Dửng Dưng

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Bội Ngọc
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Bội Ngọc
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT:  Trong những thập niên gần đây, gia đình của Marvin Gaye, một ca nhạc sĩ nổi tiếng của thập niên 60 và 70, đã kiện những nhạc sĩ đương đại như Robin Thicke, Pharrell Williams, và Ed Sheeran về việc “cầm nhầm” cái “xúc cảm” và “phong cách” của bài nhạc.  Robin Thicke và Pharrell Williams trong bài “Blurred Lines” và Ed Sheeran trong “Thinking Out Loud”.

Trong trường hợp “Blurred Line”, Marvin Gaye đã thắng hơn mười triệu Mỹ kim.

Trong trường hợp của Ed Sheeran, ca khúc “Thinking Out Loud” bị xem như đã cuỗm “âm trình” (chord progression) từ bài “Let’s Get It On” của Marvin Gaye. Ngoài ra, giai điệu, ca từ, tiết tấu đều không có gì giống.  Luật sư của bên kiện đã tuyên bố: Trong lịch sử âm nhạc, chưa bao giờ có một nhạc sĩ nào đã từng dùng âm trình giống như vậy.  Tôi chỉ biết nói, “WOW!?!?!”

Lẽ dĩ nhiên, ngay sau đó, cộng đồng mạng đã cho đăng tải những đoạn nhạc của J. S. Bach và những tổ sư nhạc cổ điển khác đã dùng âm trình y chang như vậy từ bao thế kỷ trước. Vụ kiện này trở nên thêm lôi thôi và vẫn còn đang tiếp diễn.

Nói đến chuyện đó làm tôi nghĩ đến “Etude in E Minor” của Chopin.

Người nhạc sĩ tài hoa Serge Gainsbourg mà KeJazz đã đăng tải Đồng Đen (Black Trombone), Những Thứ Không Đâu (Ces petits riens), Bây Giờ Là Mùa Mưa (La saison des pluies) đã từng lấy nguyên một đoạn nhạc của Etude, đã viết lời hát để tặng cho người tình là Jane Birkin.  Ca khúc mang tựa đề “Jane B.”

Insensatez, nguyên tác của Dửng Dưng là một ca khúc bossa nova standard, cũng đã mượn cái “phong cách” và “âm trình” của Etude.

Thử tưởng tượng đến bao nhiêu tỷ Mỹ kim các nhà nhạc sĩ như Bach và Chopin sẽ được nếu họ đâm đơn kiện cái gia đình ông Marvin Gaye và những nhạc sĩ đương đại.

LV: Tôi rất thích bài How Insensitive của Jobim. Thích nó hơn cả 2 bài nổi tiếng nhất của ông là The Girl From IpanemaQuiet Nights, Quiet Stars. Tôi cũng rất thưởng thức lời bạn dịch cho bài này. Thấm thía, cô đọng! Tôi cũng khá hài lòng với phiên bản của bài này trước đây với giọng hát của bạn.

Tuy nhiên tôi luôn nghĩ nếu có được một giọng nữ hát bài này thì chắc là bài sẽ thêm phần thú vị. Thế nhưng tìm một giọng nữ thích hợp với nhạc Jobim không phải dễ. Bài mẫu làm xong cả hơn năm mà không có ai hát. Có một giọng ca nữ tôi cho là thích hợp nhất thì vì sinh kế quay cuồng nên tôi đợi mãi vẫn không được nên đành bỏ qua không đợi nữa. Nghĩ bụng chắc có lẽ phải bỏ xó phiên bản này. Tình cờ đâu, qua Triệu Vinh, tôi quen được chị Bội Ngọc. BN có giọng hát khá điêu luyện và một làn hơi nhẹ nhàng thanh thoát mà tôi cho là sẽ rất thích hợp với phiên bản này. Đây là lần đầu tiên Bội Ngọc đến với Kejazz qua một nhạc phẩm chị cũng mới hát lần đầu. Tuy nhiên tôi tin rằng người nghe sẽ thưởng thức giọng ca mới này như tôi và bạn.

NT: Đồng ý với bạn. Giọng alto ấm áp của Bội Ngọc có một chút chất khản của cà phê và khói thuốc (mặc dù tôi không biết chị có uống nhiều cà phê và hút thuốc không) thật là lôi cuốn người nghe. Xin mời các bằng hữu nghe và comment cho nhiều để khích lệ người ca sĩ mới của KJ.

Dửng Dưng

Em, chắc em trách tôi
Đã không thiết tha
Vì khi nói em yêu tôi đắm say.
Sao thấy tôi dửng dưng,
Vẫn xa cách xa,
Dù em hiến dâng tôi bao tháng năm.
Em, chắc em xót xa
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

Nay đã xa cách nhau.
Có tôi vẫn đây
Cùng hình bóng em khi ta chia tay.
Bao oán thương đớn đau,
Mắt em đẫm sâu
Lời không nói nhưng tim em nát tan.
Tôi biết em xót xa,
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

How Insensitive

How insensitive
I must have seemed,
When she told me that she loved me.
How unmoved and cold
I must have seemed,
When she told me so sincerely.
Why, she must have asked,
Did I just turn and stare in icy silence.
What was I to say?
What can you say
When a love affair is over?

