Mật Đắng Tình Yêu

Nhạc & lời: Bobby Scott, Ric Marlow 
& Burt Bacharach, Hal David
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ feat. Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Đây là một nhuyễn khúc (mashup) của hai nhạc phẩm, A Taste of Honey (tôi đã dịch là Mật Đắng) và The Look of Love (Tình Yêu Đã Tìm Thấy) do chính bạn tái tạo.  Tôi rất thích, và rất ngạc nhiên, vì thường thì hai ca khúc hay có nhiều liên hệ trên diện cảm xúc.  Tuy hai bài nhạc này đều nói về tình yêu, nhưng một bài nói về cuộc tình vô vọng, còn bài kia về cuộc tình thành tựu; một theo lối kể chuyện, một theo tự sự.

Lần đầu nghe thấy là lạ, đầy hứng khởi.  Nhưng đến lúc phải hát thử thì tôi mới thấy điều đã khiến tôi không vừa lòng.  Giọng bạn và giọng tôi có nhiều chất phẩm gần giống nhau, nên hai phần nhạc, với ý tưởng cũng như giai điệu riêng rẽ, ráp vào nhau nghe lại thiếu thuần nhất và chẳng mang điều gì đặc biệt hơn là nguyên tác.  Riêng bạn thấy như thế nào?

LV: Tôi có ý định ráp 2 bài này làm một chỉ vì những nốt nhạc ở câu đầu và nhịp nhàng của 2 bài có nhiều nét giống nhau.  Giai điệu của cả 2 bài đều phát triển một cách tài tình và quyến rũ.  Tôi thích cả 2 bài.  Khi ráp lại tôi hoàn toàn không có chút khái niệm gì về làm sao cho ý và lời của 2 tác phẩm ăn khớp với nhau.  Có lẽ phần lớn là vì tôi ỷ lại vào khả năng phối hợp ý tưởng của bạn.  Phần tôi chỉ lo trách nhiệm về nhạc thôi.

Sau tôi mới biết là bạn có khó khăn với việc làm sao ghép ý cho nhuyễn khúc này.  Xin lỗi nhé!

NT: Chính vì vậy, tôi phải ghi âm lại phần của mình.  Tôi muốn tạo nên vai trò người kể chuyện, dựng nên bối cảnh đầy… drama trong một đêm bão tuyết, để phần tự sự được không khí lặng trầm, dễ gây cảm xúc của kẻ tình nhân hoài mơ về người mình yêu.

LV: Bạn muốn tôi mix làm sao cho 2 giọng ca được khác biệt:  Giọng của tôi sẽ là giọng chính, trong khi đó giọng của bạn sẽ ít nổi bật hơn và mang tính cách của người kể chuyện (?).  Tôi nghĩ hát thì phải cho người ta nghe rõ chứ!  Nếu tiếng hát không nổi bật lên thì làm sao cho ai nghe được?… Tôi hiểu ý bạn muốn gì nhưng tôi thấy khó quá…  Để xem tôi có làm được theo ý bạn muốn không nhé!

Mật Đắng Tình Yêu

Vào mùa gió rét lùa băng tuyết lấp biển hồ
Hành trình gói ghém đầy hơi ấm tiết hương nàng
Ngọt nồng mật hương hoa 
Ngát thơm hơn cả rượu tình yêu

Tình yêu đắm say, dấu sau hàng mi
Dẫu môi cười, vẫn không còn ngờ chi
Tình say trong mắt, là muôn thiết tha hơn bao nhiêu lời sẽ xin trao về nhau
Và khi tim đã run lên nghẹn ngào khát khao trong tình yêu
Khát khao mong sao cho vòng tay này được ôm em vào tim anh
Vì biết yêu em đã lâu
Ước mong cho được hôm này
Tìm bao lâu, giờ đã thấy
Thỏa bao mong chờ

... chờ người ta yêu, còn nguyên đấy trái tim buồn
Nhắc nàng nhớ mãi, tình ta luôn đắm say hồn
Ngọt nồng mật hương hoa
Ngát thơm hơn cả rượu nồng môi

Và ta sẽ quay về.  Ta sẽ trở về
Vì luôn ước mong... mật ngọt... 

Tình yêu đắm say, mắt môi còn nét tháng năm nào xóa tan được đâu

Ngày ngày, tháng tháng, chàng đi mãi chẳng quay về
Nàng vào cõi chết còn mơ mãi mắt môi chàng
Nụ hôn mật yêu đương
Đắng cay hơn cả rượu nồng say


A Taste of Honey, The Look of Love
	
Cold winds may blow over icy seas
I'll take with me the warmth of thee
A taste of honey
A taste much sweeter than...

