Bây Giờ Là Mùa Mưa

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo 
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Phải nói là đây là một trong những bài nhạc tôi rất thích, nhất là khi nghe Stacey Kent với giọng hát rất nhẹ và rất điêu luyện trong cách ngắt câu, cách nhấn chữ.  Hay không thể tưởng.
Nhưng khi bắt đầu dịch thì những từ ngữ nhẹ nhàng kia bỗng hóa đá.  Lời nhạc thoáng ẩn thoáng hiện, với nhiều nhân vật, nhiều hình ảnh, nhiều thời gian, nhiều không gian.  Tôi cầu cứu với bạn.  Rồi bạn cũng tẩu hỏa nhập ma, và bạn cầu viện anh Hoàng Cương.
Cảm ơn anh HC, nhất là tựa đề, Bây Giờ Là Mùa Mưa.  Lâu quá tôi đã quên mất, giờ nghe lại, tôi chợt nhớ đến câu giới thiệu của Trần Dạ Từ năm nào (“Bây giờ là mùa mưa.  Mùa của trời giao tình với đất.  Mùa của người giao tình với người”…  hình như là như vậy).

LV: Đáng lý ra phải cám ơn AT trước đã gợi ý bài này.  Cô còn tạm dịch bài trước cho tôi và bạn nghiền ngẫm, để… tẩu hỏa nhập ma…  Lời của SG mơ hồ, nhiều ẩn ý, nên vừa dịch vừa đoán ý của ông lại càng lúc càng rối rắm.  Nhờ anh HC gợi cho một vài ý nên tôi từ từ dường như cũng tìm ra chút đường đi trong cái mơ hồ của ngôn ngữ Serge Gainsbourg.  Đến khi hòa âm cho bài lại càng thêm rối rắm.  Không phải là bài phổ biến cho nên chẳng thể nào tìm được bản nhạc chính. May mà SK hát khá rõ ràng cho nên tôi nghe để viết nốt lại được.  Phiên bản đầu tiên theo thể loại jazz ballad gửi cho người yêu cầu là AT, không biết cô có thích không?  May quá AT nói OK.  Thở phào nhẹ nhõm! Tiếc rằng đợi mãi hơn năm vẫn không thấy AT nói gì đến việc thâu thanh nhạc phẩm này. Tôi cũng cho là không nên gượng ép người hát nên cũng không nhắc đến khá lâu. Không hứng thì không làm! Đó luôn là tiêu chỉ của tôi, nên tôi thông cảm với AT. Mãi đến gần đây bạn nhắc đến bài và ngỏ ý muốn hát. Thôi không có giọng nữ thì lấy giọng nam vậy. Đã là mùa mưa rồi, bạn hát đi!

NT: Ừ, hôm nọ đang ngồi uống café, bỗng nhiên trời xụp xuống rồi đổ mưa ầm ĩ.  Lại bắt đầu vào mùa bão rồi đây.  Không khí u buồn ẩm ướt làm tôi thèm nghe mấy câu nhạc này quá.  Chờ thì cũng đã khá lâu, thế nên tôi mới nói với bạn cho kịp… mùa bão Texas.

Bây Giờ Là Mùa Mưa

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Tan tác tình yêu nào
Những giọt buồn nhẹ tí tách rơi
Như giọt nước mắt em yêu
Em thơ dại một thời anh đã đắm say

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Xa cách người yêu rồi
Lúc bầu trời nặng trĩu mây đen
Nghẹn ngào trong gió rưng rưng
Giống như chờ như mong nước mắt ai

Ngày u ám sao càng lúc càng thêm tối
Như ngàn giông bão đang cuồn cuộn dâng
Và bao xót xa trong mùa cay đắng
Đến nơi đây như vẫn đợi 

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Thôi hết tình yêu nào
Anh lặng buồn rời mái hiên xưa
Đến bên người em dáng mong manh
Một thời nào cho anh quá đắm say

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Xa cách người yêu rồi
Ai người sẽ đến bên em
Cho nụ hôn xóa tan đi
Vết mi buồn hằn in dấu khóe môi

La Saison des Pluies

C'est la saison des pluies
La fin des amours
Assis sous la véranda
Je regarde pleurer
Cette enfant que j'ai tant aimée

C'est la saison des pluies
L'adieu des amants
Le ciel est de plomb il y a de
     l'humidité dans l'air
D'autres larmes en perspective

