Những Chàng Trai Pireá

Nhạc & lời: Manos Hadjidakis
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Châu Hạnh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Phù Đổng Studio, Torronto
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Lớn lên, tôi vẫn thường nghe mấy “người lớn” đú đởn với những bài nhạc Tây của một thời, trong đó có La Paloma (Cánh Buồm Xa Xưa), Domino, và Never on Sunday. Những giai điệu này nằm sâu trong ký ức, hơi ám ảnh (không mấy tốt) tôi. Mãi đến một hôm nghe Pink Martini hát bài Never on Sunday này bằng nguyên tác tiếng Hy Lạp, một cách rất… thiếu nhí nhảnh, tôi chợt thấy bàng hoàng. Có điều gì thật quyến rũ trong giọng hát trầm trầm nhẹ nhẹ của China Forbes, kể lại cuộc đời thăng trầm với nhiều ước mơ không thành. Nói một cách khác, không phải là một bài nhạc nhí nhảnh.
Lúc tôi gửi cho bạn, tôi phải nhắn (nhấn mạnh): không được chơi nhanh đó nha. Cũng may bạn không hề hỏi tại sao.

LV: Đến lúc này tôi đã ngừng hỏi tại sao với bạn rồi. Những việc tôi và bạn đang làm ở đây đâu có trả lời được câu hỏi tại sao này. Tôi và bạn có lẽ cùng có một động lực thúc đẩy. Đó là đi tìm nguồn hứng. Một câu nhạc nào đó, một giọng hát nào đó, một âm thanh nào đó bất chợt cũng có thể khiến cho chúng ta trăn trở, trằn trọc. Nếu hỏi tại sao thì biết thế nào trả lời đây? Bạn nói đừng chơi nhanh, ừ thì không chơi nhanh. Có lẽ Châu Hạnh cũng nghĩ thế nên cô chẳng thắc mắc gì. Cứ hát mà thôi.

Những Chàng Trai Pireá 

Từ bên song thưa gửi một nụ hôn, hai nụ hôn, 
 ba nụ hôn, bốn nụ hôn đến bầy chim trời
Bầy chim từ nơi xa xôi ngàn khơi, nương làn mây, 
 theo nụ hôn, mang cho đời đắm say bao lời
Và em mộng mơ một đàn con thơ, môi hồng tươi, 
 mắt ngời xanh, tim hoài mong giấc mơ mây trời
Để rồi ngày mai bầy con khôn lớn, cao vụt cao, 
 vai rộng vai, cho em vui mãi trong cõi đời

Ngàn phương nơi xa xôi, cõi lòng thương nhớ khôn nguôi
Ôi vì sao đã ra đi? Cho rời xa bến Pireá
Vì khi chiều dâng lên, bao lời ca cuốn theo nhau
Cung đàn phím sắt xôn xao, kêu bầy trai tráng quay về

Đường em đi qua từ căn nhà xinh, bao người quen, 
 bao người thân, bao người em mến yêu suốt đời
Vì đêm từng đêm, nằm trong chăn êm, say mộng mơ, 
 mơ tình thơ, em mơ hoài giấc mộng bên người
Vòng hạt em đeo vì em luôn tin, tin thần linh, 
 tin vào ai một ngày kia sẽ tìm đến mình
Chiều chiều bên sông cho em đợi trông, trông đợi ai, 
 ôi chàng trai sẽ cùng em đắm say cõi tình

Ta pediá tou Pireá

Ap to parathyro mou stelno
ena dyo ke tria ke tessera filia
pou ftanoun sto limani
ena ke dyo ke tria ke tessera poulia
Pos ithela na icha ena ke dyo
ke tria ke tessera pedia
pou sa tha megalosoun ola
tha ginoun levendes gia chari tou Pirea

Oso ki an psakso, de vrisko allo limani
treli na me chi kani, oso to Pirea
Pou otan vradiazi, tragoudia m aradiazi
ke tis penies tou allazi, gemizi apo pedia

Apo ti porta mou san vgo
den yparchi kanis pou na min ton agapo
ke san to vradi kimitho ksero pos
ksero pos, pos tha ton onirefto
Petradia vazo sto lemo ke mia cha-
ke mia cha- ke mia chandra filakto
giati ta vradia kartero sto limani san vgo
kapion agnosto na vro

