Hãy Tựa Đầu Lên Vai Anh

Nhạc & lời: Paul Anka
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Vào tuần lễ thứ 170 từ ngày thành lập KẻJazz, và cũng để kỷ niệm ngày thành hôn của hai bạn, tôi đã gửi bạn bản dịch của Put Your Head on My Shoulder.  Là một ca khúc thật quen thuộc, vẫn đời đời tình tứ, tôi thiết nghĩ không còn lời nào chúc mừng hai bạn thấm thía hơn nữa.

LV: Thường thì tôi không thiết tha gì lắm với việc hát hỏng nhưng bạn đề nghị tôi hát bài Put Your Head on My Shoulder này để tặng vợ ngày anniversary thì tôi đồng ý ngay.   Nét nhẹ nhàng êm ái, ít cường điệu của giai điệu giúp cho tôi dễ dàng xử lý bài.  Dĩ nhiên để diễn tả cái ngọt dịu, êm ả của bài cần một giọng hát cũng ngọt dịu êm ả như vậy.  Đó là cái mà tôi không nghĩ giọng hát của mình có khả năng để đạt đến mức đó.  Tuy nhiên, dù biết giọng ình không được trau chuốt, nhưng tôi cho rằng mình cũng có thể đóng góp vào bài một chút an như tự tại của một tâm tình hạnh phúc.  Hạnh phúc của 26 năm gắn bó với nhau.  To you, my dear wife, with all my love.

Hãy Tựa Đầu Lên Vai Anh

Tựa lên vai này, em dấu yêu
Cho cánh tay em ghì anh vào
Cho trái tim ta kề nhau và
Anh với em một lòng say đắm

Kề đôi môi hồng bên khóe môi
Hãy hôn anh một lần trong đời
Như chiếc hôn trước giờ ta về
Cho giấc mơ thêm nồng ái ân

Nhân gian vẫn thường nói luyến ái
Như trò chơi đâu ai nào thắng
Mà anh luôn tin
Ngày nao anh có em
Là xin yêu muôn đời muôn kiếp 

Tựa lên vai này, em dấu yêu
Nói anh nghe những lời ân cần
Câu nói kia anh hoài mong chờ
Đôi chúng ta muôn đời mãi yêu

Put Your Head on My Shoulder

Put your head on my shoulder
Hold me in your arms, baby
Squeeze me oh-so-tight
Show me that you love me too

Put your lips next to mine, dear
Won't you kiss me once, baby?
Just a kiss goodnight, maybe 
You and I will fall in love

People say that love's a game
A game you just can't win
If there's a way 
I'll find it someday
And then this fool will rush in

Put your head on my shoulder
Whisper in my ear, baby
Words I want to hear
Tell me, tell me that you love me too

Khiêu Vũ Tôi Đến Cuối Cuộc Tình

Nhạc & lời: Leonard Cohen
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi biết đến ca khúc này đã khá lâu, với tiếng hát của Madeleine Peyroux.  Qua hai chữ đầu tiên, tôi đã thấy có gì không bình thường.  Cụm từ “dance me” gieo cho tôi một ấn tượng áp chế, như thể một con nộm bị giựt dây nhảy múa.  Vì sao mà Leonard Cohen lại không viết “dance with me” (khiêu vũ với tôi)?  Và vì thế, tôi đã tắc tị.

Mặc dù được viết như một tình ca, bài nhạc đã dựa trên những dữ kiện xảy ra trong thảm họa Holocaust.  Tại nhiều nhà hỏa thiêu thời đó, những ban tứ tấu được lập ra và bị ép hòa tấu nhạc ngay trước hỏa lò trong giờ phút những người bạn tù hoặc thân nhân đang bị hỏa táng tập thể.  Những nhạc công này cũng hiểu rằng đó cũng là số mệnh chung cho chính bản thân họ.