Le temps était de plus en plus lourd
Et le climat plus hostile
Il fallait bien que vienne enfin
La saison maussade

C'est la saison des pluies
La fin des amours
J'ai quitté la véranda 
Et me suis approché
De celle que j'ai tant aimée

C'est la saison des pluies
L'adieu des amants
Un autre viendra qui
D'un baiser effacera
Le rimmel au coin de ces lèvres

Hơi Nhói Đau

Nhạc & lời: Elvis Costello
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Bạn đưa cho tôi khá nhiều bài bạn đã dịch để thực hiện.  Thỉnh thoảng tôi vẫn trở lại với những bài này để đọc lời dịch và bản chính, hy vọng tìm thấy chút ngẫu hứng nào đó để giúp cho tôi bắt đầu được.  Khi nghe và đọc lại bài này tôi chợt thấy có chút cảm thông với tâm tình nhói đau trong giai điệu blues này.  Tôi biết tôi ngâm bài này khá lâu.  Tôi rất ngần ngại khi phải thực hiện nhạc do Diana Krall hát.  Cách hòa âm và diễn tả của người ca sĩ/nhạc sĩ này khó theo được.  Hầu như phải dựa vào cảm giác, tâm tình của mình trong một khuôn mẫu khá mơ hồ để dàn dựng bài.
Tuy nhiên bỗng sao bản dịch của bạn như níu kéo tôi tiếp tục.  Có đôi lúc tôi cảm thấy chút xa lạ với câu từ bạn xử dụng nhưng điều gì đó trong cái toàn bộ mơ hồ này vẫn thúc đẩy tôi hoàn thành bài nhạc.  Có lẽ cái tôi cảm cũng giống như cái mơ hồ hơi nhói đau đó chăng? Giống như tiếng hát mỵ hoặc, vô định của Diana Krall.  Nhói đau này như có như không.

NT: Trong những ca sĩ hát bài này, có lẽ người tôi thích nhất là Chet Baker. Ông hát bài này khi đã về chiều, lúc đã quá thời. Giọng ông đã mất đi chất tươi. Nhưng có cái gì đó rất là cay đắng trong chất nhừa nhựa. Trong một buổi trình diễn ở Nhật, ông đã hát sau một phần intro buồn thảm và dài ngoằn. Rồi ông cất tiếng. Rồi chấm dứt. Âm vang vẫn vương vất.
Có lẽ từ ấn tượng đó đã nảy sinh ra câu hơi nhói đau.
Cũng như bạn, tôi thích cái mơ màng nhoi nhói trong lời nhạc. Ngay trong nguyên tác, ta thấy có ba nhân vật. Nhưng hình ảnh gán ghép đã tạo nên một nét lập thể kích thích trí tưởng tượng của người nghe. Ai hứa? Ai khóc? Ai đứng đó?
Vào tuổi già, hình như theo mắt mờ, trí nhớ lãng đãng, cái đau buồn nó cũng thành hơi phiên phiến và khó hiểu, bạn nhỉ.

Hơi Nhói Đau 

Như cơn đau
Sao giống như đôi ta hằng trong bao lâu
Ai có đây nhưng sao gần giống vậy thôi
Giống thôi
Điều em (đã) hứa bằng ánh mắt xanh xao gầy như trên mi ai đây
 Cớ sao nay rưng rưng khóc âm thầm

Nhói từng cơn
Còn đang bám theo thảm họa này mình anh thôi
Gọi anh kẻ ngu si chỉ vì cố níu kéo cả đời

Như cơn đau
Giông giống ta đưa tay chạm hờ nơi đâu đây
Nơi giấu chôn trong tim điều chẳng đổi thay
Chẳng thay
Nào phải đâu dứt khoát là mất hết bao tuyệt vời, tuy ta càng thêm hư hao
Biết bao đôi nhân tình vẫn sống bất hạnh
Hơi giống anh
Hơi giống em
Hơi nhói đau

Almost Blue

Almost blue
Almost doing things we used to do
There's a girl here and she's almost you
Almost
All the things that you promised with your eyes
I see in hers too
Now your eyes are red from crying

Almost blue
Flirting with this disaster became me
It named me as the fool who only aimed to be

Almost blue
It's almost touching it will almost do
There is part of me that's always true...always
Not all good things come to an end now it is only a chosen few
I've seen such an unhappy couple
Almost me
Almost you
Almost blue