The look of love is in your eyes
A look your smile can't disguise
The look of love ‘s sayin’ so much more than just words could ever say
And what my heart has heard, well it takes my breath away
I can hardly wait to hold you
Feel my arms around you
How long I have waited
Waited just to love you
Now that I have found you

I'll leave behind my heart to wear
And may it ever remind you of me
A taste of honey
A taste much sweeter than wine

I will return.  I will return
I'll come back for the honey and you

You've got the look of love is on your face

He never came back to his love so fair
And so she died dreaming of his kiss
His kiss was honey
A taste more bitter than wine

Biển Là Địa Chỉ Gửi Nỗi Buồn

Nhạc & lời: Armando da Pina
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nghe Cesaria Evora hát bài này đã lâu, tôi biết bạn cũng rất thích nên tôi vẫn thắc mắc không biết lúc nào sẽ nhận được bản dịch cho nhạc phẩm này.  Cuối cùng thì không phải Nguyễn Thảo mà là Ngu Yên dịch.  Giọng hát khàn khàn đặc biệt của CE quấn quít với những tiếng đàn guitar nghe u uẩn, xót xa gợi nên một nỗi buồn khó tả.  Vì muốn tránh trùng lấp nên tôi đã cố tình mang vào trong hòa âm của mình một chút nhịp nhàng của nhịp mambo trộn lẫn với cách đệm đàn của Gypsy Kings. Nhưng cũng vì thế mà tôi có cảm tưởng mình đã vô hình chung khiến cho những nhịp chõi của giai điệu trở thành sắc nét hơn so với cách CE hát. Âu đó cũng là cách để tránh đi việc bắt chước người khác vậy.

NT: Bạn nói đúng.  Giọng hát CE là của trời cho.  Ngày còn trẻ, bà thường đi hát trong mấy quán rượu không lấy tiền, chỉ cần được uống rượu… chùa.  Bà còn được mệnh danh là Nữ Hoàng Chân Đất, vì bà thích tuột giày khi lên hát.  Và bà hát, tuy kỹ thuật không có gì đáng nói, màu sắc của giọng hát bà thì thật là tuyệt vời.  Trầm ấm, có độ dày, nhưng rất nhẹ nhàng thoải mái.  Loại nhạc bà hát đa số là morna, rất giản dị, hợp với những nhạc cụ bản xứ của vùng Cape Verde, Tây Phi Châu.

Và khi hát bài nhạc này, tôi mới nhận ra điểm đặc biệt là bài nhạc mang nhịp điệu nhanh, tương phản với cách hát từ tốn nhưng đầy nhịp chõi tạo ra cảm giác chơi vơi.  Đây đó, một vài chữ rơi vào nhịp chính như để mang người nghe trở về với thực tại.

Lời nhạc của anh Ngu Yên là một tuyệt phẩm.  Anh có kể cho tôi nghe về cách thức chuyển ngữ mới của anh.  Có lẽ một lần nào chúng ta sẽ phải phỏng vấn anh về vấn đề dich thuật này.

Biển Là Địa Chỉ Gửi Nỗi Buồn
	
Bỗng dưng nhớ nhà, hồn chìm theo sóng buồn.
Biển mênh mông, bước lang thang dọc bờ hoang vắng.
Miên man, biết bao nhiêu kỷ niệm.
Nhớ quê tôi thiết tha lệ rưng.

(Biển xưa nhớ người, gọi hồn lên sóng buồn.
Nhớ xa xôi, biển quê tôi một thời khôn lớn.
Bao năm sống xa chưa trở về.
Những yêu thương khuất theo thời gian)

Biển, nơi buồn gửi về, lòng nhớ nhà. 
Chia cách phương trời xa vời, bạn bè thân ái.
Xa mẹ cha cùng gia đình. Sóng kéo ra khơi bao bóng hình.
Chẳng biết mai sau còn thấy nhau một lần.

(Biển, nơi buồn gửi về, lòng nhớ nhà.
Theo sóng muôn trùng chia lìa, tình quê lưu luyến.
Bao lần mơ về quê mình. Tháng cũ năm xưa vang tiếng cười.
Ray rứt trong tôi tình trái tim lạc loài.)

Không còn ai ngậm ngùi chia khóc cười.
Những hơi thở cô đơn tan theo bọt sóng.
Như đại dương đời vô tình, sóng chết hoang mang, tôi đứng nhìn.
Chợt trong phút giây, buồn vỡ trăm năm buồn. 

