Lỗi Điệu

Nhạc: Antonio Carlos Jobim
Lời: Newton Mendonça
Lời Anh: Jon Hendricks & Jessie Cavanaugh
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhạc của Antonio Jobin chẳng có bài nào dễ.  Nhạc phẩm Desafinado này cũng không ngoại lệ.  Tôi biết bạn đã hăm he dịch bài này từ lâu.  Dạo trước tôi cũng có bàn với Anh Thi (nữ hoàng bossa nova tại đất Sài Thành) về Desafinado như một bài sẽ thực hiện, cô cũng nói thôi đi! Tôi biết bài khó thật.  Khó dịch, khó hát. Nhưng nghe thì thật hấp dẫn.  Thôi thì đợi vậy…

Cho đến khi bạn gửi tôi bản dịch tựa là Lạc Điệu, mừng quá!  Tôi chỉ đề nghị sửa thành Lỗi Điệu vì hai chữ có dấu nặng nằm cạnh nhau thật khó hát.  Biết là bài khó hát nhưng khi thực hiện nó thì mới biết khó hát tới chừng nào.  Dĩ nhiên đánh khó thì đã chấp nhận rồi nhưng hát bài này thật là chật vật.  Có những đoạn tôi phải thâu đi thâu lại mấy mươi lần, cho đến vài bữa sau vẫn thấy không xong phải thâu lại. Cái khó của nhạc Jobim không chỉ ở vào những chuyển thể khó đoán trong giai điệu, mà còn nằm trong cách bỏ câu, bỏ nhịp thật khó khăn. Thêm vào đó tôi lại còn phải làm sao cho lời dịch qua tiếng Việt được hát trơn tru, thuận nhĩ với giai điệu hóc búa này. Thật là một thử thách đáng kể. Phải thở phào nhẹ nhõm khi hoàn tất bài này. Chỉ không biết là người nghe có thấy tôi bị “lỗi điệu” trong nhạc phẩm Lỗi Điệu này không?

NT: Tôi nhớ bạn có nói với tôi về nhạc phẩm này một hai lần. Tôi phải “ngâm tôm” vì lẽ, như bạn nói, giai điệu quá hóc búa. Nghe tới, nghe lui, tôi vẫn không ghi nhớ được bài nhạc. Đã không nhớ kỹ giai điệu thì khó mà nghĩ sao cho ra lời.
Nhưng bạn đã xử lý bài nhạc thật tài tình. Tôi nghe bạn hát nhịp chỏi êm ái như lụa. Giọng bạn trong như ánh nắng Brazil. Tiếng đàn trống nhộn nhịp như ngày hội. Bản nhạc thật vui tươi lại che dấu một câu chuyện tình buồn. Đây chắc cũng là một nét đặc thù của nhạc Brazil, khác hẳn với nhạc Việt. Một bài nhạc tình buồn Việt Nam thì, ôi thôi, thật là áo não.

Lỗi Điệu
Vì tình yêu giống như câu nhạc kia bất tận cùng
Ngàn thi nhân bấy lâu vẫn ca tụng khúc lạ lùng
Một tấu ca rất lả lướt dưới trăng thu ngời sáng thêm đa tình
Cớ sao giai điệu của đôi ta lạc lõng một mình

Ngày nao môi hôn em đã làm cơn sốt tuyệt vời
Giờ đây ca khúc xưa hết còn lộng lẫy thật rồi
Giống như em giờ đã quên đi lời hát ngày nao
Theo bossa nova làm (tim) ta lao đao

Khi xưa bên nhau tim ta reo cùng nhịp không hề sai
Giờ đây nghe sao quá khác xa
Vần trong câu nghe như đã thay
Vì em lỡ quên mất đi giai điệu đôi ta thuở nao nồng say
Giờ xem như câu em hát khi tim đã hư hại rồi

Thì xin em hãy cho tim đập nhịp của ngày nào
Và xin cất tiếng ca giao hòa câu hát mê say tình đầu
Ao ước đôi ta thêm mãi du dương trong tấu nhạc yêu
Là khi anh thôi lo âu cho nhau vì đôi con tim ta say sưa bao đắm sâu
Và em thôi không sai khi em bên anh
Khi cùng anh phút hoan ca

Slightly Out of Tune (Desafinado)

Love is like a never ending melody,
Poets have compared it to a symphony,
A symphony conducted by the lighting of the moon,
But our song of love is slightly out of tune

Once your kisses raised me to a fever pitch,
Now the orchestration doesn't seem so rich,
Seems to me you've changed the tune we used to sing,
Like the bossa nova love should swing

We used to harmonize two souls in perfect time,
Now the song is different
And the words don't even rhyme,
'Cause you forgot the melody our hearts would always croon,
And so what good's a heart that's slightly out of tune?

