Tình Không Phai

• Nguyên tác: The Shadow of Your Smile
• Nhạc: Johnny Mandel
• Lời: Paul Francis Webster
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphic concept by MarcMarc

LV: Cám ơn KJ

Cám ơn KJ đã cho tôi hơn mười năm — hơn mười năm của âm nhạc, của những người bạn, của những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ mà rồi trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của tôi.

Mười năm ấy được dệt nên từ biết bao đêm trăn trở, chỉ vì một vài câu nhạc chưa tìm được cách cất lên cho trọn vẹn; từ những buổi sáng dậy thật sớm, khi trời còn chưa sáng, ôm đàn, vuốt phím để lần tìm một ý nhạc mong manh; từ những buổi chiều lái xe về nhà giữa dòng người như mắc cửi, thân còn kẹt ở giữa phố đông mà tâm hồn đã bay về một chốn nhạc nào đó thật xa, thật mơ hồ.

Cám ơn KJ đã trở thành một nhịp cầu để đưa tôi đến gần biết bao tâm hồn yêu nhạc ở khắp nơi. Cám ơn KJ đã cho tôi cơ hội được lắng nghe, được làm quen và dần dần thấu hiểu giọng hát của từng người bạn trong nhóm.

Mỗi tiếng hát là một tâm tình. Mỗi giọng ca mang theo một cá tính, một ký ức, một cách riêng để tìm đến âm nhạc. Có những điều không thể nhận ra ngay từ lần nghe đầu tiên, mà chỉ chậm rãi hiện lên sau biết bao lần tôi nghe đi nghe lại, chỉnh sửa từng chút một, cho đến khi hoàn tất một phiên bản mix cuối cùng. Với tôi, đó không chỉ là một công việc, mà là một niềm hân hạnh rất riêng tư — được lặng lẽ bước vào thế giới của mỗi người qua tiếng hát của họ.

Thật tình mà nói, dù mang tiếng là một trong hai người khởi xướng KJ từ thuở ban đầu, tôi lại khá thụ động trong những hoạt động đối ngoại của nhóm.

Tôi thường chỉ muốn ru rú trong căn phòng thu nhỏ của mình, làm những việc mình yêu thích. Tôi ngại lên sân khấu; ngại những trục trặc kỹ thuật không thể kiểm soát; ngại những âm thanh ồn ào, tán loạn chưa được lọc lựa; ngại phải nghe người hát sai nhịp, lạc nốt mà mình không thể sửa; ngại phải chơi với một ban nhạc xa lạ, không thể diễn tấu bài nhạc theo đúng điều mình hình dung.

Nói chung là… có quá nhiều thứ để ngại.

Và hơn hết, tôi ngại làm phiền người khác phải nghe mình hát, mình đàn live với đủ thứ khiếm khuyết mà bản thân tôi luôn nhìn thấy quá rõ.

Bởi vậy, có lẽ tôi là người duy nhất đến với chương trình cuối tuần vừa qua bằng một tâm trạng đầy ngập ngừng. Tôi mang theo không ít lo lắng, dè dặt, thậm chí đã chuẩn bị sẵn trong lòng những lý do để tự thu mình lại.

Nhưng rồi, vì cứ mãi loay hoay với những nỗi lo về kỹ thuật, tôi đã bỏ sót mất một điều quan trọng hơn tất cả.

Đó là tình “đồng đội” chân thành và thắm thiết giữa những người bạn đã cùng cộng tác với KJ suốt bao năm tháng.

Tôi đã rất xúc động khi được tay bắt mặt mừng với những người bạn từ phương xa. Trong số đó có những người trước đây chúng tôi chỉ biết nhau qua điện thư, qua những lời nhắn ngắn ngủi và qua tiếng hát gửi vào ngã Google. Vậy mà khi gặp nhau ngoài đời, khoảng cách dường như tan biến rất nhanh. Những người từng chỉ hiện diện qua tiếng hát bỗng trở nên gần gũi như đã quen từ lâu.

Tình “chiến hữu” trong nhóm KJ thật đậm đà và chân thành. Nó không ồn ào, không cần phải nói nhiều, nhưng hiện diện trong từng cái bắt tay, từng ánh mắt, từng câu hỏi thăm và từng khoảnh khắc cùng nhau chia sẻ. Chính tình bạn ấy đã giúp tôi nhận ra rằng âm nhạc chưa bao giờ chỉ là những nốt nhạc, những bản phối hay những vấn đề kỹ thuật. Điều quý giá nhất mà âm nhạc mang lại chính là con người — là sự gặp gỡ, đồng cảm và gắn bó giữa những tâm hồn tưởng như rất xa nhau.

