Khóc Người

Nhạc & lời: Roy Orbinson & Joe Melson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Quý Anh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: StudioTerre
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Quý Anh
Graphics: MarcMarc

NT: Anh bạn Quý Anh, một ngày đẹp trời, text cho tôi, “Anh có dịch bài Crying của Roy Orbinson chưa?”

Bài nhạc này nằm trong danh sách của “nhạc sẽ dịch… lúc nào rảnh rỗi” của tôi đã lâu.  Nhưng mỗi lần nhìn nó, tôi vẫn thấy hơi ngại ngùng.  Bài nhạc có âm hưởng country ballad, với độ xúc cảm gần đến mức “vỡ bờ” (cứ xem tựa đề thì đã hiểu rồi).

Ca khúc này lúc đầu có một tựa đề khác, Once Again (Một Lần Nữa).  Nhưng khi Joe Melson viết lời, đã dùng cụm từ “once again I’m crying” (một lần nữa tôi lại khóc) và Orbinson đã đổi đề tựa thành Crying.  Ông thú nhận, những gì xảy ra vào khoảng cuối của bài nhạc đã không theo dự tính.  Trong lúc hát, ông chợt nhớ đến một mối tình dang dở, và đã để cho cảm xúc ấy lôi kéo ông, cho nên ông chẳng nghĩ gì đến những note mà ông đã gào lên.  Và dĩ nhiên, sau đó, ca khúc đã đi vào lịch sử âm nhạc.

Lý do bài nhạc này vẫn nằm hoài trong đám “nhạc sẽ dịch” là vì tôi chẳng mường tượng được ai sẽ có thể chuyên chở được những xúc cảm dữ dội này.  Cho đến khi QA hỏi tôi.  Và có lý do chính đáng, thật vậy.

NV: Tôi cũng như bạn, khá hoài nghi về bản nhạc này. Bài nhạc thì thích lắm nhưng không dám nghĩ đến việc thực hiện vì không biết tìm ai để hát dùm cho.  Cái cao trào của cảm xúc trong bài và chỗ chuyển giọng thật ra giọng óc (falsetto) là mấu chốt khó khăn nhất, đòi hỏi cao nhất từ người trình bầy.  Tôi cũng rất thích cách phát triển của giai điệu cùng với chord progression.  Vì thế khi bạn gửi lời dịch thì tôi dàn dựng bài ngay.  Có điều tôi không chắc lắm về việc xử lý bài của người bạn trẻ Quý Anh này.  Nhưng đến khi nghe được QA hát thì tất cả những âu lo, nghi ngại của tôi đều tan biến đi theo từng câu hát của anh.  QA đã diễn tả thật trọn vẹn ý nhạc.  Anh đã gói ghém những cảm xúc thật của mình vào làn hơi vừa nhẹ nhàng lại vừa xúc tích của mình.  Bravo Quý Anh.

Khóc Người
	
Rồi vừa khi thấy hồn yên lắng
Cười đùa đôi phút, cứ như rằng
Là người trông thấy ta đêm qua
Khi người nhẹ xiết tay ta
Dịu dàng nói dẫu chẳng bao lời

Đôi câu thăm hỏi vẩn vơ	
Người đâu biết đâu
Rằng ta đã khóc (từ khi người đi) vì nhớ thương
Khóc… vì đớn đau
Khi người nói lời chia tay
Cho ta chết im trong nghẹn ngào
Lệ tuôn mãi chẳng ngưng
Khóc người, khóc người, khóc vì
Chẳng thể nào biết chính mình
Chỉ vì cảm giác được gần người
Làm cho nước mắt tuôn rơi

Tưởng rằng ta đã chẳng còn thương nhớ
Mà không biết đấy thôi
Lòng còn say đắm hơn xưa, còn yêu mãi không nguôi,
Nhưng hỡi ơi, biết làm sao nữa?

Vì tình chết thật rồi
Vì người đã lạnh lùng
Khóc... người hỡi người
Khóc... vì vẫn yêu
Giờ xa cách rồi
Từ đây là như thế thôi
Mình ta sẽ khóc thương
Khóc người, khóc người, khóc người
Khóc người, khóc (vì) người
Ôi...