“Dance me to your beauty with a burning violin” mang một cái đẹp tàn khốc về “tính chất hoàn hảo của sự sống, chấm dứt sự hiện hữu của nó cùng với những yếu tố đam mê tuyệt đích” như Cohen đã nói. “Nhưng, đó cũng là ngôn ngữ ta vẫn thường dùng để nói về tình yêu.”

Dance, trong tiếng Việt, là nhảy, múa, hoặc khiêu vũ, như ta vẫn thường nói “nhảy với tôi”, “múa cùng tôi” hoặc “khiêu vũ với tôi”.  Lúc nghe, tôi đã mường tượng đến một cảnh hai người đang khiêu vũ, trước một màn ảnh ghi lại những cảnh chiến tranh, của hỏa lò Holocaust. Trong một thể thức nào đó, nhân vật “tôi” đã bị dìu đi bằng những bước chân, trong điệu nhạc, nhịp nhàng băng qua những diễn biến của lịch sử nhân loại, qua những tàn khốc của chiến tranh, những niềm tuyệt vọng, những căm phẫn, những say đắm, những cái đẹp bất ngờ, và tình yêu.  Một nhân vật “tôi” có khoảng cách không gian và thời gian, có khoảng cách trong xúc cảm, như một người đang thưởng lãm những hình ảnh kinh khiếp nhưng rất xa rời.  Vì thế, “khiêu vũ tôi đến nhan sắc rực rỡ bốc cháy trên vĩ cầm em” đã khai mở cho tôi vào thế giới của Leonard Cohen.

LV: Khi được biết bài này nói về Holocaust tôi đã nghe nó với một tâm tình khác hẳn. Nghe và nhớ lại cảnh của hàng nghìn chiếc giầy của những nạn nhân Do Thái vun thành đống trong Holocaust Museum ở Washington DC. Nghe và nhớ lại những hành lang bí mật nhỏ hẹp và quạnh quẽ nơi nhà của cô bé Anne Frank mà tôi đã đi thăm ở Amsterdam. Cái tàn khốc của bao cái chết vô nghĩa và những áp bức phi lý của ý thức hệ điên rồ mà nhạc phẩm này nhắc đến đã tạo nên ấn tượng thật mạnh mẽ cho tôi.

NT:  Phải nói thêm là họa phẩm trên đây của họa sĩ Ana Leonor đã vẽ trên bức tường Ô Nhục.  Thật tình cờ tôi tìm thấy trên phone của mình từ năm nào ghé thăm Berlin, và thiết nghĩ không gì hơn khi dùng làm hình ảnh cho ca khúc này.  Trở lại bài nhạc.  Hòa âm của bạn đã tạo nên một không khí rất đình đám lễ hội qua thể jazz của New Orleans.  Cho nên mấy chữ “khiêu vũ tôi” mở đầu như một lời gọi mời.

LV: Tôi đã cố tình giữ bài lại không hoàn tất ngay. Tôi muốn nghiền ngẫm nó nhiều lần, nghe đi nghe lại nhiều lần để biết chắc rằng tôi không thiếu xót điều gì với bản nhạc nhiều ý nghĩa này. Tôi cũng đã dùng âm thanh của ukelele để tạo nên chút bóng dáng của nhạc Do Thái(?). Không biết tôi có đáp ứng được đúng thể hiện về bài nhạc như tôi mong muốn không, nhưng khi tôi lồng tiếng hát của bạn vào nhạc nền cho final mix để nghe thì tôi chợt rùng mình xúc động đến nổi da gà…

Tuần này, KẻJazz mời các bạn ghé trang DaMàu để đọc bài phỏng vấn Ngu Yên về ca khúc Biển Là Địa Chỉ Gửi Nỗi Buồn cũng như về người ca sĩ xứ Cape Verde, Césaria Évora.