Sốt Tình

Nhạc: Eddie Cooley & Otis Blackwell
Lời Việt: Ngô Nhật Trường
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: Hiệp Định Studio
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: Ngô Nhật Trường

NT: Fever là một bài nhạc jazz đã được nhiều ca sĩ trình diễn cũng như ghi âm, qua nhiều hòa âm khác nhau. Lời nhạc cũng đã biến chuyển theo từng ca sĩ, nên khó nói là bản nào là chính nếu không có bài nhạc. Đã nhiều lần tôi định dịch, nhưng rồi lại ngần ngại. Chính tôi không nghĩ ra cách xử lý bài nhạc sao cho hấp dẫn, nên cứ hạ bút xuống, rồi lại cất bút đi.
Theo tôi, bài nhạc này được giàn dựng trên nhịp điệu hơn là giai điệu. Những nhịp chõi tạo nên một sự thúc đẩy trong khi giai điệu dường như bị kìm hãm không trầm không bổng mãi cho đến cực điểm. chính vì vậy mà đã có ca sĩ ghi âm chỉ với một cây contrabass. Và lẽ dĩ nhiên, giọng hát đã phải chuyên chở tất cả.
Lúc NNT dịch bài này và gửi cho bạn, tôi có nói chuyện với NNT qua message. NNT than là hơi… run. Và tôi cũng hơi run cho NNT. Nhưng khi nghe bản mixed hoàn tất thì tôi lại một lần nữa, phải nghiêng mình khâm phục bạn và NNT đã dựng được một bài nhạc mà tôi nghĩ thật khó cho thính giả Việt thưởng thức.

LV: Khi NNT đề nghị bài Fever này thì tôi đã nghĩ bụng anh chàng này “nóng đầu”. Bài khó hát, khó chơi, khó dịch như vậy mà cũng nghĩ ra! Vậy mà không ngờ cuối cùng cũng nhận được bản dịch của nó từ anh chàng này. Tuy nhiên cũng phải qua một thời gian nghiền ngẫm khá lâu tôi mới có thể tạm là bắt tay vào việc hòa âm nó. Mười người ca sĩ đã từng trình bày thì hết mười cách diễn tả khác nhau khiến cho việc dàn dựng bài khá trắc trở. Khi hoàn tất bản nháp gửi cho cậu em NNT thì tay này cũng lại ngâm thêm một thời gian nữa vì khó hát, khó nắm bắt. Tôi đồng ý với bạn là nhạc phẩm này có lẽ phát triển theo nhịp điệu. Người ca sĩ cứ dựa theo một vài nốt căn bản mà tự hát lên giai điệu. Thật vừa khó lại vừa khích thích một cách lý thú. Mời quí thính giả thưởng thức.

Sốt Tình

Sao ta quá mê đắm người khôn xiết
Sao ta mãi mơ luyến về người
Trong vòng tay của em thật quấn quít
Cho anh cơn sốt thiêu đốt anh đến cuồng dại 

Từ em cơn sốt này
Với nụ hôn này
Sốt trong cánh tay khít khao nồng nàn
Thiêu đốt, sốt khi sáng trời
Sốt luôn mãi suốt đêm miệt mài

Ánh dương sáng rọi ngày mới
Và ánh trăng soi đêm sâu
Anh tỏa sáng khi em gọi tên anh
Mong em ghi nhớ anh sẽ luôn mãi ngọt ngào
Em cho anh sốt tình 

Có ai qua được, qua được cơn sốt
Sốt trong mê dại trong tình yêu
Lỡ yêu xin nhận cho được thiêu đốt
Với cơn sốt đã có ngàn đời 

Cơn sốt, sôi sục đắm say
Ôi tình yêu, cơn sốt diệu kỳ
Ôi tình yêu, thiêu đốt tuyệt vời

Fever

Never know how much I love you
Never know how much I care
When you put your arms around me
I get a fever that's so hard to bear

You give me fever
When you kiss me
Fever when you hold me tight
Fever, in the morning
Fever all through the night

Sun lights up the daytime
And moon lights up the night
I light up when you call my name
And you know I'm gonna treat you right