Crying
	
I was alright for a while
I could smile for a while
But when I saw you last night
You held my hand so tight
When you stopped to say 'hello'

And though you wished to me well
you couldn't tell
That I'd been crying over you
Crying over you
Then you said to so long
Left me standing all alone
Alone and crying.
Crying, crying, crying 
It's hard to understand
That the touch of your hand
can start me crying

I thought that I was over you
But it's true, so true
I love you even more than I did before
But, darling, what can I do?

While you don't love me
And I'll always be
Crying over you
Crying over you
Yes, now you're gone
And from this moment on
I'll be crying
Crying, crying, crying 
Crying over you
Over you

Ai Điếu João Gilberto

Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo, Lê Vũ
& Hồ Đắc Anh Thi
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: osdivergentes.com.br
Graphics: MarcMarc

NT: Ngày 6 tháng 7 năm 2019, người ca sĩ Ba Tây João Gilberto đã giã từ thế giới, mang theo ông tiếng hát nhẹ nhàng tình tứ của thập niên 50 và những tình ca lãng đãng bossa nova mà ông đã khai phá.  Vào thời bấy giờ, nhạc điệu samba rộn ràng cuống quít khắp nơi trên vùng đất Nam Mỹ này, Gilberto đã giảm tốc độ của samba, dẫn dắt người nghe qua những hợp âm mới lạ của thể nhạc jazz, trên những nhịp chỏi của tiếng đàn guitar của ông.  Và ông đã cất tiếng hát.

Chris Richard, người điểm nhạc của The Washington Post cho rằng, “Giọng hát của [Gilberto] nghe thật là thân mật – du dương hơn cả tiếng thở dài, nhịp nhàng hơn cả lời tình tự, nhưng chỉ hơn chút xíu mà thôi.”  Ông còn thêm, “Mỗi âm thanh hiện ra từ trên môi của ông ta mang cả một trời thoải mái tự tại.  Nhưng chúng ta phải hiểu rằng, ông đã tốn biết bao công sức để tìm cho ra chốt điểm ma mị ấy, nơi mà từng làn hơi thở đã hóa thành âm nhạc.”

LV: Nói đến bossa nova của Ba Tây thì phải nói đến João Gilberto, người được cho là “sư tổ” của bossa nova vì ông là nhạc sĩ tiên phong đã đưa tiết tấu đặc biệt bossa nova này đến tầm vóc vĩ đại của ngày hôm nay.  Nhạc phẩm Garota de Ipanema là một bossa nova thật tiêu biểu mà ai yêu chuộng giai điệu này đếu phải biết. Tôi rất thích bài này nên đã hòa 2 phiên bản khác nhau, một cho bạn và một cho Hồ Đắc Anh Thi. Tôi chắc rằng thể nào tôi cũng sẽ trở lại Garota de Ipanema với một phiên bản khác nữa trong tương lai, hy vọng với một giọng hát khác. Mong rằng hồn nhạc bossa nova sẽ mãi vang vọng với thời gian.

NT: Bài nhạc Garota de Ipanema là một trong những ca khúc nổi tiếng của ông, viết bởi Antônio Jobim , và cũng là bài nhạc đầu tiên đưa Astrude Gilberto vào làng âm nhạc thế giới trong phiên bản Anh ngữ The Girl from Ipanema.  Sau đây là những ca khúc tiêu biểu của João Gilberto đã xuất hiện trên KẻJazz, xin đăng lại như một ai điếu cho người nhạc sĩ tài hoa João Gilberto.

Trăng Đêm Vermont

Nhạc: Karl Suesdorf
Lời: John Blackburn
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Trước đây, tôi không thể nói cho bạn hiểu vì sao bài nhạc này luôn luôn gây cho tôi ít nhiều cảm giác thi vị, dù cả bài nhạc chẳng có câu chuyện gì đáng nói.  Chuyện kể rằng ông John Blackburn, người dân Ohio, đi nghỉ mát ở Vermont, xúc cảnh sinh tình, viết lời cho ca khúc này trên nền nhạc của Karl Suesdorf.  Viết xong vài đoạn, ông nhận ra là câu cú của ông chẳng có vần điệu, nhưng ông quyết định cứ tiếp tục.  Như thế, ca khúc này đã chẳng theo quy luật của… thơ.