Nhờ chương trình vừa qua, tôi mới hiểu rằng những điều mình từng lo sợ thật ra không quan trọng đến thế. Một tiếng hát có thể chưa hoàn hảo, một phần trình diễn có thể còn khiếm khuyết, âm thanh có thể đôi lúc chưa như ý, nhưng tất cả những điều ấy đều trở nên nhỏ bé trước niềm vui được gặp nhau, được cùng đứng chung trong một kỷ niệm, được biết rằng sau bao năm, chúng ta vẫn còn ở đây và vẫn còn muốn hát cùng nhau.

Cám ơn ông bạn già NT và người bạn mới DQ đã bỏ biết bao công sức để thực hiện chương trình, để chúng ta có được một dịp gặp nhau quý báu như thế.

Thật là công đức vô hạn!

Để kỷ niệm chuyến Tây Du này, tôi xin đưa lên một phiên bản mới của Tình Không Phai — nhạc phẩm mà KJ đã post đầu tiên cách đây đúng mười năm.

Mười năm rồi.

Nhìn lại chặng đường ấy, tôi nhận ra mình không chỉ đã đi qua một hành trình âm nhạc. Tôi đã đi qua một hành trình của tình bạn, của những đổi thay diệu kỳ trong lòng mình.

Cám ơn KJ đã đưa tôi đến một nơi chốn thật tươi đẹp trong con đường âm nhạc khiêm nhường của mình.

Và cám ơn KJ đã cho tôi những người bạn — những người làm cho mười năm ấy không chỉ là một quãng thời gian, mà là một phần ký ức sẽ còn ấp ủ rất lâu trong lòng tôi.

Tình Không Phai

Nụ cười em xưa vẫn còn ngất ngây cuộc tình
Vầng trăng đêm nao đã làm đắm say hồn anh
Giữ cho nhau đời nhau, ta tìm mắt nhau
Những tin yêu về sau đã từ bấy lâu

Ngàn sao lung linh giữa trời bóng em mờ rồi
Giọt sương long lanh giấc mộng, ướt trên làn môi
Để anh mơ ngàn sau về em
Nhớ thương xin gửi theo lòng đêm
Chút hương môi dường như còn nguyên
Tình ấy không bao giờ quên

The Shadow of Your Smile

The shadow of your smile when you are gone
Will color all my dreams and light the dawn
Look into my eyes, my love and see
All the lovely things you are to me

Our wistful little star was far too high
A teardrop kissed your lips, and so did I
Now when I remember spring
All the joy that love can bring
I will be remembering
The shadow of your smile

Trái Tim Nơi Nào

• Nguyên tác: It's April Again (Song from Moulin Rouge)
• Nhạc: George Auric
• Lời: Jacques Larue
• Tựa Anh: Where is Your Heart?
• Lời Anh: William Engvic
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Diễm Hồng
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Phòng thâu H&M
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

Dưới Ánh Đèn Spotlight, Ta Là Ai?

Sự hiện diện trên sân khấu

Có một hiện tượng rất thú vị trong nghệ thuật trình diễn.

Có những ca sĩ vừa bước ra sân khấu, cả khán phòng dường như lập tức hướng mắt về họ. Họ chưa hát một nốt nhạc nào, chưa nói một lời nào, nhưng người nghe đã sẵn sàng lắng nghe.  Ngược lại, cũng có những người sở hữu giọng hát rất đẹp, kỹ thuật rất vững, nhưng chỉ sau vài câu hát, khán giả bắt đầu xao lãng. Không phải vì họ hát dở. Chỉ là họ không giữ được sự chú ý của người nghe.

Điều khác biệt ấy thường được gọi là stage presence – sự hiện diện trên sân khấu.  Nhưng có lẽ cách gọi đó vẫn chưa diễn tả hết bản chất của vấn đề.

Người nghệ sĩ thật sự không chỉ hiện diện trên sân khấu. Họ tạo ra một không gian cho sự chú ý. Họ khiến cả khán phòng cùng hướng về một điểm, cùng hít thở trong một nhịp thời gian, và cùng bước vào thế giới của bài hát.

Điều đáng ngạc nhiên là khả năng ấy rất ít liên quan đến việc hát to hơn, hát cầu kỳ hơn, hay biểu lộ cảm xúc mạnh hơn.  Ngược lại, những nghệ sĩ lớn thường xuất hiện với một sự bình tĩnh lạ thường. Họ không bước lên sân khấu để chứng minh mình hát hay. Họ bước lên như một người đã sống trong thế giới của bài hát từ trước, và chỉ mời khán giả cùng bước vào thế giới đó.  Có lẽ vì thế mà sự tĩnh lặng luôn có sức mạnh đặc biệt.

Nhiều người thường nghĩ mình phải liên tục làm điều gì đó: làm duyên nhiều hơn, nhún nhảy nhiều hơn, khua tay múa chân nhiều hơn. Nhưng chuyển động quá nhiều lại khiến ánh mắt khán giả không biết nên dừng ở đâu. Và như thế, họ chỉ ghi nhận một sự hỗn loạn trên sân khấu.