Everybody's got the fever
That is something you all know
Fever isn't such a new thing
Fever started long ago

Fever, 'till you sizzle
What a lovely way to burn

 

Âm Thanh Của Thinh Lặng

Nhạc & lời: Paul Simon
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Quay đi quay lại, vậy mà KeJazz đã được 2 tuổi. Tôi đề nghị bạn và tôi cùng hát duet một bài. Tuy nói vậy, trong đầu tôi hoàn toàn rỗng tuếch. Không nghĩ ra được một bài nhạc nào mà tôi muốn hát để kỷ niệm 2 năm thành lập trang mạng này.
Cũng may, bạn lại đưa ra bài The Sound of Silence, là một bài nhạc của một thời, mang ít nhiều âm hưởng chính trị và nhân bản. Vô tình hay hữu ý, cùng một khuynh hướng với nhạc phẩm Mỏng Manh (Fragile) và ta đã hát kỷ niệm năm đầu tiên của KeJazz.
Riêng về ca khúc này, Paul Simon có nêu ra một ý nghĩ mà có lẽ bạn sẽ thấy đắc ý. Ông đã cho rằng giai điệu và âm thanh của ca khúc phải nắm bắt được người nghe, thì ca từ mới được đón nhận.
I think about songs that it’s not just what the words say but what the melody says and what the sound says. My thinking is that if you don’t have the right melody, it really doesn’t matter what you have to say, people don’t hear it. They only are available to hear when the sound entrances and makes people open to the thought.”(nguồn: http://www.songfacts.com)

LV: Dù sinh sau đẻ muộn nhưng tôi có cảm giác trong bụng tôi có dấu “guốc” của ông Paul Simon.  Tôi  cũng đã nhiều lần bàn cãi với bạn về khuynh hướng nghe nhạc của tôi.  Theo tôi thì nhạc chủ yếu phải về nhạc.  Thế nên câu nhạc, giai điệu phải có đủ sức quyến rũ để thuyết phục người nghe.  Nhạc không hay thì lời có thế nào cũng bị cho qua một bên.  Ít ra đó là cách tôi nghe nhạc.  Tôi không để ý đến lời, và cũng không thường nhớ lời nhạc.  Với tôi, lời tựa và giai điệu là đủ để cho tâm trí của tôi bay cao hay chìm thấp theo sức tưởng tượng mà giòng nhạc gợi ý.  Hãy để cho những âm thanh đó làm chìa khóa mở lòng người nghe ra đến đón nhận.  Tôi rất thích nhạc phẩm The Sound of Silence này.  Khi đề nghị với bạn thì tôi có chút chần chừ vì tính cách nặng nhạc pop của nó.  Nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì có lẽ giờ đây tôi và bạn có lẽ đã từ từ lèo lái đưa con thuyền KeJazz vào một nơi chốn mà không phải chỉ có jazz thuần túy mới được chấp nhận.  Chắc chắn những thân hữu của KeJazz cũng sẽ dần dần nhận thấy chiều hướng hòa nhập jazz và pop của chúng ta qua một số bài sắp tới. Happy 2nd Anniversary, KeJazz! Dear listeners, thank you for your support.

Âm Thanh Của Thinh Lặng

Này bạn thân tôi,  bóng tối đen
Trò chuyện cùng tôi đêm vắng giấc quen
Vì vào một đêm, trong chiêm bao, phút huyễn mơ
Hình tượng huyền linh gieo sâu tâm trí ngẩn ngơ
Rồi từng đêm qua, còn nguyên đấy giữa tim tôi
Đã đâm chồi
Mọc từ nghìn tiếng của thinh lặng

Một mình trong mơ tôi cất bước đi
Gập ghềnh quanh co ngõ vắng im hơi
Đèn vàng nghiêng soi tôi thêm linh cảm bất an
Lạnh lùng sương rơi như xuyên thấm ướt áo tơi
Rồi chợt bừng chói một tia chớp sáng nhức mắt tôi
Như xé đêm dài
Chạm vào nghìn tiếng của thinh lặng 