(Không còn ai bùi ngùi theo tuổi đời.
Tháng năm mãi phiêu lưu không nơi dừng bước.
Khi đời trôi vào vô hình, cướp mất trong mơ bao mối tình.
Nhìn con sóng xô, gợi nhớ quê hương mình.)

Mar É Morada de Sodade

Num tardinha na camba di sol
Mi t'andá na pr'aia de Nantasqued
Lembra'n praia di Furna
Sodade frontán 'm tchorá

Mar é morada di sodade
El ta separá-no pa terra longe
El ta separá-no d'nôs mâe, nós amigo
Sem certeza di torná encontrá

M'pensá na nha vida mi só
Sem ninguem di fé, perto di mim
Pa st'odjá quês ondas ta 'squebrá di mansinho
Ta trazé-me um dor di sentimento

Đêm Bạch Lụa

Nhạc & lời: Justin Hayward
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Thú thật là bản gốc bởi The Moody Blues tôi chẳng mấy thích, tuy vậy, có vài chuyện thật thú vị với ca khúc này.  Ban nhạc The Moody Blues đã ghi âm với giàn The London Festival Orchestra để làm album Days of Future Passed, tuy giàn nhạc này… chẳng có thật.  Giàn nhạc đã được tạo nên với một số nhạc công, ghi âm riêng rẽ, cắt xén và ráp vào nhạc bản của the MB, một hình thức công ty thâu nhạc đã muốn biểu diễn kỹ thuật về âm thanh nổi hai chiều (enhanced stereo sound technology), một kỹ thuật rất tân kỳ vào thời bấy giờ.

Bài nhạc này được viết bởi Justin Hayward vì một người nào đó đã tặng anh một… bộ ra giường trắng, lúc anh ta 19 tuổi, khi vừa chấm dứt một mối tình thật nóng bỏng và sắp lao vào một mối tình… nóng bỏng khác.  Anh nói trong một cuộc phỏng vấn, “A lot of that came out in the song.” (có rất nhiều [xúc cảm của hai cuộc tình ấy] đã được ghi vào bài nhạc).  Tuy vậy, anh lại rất hài lòng với những diễn giải từ khán thính giả.  Anh cho rằng, họ đã thổi sức sống vào bài nhạc, đã mang lại những diệu kỳ qua nhiều ý tưởng khác lạ.

LV: Đây có lẽ là một trong những bài nhạc mà tự nó phát triển ngoài ý định ban đầu của tác giả.  Có lẽ vào một tần số nào đó bài nhạc liên đới được với người nghe để tạo nên một cộng hưởng không ngờ được.  Riêng tôi vẫn còn nhớ được lần đầu nghe nó trong đại hội nhạc trẻ Taberd dù ban nhạc cũng không phải là xuất sắc, âm thanh cũng không phải là tuyệt vời.  Thế mà đã qua hơn 40 năm tôi vẫn còn nhớ được cái cảm giác lâng lâng khi nghe nó trong hội trường Taberd lần đầu tiên.

NT:  Như bạn đã nói trước đây, trong một post khác, phiên bản blues của ca sĩ Bettye LaVette đã cho bạn một ấn tượng rất mạnh.  Bà đã ghi âm ca khúc này vào năm 2010.  Một người đã gửi điện thư cho JH kèm với bản MP3 của bà.  Anh đã lắng nghe và đã bật khóc.  Anh nói, “Tôi thật sự mới nghe lời bài nhạc này lần đầu trong đời.”

Đêm Bạch Lụa

Trắng toát lụa trong đêm
Bóng tối có khi nào phai
Những lá thư còn nguyên vẹn
Chẳng bao giờ gửi cho người

Ôi, ta vẫn chưa nhận ra
Ánh mắt như hồ thu
Có rõ đâu là hư thực
Chẳng biết nói sao bây giờ

Vì ta yêu em
Mãi mãi yêu em
Ôi ta yêu em

Đứng ngắm thiên hạ quanh đây
Với những tay cầm tay
Có biết trong lòng ta giờ
Có nỗi đau như thế này

Có kẻ nói riêng cùng ta
Những ý nghĩ không biện minh
Những ước muốn ta hoài mong đợi
Sẽ có lúc nao tự nhiên thành

Và ta yêu em…

Nights in White Satin

Nights in white satin
Never reaching the end
Letters I've written
Never meaning to send

Beauty I've always missed
With these eyes before 
Just what the truth is
I can't say any more

'Cause I love you
Yes I love you
oh oh oh I love you

Gazing at people
Some hand in hand
Just what I'm going through 
They can’t understand

Some try to tell me 
Thoughts they cannot defend
Just what you want to be 
You will be in the end

