu hãy mau quay về


I Cover the Waterfront

I cover the waterfront
I'm watching the sea
Will the one I love
Be coming back to me?

I cover the waterfront
In search of my love
And I'm covered by
A starless sky above

Here am I patiently waiting
Hoping and longing oh, how I yearn
Where are you? Are you forgetting?
Do you remember and will you return?

I cover the waterfront
And I'm watching the sea
For the one I love
Must soon come back to me

Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Nhạc & Lời: Irving Berlin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & Phối Khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic design: MarcMarc

LV:  Tôi rất phân vân không biết làm sao để bắt đầu bài này. Lần đầu tiên nghe How Deep Is The Ocean tôi hoàn toàn không có khái niệm gì cả về cấu trúc của bài.  Cứ miên man thả hồn theo giòng nhạc không chút định hướng.  Phiên bản của Ella Fitzgerald đã mơ hồ trong kết cấu, mà Diana Krall lại còn hát ad lib hơn thế nữa.  Cho nên tôi không hình thành được trong trí tưởng bài phải trình bày như thế nào cho đúng với cảm tính của mình. Cho đến một hôm tình cờ nghe được Eric Clapton hát bài này với style blues đặc biệt của ông.  Tôi biết ngay mình phải thực hiện nhạc phẩm này như thế nào.  Còn với bạn thì lý do nào bạn chọn bài này?

NT: Đây là một bài nhạc tôi cho là tiêu biểu trong giòng nhạc jazz cổ điển.  Cấu trúc đơn sơ.  Lời lẽ mộc mạc.  Dường như ai muốn hát sao thì hát.  Thành ra 10 phiên bản, bạn sẽ thấy 10 bài diễn khác nhau, hòa âm khác nhau, thậm chí có nhiều ca sĩ đã đổi khác lời ca hoàn toàn, không liên quan gì đến nguyên bản cả.
Ngược lại, bài nhạc này có lời là một sê-ri những câu hỏi tu từ, với những biểu tượng và phúng dụ.  Có lẽ vì vậy mà tôi cảm thấy thích thú khi chọn bài này như một thử thách trong phần dịch thuật.

LV: Tôi pha trộn nét jazz và blues vào với nhau cho bài.  Jazz ở trong những hợp âm tiêu biểu của piano, blues ở trong những nốt nhạc nửa vời cùng với nhịp guitar đệm theo phong cách blues của Eric Clapton.  Tôi nghĩ bạn cũng ít nhiều mang vào trong cách trình bày của bạn một ít hơi hướm blues.

NT: Tôi nghĩ thật ra, âm nhạc có trắng có đen, nhưng cũng có xam-xám.  Đấy là chốn biên thùy, và cũng là nơi có những kẻ như bạn và tôi vãng lai mạo hiểm và vui chơi.  Jazz-blues.  Blues-jazz. Chút này trộn lẫn chút kia.  Muôn màu muôn sắc.  “Bao la cao trời cao” mà.

Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Ngần nào là thật say mê
Tình này dành cho em?
Nông sâu ôi đại dương đó?
Cao xa trời xanh thắm?
Bao nhiêu phút giây qua
Anh luôn trông ngóng em?
Bao nhiêu hoa trong vườn hồng
Long lanh hạt sương đêm?

Bao xa anh còn lê bước
Đến với em yêu kiều?
Bao xa là một chuyến
Phiêu lưu hành tinh em?
Nước mắt anh tuôn rơi bao nhiêu
Khi ta xa lìa nhau?
Bao sâu ôi lòng đại dương?
Bao la cao trời cao?


How Deep is the Ocean?

How much do I love you?
I'll tell you no lie
How deep is the ocean?
How high is the sky?
How many times in a day
Do I think of you?
How many roses are
Sprinkled with dew?

How far would I travel
Just to be where you are?
How far is the journey
From here to a star?
And if I ever lost you
How much would I cry?
How deep is the ocean?
How high is the sky?