LV: Tôi chưa từng đến xứ Vermont mặc dù ở đất Mỹ hơn 30 năm rồi.  Chỉ nghe nói nơi này rất đẹp.  Nhủ lòng ngày nào đó sẽ đi thôi.  Nhưng chưa có dịp nên nay chỉ đành nghe những câu nhạc của Trăng Đêm Vermont để tưởng tượng ra cảnh đẹp này.  Nét nhạc jazz trong sáng và nhẹ nhàng của Karl Suesdorf cho người nghe cảm giác thật yên bình. Tôi cũng vì thế nên  chọn cách chơi với những nhạc khí đơn giản, không rườm rà, rậm rạp. Tôi chưa từng đến Vermont nhưng lòng tôi có lẽ đã có chút vấn vương nơi này?

NT:  Sau khi bạn gửi tôi bản phối âm, với lời phàn nàn là bài nhạc “hóc búa” mặc dù tôi không biết “hóc búa” ở chỗ nào, ít ra là trong giai điệu vì tôi biết tính bạn ít chú ý đến lời ca.  Tôi lại loay hoay tìm giải thích trên mạng.  Vô tình, tôi đọc được một người phê bình bảo rằng, ca từ đã được viết, vô tình hay hữu ý, như bài thơ Hài Cú.  À, thì ra thế.

Và tôi vẫn chưa tìm ra được lý do mà bạn cho là hóc búa.  Tuy vậy, trong bài phối, bạn đã đổi gamme sau phần solo một cách bất ngờ và đã làm tôi thật chật vật khi ghi âm.   Tôi cho rằng, cái hóc búa là chỗ bạn đổi gamme đó.

LV: Đúng như bạn nhận xét! Cái hóc búa ở đây là vì tôi xử dụng chord progression theo kiểu guitar comping của jazz.  Chỉ là chuyển đổi hợp âm thôi.  Nhưng cách đổi như vậy lại có thể tạo nên một guitar voicing riêng biệt cho bài.  Phải thâu đi thâu lại nhiều lần cho nhiều đoạn vì đánh vấp hoài.  Bạn cũng biết là tôi, dù nhiều ý tưởng về nhạc, nhưng thực hành trên đàn thì hiếm khi; nhất là khi đã không còn đánh nhạc thường xuyên nữa.  Thế nên “đánh đấm” gì cũng phải mất thời giờ tập trở lại.  Đánh xong cho thâu bài lại qua bài khác nên không nhớ gì bài cũ hết.  Thật là mất công.  Nhưng đôi lúc nghe lại cũng thú vì biết là mình đã từng đánh như thế.  Chỉ có điều là nếu bắt đánh lại thì chịu thua không làm được nữa.  Ngoại trừ phải bỏ job chính để đi đánh đàn hằng đêm thì họa may…

 

 

KeJazz cũng xin mời các bạn ghé ngang Tạp chí Da Màu để nghe lại một số nhạc phẩm chọn lọc.  Tuần này, mời các bạn nghe lại Mỏng Manh

Trăng Đêm Vermont

Nước lăn tăn gợn sóng
Lá cây ngô đồng trôi giữa giòng
Ánh trăng non Vermont

Thấy trên núi đồi xa
Dấu ski vẽ đường cong sáng ngần
Tuyết rơi trên Vermont

Giây cáp giăng theo xa lộ như bao
Giòng nhạc tình viết cho thế nhân
Nên khi say mê lặng ngắm nhìn trời trăng
Lòng tràn ngập tiếc thương vấn vương

Gió thơm đêm hè say
Tiếng chim kêu bầy man mác buồn
Ánh trăng say Vermont

Người và tôi và trăng sáng đêm Vermont

Moonlight in Vermont
	
Pennies in a stream
Falling leaves a sycamore
Moonlight in Vermont

I see finger waves
Ski trails on a mountain side
Snow-light in Vermont

Telegraph cables they sing down the highway
And travel each bend in the road
People who meet in this romantic setting
Are so hypnotized by the lovely…