Trong nghệ thuật sân khấu hay có những nghịch lý thú vị như vậy:  Người đứng yên nhất thường là người thu hút ánh nhìn nhất.  Bởi sự tĩnh lặng tạo nên một trọng tâm. Và ánh mắt con người luôn tìm đến trọng tâm ấy.

Nhưng chỉ thu hút sự chú ý ở những giây đầu cũng chưa đủ. Điều khó hơn nhiều là giữ được sự chú ý ấy trong suốt một ca khúc.

Nhiều người cho rằng bí quyết nằm ở việc cố gắng kể một câu chuyện. Điều đó có thể đúng với những bài hát có cốt truyện rõ ràng. Người ca sĩ giống như một người kể chuyện, dẫn người nghe đi từ mở đầu đến kết thúc.  Thế nhưng rất nhiều ca khúc lại gần như không có câu chuyện.  Misty, Moonlight in Vermont, Blue in Green hay nhiều bản bossa nova của Antônio Carlos Jobim không có một câu chuyện nào, cũng chẳng có một biến cố nào, không có nhân vật, không có cao trào theo nghĩa thông thường. Chúng chỉ có tạo nên một bầu không khí.

Trong những bài hát như vậy, người ca sĩ không còn là người kể chuyện.  Họ phải trở thành người kiến tạo một thế giới.  Khán giả không theo dõi diễn biến của một câu chuyện. Họ bước vào một không gian, một ký ức, một trạng thái tâm hồn.

Điều này làm thay đổi hoàn toàn cách hát.  Thay vì cố làm cho từng câu hát thật xúc động, người nghệ sĩ chỉ cần làm cho người nghe tin rằng hoẹ đang thật sự cùng sống trong khoảnh khắc đó. Khi hát Autumn Leaves, họ không cần diễn tả nỗi buồn; họ chỉ cần thật sự thấy được những chiếc lá đang rơi. Khi hát Black Coffee, họ không cần cố gắng đau khổ; họ chỉ cần cảm nhận được cảnh họ ngồi một mình với tách cà phê đen.  Sự chân thật ấy thường thuyết phục hơn mọi kỹ thuật diễn xuất.

Có lẽ đây là nguyên tắc:  Đừng cố diễn xuất bài hát. Hãy khiến người nghe muốn biết điều gì đó đang và sắp xảy ra ở câu hát.  Sự chú ý của con người không được giữ bằng những đỉnh cao liên tiếp. Nó được giữ bằng sự chờ đợi.  Một khoảng lặng đúng lúc.  Một câu hát được giữ lại vừa đủ.  Một hơi thở chậm hơn bình thường.  Một chữ được buông nhẹ thay vì nhấn mạnh.  Tất cả những điều ấy tạo nên nhịp điệu vô hình của sự chú ý.

Có lẽ vì thế mà những nghệ sĩ lớn hiếm khi phô bày toàn bộ cảm xúc của mình ngay từ đầu. Họ biết giữ lại. Không phải để làm màu, mà để khán giả còn có không gian bước vào bài hát bằng chính ký ức của họ.  Đó cũng là một dạng tiết chế.  Người ca sĩ không khóc, mà chỉ để khán giả thấy nước mắt của chính họ.  Người ca sĩ chỉ hát đủ chân thật để khán giả nhớ đến những thứ đã làm cho họ xúc động.

Cuối cùng, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không phải là:  “Làm sao để khán giả chú ý đến mình?”  Mà là:  “Làm sao để họ quên mình đi, và chỉ để họ sống trong thế giới của bài hát?”  Khi điều đó xảy ra, người nghệ sĩ không còn là trung tâm của sân khấu nữa.  Họ trở thành cánh cửa.  Và âm nhạc mới thật sự bắt đầu.

Nguyễn Thảo & ChatGPT

Trái Tim Nơi Nào

Nụ hôn vẫn nồng cháy
Lòng em mãi luôn lo sợ
Bờ môi tuy còn đây
Mà ai biết tim nơi nào?

Từ lâu nay là thế
Lòng em lắm bao nghi ngờ
Vì tuy anh cạnh bên
Mà ai biết tim nơi nào?

Buồn thay những phút bên người dẫu hay
Tình em thiết tha nhưng tim anh lạnh băng
Vừa khi hôn, mắt nhắm lại đắm say
Anh đã mơ thầm đôi môi người chăng?

Bùa mê giăng ngàn lối
Làm sao dứt cơn đau này
Và xin anh hãy nói
Người đây, trái tim nơi nào?

Where is Your Heart?

Whenever we kiss
I worry and wonder
Your lips may be near
but where is your heart?

It's always like this
I worry and wonder
You're close to me here
but where is your heart?


It's a sad thing to realize
that you've a heart that never melts
When we kiss, do you close your eyes
pretending that I'm someone else?


You must break the spell
this cloud that I'm under
So please won't you tell
Darling, where is your heart?