Tune your heart with mine the way it used to be,
Join with me in harmony and sing a song of love,
We're bound to get in tune again before too long,
There'll be no Desafinado when your heart belongs to me completely
Then you won't be slightly out of tune
You'll sing along with me!

Im Lặng Đêm Trời Sao

Nhạc: Antonio Carlos Jobim
Lời: Gene Lees
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
Phòng thâu: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Anh Thi, Graphics: MarcMarc

LV:  Tưởng rằng sẽ không trở lại với nhạc phẩm này nữa. Vậy mà chưa đầy một năm, “Im Lặng Đêm Trời Sao” một lần nữa được cho lên Ke Jazz, theo yêu cầu của ca sĩ cộng tác viên AT.
Tôi luôn cảm thấy hấp dẫn với giai điệu này. Tưởng rằng lúc trở lại sẽ không đủ hứng khởi, nhưng tôi ngạc nhiên với cảm giác như đánh một bài mới. Thế là lại có một phiên bản mới. Bossa nova của Jobim không phải loại nhạc dễ hát. Những nhịp phách chõi ông viết đòi hỏi người hát phải thật thấm nhuần với giai điệu để giữ cho hơi thở và phát âm đều đặn, tự nhiên. Đây là một điểm rất khác biệt với nhạc Việt. Có thể nói là không có nhạc phẩm Việt nào mang tính cách như vậy. Cũng vì thế những ai yêu thích nhạc Việt sẽ phải thật sự cởi mở tâm hồn âm nhạc mới thật sự nhận ra cái “ngoạn nhĩ” của nhạc bossa nova Ba Tây của Jobim, mà nhạc phẩm này là một điển hình. Hát khó vậy mà ca sĩ AT lại muốn hát vì cô yêu thích bossa nova. Mong rằng quí thính giả nghe “Im Lặng Đêm Trời Sao” lần này có thể cảm nhận được cái niềm mê thích bossa nova của người ca sĩ không chuyên nghiệp từ đất Sài Gòn. Mời thưởng thức.

Im Lặng Đêm Trời Sao

Đêm lặng im, trời sao lặng im
Cung đàn anh tựa như làn hơi
Trong lặng thinh từng giây nhẹ buốt trong tim anh

Tâm tình xin chìm theo mộng mơ
Âm thầm ta tựa vai kề nhau
Trên đồi cao, biển đêm tựa như một ước mơ, ước mơ rất êm đềm

Anh cầu mong thời gian ngừng trôi
Cho tình yêu ngàn thu nào phai
Đến khi tàn hơi lòng anh còn đắm say yêu em

Đễ anh quên đi cô đơn lạc loài
Những đêm khuya không nơi quay về
Ước mong em bên anh, ta tìm ta trong nhau
Tháng năm bao yêu thương ngọt ngào, ta có nhau

Quiet Nights of Quiet Stars

Quiet nights of quiet stars
Quiet chords from my guitar
Floating on the silence that surrounds us

Quiet thoughts and quiet dreams
Quiet walks by quiet streams
And a window that looks out on Corcovado, oh how lovely

This is where I want to be 
Here with you so close to me
'Til the final flicker of life's ember

I who was lost and lonely
Believing life was only
A bitter tragic joke, have found with you
The meaning of existence, oh my love

Khát Nước

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ 
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Thú thật với bạn, khi tôi dịch bài này, tôi nghĩ đến một giọng nữ để diễn tả nỗi khát khao dày xé trong tim, ví von mình như cánh hoa sẽ héo úa khi thiếu vắng người yêu.  Một phần cũng vì âm ngữ Việt.  Nên tôi không biết ví như thế có quá ủy mị cho một đấng nam nhi như bạn không?