Khiêu Vũ Tôi Đến Cuối Cuộc Tình

Khiêu vũ tôi đến nhan sắc rực rỡ bốc cháy trên vĩ cầm em
Khiêu vũ qua phút lo lắng nung nấu trên những nguy nan từng đêm
Hãy như cánh chim vút lên với ngọn lá tôi xanh ô-liu
Khiêu vũ tôi đến khi hết tin yêu
Đến khi hết hơi thở cuộc tình

Khai mở hương sắc che kín, khi những nhân chứng đã xa lìa em
Rướn thân xác trên những ngây ngất như thuở xưa Babylon
Hãy từ tốn quanh những ranh giới giam giữ tôi trong đời này
Khiêu vũ tôi đến hết bao nồng say
Đến khi hết hơi thở cuộc tình

Khiêu vũ tôi trước hôn lễ, từng bước theo mãi ta không rời nhau
Khiêu vũ tôi phút âu yếm đằm thắm, khiêu vũ tôi thêm dài lâu
Vẫn bên dưới tình ái đã có ta đắm say trên ân tình
Khiêu vũ tôi đến khi hết niềm tin
Đến khi hết hơi thở cuộc tình

Khiêu vũ tôi những em bé xinh xắn ao ước đến trong đời em
Khiêu vũ qua biết bao tấm khăn úa phai, xác xơ hơn nụ hôn
Hãy dựng mái lều chốn nương náu cho dẫu rách bươm tơ mành
Khiêu vũ cho hết khát khao cuồng si
Đến khi hết hơi thở cuộc tình

Khiêu vũ tôi đến nhan sắc rực cháy tàn khốc trên vĩ cầm em
Khiêu vũ qua phút lo lắng nung nấu trên những nguy nan từng đêm
Hãy ve vuốt bằng ngón tay ấm, hay với găng da lạnh căm
Khiêu vũ cho đến nơi xa xăm
Đến khi hết hơi thở cuộc tình

Dance Me to the End of Love

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Lift me like an olive branch and be my homeward dove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Oh let me see your beauty when the witnesses are gone
Let me feel you moving like they do in Babylon
Show me slowly what I only know the limits of
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the wedding now, dance me on and on
Dance me very tenderly and dance me very long
We're both of us beneath our love, we're both of us above
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to the children who are asking to be born
Dance me through the curtains that our kisses have outworn
Raise a tent of shelter now, though every thread is torn
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Dance me to your beauty with a burning violin
Dance me through the panic 'til I'm gathered safely in
Touch me with your naked hand or touch me with your glove
Dance me to the end of love
Dance me to the end of love

Biển Là Địa Chỉ Gửi Nỗi Buồn

Nhạc & lời: Armando da Pina
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nghe Cesaria Evora hát bài này đã lâu, tôi biết bạn cũng rất thích nên tôi vẫn thắc mắc không biết lúc nào sẽ nhận được bản dịch cho nhạc phẩm này.  Cuối cùng thì không phải Nguyễn Thảo mà là Ngu Yên dịch.  Giọng hát khàn khàn đặc biệt của CE quấn quít với những tiếng đàn guitar nghe u uẩn, xót xa gợi nên một nỗi buồn khó tả.  Vì muốn tránh trùng lấp nên tôi đã cố tình mang vào trong hòa âm của mình một chút nhịp nhàng của nhịp mambo trộn lẫn với cách đệm đàn của Gypsy Kings. Nhưng cũng vì thế mà tôi có cảm tưởng mình đã vô hình chung khiến cho những nhịp chõi của giai điệu trở thành sắc nét hơn so với cách CE hát. Âu đó cũng là cách để tránh đi việc bắt chước người khác vậy.

NT: Bạn nói đúng.  Giọng hát CE là của trời cho.  Ngày còn trẻ, bà thường đi hát trong mấy quán rượu không lấy tiền, chỉ cần được uống rượu… chùa.  Bà còn được mệnh danh là Nữ Hoàng Chân Đất, vì bà thích tuột giày khi lên hát.  Và bà hát, tuy kỹ thuật không có gì đáng nói, màu sắc của giọng hát bà thì thật là tuyệt vời.  Trầm ấm, có độ dày, nhưng rất nhẹ nhàng thoải mái.  Loại nhạc bà hát đa số là morna, rất giản dị, hợp với những nhạc cụ bản xứ của vùng Cape Verde, Tây Phi Châu.

