Xa Nơi Chân Trời, Thế Giới Tuyệt Vời

Nhạc & lời (Xa Xa Nơi Chân Trời): Harold Arlen & Yip Harburg
Nhạc & lời (Thế Giới Tuyệt Vời): George Douglas, George Weiss & Bob Thiele
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen Soundspace & LeVuMusic Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: Marcmarc

NT:  Đúng 5 năm về trước, cũng ngày 25 tháng 6, KẻJazz đã đến với các bạn với tình khúc đầu tiên The Shadow of Your Smile qua bản dịch Tình Không Phai.  Trước đó, tôi nhớ bạn và tôi đã vất vả dịch nhạc, hòa âm, thâu âm, rồi lại phải tìm nơi lưu trữ và đăng ký mạng, thiết kế trang, v.v… Sau năm năm dài, nhìn lại đoạn đường đã đi qua, tôi thầm nghĩ, “cũng không đến nỗi tệ”, nhưng tiếp theo đó thì, “rồi KẻJazz sẽ đi về đâu?”

Bạn và tôi vẫn đồng ý về chuyện mang nhạc ngoại quốc vào văn hóa Việt bằng những phiên bản dịch.  Bạn và tôi vẫn đồng ý về phong cách hòa âm phối khí mới mẻ.  Lúc tôi gợi ý giới thiệu những nhạc sĩ viết nhạc jazz người Việt, bạn cũng ngay lập tức tán thành ý kiến.  Nói chung chung là tôi với bạn làm việc khá tiệp nhàng.

Ngoài ra, chúng ta cũng có những bằng hữu đã tìm đến và đóng góp cho KJ với những bản dịch, giọng hát, tiếng đàn.  Qua những người bạn này, chúng ta lại nối kéo thêm những người bạn khác và đã giúp cho KJ có thêm nhiều sắc thái hơn, đa dạng hơn.  Chân thành cảm tạ.

Chúng ta cũng đã liên kết với những trang mạng văn hóa khác như Gió-O và Da Màu.  Trong tương lai gần KJ sẽ được phổ biến trên một vài mạng văn hóa Việt khác.  YouTube là một platform rất thích hợp cho việc phổ biến nhạc.  KJ cũng hy vọng sẽ xuất hiện trên YouTube trong một tương lai gần.

Và hôm nay, trong tinh thần lạc quang, trong không khí đầy tình thân, KJ lại được giới thiệu một, à không, hai nhạc phẩm nổi tiếng: What a Wonderful World Over the Rainbow. Hai ca khúc đã nhập một trong phiên bản Xa Nơi Chân Trời, Thế Giới Tuyệt Vời rất ấm nồng tình người và đầy những ước mơ.

LV: Năm năm. Một quãng đường không dài, những cũng không quá ngắn. Lúc đầu hợp ý với nhau để thực hiện KJ với những tiêu chuẩn đặt ra như thế tôi cũng không biết là cố gắng này sẽ đi về đâu. Có làm nên trò trống gì không? Có được ai hưởng ứng không? Có làm được lâu dài không? Tôi cũng đã từng tự hỏi. Ít nhất cho riêng tôi thì tôi có tự tin chút đỉnh qua kinh nghiệm nhiều năm với Levumusic.

Tuy nhiên đây là diễn đàn khác, chủ trương khác. Nhạc ở đây sẽ có nhiều bài mà tôi cũng chưa từng nghe, hoặc đã nghe qua nhưng chỉ nhớ mơ mơ hồ hồ. Vì thế công để thực hiện một bài hát cho KJ có lẽ sẽ gấp 3, 4 lần cho Levumusic. Bài không quen thuộc thì phải tốn công thôi. Thêm nữa việc dịch thuật là một khó khăn lớn lao. Làm sao dịch cho vừa sát nghĩa lại vừa hợp với âm vực, bằng trắc đúng theo phát âm Việt. Lại còn phải hoà âm sao cho khác biệt, không bắt chước mà đồng thời phải tạo cơ hội cho người trình bày có chỗ diễn tả. Giữ được tinh thần của bài nhưng không lập lại những gì đã làm rồi.

Khó thế mà tôi và bạn cũng kéo dài công việc này 5 năm. Từng tuần một, từng bài một. Mỗi bài là một thử thách; nhưng cứ “từng bước từng bước thầm…” như vậy mà đã được có lẽ hơn 200 bài nhạc.