Rừng người từ đâu bỗng thấy quanh đây
Vùng đèn néon dọi ánh trắng xanh
Người chuyện trò nhưng không thấy nói chi
Người cùng nghe nhưng không hiểu nói chi 
Và người còn viết nhiều ca khúc nhưng có mấy ai
Dám xao động
Sợ làm òa vỡ nghìn thinh lặng


“Thật là khùng điên, hỡi nhân gian
Lặng thầm là ung thư sẽ mãi lan
Này là lời tôi, xin anh em hãy lắng nghe
Này bàn tay tôi, xin anh em nắm lấy thôi”
Mà lời nói tựa giọt nước của cơn mưa
Rơi âm thầm, vọng vào lòng giếng của thinh lặng 


Gục đầu người lo cầu khẩn ăn năn
Quỳ lạy thần linh ánh sáng néon
Đèn chợp từng cơn như câu khuyến cáo thế gian
Giòng điện rực lên tựa như câu nói thánh nhân
“Này lời răn, lời của tiên tri đã viết lên trên tường
Bến xe điện ngầm.”
Rồi thầm thì bằng nghìn tiếng của thinh lặng

The Sound of Silence

Hello darkness, my old friend
I've come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence

In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
'Neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of a neon light
That split the night
And touched the sound of silence

And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
No one dared
Disturb the sound of silence

"Fools" said I, "You do not know
Silence like a cancer grows
Hear my words that I might teach you
Take my arms that I might reach you"
But my words like silent raindrops fell
And echoed in the wells of silence

And the people bowed and prayed
To the neon god they made
And the sign flashed out its warning
In the words that it was forming
And the sign said, "The words of the prophets
Are written on the subway walls
And tenement halls"
And whispered in the sounds of silence

Ước Mong Gặp Lại Em

Nhạc: Sammy Fain
Lời: Irving Kahal
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhận được lời dịch từ anh bạn Đức Phạm từ California trong lúc đang bận việc nên tôi cũng tạm bỏ qua một bên. Tôi không biết gì về bài này trong khi đó bạn và ĐP đều rất quen thuộc với nó. Thế nên khi 2 người bàn cãi với nhau về cách chọn lời dịch như thế nào cho đúng ý tác giả thì tôi cũng không biết làm thế nào chen vào để góp ý. Cuối cùng thì tôi chỉ đề nghị để tôi ráp lời dịch với giai điệu xem có hợp lý không rồi mới nghĩ đến việc chỉnh sửa câu dịch. Qua hơn 2 năm làm việc với những bản dịch tôi nghiệm ra một điều: không bản dịch nào hoàn chỉnh. Việc chỉnh đổi lời dịch cho hợp với câu hát xem như là chuyện tất nhiên. Người dịch có thể nghĩ là nên hát kiểu này, nhưng khi tôi hoà âm lại nghĩ nên hát kiểu kia. Nhất là nhạc jazz chẳng ai hát giống ai. Thế nên câu hát người dịch nghĩ trong đầu nhiều lúc không giống chi câu nhạc tôi dựng lên. Tuy nhiên tôi cho rằng đó là cái vẻ đẹp đặc biệt quyến rũ của việc Việt hoá nhạc jazz này. Sau khi hoàn tất Ước Mong Gặp Lại Em, nhìn lại thì mới thấy phiên bản dịch cuối khác với phiên bản đầu tiên nhiều, mặc dù ý thơ và những hình ảnh gợi lên trong bài gốc đều được gói ghém trong đó.