And I love you

Tình Ta Nhẹ Nhàng

Nhạc & lời: Melody Gardot & Jesse Harris
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Bạn gửi tôi nhạc phẩm này để soạn mừng ngày anniversary của vợ chồng bạn. Thoạt đầu tôi nghĩ vậy thì tôi sẽ có khá nhiều hứng để thực hiện sớm. Vậy mà khi nghe đi nghe lại bài này mới biết mình lầm to. Tôi phải thử bao nhiêu là phiên bản mới tìm ra cách kết cấu cho hợp lý hợp tình. Bài đã không phải là loại dễ hát; lại thêm vào nữa là cách xử dụng từ của bạn khá thoải mái nên nhiều lúc tôi khó nắm bắt được cách hát cho vừa theo giọng Việt và lại vừa hợp nốt nhạc. Loay hoay mãi cuối cùng đành phải nhờ bạn hát làm mẫu vì tôi không hát được để hòa âm cho thuận tiện. Gửi mẫu tạm cho bạn thì bạn hát ngay không khó khăn gì mấy. May quá, nhờ vậy mà tôi mới thực hiện kịp nhạc phẩm này cho bạn.

NT:  Thành thật cảm ơn bạn đã chịu cực nhọc soạn nhạc cho tôi, theo kiểu đơn đặt hàng.  Khi tôi nghe Melody Gardot hát thì thấy thật thoải mái, nên tôi đã chẳng nghĩ ra là bài này lại gây nhiều khó khăn đến như vậy. 

Riêng về chuyện viết lời, tôi rất thích những hình ảnh cô và Jesse Harris đã vẽ ra, chẳng hạn như ấn tượng về vườn Địa Đàng, với Adam và Eve, cũng như giây nho bị độc .  Tôi không chắc vì lý do gì mà giây nho ấy lại làm ra rượu ngon, có thể chỉ là một ẩn dụ ám chỉ đến con rắn độc và men tình, nhưng hình ảnh rất ăn khớp vào không khí ấy.

Tôi chọn ca khúc này để tặng riêng cho vợ, vì có lẽ nhiều lời nói đôi khi không diễn tả được trọn ý, trong khi lời nhạc cho phép tôi nói những gì cần nói mà vẫn không thấy mình thật là… couleur.

LV: Đây cũng là nhạc phẩm đầu tiên tôi xử dụng software mới để edit và mix. Cho nên tôi mất cả hơn nửa tháng với nó vì vừa học vừa mầy mò để cho ra lò bài này.  Xem như cũng là một nhạc phẩm rất đặc biệt để mừng anniversary của 2 người bạn thân.

NT:  Nhất bạn đó.

Tình Ta Nhẹ Nhàng

Đáy sâu trong tim anh, vẫn biết chỉ hai đứa ta
Là Adam với Eva, Chúa ban em cho anh
Tựa nho có hơi men cho rượu ngát hương trên môi
Trái tim ta say sưa
 
Nếu như em không tin thì sẽ nói mãi cho đến khi (em)
Cần anh mãi luôn bên cạnh lúc bão giông tơi bời
Và em từ tốn vuốt tóc anh, nhưng đâu nhất thiết câu nói yêu
Trái tim ôi say sưa
 
Sao tình ta quá nhẹ nhàng
Tựa nước mưa tuôn tràn trên phiến đá rêu
Những thương yêu thật quá dịu dàng
Chẳng phải cuộc tình nào (cũng) giống như tình mình

Nói riêng cho em nghe rằng ta sẽ mãi luôn có nhau
Vì bao phút giây trong đời là những yêu thương ngọt ngào
Giọt nước mắt trên môi
Vòng tay ôm xiết mãi thôi
Trái tim ôi say sưa

Những khi ta hôn nhau, vẫn nhớ lúc ta mới quen
Vì trong trái tim muôn đời, chẳng khi nao quên lời
Lời yêu rất đơn sơ, không thề hứa vu vơ
Trái tim luôn say sưa


Our Love is Easy

Deep within your heart, you know it's plain to see
Like Adam was to Eve, you were made for me
They say the poisoned vine breeds a finer wine
Our love is easy

If you ask me plainly I would gladly say
I'd like to have you round just for them rainy days
I like the touch of your hand
The way you make no demands
Our love is easy

Oh our love is easy
Like water rushing over stone
Oh, our love is easy
Like no love I've ever known

Physically speaking we were made to last
Examine all the pieces of our recent past
There's your mouth of tears
Your hands around my waist
Our love is easy

Every time we meet it's like the first we kiss
Never growing tired of this endlessness
It's a simple thing, we don't need a ring
Our love is easy