LV: Thật tình mà nói khi thực hiện nhạc phẩm này tôi hoàn toàn không có khái niệm gì về giọng nam hay giọng nữ cho bài.  Tôi chỉ bị cuốn hút bởi nhịp đập nóng bỏng cuồng dã của bossa nova mà Antonio Jobim đã cống hiến cho đời. Nếu dựa theo lời trong ngôn ngữ Việt thì, giống như bạn nói, người nam hát bài này có vẻ ủy mị, mê đắm quá.  Nhưng với cảm nhận của tôi về giai điệu thì không thể nói là ẻo lả, ủy mị chút nào.  Ngay cả hình ảnh của cánh hoa tàn khô, khát khao những giọt nước mưa như một ẩn dụ về trái tim của chàng trai mong mỏi mối tình nào đó, trong trí tưởng của tôi, là một hình ảnh tuyệt vời, không hề mang giới hạn của giới tính gì cả.  Một hình ảnh đầy ý nghĩa và say mê. Có thể tôi có chút thiên vị với nhạc bossa nova của nhạc sĩ này; nhưng biết nói sao bây giờ?  Đã mê làm sao không đắm?

NT: Tôi phục bạn đấy.  Lòng đam mê của bạn đã bóp nát những rào cản giới hạn mà chúng ta đã tự đặt ra rồi thường tự giam mình vào đó.  Bravo! Nếu mà có rượu ở đây thì tôi xin mời bạn một chén cho thỏa khát rồi ta cùng thưởng thức một bài nhạc nồng cháy đam mê.

Khát Nước

Tình anh nước mưa
Trái tim (em) cành hoa hồng
Vì anh xa cách, (sẽ) héo khô đời em
Chỉ riêng có anh với bao phép mầu
Cho em tươi vui như hoa hoặc tan tác u sầu

Ngọt ngào như nước mưa
Tưới lên cho cỏ cây được phục hồi
Ngọt ngào như nước mưa
Tưới lên cho cỏ cây được phục hồi

Và mưa rớt trên bãi sa mạc không người
Và mưa bay lướt sóng nước ngàn khơi
Rồi mưa sẽ rơi tưới cho đất thơm nồng
Xin cho mưa rơi thêm để thôi cơn khát trong lòng

Água De Beber

Your love is rain
My heart the flower
I need your love or I will die
My very life is your power
Will I wither and fade or bloom to the sky

Aqua de beber
Give the flower water to drink
Aqua de beber
Give the flower water to drink

The rain can fall on distant deserts
The rain can fall upon the sea
The rain can fall upon the flower
Since the rain has to fall let it fall on me

Niềm Vui

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi rất yêu nhạc của Antônio Jobim, và nhất là điệu bossa nova mơn trớn như vuốt ve.  Trong những nhạc phẩm này, rất nhiều bài đã được dịch ra tiếng Anh, và cũng như được ghi âm bởi nhiều ca sĩ.  Ngoại trừ bài A Felicidade.  Tôi không hiểu vì lý do gì.  Gần đây, tôi mới được nghe Diana Panton và Karrin Allyson trình bày lời Bồ Đào Nha và một đoạn ngắn tiếng Anh.  Tôi cũng có nghe một ghi nhận (trên mạng) là có nhiều nhạc phẩm không nên dịch sang Anh Ngữ, và A Felicidade là một.
Tôi nghĩ:  bài nhạc hay quá.  Chẳng lẽ không có cách nào mang vào ngôn ngữ của mình sao?  Phải ráng.  Và phải đành dịch từ nguyên tác tiếng BĐN.  Lúc dịch, có một đoạn tôi cảm thấy bất ổn vì ý tưởng và cả hình tượng không có vẻ ăn nhậu gì với toàn bài.  Nhưng tôn trọng “bản chính”, tôi vẫn giữ nguyên như thế và gửi cho bạn.  Vài ngày sau, bạn điện thư cho tôi.  Bạn kiếm ra tờ nhạc, và có một phần tôi dịch không có trong nguyên tác.  Tôi thở phào: Hèn chi.