NT: Rất đồng ý với bạn. Dịch là một chuyện, nhưng khi hát lại là một vấn đề khác. Biết bao lần tôi viết lời xong, khi nghe bạn hát nháp, tôi chưng hửng. Đọc lại lời mình viết và lời bạn hát, tôi chợt hiểu là cách tôi hát (trong đầu) và cách bạn hát (ghi âm), nhiều khi chẳng giống gì nhau. Bởi lẽ trí tưởng tượng của tôi thường hơi… quá đà.
Tuy vậy, một điều tôi học được là đôi khi một bản dịch xong một bài mà tôi lấy làm đắc ý, nhưng đôi ba tháng sau, tôi lại nhận ra những sai lầm. Tôi nhớ hồi ở đại học theo học môn creative writing, một cái truyện ngắn chúng tôi mất cả một semester để hoàn chỉnh. Edit rồi lại re-edit rồi lại re-edit. Đám sinh viên chúng tôi cũng hay trao đổi cho nhau đọc, vì lẽ điều mình viết tưởng rất hoàn chỉnh nhưng thật ra lại tối nghĩa đối với mọi người khác. Cũng thời đó, tôi viết truyện cho Văn Học, tôi hay hỏi nhà văn Nguyễn Mộng Giác (chủ nhiệm kiêm chủ biên của VH) là edit cho đến lúc nào thì mới ngừng. (Một câu hỏi , có lẽ hơi ngớ ngẩn của thời tuổi 20). Bây giờ già hơn, thì mình chiêm nghiệm ra rằng, chuyện viết lách, cũng na ná như dạy con trẻ. Không bao giờ ngừng. Đọc lại một bài viết, lúc nào cũng thấy chuyện đáng lẽ phải như thế này thế nọ, giống như khi nhìn con của mình lớn lên vậy.
Và như bạn đã nói, sau khi bạn đưa tôi bản nháp, thì đến khi tôi ghi âm, lại có những câu, những chữ đã biến đổi vì cách ngắt câu và bỏ nốt của riêng tôi trong lúc hát. Phải xin lỗi dịch giả vậy. Vì thế, tôi đã cho in nguyên văn của bài mà ĐP và bạn đã mất bao thì giờ để dịch, một bài nhạc mà tôi vẫn luôn yêu thích.

Ước Mong Gặp Lại Em

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Nơi xưa khi ta hẹn thề đằm thắm
Nơi con tim anh trọn đời anh luôn lưu luyến

Quán thân quen ta ngồi ngày đó
Công viên bên đường xanh um
Xa xa bầy ngựa gỗ quay vòng
Bao bóng cây đổ dài

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Khi nắng mang theo mùa hè rực rỡ
Chung quanh đôi ta mọi điều bừng sáng
Anh luôn mơ em người tình đằm thắm

Mỗi khi ngày lên, đến khi vầng dương khuất nơi chân trời
Nhìn vầng trăng lung linh trên cao
Anh luôn ước ao gặp em

I'll Be Seeing You

I'll be seeing you
In all the old familiar places
That this heart of mine embraces
All day through

In that small cafe
The park across the way
The children's carousel
The chestnut trees
The wishin' well

I'll be seeing you
In every lovely summer's day
In everything that's light and gay
I'll always think of you that way
I'll find you in the morning sun
And when the night is new
I'll be looking at the moon
But I'll be seeing you

Ánh Đèn Mầu

Nhạc: Charlie Chaplin
Lời Việt: Nguyễn Xuân Mỹ
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: Ngô Nhật Trường

NT:  Bạn bảo tôi bạn rất khâm phục Charlie Chaplin, một người đa nghệ đa tài.  Mà đối với riêng bạn, nhạc của ông có một ảnh hưởng mạnh với bạn.
Lần trước, lúc tôi dịch bài Cười (Smile), tôi đã đoán trước là bạn sẽ chộp ngay.  Và đúng như thế.  Sau đó, bạn có nhắc đến nhạc phẩm Lime Light này.
Tôi bảo bạn, bài này hình như không có lời, chỉ là nhạc phim Lime Light.  Tôi có nghe ca sĩ Sarah Vaughan hát một bài với tựa đề Eternally, lời nhạc do Geoff Parsons và John Turner, nhưng là một bản tình ca, có vẻ không dính dáng gì đến chuyện phim.
Riêng về bản tiếng Việt, ta có 4 bản khác nhau.  Ngoài Ánh Đèn Màu do Nguyễn Xuân Mỹ viết lời và khá nổi tiếng qua giọng ca của Lệ Thu, hai bản nữa do Phạm Duy viết (Ánh Đèn Sân KhấuĐời Ca Nhi), và một do Nguyễn Huy Hiến và Anh Hoa (Tình Tôi) (nguồn: http://www.hathaykhongbanghayhat.org)