Và khi hát bài nhạc này, tôi mới nhận ra điểm đặc biệt là bài nhạc mang nhịp điệu nhanh, tương phản với cách hát từ tốn nhưng đầy nhịp chõi tạo ra cảm giác chơi vơi.  Đây đó, một vài chữ rơi vào nhịp chính như để mang người nghe trở về với thực tại.

Lời nhạc của anh Ngu Yên là một tuyệt phẩm.  Anh có kể cho tôi nghe về cách thức chuyển ngữ mới của anh.  Có lẽ một lần nào chúng ta sẽ phải phỏng vấn anh về vấn đề dich thuật này.

Biển Là Địa Chỉ Gửi Nỗi Buồn
	
Bỗng dưng nhớ nhà, hồn chìm theo sóng buồn.
Biển mênh mông, bước lang thang dọc bờ hoang vắng.
Miên man, biết bao nhiêu kỷ niệm.
Nhớ quê tôi thiết tha lệ rưng.

(Biển xưa nhớ người, gọi hồn lên sóng buồn.
Nhớ xa xôi, biển quê tôi một thời khôn lớn.
Bao năm sống xa chưa trở về.
Những yêu thương khuất theo thời gian)

Biển, nơi buồn gửi về, lòng nhớ nhà. 
Chia cách phương trời xa vời, bạn bè thân ái.
Xa mẹ cha cùng gia đình. Sóng kéo ra khơi bao bóng hình.
Chẳng biết mai sau còn thấy nhau một lần.

(Biển, nơi buồn gửi về, lòng nhớ nhà.
Theo sóng muôn trùng chia lìa, tình quê lưu luyến.
Bao lần mơ về quê mình. Tháng cũ năm xưa vang tiếng cười.
Ray rứt trong tôi tình trái tim lạc loài.)

Không còn ai ngậm ngùi chia khóc cười.
Những hơi thở cô đơn tan theo bọt sóng.
Như đại dương đời vô tình, sóng chết hoang mang, tôi đứng nhìn.
Chợt trong phút giây, buồn vỡ trăm năm buồn. 

(Không còn ai bùi ngùi theo tuổi đời.
Tháng năm mãi phiêu lưu không nơi dừng bước.
Khi đời trôi vào vô hình, cướp mất trong mơ bao mối tình.
Nhìn con sóng xô, gợi nhớ quê hương mình.)

Mar É Morada de Sodade

Num tardinha na camba di sol
Mi t'andá na pr'aia de Nantasqued
Lembra'n praia di Furna
Sodade frontán 'm tchorá

Mar é morada di sodade
El ta separá-no pa terra longe
El ta separá-no d'nôs mâe, nós amigo
Sem certeza di torná encontrá

M'pensá na nha vida mi só
Sem ninguem di fé, perto di mim
Pa st'odjá quês ondas ta 'squebrá di mansinho
Ta trazé-me um dor di sentimento