LV: Tôi có một lỗi lầm lớn khi thực hiện nhạc phẩm này:  Tôi chỉ dựa vào trí nhớ của mình về giai điệu này và cuốn Antonio Carlos Jobim Anthropology để giàn dựng bài.  Hoàn toàn không nghe những cách chơi trước.  Đến khi làm xong, hí hửng cho bạn nghe, bạn phán cho một câu: “Nghe giống như trong phòng trà, không giống như tao nghĩ…” (?).  Làm tôi cũng hơi cụt hứng. Sau đó tôi mới tìm nghe những phiên bản nổi tiếng đã chơi từ trước thì mới vỡ ra là mình đã chơi bài này trong theo một phong cách hoàn toàn khác!
Tuy nhiên nghe đi nghe lại, nghĩ tới nghĩ lui, tôi cho rằng cách chơi nhẹ nhàng của tôi cũng là một thí dụ điển hình của cách nghe nhạc khác nhau giữa các dân tộc.  Tôi với máu Việt chính thống đã vô tình biến nhạc phẩm này thành một bài mùi mẫn, thuận tai cho người nghe nhạc Việt hơn. Trong khi đó trình bày theo phong cách Ba Tây thì lại dồn dập, thôi thúc, thật tiêu biểu cho giòng nhạc samba/bossa nova nổi tiếng của dân tộc này.   Ngoài việc đàn đánh quá nhanh khó thực hiện, những câu hát phải thật nhanh với những nốt nhạc nối tiếp nhau trong những nhịp chõi dồn dập như trong bài này thì rõ là một thử thách tôi khó vượt qua được. Tuy nhiên tôi cũng dàn dựng lại nhạc phẩm này theo 3 tempo khác nhau để hy vọng là phần nào đó giới thiệu đến người nghe giai điệu đặc biệt này.

NT:  Tôi phải cảm ơn một người bạn là nhạc sĩ Ngô Minh Trí đã ân cần giới thiệu tên tuổi ông Jobim với tôi khoảng mười năm trước đây.  Mặc dù trước đó tôi đã có nghe nhạc của ông, nhưng chưa bao giờ biết đến tên của người đã dẫn đầu trào lưu nhạc Jazz của xứ Ba-Tây này.

LV: Tôi thì phải cảm ơn bạn đã mở ra một chân trời mới cho tôi qua giòng nhạc Jobim.  Tôi thật thưởng thức nét nhạc vô tiền khoáng hậu của người nhạc sĩ kỳ tài này.

Niềm Vui

Buồn đau xót xa không rời
Hạnh phúc một thoáng rồi thôi
Như chút sương đêm trên nụ hoa mới chớm
Thoáng long lanh âm thầm trong nắng ban mai tươi hồng
Chợt đâu cơn gió rét sương nhẹ nhàng run trên cánh hoa 
Rồi rớt rơi trong quạnh vắng như bao lệ tình

Niềm vui cho những người lầm than có đâu được bao lâu
Là hạnh phúc hão huyền giống trò hóa trang
Quanh năm chìm trong bôn ba
Bao nhiêu điều luôn cưu mang
Để cố sao cho được vui sống phút giây thần tiên ta luôn hoài trông mong
Dẫu rằng ai cũng biết sẽ không bao giờ lâu đâu
Là sẽ đến khi tàn những giấc mơ huy hoàng

Buồn đau xót xa không rời
Hạnh phúc một thoáng rồi thôi
Ôi như cánh lông chim nhẹ nhàng theo gió cuốn
Vút lên (cao) giữa trời xanh biếc như mây phiêu bồng
Nhẹ trong gió mới sớm
Nhưng rồi làm sao mãi bay cao
Vì sẽ có khi ngọn gió im hơi trong đời

A Felicidade

Tristeza nao tem fim
Felicidade sim
A felicidade e como gota
De orvalho numa petala de flor
Brilha tranquila
Depois de leve oscila
E cai como uma lagrima de amor

A felicidade do pobre parece
a grande ilusao do carnavao
A gente trabalha
O ano intero
Por um momento de sonho
Pra fazer a fantasia
De rei ou de pirata ou jardineira
Pra tudo se acabar na quarta feira

Tristeza nao tem fim
Felicidade sim
A felicidade a como a pluma
Que o vento vai levando pelo ar
Voa tao leve
Mas tem a vida breve
Precisa que haja vento sem parar