Cuồng Phong

Nhạc: Dimitri Tiomkin
Ned Washington
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Mùa bão biển năm trước, bài nhạc Cuồng Phong này đã đến với thính giả qua phiên bản bossa nova.  Năm nay, chưa đến mùa bão, nhưng cuồng phong vẫn cứ lồng lộng đến vì… khí hậu toàn cầu đã bị thay đổi.  Bài nhạc này đã làm tôi ngất ngư khi nghe bà Nina Simone say sưa bên cây dương cầm.  Nina Simone là một nhạc sĩ đa tài.  Bà đã không thành công mấy ở Mỹ.  Nhưng khi qua đến Âu châu, bà đã trở thành một hiện tượng trong nhạc Jazz.  Giọng bà có một hơi rung rất quái.  Và cách xử lý những ca khúc Jazz standards cũng quái không kém.

Bài Wild is the Wind (Cuồng Phong) là một trong những ca khúc rất thành công của bà.  Chính phiên bản của bà đã cho tôi hứng cảm viết nên bản dịch này.

LV: Bản nhạc Cuồng Phong này làm cho tôi khá là rối loạn tinh thần. Khi nghe lần đầu phiên bản của Nina Simone tôi đã lo lắng vì không biết làm sao xử lý nhạc phẩm này. Nghe thêm nhiều phiên bản khác lại còn làm mình thêm rối trí vì không ai trình bày giống ai. Tôi có cảm tưởng người nhạc sĩ chỉ cho ra ý nhạc và lời, sau đó ai muốn đánh muốn hát sao thì tùy ý theo ngẫu hứng. Bẵng đi một thời gian nghiền ngẫm tôi nghĩ có lẽ cũng phải làm theo kiểu tùy hứng như vậy. Thế nên khi thực hiện 2 phiên bản cho tôi và bạn thì cả tôi và bạn đều hát không giống nhau. Chả hiểu sao… Có lẽ vì thế mới gọi là Cuồng Phong, phải không bạn?

Cuồng Phong

Ôi người yêu cùng tôi say đắm cuộc đời
Dìu tôi bay giây phút tuyệt vời
Vì tình ấy như gió ngàn khơi
Loạn cơn cuồng phong đến

Xin người cho vòng tay ôm xiết nồng nàn
Nghẹn trong tôi cơn khát ngụt ngàn
Vì cơn lốc xuyên phá buồng tim
Lộng cơn cuồng phong đến

Phút bên nhau
Nghe chừng muôn tiếng tơ đồng vi vút
Phút hôn nhau
Nghe đời như mới vừa lúc nguyên sơ
Lúc xuân say mùa
Phút giây trông chờ
Người yêu ơi, người là cuộc đời

Cây mùa đông còn khư lá chiếc một mình
Người yêu ơi, cùng tôi níu lấy cuộc tình
Để cùng sống còn giữa cuồng phong
Từng cơn cuồng phong đến

Wild is the Wind

Love me, love me, love me, say you do
Let me fly away with you
For my love is like the wind
And wild is the wind

Give me more than one caress
Satisfy this hungriness
Let the wind blow through your heart
For wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You're spring to me
All things to me
Don't you know, you're life itself!

Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we're like creatures of the wind
And wild is the wind