Chỉ Riêng Mình Em

Nhạc: Guy Wood
Lời:  Robert Mellin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Bao nhiêu năm đi hát lang thang đây đó, với ban nhạc, rồi solo, cho đến lúc tạo lập trang KeJazz và tất bật với việc dịch nhạc, ghi âm, làm hình và layout, ngần thứ đó, lẽ dĩ nhiên đã thực hiện được vì có sự hỗ trợ rất đắc lực của người đã chia xẻ cuộc đời loạn cuồng của tôi hơn ba mươi năm nay. Tuy tôi không hề nói ra, nhưng khi tôi viết những bài như Năm Tháng Còn Lại, Trong Mắt Em, Im Lặng Đêm Trời Sao, v.v… tôi nghĩ nhiều đến tình cảm của chúng tôi và những năm tháng sống bên nhau, những thăng trầm, những buồn vui. Và tôi cũng nghĩ đến những gì trong tương lai, đến cảnh sinh ly tử biệt.
Anh bạn Đức Phạm bảo: NT có giọng nghe buồn vời vợi từ mấy kiếp; bài vui cũng thành buồn. Anh làm tôi suy nghĩ. Bạn thì cho rằng vì cách hát của tôi đã làm cho bài nhạc buồn hơn. Cũng có lý.  Riêng tôi nghĩ thì có lẽ chỉ là điều trong tâm tư tôi bộc phát ra.  Không hiểu sao đầu óc tôi cứ luôn vương vấn đến những chuyện không đâu, những cảnh phân ly của người thương yêu, nhất là sau mấy cái đám tang trong gia đình trong năm nay.  Thật là buồn đến muốn đứt ruột.
Thế nên, nhân dịp ngày anniversary, tôi đã dịch và hát bài nhạc này, Chỉ Riêng Mình Em, để tặng cho người đã chung sống và chia xẻ những buồn vui thăng trầm với tôi trong bao nhiêu năm qua. Happy Anniversary, My One and Only Love.

LV: Lão bạn này quái đản, mừng anniversary mà nói chuyện sinh ly tử biệt!  Sống ồn ào, tấp nập, loạn cuồng nhưng hát thì buồn vời vợi!  Cái nghịch lý, tương phản đã ở ngay trong chính bạn.  Cười nói nhăn nhở nhưng ruột buồn teo?  Âu cũng là lý do tại sao bạn đầy tính nghệ sĩ, thơ văn, ca nhạc, hội họa, nhẩy múa… đủ cả, không thiếu thứ gì.  Cũng hay là Duyên mãi luôn kiên nhẫn theo bạn trên con đường có đủ thứ vòng vèo, uốn éo.  Phục hai vợ chồng bạn đó.  Happy Anniversary!

Chỉ Riêng Mình Em

Chỉ cần đôi giây anh mơ về em khiến cho
Trái tim mình vút bay
Tháng Tư mùa gió say
Áo tơ buông lơi nhẹ vướng chân thiên thần
Đời anh chỉ mơ về em

Màn đêm lung linh gieo rắc mộng mê đắm say
Phút thinh lặng có em
Nép trong vòng cánh tay
Ngất ngây môi em thật ấm, đôi môi mềm
Đời anh chỉ riêng mình em

Từng ngón tay hạnh phúc cho đêm thần thoại
Về chốn thiên đường ấy đã mơ hoài
Nào từng câu nói yêu
Làm hồng thêm má em
Thầm thì từ nay ta có nhau

Ngập tràn trong con tim anh ngàn muôn khát khao
Dẫu linh hồn cháy tan
Giữa môi nồng ái ân
Hứa riêng em thôi, từng phút giây trong đời
Đời anh chỉ riêng mình em

My One and Only Love

The very thought of you makes my heart sing
Like an April breeze on the wings of spring
And you appear in all your splendor
My one and only love

The shadows fall and spread their mystic charms
In the hush of night while you're in my arms
I feel your lips, so warm and tender
My one and only love

The touch of your hand is like heaven
A heaven that I've never known
The blush on your cheek 
whenever I speak
Tells me that you are my own

You fill my eager heart with such desire
Every kiss you give sets my soul on fire
I give myself in sweet surrender
My one and only love