Suy Tư

Nhạc: Antonio Carlos Jobim
Lời: Newton Mendonça
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Lê Vũ, Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo 
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV:  Tình cờ xem được trên YouTube music video của Laura Weinbach (Foxtails Brigade) hát bài này, tôi thích quá.  Tìm hiểu thêm thì biết là nhạc phẩm này được rất nhiều ca sĩ cover, vậy mà tôi như ếch nằm đáy giếng chẳng biết gì về nó cả.  Với tôi nhạc phẩm này xem như là dễ hát nhất trong những bài của Antonio Jobim.  Cách chuyển hợp âm trong bài cũng tương đối đơn giản hơn những bài khác của ông.  Cặm cụi mấy bữa để dịch bài này ra tiếng Việt và nhờ bạn chỉnh sửa một ít câu cú, tôi hy vọng giới thiệu đến các bạn nghe nhạc một giai điệu rất tuyệt vời của nhạc sĩ Ba Tây đại tài Antonio Carlos Jobim.

NT: Thật bất ngờ khi bạn chuyển cho tôi bài Meditação này mà bạn dịch là “Suy Tư”, cùng lúc với “Sóng”.  Là hai bài nhạc từ Brazil mà tôi không chú ý đến, mặc dù vẫn thường nghe loại nhạc này.  Tôi lại tư lự giữa hai chữ “suy tư” và “tương tư”.  Theo tôi, “tương tư” sát nghĩa với lời nhạc, nhưng tôi hơi rùng mình với tựa đề “Tương Tư 1”, “Tương Tư 2”… Hừm, “Suy Tư” nghĩ lại nghe “xôm” hơn.
Tôi nghe bản bạn thâu nháp, tôi cho là rất hợp với giọng của bạn.  Nhưng bạn vẫn nài tôi hát.  Thôi thì chiều bạn đấy nhé.  Hát có lung tung, lời thay đổi tùy hứng, thì bạn phải xem như là “artistic license” vậy.

Suy Tư (Meditação, Meditation)

Anh một cõi cô đơn
Ngày em đi, anh hoang mang, anh bơ vơ
Anh nhớ vòng tay ấm êm

Anh luôn nghĩ đến em
Vòng tay ôm đưa anh đi vào quên lãng
Và trong anh bao cô đơn vụt tan biến.

Em dù đã quá xa
Chỉ cần khi anh suy tư như u mê
Em sẽ về đây hỡi em

Anh cần nghĩ đến em
Niềm ưu tư khi xa em còn ray rứt
Chợt tan loãng trong hoan ca từ tim anh

Anh nguyện mãi yêu em
Tình đó riêng anh, là những cưu mang trong lòng

Anh chờ mãi em yêu
Dù trời cao, thôi trăng sao, ôi tang thương
Anh biết làm sao hỡi em

Anh chờ mãi dáng yêu
Niềm suy tư mong em hãy nhớ lối về
Ngọt ngào chất ngất tháng ngày

In my loneliness
When you're gone and I'm all by myself
And I need your caress

I just think of you
And the thought of you holding me near
Makes my loneliness soon disappear

Though you're far away
I have only to close my eyes
And you are back to stay

I just think of you
And the sadness, that missing you brings
Soon is gone and this heart of mine sings

Yes, I love you so
And that's for me, is all I need to know

I will wait for you
Till the sun falls from out of the sky
For what else can I do

I will wait for you
Meditating how sweet life will be
When you come back to me

Sóng

Nhạc & lời: Antônio Carlos Jobim
 Lời Việt: Lê Vũ
 Trình bày: Lê Vũ
 Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Photo & Graphics: MarcMarc

NT:  Tôi thật là ngạc nhiên khi nhận được liên tiếp hai bài nhạc bạn dịch, mà lại là hai bài tôi ít chú ý tới, một là bài Wave này của Jobim.  Là một trong những bản nhạc khó hát vì giai điệu lên xuống khoảng nửa nốt và lại liên tục kiểu legato, tôi cảm thấy rụt rè.  May thay, bạn lại thêm: “Để tao hát bài này.” Phào.  May quá.  Không lâu sau đó bạn gửi tôi bản nháp; tôi phải công nhận: khó thật.