Đau

Nhạc & lời: Trent Reznor
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi nghĩ đến những gì tôi muốn nói với bạn về những ý tưởng quanh quẩn bài nhạc này, những ý tưởng thỉnh thoảng làm tôi xúc động trong những lần lắng nghe. Và lúc dịch xong, gửi cho bạn, tôi còn nhớ tôi bảo bạn rằng bài nhạc này phải nghe bằng một tâm trạng bất thường, gần như tuyệt vọng. Bạn đã cười bảo tôi: “Tao vẫn còn yêu đời chán.” Và cứ như thế, bài nhạc nằm mãi trong “hộc tủ” máy vi tính cả một thời gian khá lâu.
Tôi vẫn thường thấy những bài nhạc có nhiều phức tạp về kiến trúc, giai điệu, ý tưởng, hay ngôn từ đều có một sức lôi cuốn lạ lùng đối với tôi. Chúng có một ma lực làm tôi cứ phải nghe đi nghe lại giai điệu và hòa âm, đọc tới đọc lui lời nhạc. Và tôi cũng hay tìm tòi những phiên bản do những ca sĩ khác trình bày để thấy được những khía cạnh mà tôi đã không nghĩ đến.
Hurt của Trent Reznor là một bài nhạc như vậy.
Theo TR, bài nhạc này anh viết trong một tâm trạng rất riêng tư, vì nó nói về vấn đề nghiện ngập mà chính anh đã lâm vào. Riêng tư đến nỗi khi anh nghe ca sĩ khác hát, anh có cảm tưởng đời tư của anh đã bị xâm phạm. Bài nhạc mở đầu bằng câu “Hôm nay, tôi đã làm cho mình đau đớn để xem thử mình còn cảm giác không”. Một câu mở đầu kỳ lạ làm tôi chú ý. Một nỗi đau đớn tự tạo, và những hình ảnh cuồng loạn trong tâm tư của kẻ đang tự hủy đời mình. Trong đầu tôi, TR đã vẽ một bức tranh màu thật mạnh bạo bằng màu xanh lục tươi, màu vàng đất mục, màu đen của chết chóc. Một bức tranh có nhiều độc tố, lòng sợ hãi, và mối tuyệt vọng.
Cho đến khi tôi nghe Johny Cash hát bài này với một cây guitar trong music video của ông. Người ca sĩ vào những ngày cuối cuộc đời, ngồi giữa căn phòng trong ánh nắng vàng vọt, giữa những gì ông đã thâu thập được trong suốt một đời người. Ông hát như nói cho tôi hiểu, “Và em sẽ thừa hưởng hết cả vương quốc đất bụi của tôi. Và em sẽ hiểu là tôi sẽ làm cho em thất vọng, tôi chỉ làm cho em thêm đau đớn.” Vương quốc của JC, một ca sĩ danh tiếng của thế giới, thì chắc chắn không nhỏ, nhưng cuối cùng cũng chỉ là vài mét đất cát. Như vậy đó, ông biết chắc tôi sẽ thất vọng như ông đã thất vọng, và đau khổ như ông đang đau khổ. Rồi ông thêm, “Thời gian sẽ có những vết dơ, nhưng cuối cùng, tất cả cảm giác đều phai nhạt và mất đi.” Một đời người, làm sao mà chẳng có những vết dơ đã khắn sâu trong tâm khảm? Những dối trá, lừa gạc trong cuộc đời, mà vào những đêm khuya trằn trọc vì mất ngủ, ai mà chẳng bị dằn vặt, và thấy mình bất lực trước những móng vuốt của lòng hối hận. Nhưng ông đã ôn tồn khuyên nhủ, rồi mọi thứ cũng đều phai nhạt theo thời gian. (https://youtu.be/vt1Pwfnh5pc)
Trong phiên bản của ông, JC đã đổi một chữ của TR. Thay vì “đội vương miện cứt” đầy nỗi hằn học của TR trẻ tuổi, JC đã thâm trầm hơn với “vương miện gai”. Ông đã mang chúng ta về đến một miền xa xôi trong một thế kỷ khác. Ông đã đưa ta đến ngay ngọn đồi Golgotha, trong giây phút cuối cùng của Jesus trên thập giá. Trong giờ phút đen tối ấy, có những “suy tư gãy vụn”, những nghi ngờ, những lo âu. Bởi vì thế mà không thể làm cho liền lạc được. Và câu hỏi lại phải được đặt lại: Tại sao tự hũy hoại? Tại sao khi kim (đinh) xé thủng da thịt mà lại nhớ tất cả mọi chuyện? Chuyện gì vậy?
Một bài nhạc có nhiều phiền toái.
Hòa âm trong bản của Nine Inch Nails cũng như của David Bowie nặng về nỗi loạn cuồng thúc bách của chất bạch phiến, á phiện. Những tiếng synthesizers dằng dặc, chói tai, đầy phẩn nộ làm người nghe thấy ngộp thở như bị lâm vào một cơn khủng hoảng. Hòa âm của JC thì ngược lại, từ tốn, rộng rãi, có những cường độ, nhưng rồi đột ngột chùng xuống cho người nghe thấy hụt hẫng trong nhận thức mới. Bản unplugged và acoustic của TR có nét tĩnh lặng hơn nhưng không hẳn là bớt đi đau khổ và tuyệt vọng (https://youtu.be/vQRmCy6LfjI).
Ainjel Emme là một nữ nhạc sĩ đã ghi âm nhạc phẩm này với giọng bè falsetto độc đáo và tiếng dương cầm của chính cô. Điểm dị biệt là những đổi khác trong giai điệu từ majeur qua mineur, rất nhỏ nhặt, nhưng gây nhiều ấn tượng cho người nghe. (https://youtu.be/TCmw7tzkik8)
Tôi biết bạn phải phấn đấu nhiều với bài nhạc này. Bạn bắt đầu, rồi ngưng, rồi tiếp tục (rồi lại ngưng, lại tiếp tục). Tôi không biết trong suốt khoảng thời gian đó, bạn có thấy dằn vặt vì những tư tưởng nặng nề không? Bạn đã nghĩ gì khi phối âm? Nghĩ gì khi chọn nhạc cụ để tạo nên cái không khí bạn muốn? và trong tâm bạn, cái không khí của bài nhạc như thế nào? Nếu bạn phải vẽ bức tranh này thì bạn sẽ dùng những màu sắc gì?
Và các bạn nhạc của KẻJazz, nếu tôi nhờ bạn vẽ những gì trong tâm tưởng của bạn khi lắng nghe bài nhạc này, thì…