Evening summer breeze
Sweet warbling of the meadowlark
Moonlight in Vermont

You and I and moonlight in Vermont

Tình Ta Nhẹ Nhàng

Nhạc & lời: Melody Gardot & Jesse Harris
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Bạn gửi tôi nhạc phẩm này để soạn mừng ngày anniversary của vợ chồng bạn. Thoạt đầu tôi nghĩ vậy thì tôi sẽ có khá nhiều hứng để thực hiện sớm. Vậy mà khi nghe đi nghe lại bài này mới biết mình lầm to. Tôi phải thử bao nhiêu là phiên bản mới tìm ra cách kết cấu cho hợp lý hợp tình. Bài đã không phải là loại dễ hát; lại thêm vào nữa là cách xử dụng từ của bạn khá thoải mái nên nhiều lúc tôi khó nắm bắt được cách hát cho vừa theo giọng Việt và lại vừa hợp nốt nhạc. Loay hoay mãi cuối cùng đành phải nhờ bạn hát làm mẫu vì tôi không hát được để hòa âm cho thuận tiện. Gửi mẫu tạm cho bạn thì bạn hát ngay không khó khăn gì mấy. May quá, nhờ vậy mà tôi mới thực hiện kịp nhạc phẩm này cho bạn.

NT:  Thành thật cảm ơn bạn đã chịu cực nhọc soạn nhạc cho tôi, theo kiểu đơn đặt hàng.  Khi tôi nghe Melody Gardot hát thì thấy thật thoải mái, nên tôi đã chẳng nghĩ ra là bài này lại gây nhiều khó khăn đến như vậy. 

Riêng về chuyện viết lời, tôi rất thích những hình ảnh cô và Jesse Harris đã vẽ ra, chẳng hạn như ấn tượng về vườn Địa Đàng, với Adam và Eve, cũng như giây nho bị độc .  Tôi không chắc vì lý do gì mà giây nho ấy lại làm ra rượu ngon, có thể chỉ là một ẩn dụ ám chỉ đến con rắn độc và men tình, nhưng hình ảnh rất ăn khớp vào không khí ấy.

Tôi chọn ca khúc này để tặng riêng cho vợ, vì có lẽ nhiều lời nói đôi khi không diễn tả được trọn ý, trong khi lời nhạc cho phép tôi nói những gì cần nói mà vẫn không thấy mình thật là… couleur.

LV: Đây cũng là nhạc phẩm đầu tiên tôi xử dụng software mới để edit và mix. Cho nên tôi mất cả hơn nửa tháng với nó vì vừa học vừa mầy mò để cho ra lò bài này.  Xem như cũng là một nhạc phẩm rất đặc biệt để mừng anniversary của 2 người bạn thân.

NT:  Nhất bạn đó.

Tình Ta Nhẹ Nhàng

Đáy sâu trong tim anh, vẫn biết chỉ hai đứa ta
Là Adam với Eva, Chúa ban em cho anh
Tựa nho có hơi men cho rượu ngát hương trên môi
Trái tim ta say sưa
 
Nếu như em không tin thì sẽ nói mãi cho đến khi (em)
Cần anh mãi luôn bên cạnh lúc bão giông tơi bời
Và em từ tốn vuốt tóc anh, nhưng đâu nhất thiết câu nói yêu
Trái tim ôi say sưa
 
Sao tình ta quá nhẹ nhàng
Tựa nước mưa tuôn tràn trên phiến đá rêu
Những thương yêu thật quá dịu dàng
Chẳng phải cuộc tình nào (cũng) giống như tình mình

Nói riêng cho em nghe rằng ta sẽ mãi luôn có nhau
Vì bao phút giây trong đời là những yêu thương ngọt ngào
Giọt nước mắt trên môi
Vòng tay ôm xiết mãi thôi
Trái tim ôi say sưa

Những khi ta hôn nhau, vẫn nhớ lúc ta mới quen
Vì trong trái tim muôn đời, chẳng khi nao quên lời
Lời yêu rất đơn sơ, không thề hứa vu vơ
Trái tim luôn say sưa


Our Love is Easy

Deep within your heart, you know it's plain to see
Like Adam was to Eve, you were made for me
They say the poisoned vine breeds a finer wine
Our love is easy

If you ask me plainly I would gladly say
I'd like to have you round just for them rainy days
I like the touch of your hand
The way you make no demands
Our love is easy

Oh our love is easy
Like water rushing over stone
Oh, our love is easy
Like no love I've ever known

Physically speaking we were made to last
Examine all the pieces of our recent past
There's your mouth of tears
Your hands around my waist
Our love is easy

Every time we meet it's like the first we kiss
Never growing tired of this endlessness
It's a simple thing, we don't need a ring
Our love is easy