LV: Cách đây vài ngày tôi nghe được một podcast của Judy Carmicheal phỏng vấn ca sĩ jazz người Anh Elaine Delmar. Trong cuộc đối thoại họ có nói đến một hiện tượng mà chính tôi cũng thường suy ngẫm: Cũng cùng một bản nhạc nhưng người nghe thuộc những phương trời khác nhau sẽ nghe thấy những nét nhạc khác nhau. Theo họ, người xứ Anh, xứ Đức, xứ Tây nghe nhạc jazz khác với người Mỹ. Vậy thì kẻ như tôi chắc chắn là sẽ không thưởng thức nhạc jazz như một người Mỹ chính gốc. Hơn nữa tôi nghĩ cái cảm nhận về nhạc của từng cá nhân cũng phải ít nhiều khác nhau. Khác văn hóa, khác kinh nghiệm, khác hoàn cảnh, khác tâm tình, thì cảm nhạc phải khác thôi. Ngay cả khi nghe nhạc phẩm “Wave” này tôi cảm thấy bị cuốn hút bởi giai điệu ngay lập tức nhưng khi gửi cho bạn thì bạn lại không cảm được cái cảm của tôi. Ban đầu tôi lấy làm lạ vì tôi nghĩ hai thằng Kẻ Jazz phải có cùng “gu” mới đúng chứ! Nhưng nghĩ lại thì thấy cũng hợp lý thôi. Khi nghe bài này tôi liên tưởng đến scale trong bài “Toccata” của Paul Mauriat và “Oye Como Va” của Tito Puente, 2 bài tôi thích. Vì thế nó lôi cuốn tôi. Tôi đoán là bạn không thích 2 bài đó như tôi nên bạn không có ấn tượng mạnh. Nhạc của Jobim luôn khó hát với những nốt lưng chừng và những nhịp chõi khắp nơi, khiến cho việc làm quen với bài là một thử thách. Biết thế nhưng tôi cũng muốn thử giới thiệu đến người nghe giòng nhạc Ba Tây độc đáo này.

NT:  Đúng vậy.  Tôi không mấy tha thiết với “Oye Como Va”. “Toccata” thì hay hơn.  Nhưng khi lắng nghe kỹ nhạc phẩm này thì tôi phải nhận rằng phần cấu trúc thật thần kỳ.  Giai điệu lên xuống dồn dập như những ngọn sóng mang cho bài nhạc một sức mạnh lạ lùng, thật cuốn hút.
Tôi rất thích thú khi nghe bạn kể về podcast của Judy Carmichael.  Tôi vẫn thường cho rằng thưởng thức nghệ thuật là một chuyện rất riêng tư, cũng như sở thích rượu đỏ.  Bây giờ nghe bạn nói vậy, tôi muốn tìm hiểu thêm về một mẫu số chung nào đó dựa trên quan điểm xã hội và văn hóa, hoặc giả có liên hệ đến cấu trúc của lỗ tai của người mình chăng?  Tôi vẫn biết người Việt không mấy ai thích nghe nhạc jazz.  Tôi thường nghe lý do là tại bài nhạc jazz quá lơ lửng, không đều, làm cho người nghe có cảm giác bất an, v.v…  mà tôi vẫn cho là tại thói quen nghe nhạc.  Cám ơn bạn đã cho tôi thêm điều để suy tư về nhạc jazz và người Việt.

Sóng

Xin khép mi lại, thả hồn lặng trong hư không một cõi
Sâu trong đáy tim ta nghe bình yên, lòng ta lắng đọng
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời

Xin chớ nghi ngại, đừng sợ con sóng xô lên bờ cát
Không lo ánh trăng sao trên trời đêm, anh luôn có đây
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời
 
Thấy em yêu phút đầu khi chuông gõ ba qua đêm
Mắt em sâu mê hoặc cho anh mãi trong cơn mơ

Xin hãy tin rằng: tình anh như muôn con sóng gào gió
Xin em đến bên anh theo biển dâng ngàn con sóng đưa
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời


Vou Te Contar, Wave

So close your eyes, for that's a lovely way to be
Aware of things your heart alone was meant to see
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together

You can't deny, don't try to fight the rising sea
Don't fight the moon, the stars above and don't fight me
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together

When I saw you first the time was half past three,
When your eyes met mine it was eternity

By now we know the wave is on its way to be
Just catch that wave don't be afraid of loving me
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together

Nàng Ipanema

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
 Lời: Vinicius de Moraes
 Lời Anh: Norman Gimbel
 Lời Việt: Nguyễn Thảo
 Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Photo & Graphic Design: MarcMarc