Không Còn Buồn

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Cách đây khá lâu, lúc Anh Thi còn đóng góp thường xuyên trên KẻJazz, cô có ý định hát ca khúc bossa nova nổi tiếng này, Chega De Saudade. Nếu tôi không lầm, đây là ca khúc đầu tiên làm nên lịch sử bossa nova qua tiếng hát của cố nhạc sĩ João Gilberto. Thoạt nghe, tôi đã thầm nghĩ, “Khó quá. Giai điệu trầm bổng lung tung. Nhịp thì chõi cố mạng. Thật tình không biết làm sao mà bắt đầu viết lời dịch.” Cũng may AT chẳng bao giờ hỏi tới.
Hôm tôi đưa ý kiến làm một trang tribute cho João Gilberto, và chọn dịch bản Anh ngữ No More Blues của Jon Hendrick, bạn đã đồng ý. Thế là tôi bắt tay vào việc chuyển ngữ. Ngày viết xong thì chỉ còn độ một hay hai tuần trước khi đưa lên mạng. Bạn lược qua, rồi tuyên bố, “Thôi, không đủ thời giờ đâu. Mình nên lấy những ca khúc khác trong repertoire của JG đã có sẵn.” Vì thế mà trong trang Ai Điếu có nhiều bài bossa nova tiêu biểu của JG.
Và cũng vì thế mới có trang nhạc hôm nay, với ca khúc Không Còn Buồn.

LV: Khi bạn gửi cho tôi bản dịch tôi cũng ậm ừ cho qua.  Bài nhạc nghe quá sức tuyệt vời, nhưng cũng quá sức khó cho nên tôi … ngán.  Nhưng rồi bạn cứ thỉnh thoảng lại nhắc khéo làm tôi cũng có chút chột dạ.  Thôi thì một liều ba bẩy cũng liền làm thử xem sao.  Tôi có biết đâu là mình phải thâu thanh ba ngày liên tiếp mới ráp được bản cuối cùng.  Những nhịp chõi trong điệu samba này cùng với chord progression ác liệt khiến cho việc vừa hát đúng nhịp vừa đúng key thật nhiều thử thách.  Hoàn thành nhạc phẩm này với tôi là cách hay nhất để vinh danh những thiên tài âm nhạc Ba Tây như  João Gilberto và Antônio Carlos Jobim.  Rất mong được quý thính giả Việt thưởng thức nhạc phẩm bossa nova tiêu biểu này.

Tuần này, KẻJazz mời các bạn ghé Tạp Chí Da Màu để nghe ca khúc Điệu Hè do Lê Vũ trình bày

Không Còn Buồn

Hết buồn đau
Sẽ quay về mau
Thôi hết buồn đau
Hứa với lòng sẽ thôi giang hồ
Vẫn hoài mong chốn xưa ấy
Thế nhưng thật buồn cười
Trái tim tôi vẫn nơi đấy muôn đời

Hết thở than
Mắt khô lệ rơi
Và chẳng sợ chi
Đã không còn lời biệt ly 
Dù nghe núi sông réo gọi
Biết tôi sẽ nói câu chối từ
Vì tôi đã sống yên bình
Đời sẽ không còn khổ đau

Đời viễn du, ngày tháng xa lìa nơi ấy
Trong tim hoài vấn vương
Nhớ thương về quê nhà
Tôi đã luôn tìm khắp nẽo
Mà vẫn đâu thấy yên bình
Rồi tôi chợt hiểu ra rằng quê nhà
Là nơi tôi sẽ sống vui

Hết buồn đau
Bước chân về mau
Trả dứt nợ xong
Sẽ thôi không còn lang thang một khi
Ấm êm bên người
Đời sống an lành
Một mái gia đình
Và ta có nhau
Đắm say với tình yêu
Thấy bao niềm hạnh phúc
Tràn dâng như sóng lên khơi, như cánh buồm căng gió
Không còn chi khổ đau

No More Blues

No more blues
I'm going back home
No no more blues
I promise no more to roam
Home is where the heart is
The funny part is 
My heart's been right there all along

No more tears 
And no more sighs
No no more fears
I'll say no more goodbyes
If travel beckons me
I swear I'm gonna refuse
I'm gonna settle down 
And there'll be no more blues

Everyday while I am far away
My thoughts turn homeward
Forever homeward
I've traveled 'round the world
In search of happiness
But all the happiness I've found 
Was in my hometown