Tôi rất thấy khích lệ khi thỉnh thoảng có những người xung phong cộng tác để dịch nhạc với bạn. Tôi cũng mong có ngày có bạn nào khác có hứng chia xẻ chút việc làm nhạc với tôi.

Xa Xa Nơi Chân Trời & Thế Giới Tuyệt Vời

Về phía chân trời xa, xa tắp, rực áng mây,
Là cõi mơ mà ta luôn ước mơ,
Lời mẹ ru thuở nào.

Tìm mãi phương trời xanh, xanh biếc niềm khát khao.
Vì giấc mơ, một lần chưa dám mơ
Giờ đưa ta bước vào.

Khi lời ước thầm lay động sao trời,
Khi bình minh gọi ta dậy trên ngàn mây trắng xóa.
Cho niềm ưu sầu tan thật êm đềm
Như mật hoa ngọt trên đầu môi mềm,
Là nơi ta mãi tìm.

Xa xa chân trời, chim say nắng rộng cánh bay.
Lòng muốn theo bầy chim xanh lướt mây
Rời xa nơi chốn này

Sao bầy chim được bay về chân trời,
Nhưng còn riêng mình nơi này
    mang bao mong ước?
Nhìn hàng cây mượt xanh
Thắm những cánh hoa
Những đóa ngát thơm
Dâng hương cho đời
Trong tim ta như reo vui
Thấy tuyệt vời cả thế giới

Nhìn trời cao bao la
Lơ lững đám mây
Sáng sớm phút linh thiêng
Đêm sâu bao mơ huyền
Cho tim ta như thêm say
Thấy tuyệt vời cả cuộc đời
 
Nhìn ra xa xa nơi chân trời
Màu sắc lung linh huyền ảo
Nhìn chung quanh đây bao nhiêu người
Mặt sáng tươi vui rạng rỡ
Gặp nhau mãi nắm lấy tay
Lời thăm hỏi gởi đến nhau
Nếu cố lắng tai nghe (là)
Những thương yêu

Trẻ thơ vừa òa khóc
Bỗng chốc thấy ra
Chúng đã lớn khôn
Ô hay, ta đâu ngờ
Nên tim ta thêm băn khoăn
Thấy diệu kỳ cả thế giới
Vâng, tim ta càng thiết tha
Thấy tuyệt vời là cuộc đời

Over the Rainbow & What A Wonderful World

Somewhere over the rainbow, way up high
There's a land that I've heard of once
In a lullaby.

Somewhere over the rainbow, skies are blue
And the dreams that you dare to dream,
Really do come true.

Someday I'll wish upon a star
And wake up where the clouds are far behind me.
Where troubles melt like lemon drops,
High above the chimney tops,
That's where you'll find me.

Somewhere over the rainbow, blue birds fly
Birds fly over the rainbow
Why then, oh why can't I?

If happy little bluebirds fly beyond the rainbow
Why, oh why can't I?
I see trees of green
Red roses too
I see them bloom
For me and you
And I think to myself
What a wonderful world!

I see skies of blue
And clouds of white
The bright blessed day
The dark sacred night
And I think to myself
What a wonderful world

The colors of the rainbow
So pretty in the sky
Are also on the faces
Of people going by
I see friends shaking hands
Saying how do you do
They’re really saying
I love you

I hear babies crying
I watch them grow
They’ll learn so much more
Than I’ll never know
And I think to myself
What a wonderful world

Dửng Dưng

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Bội Ngọc
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Bội Ngọc
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT:  Trong những thập niên gần đây, gia đình của Marvin Gaye, một ca nhạc sĩ nổi tiếng của thập niên 60 và 70, đã kiện những nhạc sĩ đương đại như Robin Thicke, Pharrell Williams, và Ed Sheeran về việc “cầm nhầm” cái “xúc cảm” và “phong cách” của bài nhạc.  Robin Thicke và Pharrell Williams trong bài “Blurred Lines” và Ed Sheeran trong “Thinking Out Loud”.

Trong trường hợp “Blurred Line”, Marvin Gaye đã thắng hơn mười triệu Mỹ kim.

Trong trường hợp của Ed Sheeran, ca khúc “Thinking Out Loud” bị xem như đã cuỗm “âm trình” (chord progression) từ bài “Let’s Get It On” của Marvin Gaye. Ngoài ra, giai điệu, ca từ, tiết tấu đều không có gì giống.  Luật sư của bên kiện đã tuyên bố: Trong lịch sử âm nhạc, chưa bao giờ có một nhạc sĩ nào đã từng dùng âm trình giống như vậy.  Tôi chỉ biết nói, “WOW!?!?!”