LV:  “The Girl From Ipanema” là nhạc phẩm bossa nova kinh điển cho giới yêu chuộng nhạc Jazz Ba Tây.  Vậy mà đợi mãi mới thấy bạn gửi bản dịch của bài này. Tôi cũng nóng lòng xem coi mình có thể thực hiện được nhạc phẩm này không.  Té ra là tôi âu lo chuyện không đâu. Tác giả đã dùng cách chuyển hợp âm tài tình qua giai điệu của mình để tạo nên nét Jazz đặc biệt của bài.  Cho nên tôi chỉ cần dựng lên được dàn bài là đã có được một bossa nova thật jazzy quyến rũ.  Có những bài phải cố làm cho jazzy, riêng bài này không cần phải cố gắng gì cả.  Cái thử thách ở đây là ở cách hát.  Làm sao đẩy đưa theo những nhịp chõi và giữ cho làn hơi đều đặn, nhịp nhàng, nhẹ nhàng không phải là việc dễ làm. Thêm nữa là giai điệu có những trầm bổng thú vị, không theo lẽ thường, khó nắm bắt nếu người hát không có đủ khả năng thẩm âm.  Tôi chắc bạn cũng đồng ý với tôi về điểm này.

NT:  Tôi nghe nhiều phiên bản đã bao năm nay, từ tiêu chuẩn Astrud & João Gilberto, cổ điển Sinatra hoặc Helen Merrill, hiện đại như Diana Krall vì nhạc phẩm này quá phổ thông. Cho nên lúc quyết định thâu bài này, tôi hơi bị chi phối bởi nhiều cách trình bày khác nhau.  Như bạn nói, nhịp là một vấn đề vì bossa nova đầy nhịp chõi.  Cách phân câu lại là một vấn đề khác.  Bạn bảo tôi phải hát 6, 7 trường canh bằng một hơi.  Tôi nghĩ gắng gượng lắm thì cũng có thể được, nhưng nghe chắc rất cương, thiếu tự nhiên.  Tôi để ý ca sĩ lão thành như Rosemary Clooney cũng lấy hơi ở những nhịp lẻ, nơi ý nhạc cho phép mình ngắt câu, không chỉ theo nhạc điệu như lúc chơi thuần khí cụ.
Theo tôi, nếu bài này chỉ hoà nhạc, thì tiết tấu sẽ là một trong chính điểm.  Nhưng nếu có ca từ, thì lời ca sẽ phải chuyên chở ý nhạc đến thính giả.  Đây là một khía cạnh khá quan trọng để người nghe bắt nắm được cái tình cảm của ca khúc.
Lại phải nói thêm, tôi chọn chuyển ngữ nhạc phẩm này từ nguyên bản tiếng Ba-Tây, theo thông lệ tránh “tam sao thất bổn”, mặc dù tôi cũng thích bản anh ngữ của Norman Gimbel sống động hơn.

Nàng Ipanema

Dáng em sao yêu kiều quá
Khi chân em nhẹ bước đi ngang trên hè phố
Mang theo em biển nắng
Thơm thơm trong làn gió
Thêm xôn xao hồn anh

Nắng trên da em nồng cháy
Lay lay theo nhịp bước chân em đi tựa những
Câu thơ hay lời hát
Samba từng nốt
Thêm say say hồn anh

Ôi, cớ sao anh thấy cô quạnh thêm
Ôi, bỗng nhiên anh thấy sao buồn tênh
Ôi, mắt môi kia vẫn xa vời xa
Vì em quá tuyệt vời trong bao ao ước
Ai đó sẽ được cùng em chung bước

Biết khi yêu là phút giây cho đời sống
Thêm bao nhiêu hạnh phúc, bao yêu đương nồng cháy
Thênh thang em nhẹ bước
Em đi ngang đời anh


Garota de Ipanema (The Girl from Ipanema)

Olha que coisa mais linda,
Mais cheia de graça
É ela menina
Que vem que passa
Num doce balanço
Caminho do mar
Moça do corpo dourado
Do sol de Ipanema
O seu balançado
É mais que um poema
É a coisa mais linda
Que eu já vi passar
Ah, porque estou tão sozinho
Ah, porque tudo e tão triste
Ah, a beleza que existe
A beleza que não é só minha
Que também passa sozinha
Ah, se ela soubesse
Que quando ela passa
O mundo sorrindo
Se enche de graça
E fica mais lindo
Por causa do amor