No more blues
I'm going back home
No no more dues
I'm through with all my wandering now
I'll settle down 
And never roam 
And find someone
And build a home
When we settle down
There'll be no more blues
Nothing but happiness when we settle down 
There'll be no more blues

Đêm Bạch Lụa

Nhạc & lời: Justin Hayward
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Thú thật là bản gốc bởi The Moody Blues tôi chẳng mấy thích, tuy vậy, có vài chuyện thật thú vị với ca khúc này.  Ban nhạc The Moody Blues đã ghi âm với giàn The London Festival Orchestra để làm album Days of Future Passed, tuy giàn nhạc này… chẳng có thật.  Giàn nhạc đã được tạo nên với một số nhạc công, ghi âm riêng rẽ, cắt xén và ráp vào nhạc bản của the MB, một hình thức công ty thâu nhạc đã muốn biểu diễn kỹ thuật về âm thanh nổi hai chiều (enhanced stereo sound technology), một kỹ thuật rất tân kỳ vào thời bấy giờ.

Bài nhạc này được viết bởi Justin Hayward vì một người nào đó đã tặng anh một… bộ ra giường trắng, lúc anh ta 19 tuổi, khi vừa chấm dứt một mối tình thật nóng bỏng và sắp lao vào một mối tình… nóng bỏng khác.  Anh nói trong một cuộc phỏng vấn, “A lot of that came out in the song.” (có rất nhiều [xúc cảm của hai cuộc tình ấy] đã được ghi vào bài nhạc).  Tuy vậy, anh lại rất hài lòng với những diễn giải từ khán thính giả.  Anh cho rằng, họ đã thổi sức sống vào bài nhạc, đã mang lại những diệu kỳ qua nhiều ý tưởng khác lạ.

LV: Đây có lẽ là một trong những bài nhạc mà tự nó phát triển ngoài ý định ban đầu của tác giả.  Có lẽ vào một tần số nào đó bài nhạc liên đới được với người nghe để tạo nên một cộng hưởng không ngờ được.  Riêng tôi vẫn còn nhớ được lần đầu nghe nó trong đại hội nhạc trẻ Taberd dù ban nhạc cũng không phải là xuất sắc, âm thanh cũng không phải là tuyệt vời.  Thế mà đã qua hơn 40 năm tôi vẫn còn nhớ được cái cảm giác lâng lâng khi nghe nó trong hội trường Taberd lần đầu tiên.

NT:  Như bạn đã nói trước đây, trong một post khác, phiên bản blues của ca sĩ Bettye LaVette đã cho bạn một ấn tượng rất mạnh.  Bà đã ghi âm ca khúc này vào năm 2010.  Một người đã gửi điện thư cho JH kèm với bản MP3 của bà.  Anh đã lắng nghe và đã bật khóc.  Anh nói, “Tôi thật sự mới nghe lời bài nhạc này lần đầu trong đời.”

Đêm Bạch Lụa

Trắng toát lụa trong đêm
Bóng tối có khi nào phai
Những lá thư còn nguyên vẹn
Chẳng bao giờ gửi cho người

Ôi, ta vẫn chưa nhận ra
Ánh mắt như hồ thu
Có rõ đâu là hư thực
Chẳng biết nói sao bây giờ

Vì ta yêu em
Mãi mãi yêu em
Ôi ta yêu em

Đứng ngắm thiên hạ quanh đây
Với những tay cầm tay
Có biết trong lòng ta giờ
Có nỗi đau như thế này

Có kẻ nói riêng cùng ta
Những ý nghĩ không biện minh
Những ước muốn ta hoài mong đợi
Sẽ có lúc nao tự nhiên thành

Và ta yêu em…

Nights in White Satin

Nights in white satin
Never reaching the end
Letters I've written
Never meaning to send

Beauty I've always missed
With these eyes before 
Just what the truth is
I can't say any more

'Cause I love you
Yes I love you
oh oh oh I love you

Gazing at people
Some hand in hand
Just what I'm going through 
They can’t understand

Some try to tell me 
Thoughts they cannot defend
Just what you want to be 
You will be in the end

And I love you

Khóc Người

Nhạc & lời: Roy Orbinson & Joe Melson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Quý Anh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: StudioTerre
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Quý Anh
Graphics: MarcMarc

NT: Anh bạn Quý Anh, một ngày đẹp trời, text cho tôi, “Anh có dịch bài Crying của Roy Orbinson chưa?”