Now she's gone away,
And I'm alone
With a memory of her last look.
Vague and drawn and sad,
I see it still
All her heartbreak in that last look.
How, she must have asked,
Could I just turn and stare in icy silence.
What was I to do?
What can one do,
When a love affair is over?

Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay

Nhạc & lời: Irving Berlin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Triệu Vinh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Phòng Thâu NTV 
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Cũng giống như bạn, tôi hay nghe lại những ca khúc post trên mạng trong những năm tháng mới bắt đầu của KeJazz.  Và tôi vẫn hay nghĩ, tôi cần phải chỉnh sửa câu này, cần đổi đôi chữ chỗ nọ.  Tôi đoán là trong quá trình sáng tác, chúng ta không bao giờ ngưng cố gắng làm hay hơn, mới hơn. 

Tôi cũng nhớ có người đã từng nói với tôi, một văn bản mà “over-edit” sẽ không còn hay nữa.

Tôi đã từng phân vân: như thế thì đến lúc nào ta biết là chỗ phải ngừng?  Lại nữa, hay hoặc dở, đối với ai?

Ngày trước, viết một tác phẩm. một trang nhạc, tất cả đều bằng tay.  Vấn đề ngưng sửa đổi lúc nào thật là quan trọng.  Bản thảo được chỉnh sửa  bằng tay.  Cho đến khi xem như thỏa mãn mới đem ra nhà in.  Đến lúc ấy, dù muốn dù không, tác phẩm in kể như là… đinh đóng cột.

Ngày nay, viết văn, viết nhạc, hòa âm thường bằng máy vi tính, đăng tải trên mạng điện tử.  Cần thay đổi gì thì cứ upload phiên bản mới.  Chẳng phiền hà là bao.

Lẽ dĩ nhiên, bạn trở lại với những tác phẩm cũ với một ý niệm khác, một thử nghiệm khác, và lẽ dĩ nhiên, một hòa âm khác.  Cũng như một giọng hát khác.

Ngày trước, Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay? đã được hòa âm rất standard.  Có một vài chỗ tôi nghĩ lời ca có thể làm đẹp hơn.  Vì thế, khi bạn đưa ý kiến mời Triệu Vinh hát lại ca khúc này, tôi rất hoan nghênh. 

Tuy ca khúc này thật giản dị, nhưng tôi biết có nhiều đoạn cần phải được xử lý khéo léo.  Tôi có đưa đề nghị là TV nên nghe những bản diễn của nhiều ca sĩ Mỹ khác nhau để nghiệm ra những cảm xúc họ mang vào qua kỹ thuật hát.

Cũng vì những lý do vặt vãnh này mà hôm nay, KJ lại có một phiên bản mới cho Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Cái này là bình mới mà rượu cũng mới đấy nhé.

LV: Tôi thường ngại nghe lại bài cũ vì sợ rằng tôi sẽ nghe ra cái khuyết điểm nào đó để rồi khó chịu trong bụng. Tuy nhiên tôi lại khá hài lòng với phiên bản đầu của bài Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay? này. Thế nhưng lần này nghe lại, trong đầu lại nảy ra ý mới. Tự nghĩ, KeJazz vừa có thêm một giọng hát điêu luyện, “đầy nội lực” của Triệu Vinh, nên tại sao không một phiên bản mới? Với tinh thần là luôn tìm tòi, lục lọi những nét mới nên tôi chắc rằng việc bài cũ trong phiên bản mới, giọng hát mới sẽ thường xảy ra trên diễn đàn KeJazz này.

Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Ngần nào là thật say mê
Tình này dành cho em?
Nông sâu ôi đại dương đó?
Cao xa trời xanh thắm?
Bao nhiêu phút giây qua
Anh luôn trông ngóng em?
Bao nhiêu hoa trong vườn hồng
Long lanh hạt sương đêm?

Bao xa anh còn lê bước
Đến với em yêu kiều?
Bao xa là một chuyến
Phiêu lưu hành tinh em?
Nước mắt anh tuôn rơi bao nhiêu
Khi ta xa lìa nhau?
Bao sâu ôi lòng đại dương?
Bao la cao trời cao?

How Deep is the Ocean?

How much do I love you?
I'll tell you no lie
How deep is the ocean?
How high is the sky?
How many times in a day
Do I think of you?
How many roses are
Sprinkled with dew?

How far would I travel
Just to be where you are?
How far is the journey
From here to a star?
And if I ever lost you
How much would I cry?
How deep is the ocean?
How high is the sky?