 

Khoảng Nửa Khuya

Nhạc: Thelonious S. Monk
Lời: Bernard D. Hanighen & Cootie Williams
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày: Lê Vũ
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic Design: MarcMarc

LV: Lần đầu nghe ‘Round Midnight tôi đã biết đây là một nhạc phẩm “khó nuốt”. Sau bạn lại nói bài này là bài có giai điệu (melodic) nhất của Thelonious Monk, tôi tin ngay. Mỗi một phiên bản của mỗi một ca sĩ là một khám phá mới gần như hoàn toàn khác lạ với nhau. Cứ thử so sánh cách hát của Amy Winehouse và Sting thì thấy ngay cái tính cách lưu hoạt (fluidity) lạ kỳ trong nhạc của Monk. Tôi chật vật với bài này khá lâu, không rõ là phải trình bày như thế nào cho hợp lý.
Sau nghĩ lại thì thấy rằng khúc mắc của tôi là việc kiếm tìm cái “hợp lý” mơ hồ đó.  Tôi cứ lẩn quẩn trong cái rào cản kỹ thuật mà quên mất cái cảm giác của mình. Thể rồi tôi lắng lòng lại, để cảm xúc dẫn dắt, thế là hoàn thành bài hát. Hai lần nghe lại, hai phiên bản khác nhau. Kể cũng kỳ thú.

NT: Monk là một trong những nhạc sĩ jazz quan trọng.  Ông viết khá nhiều, nhưng giới thưởng ngoạn thích nhạc của ông rất ít là vì nó khá khác biệt ở thời điểm đó, ví dụ như ông trọng về ngẫu hứng (improvisation), chuộng âm điệu nghịch tai (disonance), và cách dùng khoảng im lặng trong câu nhạc.  Giống như những nhạc sĩ jazz khác, nhạc của ông thường dành cho khí cụ.  Sau đó lời nhạc được viết bởi những người yêu mê nhạc của ông.  Và vì thế, chỉ có một số ít ca sĩ “xâm mình” hát nhạc của ông, như Abbey Lincoln, Carmen McRae, và gần đây, Karrin Allyson.
Cách sống cũng như cử chỉ của ông cũng khá khác người.  Tương truyền rằng trong những buổi trình diễn, nhiều khi hứng thú quá, ông bỏ đàn piano và đứng lên nhảy nhót lung tung.
Ông bắt đẩu chơi nhạc trong thập niên ’40.  Nhưng ít người hiểu ông cũng như nhạc của ông, cho nên đến thời ’50, ông hầu như bị bỏ rơi, cho đến thập niên kế tiếp, giới sành điệu mới khám phá chân tài của ông.  Và cách ăn diện của ông vào thời ấy nay được công nhận là rất “mode”.
Riêng về “’Round Midnight” hoặc “Round About Midnight”, có lẽ vì khá dễ nghe, và lời nhạc cũng “sướt mướt”, nên bài này tương đối được chiếu cố nồng nhiệt.

Hy vọng trong tương lai, KẻJazz sẽ lần lượt giới thiệu những nhạc phẩm quan trọng khác của ông như “Monkery’s The Blues”, “Ruby, My Dear”, “Well You Needn’t”, “Get It Straight”… để làm khó dễ lỗ tai các bạn.

Khoảng Nửa Khuya

Vào gần khi nửa khuya, mình ta thôi, dù muốn quên
Ngày vừa qua quá mau, nào vấn vương không đâu
Chiều hoàng hôn xuống dâng nghẹn ngào
Rồi bao xót xa quặn đau tìm đến bên mình

Bồi hồi, thêm tiếc thương, càng thâu đêm, từ nửa khuya
Hồn ngợp hơi với bao niềm nhớ nhung khát khao
Vì con tim vẫn luôn đợi chờ
Lặng im trong bóng đêm bơ phờ

Dù cho ta trách nhau bao lời đắng cay lòng
Nào con tim có thay đâu hình bóng
Em yêu, anh mãi mơ em hoài
Vắng em, lòng lạnh giá trống không
Nỗi điên cuồng nhớ mong

Cầu mong cho phút giây tình yêu ta vào giấc khuya
Nhẹ nhàng dang cánh bay
Vì có em đến đây
Chuyện tình yêu sẽ thêm mặn nồng
Dù đêm khuya vẫn dâng trong hồn


‘Round Midnight

It begins to tell 'round midnight
'Round midnight
I do pretty well 'til after sundown
Suppertime I'm feeling sad
But it really gets bad 'round midnight

Memories always start 'round midnight
'Round midnight
Haven't got the heart to stand those memories
When my heart is still with you
And old midnight knows it too

When some quarrel we had needs mending
Does it mean that our love is ending?
Darling I need you
Lately I find
You're out of my arms
And I'm out of my mind

Let our love take wing some midnight
'Round midnight
Let the angels sing
For your returning
Let our love be safe and sound
When old midnight comes around