Bài nhạc này nằm trong danh sách của “nhạc sẽ dịch… lúc nào rảnh rỗi” của tôi đã lâu.  Nhưng mỗi lần nhìn nó, tôi vẫn thấy hơi ngại ngùng.  Bài nhạc có âm hưởng country ballad, với độ xúc cảm gần đến mức “vỡ bờ” (cứ xem tựa đề thì đã hiểu rồi).

Ca khúc này lúc đầu có một tựa đề khác, Once Again (Một Lần Nữa).  Nhưng khi Joe Melson viết lời, đã dùng cụm từ “once again I’m crying” (một lần nữa tôi lại khóc) và Orbinson đã đổi đề tựa thành Crying.  Ông thú nhận, những gì xảy ra vào khoảng cuối của bài nhạc đã không theo dự tính.  Trong lúc hát, ông chợt nhớ đến một mối tình dang dở, và đã để cho cảm xúc ấy lôi kéo ông, cho nên ông chẳng nghĩ gì đến những note mà ông đã gào lên.  Và dĩ nhiên, sau đó, ca khúc đã đi vào lịch sử âm nhạc.

Lý do bài nhạc này vẫn nằm hoài trong đám “nhạc sẽ dịch” là vì tôi chẳng mường tượng được ai sẽ có thể chuyên chở được những xúc cảm dữ dội này.  Cho đến khi QA hỏi tôi.  Và có lý do chính đáng, thật vậy.

NV: Tôi cũng như bạn, khá hoài nghi về bản nhạc này. Bài nhạc thì thích lắm nhưng không dám nghĩ đến việc thực hiện vì không biết tìm ai để hát dùm cho.  Cái cao trào của cảm xúc trong bài và chỗ chuyển giọng thật ra giọng óc (falsetto) là mấu chốt khó khăn nhất, đòi hỏi cao nhất từ người trình bầy.  Tôi cũng rất thích cách phát triển của giai điệu cùng với chord progression.  Vì thế khi bạn gửi lời dịch thì tôi dàn dựng bài ngay.  Có điều tôi không chắc lắm về việc xử lý bài của người bạn trẻ Quý Anh này.  Nhưng đến khi nghe được QA hát thì tất cả những âu lo, nghi ngại của tôi đều tan biến đi theo từng câu hát của anh.  QA đã diễn tả thật trọn vẹn ý nhạc.  Anh đã gói ghém những cảm xúc thật của mình vào làn hơi vừa nhẹ nhàng lại vừa xúc tích của mình.  Bravo Quý Anh.

Khóc Người
	
Rồi vừa khi thấy hồn yên lắng
Cười đùa đôi phút, cứ như rằng
Là người trông thấy ta đêm qua
Khi người nhẹ xiết tay ta
Dịu dàng nói dẫu chẳng bao lời

Đôi câu thăm hỏi vẩn vơ	
Người đâu biết đâu
Rằng ta đã khóc (từ khi người đi) vì nhớ thương
Khóc… vì đớn đau
Khi người nói lời chia tay
Cho ta chết im trong nghẹn ngào
Lệ tuôn mãi chẳng ngưng
Khóc người, khóc người, khóc vì
Chẳng thể nào biết chính mình
Chỉ vì cảm giác được gần người
Làm cho nước mắt tuôn rơi

Tưởng rằng ta đã chẳng còn thương nhớ
Mà không biết đấy thôi
Lòng còn say đắm hơn xưa, còn yêu mãi không nguôi,
Nhưng hỡi ơi, biết làm sao nữa?