Cuồng Phong

Nhạc: Dimitri Tiomkin
Ned Washington
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Mùa bão biển năm trước, bài nhạc Cuồng Phong này đã đến với thính giả qua phiên bản bossa nova.  Năm nay, chưa đến mùa bão, nhưng cuồng phong vẫn cứ lồng lộng đến vì… khí hậu toàn cầu đã bị thay đổi.  Bài nhạc này đã làm tôi ngất ngư khi nghe bà Nina Simone say sưa bên cây dương cầm.  Nina Simone là một nhạc sĩ đa tài.  Bà đã không thành công mấy ở Mỹ.  Nhưng khi qua đến Âu châu, bà đã trở thành một hiện tượng trong nhạc Jazz.  Giọng bà có một hơi rung rất quái.  Và cách xử lý những ca khúc Jazz standards cũng quái không kém.

Bài Wild is the Wind (Cuồng Phong) là một trong những ca khúc rất thành công của bà.  Chính phiên bản của bà đã cho tôi hứng cảm viết nên bản dịch này.

LV: Bản nhạc Cuồng Phong này làm cho tôi khá là rối loạn tinh thần. Khi nghe lần đầu phiên bản của Nina Simone tôi đã lo lắng vì không biết làm sao xử lý nhạc phẩm này. Nghe thêm nhiều phiên bản khác lại còn làm mình thêm rối trí vì không ai trình bày giống ai. Tôi có cảm tưởng người nhạc sĩ chỉ cho ra ý nhạc và lời, sau đó ai muốn đánh muốn hát sao thì tùy ý theo ngẫu hứng. Bẵng đi một thời gian nghiền ngẫm tôi nghĩ có lẽ cũng phải làm theo kiểu tùy hứng như vậy. Thế nên khi thực hiện 2 phiên bản cho tôi và bạn thì cả tôi và bạn đều hát không giống nhau. Chả hiểu sao… Có lẽ vì thế mới gọi là Cuồng Phong, phải không bạn?

Cuồng Phong

Ôi người yêu cùng tôi say đắm cuộc đời
Dìu tôi bay giây phút tuyệt vời
Vì tình ấy như gió ngàn khơi
Loạn cơn cuồng phong đến

Xin người cho vòng tay ôm xiết nồng nàn
Nghẹn trong tôi cơn khát ngụt ngàn
Vì cơn lốc xuyên phá buồng tim
Lộng cơn cuồng phong đến

Phút bên nhau
Nghe chừng muôn tiếng tơ đồng vi vút
Phút hôn nhau
Nghe đời như mới vừa lúc nguyên sơ
Lúc xuân say mùa
Phút giây trông chờ
Người yêu ơi, người là cuộc đời

Cây mùa đông còn khư lá chiếc một mình
Người yêu ơi, cùng tôi níu lấy cuộc tình
Để cùng sống còn giữa cuồng phong
Từng cơn cuồng phong đến

Wild is the Wind

Love me, love me, love me, say you do
Let me fly away with you
For my love is like the wind
And wild is the wind

Give me more than one caress
Satisfy this hungriness
Let the wind blow through your heart
For wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You're spring to me
All things to me
Don't you know, you're life itself!

Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we're like creatures of the wind
And wild is the wind

Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Nhạc & lời: Eric Clapton & Will Jennings
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Trước hết, tôi phải xin lỗi bạn vì tôi cứ loay hoay hoài với lời Việt.  Theo thói thường, sau khi dịch xong, tôi thảy bài viết qua một bên.  Mấy ngày sau, hoặc có khi cả mấy tuần sau, tôi lôi ra đọc lại để xem từ ngữ mình dùng có chính xác, ý tưởng có suông sẻ mạch lạc, v.v… rồi tôi mới gửi cho bạn (ngoại trừ vài trường hợp đặc biệt).  Nhạc phẩm này không ngoại lệ.  Nhưng không hiểu vì sao tôi cứ trở đi trở lại với một vài chỗ.

Có lẽ vì Eric Clapton viết nhạc phẩm này khi đứa con trai của anh ta qua đời, và anh đã phân vân, “Sẽ còn nhớ tên của ba nếu con gặp lại ba trên thiên đàng? Mọi thứ vẫn giống như ngày xưa nếu con gặp lại ba trên thiên đàng?”  Nhưng sau đó “Ba phải vững mạnh để tiếp tục sống vì ba biết mình không thuộc về chốn thiên đàng” và đoạn kế tiếp “vì ba biết ba không thể nào ở lại thiên đàng”.  Hai câu này đã làm tôi thật phân vân.  Tôi đã không biết dịch sao cho rõ niềm đau khổ của tác giả.  Chính vì vậy mà tôi cứ viết đi viết lại nhưng vẫn không thấy ổn và đã làm bạn phải mất công thâu tới thâu lui.