Anh Gọi Em

Nhạc & Lời: Bob Telson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Khoảng đầu năm, anh Ngu Yên và tôi nói chuyện về âm nhạc, và KeJazz. Anh có đề nghị hãy đưa một số nhạc “không Jazz” vào mạng. Lúc ban đầu, tôi không đồng ý cho lắm. Tôi nghĩ, cả một “rừng” jazz, mỗi tuần giới thiệu một bài, thì đến cả đời đã chắc gì xong mà lại cố cưu mang thêm những loại nhạc khác. Lập thêm một trang mạng khác dành cho nhạc pop/rock thì tôi không nghĩ mình kham nổi (đã có lần bạn đưa ra đề nghị này và tôi đã gạt đi vì biết mình bị giới hạn thời giờ).
Nhưng sau đó không lâu, tôi nghe nhạc phẩm Hallelujah của Leonard Cohen, Calling You của Bob Telson, Time After Time của Cyndi Lauper, Almost Blue của Elvis Costello, tôi mê quá. Và thầm nghĩ: uổng thật, những nhạc phẩm quá tuyệt.
Nung nấu trong tâm với những câu nhạc, làm nhiều đêm mất ngủ, trằn trọc. Rồi bỗng nhiên vần điệu nhập nhòa hiện ra. Phòng ốc tối thui. Bút mực cũng chẳng. Tôi vớ cái iphone và đánh vội vài giòng khởi nguồn.
Một điều là dịch nhạc mới khiến tôi chật vật hơn. Ngôn ngữ bỗng như nằm trong một phạm trù khác lạ. Mỗi câu dường như thấp thoáng hai ba nghĩa. Ý tưởng đôi khi như thiếu mạch lạc vì tác giả có dụng ý khác.
Và hát cũng là một thử thách mới. Nhịp điệu không nhất thiết đều đặn cân bằng. Những cái so le cần phải được cân nhắc trong lúc diễn đạt, nhưng cốt lõi vẫn là phải làm sao cho người nghe không cảm thấy cái ngượng nghịu đó.
Còn bạn thì sao? Bạn có thấy những dị biệt gì giữa những bài nhạc traditional jazz và những nhạc phẩm mới này? Bạn có cảm được cái khó khăn mà tôi gặp phải không?

LV: Tôi mừng là bạn chịu thử thách với những nhạc phẩm mới này. Tôi lo là cách chơi mới hiện đại sẽ khác đi với tiêu chuẩn jazz standard thuần tuý. Nhưng lo vậy thôi chứ tôi cho rằng thay đổi, tiến hoá là chuyện chẳng đặng đừng. Hơn nữa tôi cũng chẳng phải là nhạc sĩ jazz thuần tuý chi mà lo. Tới đâu thì tới, hy vọng cái hứng với những nhạc phẩm cận đại sẽ mang đến kết quả bất ngờ. Ít ra thì người nghe sẽ dễ dàng thông cảm với những nhạc phẩm quen thuộc hơn.
Tôi không biết nhạc phẩm Calling You này. Nhưng tôi bị hấp dẫn ngay với câu đàn đệm đặc biệt của bài. Tất cả những phiên bản từ trước đến nay đều có câu đàn tiêu biểu đó. Dĩ nhiên tôi cũng phải xử dụng nó để làm nền cho hoà âm. Cách chuyển ở đoạn giữa với hợp âm thứ 7b5 qua trưởng 7 liên tục qua 4 lần quãng 4 vừa lạ, vừa hấp dẫn, vừa chơi vơi, mơ màng. Tôi bị thu hút. Trên nguyên tắc thì chỉ cần câu đệm đó và giọng hát là đủ hoàn thành bài nhạc. Nhưng làm như thế thì có lẽ là sẽ làm khó cho bạn, vì hầu như toàn bài sẽ do tiếng hát của bạn chuyên chở.  Tôi đắn đo mãi mới quyết định thêm vào một vài khí cụ khác cho đỡ đi gánh nặng cho bạn.

NT: Vì thế, tôi phải cảm ơn bạn đã thấu nỗi khổ của tôi vì sức người (này) rất có hạn. Hẹn bạn một ngày nào đó sau khi đã luyện thêm vài thành công lực.