Vì tình chết thật rồi
Vì người đã lạnh lùng
Khóc... người hỡi người
Khóc... vì vẫn yêu
Giờ xa cách rồi
Từ đây là như thế thôi
Mình ta sẽ khóc thương
Khóc người, khóc người, khóc người
Khóc người, khóc (vì) người
Ôi...

Crying
	
I was alright for a while
I could smile for a while
But when I saw you last night
You held my hand so tight
When you stopped to say 'hello'

And though you wished to me well
you couldn't tell
That I'd been crying over you
Crying over you
Then you said to so long
Left me standing all alone
Alone and crying.
Crying, crying, crying 
It's hard to understand
That the touch of your hand
can start me crying

I thought that I was over you
But it's true, so true
I love you even more than I did before
But, darling, what can I do?

While you don't love me
And I'll always be
Crying over you
Crying over you
Yes, now you're gone
And from this moment on
I'll be crying
Crying, crying, crying 
Crying over you
Over you

Ai Điếu João Gilberto

Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo, Lê Vũ
& Hồ Đắc Anh Thi
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: osdivergentes.com.br
Graphics: MarcMarc

NT: Ngày 6 tháng 7 năm 2019, người ca sĩ Ba Tây João Gilberto đã giã từ thế giới, mang theo ông tiếng hát nhẹ nhàng tình tứ của thập niên 50 và những tình ca lãng đãng bossa nova mà ông đã khai phá.  Vào thời bấy giờ, nhạc điệu samba rộn ràng cuống quít khắp nơi trên vùng đất Nam Mỹ này, Gilberto đã giảm tốc độ của samba, dẫn dắt người nghe qua những hợp âm mới lạ của thể nhạc jazz, trên những nhịp chỏi của tiếng đàn guitar của ông.  Và ông đã cất tiếng hát.

Chris Richard, người điểm nhạc của The Washington Post cho rằng, “Giọng hát của [Gilberto] nghe thật là thân mật – du dương hơn cả tiếng thở dài, nhịp nhàng hơn cả lời tình tự, nhưng chỉ hơn chút xíu mà thôi.”  Ông còn thêm, “Mỗi âm thanh hiện ra từ trên môi của ông ta mang cả một trời thoải mái tự tại.  Nhưng chúng ta phải hiểu rằng, ông đã tốn biết bao công sức để tìm cho ra chốt điểm ma mị ấy, nơi mà từng làn hơi thở đã hóa thành âm nhạc.”

LV: Nói đến bossa nova của Ba Tây thì phải nói đến João Gilberto, người được cho là “sư tổ” của bossa nova vì ông là nhạc sĩ tiên phong đã đưa tiết tấu đặc biệt bossa nova này đến tầm vóc vĩ đại của ngày hôm nay.  Nhạc phẩm Garota de Ipanema là một bossa nova thật tiêu biểu mà ai yêu chuộng giai điệu này đếu phải biết. Tôi rất thích bài này nên đã hòa 2 phiên bản khác nhau, một cho bạn và một cho Hồ Đắc Anh Thi. Tôi chắc rằng thể nào tôi cũng sẽ trở lại Garota de Ipanema với một phiên bản khác nữa trong tương lai, hy vọng với một giọng hát khác. Mong rằng hồn nhạc bossa nova sẽ mãi vang vọng với thời gian.

NT: Bài nhạc Garota de Ipanema là một trong những ca khúc nổi tiếng của ông, viết bởi Antônio Jobim , và cũng là bài nhạc đầu tiên đưa Astrude Gilberto vào làng âm nhạc thế giới trong phiên bản Anh ngữ The Girl from Ipanema.  Sau đây là những ca khúc tiêu biểu của João Gilberto đã xuất hiện trên KẻJazz, xin đăng lại như một ai điếu cho người nhạc sĩ tài hoa João Gilberto.