LV: Tôi cũng biết bối cảnh của nhạc phẩm này. Thế nên tôi hơi ngập ngừng khi lời dịch của bạn lại nói đến “em” và “ta”. Nhưng nghĩ lại thì cũng đúng phải dịch như thế này chứ không sẽ khó hát như thế nào cho đúng với lời Việt. Tôi rất thưởng thức cách phát triển của giai điệu bài này. Cách chuyển hợp âm của Eric Clapton thật thấm thía, thật khít khao. Phải nói là tuyệt vời. Bởi thế tôi hứng khởi bắt tay vào việc ngay.

NT:  Tôi nhớ từ những cuốn sách trong Tự Lực Văn Đoàn, người miền Bắc thường gọi con lúc còn nhỏ bằng “em”, và khi trưởng thành bằng “anh” hoặc “chị”.  Ở bài nhạc này, tôi chọn “em” và “ta” để tránh phái tính của một số đại từ nhân xưng trong tiếng Việt.  Ngoài ra, “em” và “ta” còn hàm ý một khoảng cách, thời gian hoặc không gian, nếu bạn nghĩ đến một kẻ ở trên thiên đàng và kẻ kia còn dưới dương trần.

Tôi dịch bài nhạc này xong mà trong tâm không biết ai sẽ hát.  Tôi cũng không nghĩ bạn sẽ làm hòa âm ngay.  Thế nhưng bạn đã gửi tôi bản nháp chẳng bao lâu sau đó.  Nghe bạn hát, tôi thấy quá tuyệt; không ai có thể hát hơn thế nữa.  Không biết có gì đó, trong cách bạn phát âm, trong cách dứt câu, trong cách thở, thật là phù hợp với ca khúc này.

LV: Tôi thật không có ý định hát bài này. Tôi không cho là giọng hát tôi phù hợp với bài. Tôi không nghĩ tôi chuyên chở được cái đớn đau của tác giả qua giọng hát của mình. Nhưng không ngờ là bạn lại thích cách tôi hát (?). Thôi đành theo ý bạn vậy…

Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Em còn có nhớ ta
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Có còn giống lúc nao
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Ta luôn cố tin, gian nan sẽ qua
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng phải cho ta

Có cười nắm lấy tay
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Sẽ dìu dắt sát bên
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Trên muôn lối đi, ta luôn mãi tìm
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng giữ ta lâu

Sẽ lao đao với đời
Ngã gục với thời gian
Vỡ tan con tim này
Chỉ còn biết cầu xin, nguyện cầu xin 

Bên kia vách ngăn, là đời yên bình
Và ta biết chốn ấy thiên đường, nước mắt sẽ thôi rơi


Tears in Heaven

Would you know my name
If I saw you in heaven?
Would it be the same
If I saw you in heaven?
I must be strong and carry on
'Cause I know I don't belong here in heaven

Would you hold my hand
If I saw you in heaven?
Would you help me stand
If I saw you in heaven?
I'll find my way through night and day
'Cause I know I just can't stay here in heaven

Time can bring you down
Time can bend your knees
Time can break your heart
Leave you begging please

Beyond the door there's peace I'm sure
And I know there'll be no more tears in heaven