LV: Theo tôi thì bài không khó hát, nhưng xử lý cho ngọt ngào, đằm thắm thì lại là chuyện khác. Bài mang âm hưởng của nhạc cổ điển với những chuyển âm nhẹ nhàng. Với tôi thì đặc biệt là chỗ giòng nhạc chuyển lưu như đưa đẩy nhau (Cùng bên ánh mầu sắc lạc lõng trong tiếng đàn hát đêm đêm…) thật hấp dẫn. Tôi đã nghe nhiều ca sĩ trình bày bài này trước đây nhưng tôi vẫn không thấy thỏa mãn. Cái tình nhạc của người viết dường như vẫn lẩn khuất đâu đó mà chưa phô bầy được; nhất là khi bài được trình diễn qua điệu valse chậm! Tôi thực hiện bài với dự định gần như ad lib nhưng phải giữ lấy nhịp điệu để cho người hát tận bên kia bờ Thái Bình Dương thâu thanh theo được. Tội nghiệp cậu em Ngô Nhật Trường phải thâu đi thâu lại bài nhiều lần mới đúng ý 2 lão KeJazz bên này. Cám ơn Trường nhiều lắm!

Ánh Đèn Màu

Đời ca hát ngày tháng cho người mua vui
Đời son phấn làm mất bao ngày thơ ngây
Cùng bên ánh mầu sắc lạc lõng trong tiếng đàn hát đêm
Rồi bao nếp nhăn về với tháng năm đời lãng quên rồi

Buồn trong tiếng nhạc lắng cho đời mê say
Cười trong ánh đèn sáng cho người mua vui
Rồi khi ánh đèn tắt lặng lẽ cô đơn
Chìm theo bóng đêm, người ta lãng quên bẽ bàng

Kìa khi ánh đèn tắt ơi đời vui ca
Đời thương khóc làm mướn ánh đèn ban đêm
Nào ai biết đời sống bạc bẽo sau tiếng đàn tắt trong đêm
Đời ca hát thuê Đời qua phấn son Đời sống không nhà

Về theo nét tàn úa đâu còn duyên xưa
Người năm trước nào nhớ bóng người đêm xưa
Đời cam sống một bóng lặng lẽ cô đơn
Đời xa tiếng ca nào ai tiếc thương bẽ bàng

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman & Marylin Bergman
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Còn nhớ những ngày đầu nói chuyện về thành lập KeJazz tôi và bạn đều muốn thực hiện 2 bài yêu thích nhất là The Shadow of Your SmileThe Windmills of Your Mind. Bài đầu bạn dịch ngay lập tức thành Tình Không Phai và là bài nhạc đầu tiên cho blog KeJazz. Nhưng bài sau thì đợi mãi chẳng thấy đâu lời dịch. Sau cùng bạn nói với tôi là bạn gặp nhiều trắc trở khi dịch nó nên không hoàn tất được. Tôi cũng thử dịch vài câu cho bài nhưng rồi thấy khó quá nên cũng bỏ nửa chừng. Những hình ảnh gợi ý quay vòng trong lời nhạc và âm giai biến chuyển đều đặn như bánh xe lăn đều khiến cho việc dịch thuật ra ngôn ngữ Việt thành hóc búa.
Cho đến gần đây tôi có đề nghị bạn nhờ anh Ngu Yên dịch thử xem. Nói xong rồi quên mất, ngờ đâu chừng vào tuần sau nhận được email của bạn đính kèm lời Việt của Ngu Yên. Thật là thích thú và cũng thật thán phục NY. Tôi nghĩ phải dùng chữ wordsmith để nói lên cái tài tình của NY khi dịch bài này. Việc tôi và bạn làm 2 năm không xong, NY làm được trong vài ngày!
Với tôi việc hoà âm Cánh Gió Xoay Hồn Em không khó khăn lắm. Tự cái phát triển tự nhiên và khéo léo của giai điệu đã mang tính thuyết phục mạnh mẽ, khó cưỡng rồi. Tuy nhiên tôi cho rằng việc trình bày bài này khá khó khăn. Cốt lõi trong nhạc của Michel Legrand thường nằm trong cách chuyển đổi thần tình của giai điệu, chứ không trong tiết tấu. Tiết tấu nhạc ông viết thường khá đều đặn. Bài The Windmills of Your Mind cũng thế. Nhịp bài đều đặn, không đổi. Thế nhưng kẻ hát không thể hát đều đặn như thế được. Có lẽ ML muốn cho người hát tự tìm thấy tiết tấu riêng cho mình? Không biết bạn có tìm được tiết tấu riêng của bạn với nhạc phẩm này không?