Anh Gọi Em

Đường không định hướng từ Vegas băng sa mạc
Về con phố nao cũng còn hơn nơi này
Cà-phê đã hết, và máy hư không ai dùng
Phòng ăn vắng tanh nằm im bên đường

Và anh gọi em mãi thôi
Vì sao mà vẫn lặng im, hỡi em
(Anh) gọi em mãi thôi

Nồng oi cơn gió luồn rát trái tim anh
Thằng con nít khóc trưa làm anh cứ chập chờn
Và anh tin chắc rằng một đổi thay rất gần
Gần trong với tay, cho nhẹ vơi bao mong chờ

Calling You

A desert road from Vegas to nowhere
Some place better than where you've been
A coffee machine that needs some fixing
In a little cafe just around the bend

I am calling you
(Can't you hear me)
I am calling you

A hot dry wind blows right thru me
Your baby's crying and I can't sleep
But we all know a change is coming
Coming closer, sweet release

Âm Thanh Của Thinh Lặng

Nhạc & lời: Paul Simon
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Quay đi quay lại, vậy mà KeJazz đã được 2 tuổi. Tôi đề nghị bạn và tôi cùng hát duet một bài. Tuy nói vậy, trong đầu tôi hoàn toàn rỗng tuếch. Không nghĩ ra được một bài nhạc nào mà tôi muốn hát để kỷ niệm 2 năm thành lập trang mạng này.
Cũng may, bạn lại đưa ra bài The Sound of Silence, là một bài nhạc của một thời, mang ít nhiều âm hưởng chính trị và nhân bản. Vô tình hay hữu ý, cùng một khuynh hướng với nhạc phẩm Mỏng Manh (Fragile) và ta đã hát kỷ niệm năm đầu tiên của KeJazz.
Riêng về ca khúc này, Paul Simon có nêu ra một ý nghĩ mà có lẽ bạn sẽ thấy đắc ý. Ông đã cho rằng giai điệu và âm thanh của ca khúc phải nắm bắt được người nghe, thì ca từ mới được đón nhận.
I think about songs that it’s not just what the words say but what the melody says and what the sound says. My thinking is that if you don’t have the right melody, it really doesn’t matter what you have to say, people don’t hear it. They only are available to hear when the sound entrances and makes people open to the thought.”(nguồn: http://www.songfacts.com)

LV: Dù sinh sau đẻ muộn nhưng tôi có cảm giác trong bụng tôi có dấu “guốc” của ông Paul Simon.  Tôi  cũng đã nhiều lần bàn cãi với bạn về khuynh hướng nghe nhạc của tôi.  Theo tôi thì nhạc chủ yếu phải về nhạc.  Thế nên câu nhạc, giai điệu phải có đủ sức quyến rũ để thuyết phục người nghe.  Nhạc không hay thì lời có thế nào cũng bị cho qua một bên.  Ít ra đó là cách tôi nghe nhạc.  Tôi không để ý đến lời, và cũng không thường nhớ lời nhạc.  Với tôi, lời tựa và giai điệu là đủ để cho tâm trí của tôi bay cao hay chìm thấp theo sức tưởng tượng mà giòng nhạc gợi ý.  Hãy để cho những âm thanh đó làm chìa khóa mở lòng người nghe ra đến đón nhận.  Tôi rất thích nhạc phẩm The Sound of Silence này.  Khi đề nghị với bạn thì tôi có chút chần chừ vì tính cách nặng nhạc pop của nó.  Nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì có lẽ giờ đây tôi và bạn có lẽ đã từ từ lèo lái đưa con thuyền KeJazz vào một nơi chốn mà không phải chỉ có jazz thuần túy mới được chấp nhận.  Chắc chắn những thân hữu của KeJazz cũng sẽ dần dần nhận thấy chiều hướng hòa nhập jazz và pop của chúng ta qua một số bài sắp tới. Happy 2nd Anniversary, KeJazz! Dear listeners, thank you for your support.

Âm Thanh Của Thinh Lặng

Này bạn thân tôi,  bóng tối đen
Trò chuyện cùng tôi đêm vắng giấc quen
Vì vào một đêm, trong chiêm bao, phút huyễn mơ
Hình tượng huyền linh gieo sâu tâm trí ngẩn ngơ
Rồi từng đêm qua, còn nguyên đấy giữa tim tôi
Đã đâm chồi
Mọc từ nghìn tiếng của thinh lặng

Một mình trong mơ tôi cất bước đi
Gập ghềnh quanh co ngõ vắng im hơi
Đèn vàng nghiêng soi tôi thêm linh cảm bất an
Lạnh lùng sương rơi như xuyên thấm ướt áo tơi
Rồi chợt bừng chói một tia chớp sáng nhức mắt tôi
Như xé đêm dài
Chạm vào nghìn tiếng của thinh lặng 