Đau

Nhạc & lời: Trent Reznor
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi nghĩ đến những gì tôi muốn nói với bạn về những ý tưởng quanh quẩn bài nhạc này, những ý tưởng thỉnh thoảng làm tôi xúc động trong những lần lắng nghe. Và lúc dịch xong, gửi cho bạn, tôi còn nhớ tôi bảo bạn rằng bài nhạc này phải nghe bằng một tâm trạng bất thường, gần như tuyệt vọng. Bạn đã cười bảo tôi: “Tao vẫn còn yêu đời chán.” Và cứ như thế, bài nhạc nằm mãi trong “hộc tủ” máy vi tính cả một thời gian khá lâu.
Tôi vẫn thường thấy những bài nhạc có nhiều phức tạp về kiến trúc, giai điệu, ý tưởng, hay ngôn từ đều có một sức lôi cuốn lạ lùng đối với tôi. Chúng có một ma lực làm tôi cứ phải nghe đi nghe lại giai điệu và hòa âm, đọc tới đọc lui lời nhạc. Và tôi cũng hay tìm tòi những phiên bản do những ca sĩ khác trình bày để thấy được những khía cạnh mà tôi đã không nghĩ đến.
Hurt của Trent Reznor là một bài nhạc như vậy.
Theo TR, bài nhạc này anh viết trong một tâm trạng rất riêng tư, vì nó nói về vấn đề nghiện ngập mà chính anh đã lâm vào. Riêng tư đến nỗi khi anh nghe ca sĩ khác hát, anh có cảm tưởng đời tư của anh đã bị xâm phạm. Bài nhạc mở đầu bằng câu “Hôm nay, tôi đã làm cho mình đau đớn để xem thử mình còn cảm giác không”. Một câu mở đầu kỳ lạ làm tôi chú ý. Một nỗi đau đớn tự tạo, và những hình ảnh cuồng loạn trong tâm tư của kẻ đang tự hủy đời mình. Trong đầu tôi, TR đã vẽ một bức tranh màu thật mạnh bạo bằng màu xanh lục tươi, màu vàng đất mục, màu đen của chết chóc. Một bức tranh có nhiều độc tố, lòng sợ hãi, và mối tuyệt vọng.
Cho đến khi tôi nghe Johny Cash hát bài này với một cây guitar trong music video của ông. Người ca sĩ vào những ngày cuối cuộc đời, ngồi giữa căn phòng trong ánh nắng vàng vọt, giữa những gì ông đã thâu thập được trong suốt một đời người. Ông hát như nói cho tôi hiểu, “Và em sẽ thừa hưởng hết cả vương quốc đất bụi của tôi. Và em sẽ hiểu là tôi sẽ làm cho em thất vọng, tôi chỉ làm cho em thêm đau đớn.” Vương quốc của JC, một ca sĩ danh tiếng của thế giới, thì chắc chắn không nhỏ, nhưng cuối cùng cũng chỉ là vài mét đất cát. Như vậy đó, ông biết chắc tôi sẽ thất vọng như ông đã thất vọng, và đau khổ như ông đang đau khổ. Rồi ông thêm, “Thời gian sẽ có những vết dơ, nhưng cuối cùng, tất cả cảm giác đều phai nhạt và mất đi.” Một đời người, làm sao mà chẳng có những vết dơ đã khắn sâu trong tâm khảm? Những dối trá, lừa gạc trong cuộc đời, mà vào những đêm khuya trằn trọc vì mất ngủ, ai mà chẳng bị dằn vặt, và thấy mình bất lực trước những móng vuốt của lòng hối hận. Nhưng ông đã ôn tồn khuyên nhủ, rồi mọi thứ cũng đều phai nhạt theo thời gian. (https://youtu.be/vt1Pwfnh5pc)
Trong phiên bản của ông, JC đã đổi một chữ của TR. Thay vì “đội vương miện cứt” đầy nỗi hằn học của TR trẻ tuổi, JC đã thâm trầm hơn với “vương miện gai”. Ông đã mang chúng ta về đến một miền xa xôi trong một thế kỷ khác. Ông đã đưa ta đến ngay ngọn đồi Golgotha, trong giây phút cuối cùng của Jesus trên thập giá. Trong giờ phút đen tối ấy, có những “suy tư gãy vụn”, những nghi ngờ, những lo âu. Bởi vì thế mà không thể làm cho liền lạc được. Và câu hỏi lại phải được đặt lại: Tại sao tự hũy hoại? Tại sao khi kim (đinh) xé thủng da thịt mà lại nhớ tất cả mọi chuyện? Chuyện gì vậy?
Một bài nhạc có nhiều phiền toái.
Hòa âm trong bản của Nine Inch Nails cũng như của David Bowie nặng về nỗi loạn cuồng thúc bách của chất bạch phiến, á phiện. Những tiếng synthesizers dằng dặc, chói tai, đầy phẩn nộ làm người nghe thấy ngộp thở như bị lâm vào một cơn khủng hoảng. Hòa âm của JC thì ngược lại, từ tốn, rộng rãi, có những cường độ, nhưng rồi đột ngột chùng xuống cho người nghe thấy hụt hẫng trong nhận thức mới. Bản unplugged và acoustic của TR có nét tĩnh lặng hơn nhưng không hẳn là bớt đi đau khổ và tuyệt vọng (https://youtu.be/vQRmCy6LfjI).
Ainjel Emme là một nữ nhạc sĩ đã ghi âm nhạc phẩm này với giọng bè falsetto độc đáo và tiếng dương cầm của chính cô. Điểm dị biệt là những đổi khác trong giai điệu từ majeur qua mineur, rất nhỏ nhặt, nhưng gây nhiều ấn tượng cho người nghe. (https://youtu.be/TCmw7tzkik8)
Tôi biết bạn phải phấn đấu nhiều với bài nhạc này. Bạn bắt đầu, rồi ngưng, rồi tiếp tục (rồi lại ngưng, lại tiếp tục). Tôi không biết trong suốt khoảng thời gian đó, bạn có thấy dằn vặt vì những tư tưởng nặng nề không? Bạn đã nghĩ gì khi phối âm? Nghĩ gì khi chọn nhạc cụ để tạo nên cái không khí bạn muốn? và trong tâm bạn, cái không khí của bài nhạc như thế nào? Nếu bạn phải vẽ bức tranh này thì bạn sẽ dùng những màu sắc gì?
Và các bạn nhạc của KẻJazz, nếu tôi nhờ bạn vẽ những gì trong tâm tưởng của bạn khi lắng nghe bài nhạc này, thì…