NT: Tôi đồng ý với bạn về điểm này. Câu nhạc của ML thường đều đặn và… dài, rất cổ điển, và có một độ gò bó cũng rất cổ điển. Hầu như bài nhạc nào của ML cũng cho tôi ít nhiều suy tư trong lúc soạn bản diễn trước khi ghi âm. Như bạn nói, nếu ta hát y như cách viết của ML thì có lẽ bài nhạc nghe rất là nhàm chán.
Riêng về The Windmills of Your Mind, giai điệu ẩn hiện những vòng tròn, chậm, nhanh, trầm, bổng, theo nhau xoắn xít. Tuy vậy, lời nhạc mang nặng niềm ưu tư, nên tôi nghĩ cách dễ nhất để cho thính giả thấu hiểu được ý nhạc là bằng cách hát hơi chậm rãi, có tính cách kể lể. Và chính ra giai điệu đã tự nó có nhiều kịch tính nên tôi thấy không cần xử lý hơn nữa.
Về bản dịch của anh NY. Cách anh dịch rất công phu và rất… technical. Mỗi dịch bản phải trải qua nhiều giai đoạn cho đến khi bản cuối không còn những ngượng ngập vụng về trong ý cũng như lời. Anh làm việc rất có hệ thống. Tôi theo học cách thức của anh, nhưng thường hơi… biếng nhác, và tùy hứng. Nhiều khi có chút giờ rảnh trong lúc làm, thì viết lách lăng nhăng. Cũng vì thế mà tôi ôm bài nhạc này hai năm trời mà chỉ quanh quẩn hai ba câu. Phải thành thật cảm ơn anh Ngu Yên đã đóng góp cho KeJazz một tác phẩm mà có lẽ sẽ không bao giờ thành nếu không có anh.

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Xoay,
Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Vòng tình lăn theo triền dốc núi
Là bong bóng giữa bao cuộc vui
Một trò chơi xoay tròn càng đam mê
Vì vòng đã cuốn theo vầng trăng
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn ai

Đường hầm hoang mang miệt mài chân đi
Đường hầm đó dẫn em về đâu?
Đường mai sau về tận hang sâu
Chẳng còn nắng sáng soi đời nhau
Vòng người đa mang, vòng tình lênh đênh
Chỉ còn nửa giấc mơ đã quên
Rồi một ai quăng vào dòng sông trôi
Một hòn sỏi sóng lan về khơi
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn em

Lời nào vang vang vào hồn ly tan
Vội vàng tay cầm chìa khóa
Lời này có phải em hỏi mai sau
Mùa hè sao qua nhanh như thế?
Dìu tình nhân đi vào tương tư
Để mặt cát dấu chân tình yêu
Vọng về đây tiếng buồn xa xăm
Hoặc là tiếng nhớ nhung bàn tay?
Hình người xưa treo trong nhà em
Và một vài lời ca quá khứ
Nhạt nhòa tên, khuôn mặt ai đây
Nhìn thì quen nhưng sao không biết?
Rồi một khi nhớ lại chuyện hôm xưa
Chợt một thoáng vu vơ tình yêu
Sắc lá thu khô vàng màu phôi pha
Phai nhanh như màu tóc anh

Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Rồi hình bóng cũ khơi niềm đau
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay tình em

The Windmills of Your Mind

Round,
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
Like a snowball down a mountain
Or a carnival balloon
Like a carousel that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Like a tunnel that you follow
To a tunnel of its own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half-forgotten dream
Like the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Keys that jingle in your pocket
Words that jangle in your head
Why did summer go so quickly?
Was it something that you said?
Lovers walk along a shore
And leave their footprints in the sand
Is the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand?
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of a song
Half-remembered names and faces
But to whom do they belong?
When you knew that it was over
You were suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of his hair?

Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Dịu Dàng Giết Chết Tôi

Nhạc: Charles Fox
Lời: Norman Gimbel
Ý thơ: Lori Lieberman
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Lệ Liễu
Graphics: MarcMarc

 

NT: Trước hết là một bài thơ, viết bởi Lori Lieberman lúc cô ta nghe bài Empty Chairs của Don McLean. Cảm xúc mạnh mẽ khi cô ta nghe anh ấy ôm đàn hát trên sân khấu đã thúc đẩy cô ta viết xuống những lời thơ trên một tờ khăn ăn. Norman Gimbel đã dựa theo ý thơ và phổ lời vào giai điệu của Charles Fox. Sau đó, Roberta Flack đã mang nhạc phẩm này lên hàng đầu của thập niên 70.
Bài nhạc Killing Me Softly này đã được phóng tác ra tiếng Việt từ trước 75 bởi Lê Hựu Hà (Nỗi Đau Dịu Dàng) và đã được đón tiếp nồng hậu bởi giới trẻ thời bấy giờ.
Gần đây, tôi lại được nghe Nils Landgren hát nhạc phẩm này trong một buổi trình diễn nhạc jazz. Anh ta đã mang lại một phong thái khác cho bài nhạc tưởng đã quá lỗi thời, đã gợi ý cho tôi hát bài này. Và tôi không muốn dùng bản phóng tác của LHH. Lời thơ của Lori Lieberman có điều gì đó rất trung thực và gần gũi với tôi. Tôi muốn mang những điều đó đến với người nghe.

LV: Lại một nhạc phẩm nhắc lại thời mới lớn ngày đó. Ngày đó tôi rất thán phục cách chuyển hợp âm thật tài tình trong bài này. Hợp âm phá cách nhưng không nghe ngược ngạo giúp cho những giọng bè hoà nhau thật hoàn hảo. Tuy nhiên tôi không nghĩ là bạn sẽ dịch bài nhạc mang nặng tính cách nhạc pop này. Thế nên tôi khá ngạc nhiên khi nhận được lời dịch từ bạn. Với tôi thì việc jazz hoá nhưng nhạc phẩm pop nổi tiếng thì thật là khó khăn. Những gì đã cảm nhận trong tâm trí, ký ức dễ gì gột rửa. Thế nhưng bạn gửi thì tôi làm. Tôi không biết hoà âm của tôi dựng lên có phải là jazz hay không nữa; nhưng ít ra nó sẽ thật và gần gũi với tâm tình của tôi.

Dịu Dàng Giết Chết Tôi

Vuốt những phím sắt gieo từng nỗi đau
Lời hát nhức nhối quá tuy ngọt ngào
Từng lời dịu dàng anh đã giết tôi
Cướp mất sức sống tôi bằng tiếng ca
Bới móc đáy trái tim từng xót xa
Đã giết chết tôi trong bao câu hát

1. 
Nhạc hay anh hát bao người khen
Nói nghe anh chơi có hồn
Ngày buồn nên tôi tìm lên anh
Mong ước cho khuây niềm đau
Thấy anh đang ôm đàn guitar
Một người lạ tôi không quen biết

2. 
Ngật ngừ tôi thấy như mình say
Ngỡ quanh đây đã biết rằng
Điều riêng tôi viết mà sao anh
Đem hát cho bao người nghe
Ước mong sao anh ngừng đôi giây
Nhưng anh còn say sưa trên ấy

3. 
Lời đâu anh hát như người thân
Biết tôi với bao kín thầm
Rồi khi anh ngước nhìn lên tôi
Như thể tôi không hề đây
Tiếng anh êm êm hoài bên tai
Dịu dàng từng câu không thương tiếc

Killing Me Softly With His Song

Strumming my pain with his fingers
Singing my life with his words
Killing me softly with his song
Killing me softly with his song
Telling my whole life with his words
Killing me softly with his song

1.
I heard he sang a good song
I heard he had a style
And so I came to see him
to listen for a while
And there he was, this young boy
A stranger to my eyes

2.
I felt all flushed with fever
Embarrassed by the crowd
I felt he'd found my letters
And read each one out loud
I prayed that he would finish
But he just kept right on

3.
He sang as if he knew me
In all my dark despair
And then he looked right through me
As if I wasn't there
And he just kept on singing
Singing clear and strong