Rừng người từ đâu bỗng thấy quanh đây
Vùng đèn néon dọi ánh trắng xanh
Người chuyện trò nhưng không thấy nói chi
Người cùng nghe nhưng không hiểu nói chi 
Và người còn viết nhiều ca khúc nhưng có mấy ai
Dám xao động
Sợ làm òa vỡ nghìn thinh lặng


“Thật là khùng điên, hỡi nhân gian
Lặng thầm là ung thư sẽ mãi lan
Này là lời tôi, xin anh em hãy lắng nghe
Này bàn tay tôi, xin anh em nắm lấy thôi”
Mà lời nói tựa giọt nước của cơn mưa
Rơi âm thầm, vọng vào lòng giếng của thinh lặng 


Gục đầu người lo cầu khẩn ăn năn
Quỳ lạy thần linh ánh sáng néon
Đèn chợp từng cơn như câu khuyến cáo thế gian
Giòng điện rực lên tựa như câu nói thánh nhân
“Này lời răn, lời của tiên tri đã viết lên trên tường
Bến xe điện ngầm.”
Rồi thầm thì bằng nghìn tiếng của thinh lặng

The Sound of Silence

Hello darkness, my old friend
I've come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence

In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
'Neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of a neon light
That split the night
And touched the sound of silence

And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
No one dared
Disturb the sound of silence

"Fools" said I, "You do not know
Silence like a cancer grows
Hear my words that I might teach you
Take my arms that I might reach you"
But my words like silent raindrops fell
And echoed in the wells of silence

And the people bowed and prayed
To the neon god they made
And the sign flashed out its warning
In the words that it was forming
And the sign said, "The words of the prophets
Are written on the subway walls
And tenement halls"
And whispered in the sounds of silence

Ước Mong Gặp Lại Em

Nhạc: Sammy Fain
Lời: Irving Kahal
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhận được lời dịch từ anh bạn Đức Phạm từ California trong lúc đang bận việc nên tôi cũng tạm bỏ qua một bên. Tôi không biết gì về bài này trong khi đó bạn và ĐP đều rất quen thuộc với nó. Thế nên khi 2 người bàn cãi với nhau về cách chọn lời dịch như thế nào cho đúng ý tác giả thì tôi cũng không biết làm thế nào chen vào để góp ý. Cuối cùng thì tôi chỉ đề nghị để tôi ráp lời dịch với giai điệu xem có hợp lý không rồi mới nghĩ đến việc chỉnh sửa câu dịch. Qua hơn 2 năm làm việc với những bản dịch tôi nghiệm ra một điều: không bản dịch nào hoàn chỉnh. Việc chỉnh đổi lời dịch cho hợp với câu hát xem như là chuyện tất nhiên. Người dịch có thể nghĩ là nên hát kiểu này, nhưng khi tôi hoà âm lại nghĩ nên hát kiểu kia. Nhất là nhạc jazz chẳng ai hát giống ai. Thế nên câu hát người dịch nghĩ trong đầu nhiều lúc không giống chi câu nhạc tôi dựng lên. Tuy nhiên tôi cho rằng đó là cái vẻ đẹp đặc biệt quyến rũ của việc Việt hoá nhạc jazz này. Sau khi hoàn tất Ước Mong Gặp Lại Em, nhìn lại thì mới thấy phiên bản dịch cuối khác với phiên bản đầu tiên nhiều, mặc dù ý thơ và những hình ảnh gợi lên trong bài gốc đều được gói ghém trong đó.