LV:  Trước đây tôi chưa từng nghe bài này.  Khi nghe Johny Cash hát Hurt lần đầu trên YouTube tôi đã lấy làm lạ với cách hát run rẩy, đôi lúc gần như lạc nốt của ông.  Nhưng rồi nghe đi nghe lại tôi càng thấy thấm thía với cách trình bày của JC.  Đau đớn, yếu đuối, tuyệt vọng… có đủ cả trong tiếng hát của ông.  Tôi thấy khó cho mình về việc hòa âm.  Cái đau đớn này tôi không biết phải diễn tả như thế nào qua tiếng nhạc.  Cho nên cứ làm được chút lại bỏ ngang hai ba lần…  Đau khổ thì ai mà không phải trải qua với tuổi đời.  Nhưng mang cái khổ đau của mình để trải bày ra qua lời ca, tiếng nhạc thì có lẽ phải cần đến nghệ sĩ như tầm cỡ JC mới có thể làm được.  Tôi và bạn cũng chỉ là một cố gắng nhỏ nhoi thôi.

Đau

Đâm thấu vô da thịt tôi
Để xem còn bao cảm giác
Tôi cố tư duy niềm đau
Vì đâu còn có gì thật

Kim xé da theo mạch xanh
Lặng nghe đường xuyên thân thiết
Cho cóng đi hết mọi thứ
Mà sao tự nhiên lại nhớ mọi chuyện

Chúng hóa tôi thành gì
Này em bạn thân
Đã biết bao là người
Đi về đâu, mất dần dần

Và em thừa hưởng hoàn toàn
Vương quốc bụi của tôi
Em sẽ thất vọng nhiều
Chỉ thêm đau buồn thôi

Trên dối gian, ngai của tôi
Đội vương miện bao gai góc
Cho những suy tư vụn nát
Làm sao mà nối thành dòng

Dưới vết dơ của thời gian
Lòng trơ trụi vô cảm giác
Em hóa thân ra người khác
Mà tôi còn đấy đời đời

Nếu cho được bắt đầu lại
Từ nơi rất xa, thật xa
Tôi sẽ cố tự mình
Sẽ tìm lấy đường về

Hurt

I hurt myself today
To see if I still feel
I focus on the pain
The only thing that's real

The needle tears a hole
The old familiar sting
Try to kill it all away
But I remember everything

What have I become
My sweetest friend
Everyone I know
Goes away in the end

And you could have it all
My empire of dirt
I will let you down
I will make you hurt

I wear this crown of thorns
Upon my liars chair
Full of broken thoughts
I cannot repair

Beneath the stains of time
The feelings disappear
You are someone else
I am still right here

What have I become
My sweetest friend
Everyone I know
Goes away in the end

And you could have it all
My empire of dirt
I will let you down
I will make you hurt

If I could start again
A million miles away
I will keep myself
I would find a way

Bạn Thân

Nhạc & lời: Carole King
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Various Studios
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhạc phẩm này được chọn cho sinh nhật thứ ba của KeJazz, đánh dấu post thứ 160.  Ba năm miệt mài không ngưng nghỉ.  Ba năm luôn với đam mê âm ỉ.  Với tôi, sau ba năm với hơn trăm bài nhạc, công việc vẫn không dễ dàng hơn.  Mỗi bài là một thử thách mới.  Bài quen thuộc thì phải nghĩ cách làm sao cho khác biệt.  Bài xa lạ không biết thì phải làm quen, phải để nó thẩm thấu vào tâm tư trước khi hòa âm.  Tôi cho là tôi may mắn luôn có cái mới lạ để suy gẫm, tìm tòi.  Để xem ba năm tới nữa ra sao.