LV:  Trước đây tôi chưa từng nghe bài này.  Khi nghe Johny Cash hát Hurt lần đầu trên YouTube tôi đã lấy làm lạ với cách hát run rẩy, đôi lúc gần như lạc nốt của ông.  Nhưng rồi nghe đi nghe lại tôi càng thấy thấm thía với cách trình bày của JC.  Đau đớn, yếu đuối, tuyệt vọng… có đủ cả trong tiếng hát của ông.  Tôi thấy khó cho mình về việc hòa âm.  Cái đau đớn này tôi không biết phải diễn tả như thế nào qua tiếng nhạc.  Cho nên cứ làm được chút lại bỏ ngang hai ba lần…  Đau khổ thì ai mà không phải trải qua với tuổi đời.  Nhưng mang cái khổ đau của mình để trải bày ra qua lời ca, tiếng nhạc thì có lẽ phải cần đến nghệ sĩ như tầm cỡ JC mới có thể làm được.  Tôi và bạn cũng chỉ là một cố gắng nhỏ nhoi thôi.

Đau

Đâm thấu vô da thịt tôi
Để xem còn bao cảm giác
Tôi cố tư duy niềm đau
Vì đâu còn có gì thật

Kim xé da theo mạch xanh
Lặng nghe đường xuyên thân thiết
Cho cóng đi hết mọi thứ
Mà sao tự nhiên lại nhớ mọi chuyện

Chúng hóa tôi thành gì
Này em bạn thân
Đã biết bao là người
Đi về đâu, mất dần dần

Và em thừa hưởng hoàn toàn
Vương quốc bụi của tôi
Em sẽ thất vọng nhiều
Chỉ thêm đau buồn thôi

Trên dối gian, ngai của tôi
Đội vương miện bao gai góc
Cho những suy tư vụn nát
Làm sao mà nối thành dòng

Dưới vết dơ của thời gian
Lòng trơ trụi vô cảm giác
Em hóa thân ra người khác
Mà tôi còn đấy đời đời

Nếu cho được bắt đầu lại
Từ nơi rất xa, thật xa
Tôi sẽ cố tự mình
Sẽ tìm lấy đường về

Hurt

I hurt myself today
To see if I still feel
I focus on the pain
The only thing that's real

The needle tears a hole
The old familiar sting
Try to kill it all away
But I remember everything

What have I become
My sweetest friend
Everyone I know
Goes away in the end

And you could have it all
My empire of dirt
I will let you down
I will make you hurt

I wear this crown of thorns
Upon my liars chair
Full of broken thoughts
I cannot repair

Beneath the stains of time
The feelings disappear
You are someone else
I am still right here

What have I become
My sweetest friend
Everyone I know
Goes away in the end

And you could have it all
My empire of dirt
I will let you down
I will make you hurt

If I could start again
A million miles away
I will keep myself
I would find a way