NT: Rất đồng ý với bạn. Dịch là một chuyện, nhưng khi hát lại là một vấn đề khác. Biết bao lần tôi viết lời xong, khi nghe bạn hát nháp, tôi chưng hửng. Đọc lại lời mình viết và lời bạn hát, tôi chợt hiểu là cách tôi hát (trong đầu) và cách bạn hát (ghi âm), nhiều khi chẳng giống gì nhau. Bởi lẽ trí tưởng tượng của tôi thường hơi… quá đà.
Tuy vậy, một điều tôi học được là đôi khi một bản dịch xong một bài mà tôi lấy làm đắc ý, nhưng đôi ba tháng sau, tôi lại nhận ra những sai lầm. Tôi nhớ hồi ở đại học theo học môn creative writing, một cái truyện ngắn chúng tôi mất cả một semester để hoàn chỉnh. Edit rồi lại re-edit rồi lại re-edit. Đám sinh viên chúng tôi cũng hay trao đổi cho nhau đọc, vì lẽ điều mình viết tưởng rất hoàn chỉnh nhưng thật ra lại tối nghĩa đối với mọi người khác. Cũng thời đó, tôi viết truyện cho Văn Học, tôi hay hỏi nhà văn Nguyễn Mộng Giác (chủ nhiệm kiêm chủ biên của VH) là edit cho đến lúc nào thì mới ngừng. (Một câu hỏi , có lẽ hơi ngớ ngẩn của thời tuổi 20). Bây giờ già hơn, thì mình chiêm nghiệm ra rằng, chuyện viết lách, cũng na ná như dạy con trẻ. Không bao giờ ngừng. Đọc lại một bài viết, lúc nào cũng thấy chuyện đáng lẽ phải như thế này thế nọ, giống như khi nhìn con của mình lớn lên vậy.
Và như bạn đã nói, sau khi bạn đưa tôi bản nháp, thì đến khi tôi ghi âm, lại có những câu, những chữ đã biến đổi vì cách ngắt câu và bỏ nốt của riêng tôi trong lúc hát. Phải xin lỗi dịch giả vậy. Vì thế, tôi đã cho in nguyên văn của bài mà ĐP và bạn đã mất bao thì giờ để dịch, một bài nhạc mà tôi vẫn luôn yêu thích.

Ước Mong Gặp Lại Em

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Nơi xưa khi ta hẹn thề đằm thắm
Nơi con tim anh trọn đời anh luôn lưu luyến

Quán thân quen ta ngồi ngày đó
Công viên bên đường xanh um
Xa xa bầy ngựa gỗ quay vòng
Bao bóng cây đổ dài

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Khi nắng mang theo mùa hè rực rỡ
Chung quanh đôi ta mọi điều bừng sáng
Anh luôn mơ em người tình đằm thắm

Mỗi khi ngày lên, đến khi vầng dương khuất nơi chân trời
Nhìn vầng trăng lung linh trên cao
Anh luôn ước ao gặp em

I'll Be Seeing You

I'll be seeing you
In all the old familiar places
That this heart of mine embraces
All day through

In that small cafe
The park across the way
The children's carousel
The chestnut trees
The wishin' well

I'll be seeing you
In every lovely summer's day
In everything that's light and gay
I'll always think of you that way
I'll find you in the morning sun
And when the night is new
I'll be looking at the moon
But I'll be seeing you

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman & Marylin Bergman
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Còn nhớ những ngày đầu nói chuyện về thành lập KeJazz tôi và bạn đều muốn thực hiện 2 bài yêu thích nhất là The Shadow of Your SmileThe Windmills of Your Mind. Bài đầu bạn dịch ngay lập tức thành Tình Không Phai và là bài nhạc đầu tiên cho blog KeJazz. Nhưng bài sau thì đợi mãi chẳng thấy đâu lời dịch. Sau cùng bạn nói với tôi là bạn gặp nhiều trắc trở khi dịch nó nên không hoàn tất được. Tôi cũng thử dịch vài câu cho bài nhưng rồi thấy khó quá nên cũng bỏ nửa chừng. Những hình ảnh gợi ý quay vòng trong lời nhạc và âm giai biến chuyển đều đặn như bánh xe lăn đều khiến cho việc dịch thuật ra ngôn ngữ Việt thành hóc búa.
Cho đến gần đây tôi có đề nghị bạn nhờ anh Ngu Yên dịch thử xem. Nói xong rồi quên mất, ngờ đâu chừng vào tuần sau nhận được email của bạn đính kèm lời Việt của Ngu Yên. Thật là thích thú và cũng thật thán phục NY. Tôi nghĩ phải dùng chữ wordsmith để nói lên cái tài tình của NY khi dịch bài này. Việc tôi và bạn làm 2 năm không xong, NY làm được trong vài ngày!
Với tôi việc hoà âm Cánh Gió Xoay Hồn Em không khó khăn lắm. Tự cái phát triển tự nhiên và khéo léo của giai điệu đã mang tính thuyết phục mạnh mẽ, khó cưỡng rồi. Tuy nhiên tôi cho rằng việc trình bày bài này khá khó khăn. Cốt lõi trong nhạc của Michel Legrand thường nằm trong cách chuyển đổi thần tình của giai điệu, chứ không trong tiết tấu. Tiết tấu nhạc ông viết thường khá đều đặn. Bài The Windmills of Your Mind cũng thế. Nhịp bài đều đặn, không đổi. Thế nhưng kẻ hát không thể hát đều đặn như thế được. Có lẽ ML muốn cho người hát tự tìm thấy tiết tấu riêng cho mình? Không biết bạn có tìm được tiết tấu riêng của bạn với nhạc phẩm này không?