NT:  Năm nay, để đánh dấu kỷ niệm 3 năm với KẻJazz, bạn đề nghị bài nhạc mà tôi rất thích vì tôi đã từng say mê nghe Carole King cũng như James Taylor vào những năm cuối trung học ở Mỹ.  Thời đó, ban ngày đi học, xế trưa, đi làm, đến 11 giờ đêm một mình lủi thủi lái xe về nhà… học bài.  Đoạn đường từ chỗ làm về đến nhà phải băng qua cây cầu ngang giòng sông Arkansas.  Đêm khuya vắng lặng, những ngọn đèn đường vàng vọt hiu hắt tựa bầy người cúi đầu đứng đưa tiễn ai.  Tôi lái xe, cốt ý chầm chậm để nghe nhạc cho đã đời và nhớ đến những đứa bạn thân đã mất đi theo thời cuộc.  Vào tuổi 15-16, bạn cũng hiểu tôi cần tình bạn như thế nào.  Nhưng lúc bấy giờ, mới đến Mỹ, ngôn ngữ bất đồng, không có ai tâm sự, tôi cảm thấy thật cô đơn và hụt hẫng.  Nên chỉ đành ngêu ngao mấy câu “you just call out my name, and you know wherever I am…” nghe thật là hợp tình hợp cảnh.

Bao nhiêu năm qua, nghe lại bài nhạc xưa, tôi vẫn thấy cái đẹp của nó.  Một thời nào đó, âm nhạc thật gần gũi, chân thật, hầu như không có chút gì cầu kỳ trong lời hát.  Tôi cố giữ cái thật của lời nói khi chuyển ngữ, và đã cắt bỏ những chữ bóng bẩy khách sáo.  Tôi cảm thấy điều này rất cần thiết cho bản chất của bài hát này.

LV:  Tôi không có kỷ niệm đặc biệt gì với nhạc phẩm này; tuy nhiên ngày xưa khi nghe nó lần đầu tiên tôi đã có chút ngộ ra sự khác biệt lớn lao giữa nhạc Mỹ và nhạc Việt: cách bỏ nhịp và nốt của nhạc Mỹ không theo khuôn khổ cố định như nhạc Việt mình.  Cách viết nhạc của người Mỹ hầu như tạo nên thêm một không gian mới.  Có thể tạm xem như nhạc Mỹ là không gian 3 chiều thì nhạc Việt mình là không gian 2 chiều. Bởi thế nên tôi rất thưởng thức nhạc phẩm này.  Cũng phải phục bạn đã chuyển dịch bài qua lời Việt khá khít khao với nguyên bản mà đồng thời giữ được tâm ý của người nhạc sĩ khá tài tình mặc dù cách bỏ câu, bỏ nhịp của bài không theo với khuôn mẫu của nhạc Việt thường nghe.  Bravo!

Đọc và cổ động trên Gió O: Bạn Thân

Bạn Thân

Nhiều khi tim nghe đớn đau
Cần ai đó xớt chia nỗi lòng
Vì kiếp sống đã bao điều cay đắng rồi
Em hỡi, xin hãy nhớ đến tôi
Là sẽ thấy tôi ân cần
Cạnh đây bên em, đến khi màn đêm nhạt dần

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ quay về, về ngay với em thôi
Dù mưa xuân, nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là tôi sẽ bên em (dẫu nơi nào)
Bạn thân của tôi
Bạn thân của tôi

Ngoài trời kia, khi bão giông
Vần vũ kéo mây đen ngòm
Và cơn gió bấc đã mang về bao giá lạnh
Trong kín sâu tận đáy tim
Môt tiếng kêu tôi nghẹn ngào
Là không lâu, sẽ thấy tôi chờ em trước thềm

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ quay về, về ngay với em thôi
Dù mưa xuân, nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là tôi sẽ bên em (mmm)

Này em, lòng em còn tin là có tôi bạn thân
Dù thiên hạ muôn người sao hững hờ
Tàn hại em, rồi sẽ ruồng bỏ em
Dập vùi tim em trong lúc lao đao
Nhưng xin em cố vững lòng

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ mau, sẽ mau quay về, về ngay với em thôi

Dù mưa xuân , nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là ta sát vai nhau (mãi muôn đời)
Bạn thân là thế
Bạn thân của tôi

You've Got a Friend

When you're down and troubled
And you need some love and care
And nothing, nothing is going right
Close your eyes and think of me
And soon I will be there
To brighten up even your darkest night

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, to see you again
Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there
You've got a friend

If the sky above you
Grows dark and full of clouds
And that old north wind begins to blow
Keep your head together
And call my name out loud
Soon you'll hear me knocking at your door

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, to see you again
Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there (yes I will)

Now, ain't it good to know that you've got a friend
When people can be so cold?
They'll hurt you, yes, and desert you
And take your soul if you let them
Oh, but don't you let them

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, running, yeah, yeah, to see you again

Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there
You've got a friend