Lẽ dĩ nhiên, ngay sau đó, cộng đồng mạng đã cho đăng tải những đoạn nhạc của J. S. Bach và những tổ sư nhạc cổ điển khác đã dùng âm trình y chang như vậy từ bao thế kỷ trước. Vụ kiện này trở nên thêm lôi thôi và vẫn còn đang tiếp diễn.

Nói đến chuyện đó làm tôi nghĩ đến “Etude in E Minor” của Chopin.

Người nhạc sĩ tài hoa Serge Gainsbourg mà KeJazz đã đăng tải Đồng Đen (Black Trombone), Những Thứ Không Đâu (Ces petits riens), Bây Giờ Là Mùa Mưa (La saison des pluies) đã từng lấy nguyên một đoạn nhạc của Etude, đã viết lời hát để tặng cho người tình là Jane Birkin.  Ca khúc mang tựa đề “Jane B.

Insensatez, nguyên tác của Dửng Dưng là một ca khúc bossa nova standard, cũng đã mượn cái “phong cách” và “âm trình” của Etude.

Thử tưởng tượng đến bao nhiêu tỷ Mỹ kim các nhà nhạc sĩ như Bach và Chopin sẽ được nếu họ đâm đơn kiện cái gia đình ông Marvin Gaye và những nhạc sĩ đương đại.

LV: Tôi rất thích bài How Insensitive của Jobim. Thích nó hơn cả 2 bài nổi tiếng nhất của ông là The Girl From IpanemaQuiet Nights, Quiet Stars. Tôi cũng rất thưởng thức lời bạn dịch cho bài này. Thấm thía, cô đọng! Tôi cũng khá hài lòng với phiên bản của bài này trước đây với giọng hát của bạn.

Tuy nhiên tôi luôn nghĩ nếu có được một giọng nữ hát bài này thì chắc là bài sẽ thêm phần thú vị. Thế nhưng tìm một giọng nữ thích hợp với nhạc Jobim không phải dễ. Bài mẫu làm xong cả hơn năm mà không có ai hát. Có một giọng ca nữ tôi cho là thích hợp nhất thì vì sinh kế quay cuồng nên tôi đợi mãi vẫn không được nên đành bỏ qua không đợi nữa. Nghĩ bụng chắc có lẽ phải bỏ xó phiên bản này. Tình cờ đâu, qua Triệu Vinh, tôi quen được chị Bội Ngọc. BN có giọng hát khá điêu luyện và một làn hơi nhẹ nhàng thanh thoát mà tôi cho là sẽ rất thích hợp với phiên bản này. Đây là lần đầu tiên Bội Ngọc đến với Kejazz qua một nhạc phẩm chị cũng mới hát lần đầu. Tuy nhiên tôi tin rằng người nghe sẽ thưởng thức giọng ca mới này như tôi và bạn.

NT: Đồng ý với bạn. Giọng alto ấm áp của Bội Ngọc có một chút chất khản của cà phê và khói thuốc (mặc dù tôi không biết chị có uống nhiều cà phê và hút thuốc không) thật là lôi cuốn người nghe. Xin mời các bằng hữu nghe và comment cho nhiều để khích lệ người ca sĩ mới của KJ.

Dửng Dưng

Em, chắc em trách tôi
Đã không thiết tha
Vì khi nói em yêu tôi đắm say.
Sao thấy tôi dửng dưng,
Vẫn xa cách xa,
Dù em hiến dâng tôi bao tháng năm.
Em, chắc em xót xa
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

Nay đã xa cách nhau.
Có tôi vẫn đây
Cùng hình bóng em khi ta chia tay.
Bao oán thương đớn đau,
Mắt em đẫm sâu
Lời không nói nhưng tim em nát tan.
Tôi biết em xót xa,
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

How Insensitive

How insensitive
I must have seemed,
When she told me that she loved me.
How unmoved and cold
I must have seemed,
When she told me so sincerely.
Why, she must have asked,
Did I just turn and stare in icy silence.
What was I to say?
What can you say
When a love affair is over?

Now she's gone away,
And I'm alone
With a memory of her last look.
Vague and drawn and sad,
I see it still
All her heartbreak in that last look.
How, she must have asked,
Could I just turn and stare in icy silence.
What was I to do?
What can one do,
When a love affair is over?