NT: Tôi đồng ý với bạn về điểm này. Câu nhạc của ML thường đều đặn và… dài, rất cổ điển, và có một độ gò bó cũng rất cổ điển. Hầu như bài nhạc nào của ML cũng cho tôi ít nhiều suy tư trong lúc soạn bản diễn trước khi ghi âm. Như bạn nói, nếu ta hát y như cách viết của ML thì có lẽ bài nhạc nghe rất là nhàm chán.
Riêng về The Windmills of Your Mind, giai điệu ẩn hiện những vòng tròn, chậm, nhanh, trầm, bổng, theo nhau xoắn xít. Tuy vậy, lời nhạc mang nặng niềm ưu tư, nên tôi nghĩ cách dễ nhất để cho thính giả thấu hiểu được ý nhạc là bằng cách hát hơi chậm rãi, có tính cách kể lể. Và chính ra giai điệu đã tự nó có nhiều kịch tính nên tôi thấy không cần xử lý hơn nữa.
Về bản dịch của anh NY. Cách anh dịch rất công phu và rất… technical. Mỗi dịch bản phải trải qua nhiều giai đoạn cho đến khi bản cuối không còn những ngượng ngập vụng về trong ý cũng như lời. Anh làm việc rất có hệ thống. Tôi theo học cách thức của anh, nhưng thường hơi… biếng nhác, và tùy hứng. Nhiều khi có chút giờ rảnh trong lúc làm, thì viết lách lăng nhăng. Cũng vì thế mà tôi ôm bài nhạc này hai năm trời mà chỉ quanh quẩn hai ba câu. Phải thành thật cảm ơn anh Ngu Yên đã đóng góp cho KeJazz một tác phẩm mà có lẽ sẽ không bao giờ thành nếu không có anh.

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Xoay,
Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Vòng tình lăn theo triền dốc núi
Là bong bóng giữa bao cuộc vui
Một trò chơi xoay tròn càng đam mê
Vì vòng đã cuốn theo vầng trăng
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn ai

Đường hầm hoang mang miệt mài chân đi
Đường hầm đó dẫn em về đâu?
Đường mai sau về tận hang sâu
Chẳng còn nắng sáng soi đời nhau
Vòng người đa mang, vòng tình lênh đênh
Chỉ còn nửa giấc mơ đã quên
Rồi một ai quăng vào dòng sông trôi
Một hòn sỏi sóng lan về khơi
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn em

Lời nào vang vang vào hồn ly tan
Vội vàng tay cầm chìa khóa
Lời này có phải em hỏi mai sau
Mùa hè sao qua nhanh như thế?
Dìu tình nhân đi vào tương tư
Để mặt cát dấu chân tình yêu
Vọng về đây tiếng buồn xa xăm
Hoặc là tiếng nhớ nhung bàn tay?
Hình người xưa treo trong nhà em
Và một vài lời ca quá khứ
Nhạt nhòa tên, khuôn mặt ai đây
Nhìn thì quen nhưng sao không biết?
Rồi một khi nhớ lại chuyện hôm xưa
Chợt một thoáng vu vơ tình yêu
Sắc lá thu khô vàng màu phôi pha
Phai nhanh như màu tóc anh

Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Rồi hình bóng cũ khơi niềm đau
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay tình em

The Windmills of Your Mind

Round,
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
Like a snowball down a mountain
Or a carnival balloon
Like a carousel that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Like a tunnel that you follow
To a tunnel of its own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half-forgotten dream
Like the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Keys that jingle in your pocket
Words that jangle in your head
Why did summer go so quickly?
Was it something that you said?
Lovers walk along a shore
And leave their footprints in the sand
Is the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand?
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of a song
Half-remembered names and faces
But to whom do they belong?
When you knew that it was over
You were suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of his hair?

Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind