Dửng Dưng

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày: Nguyễn Thảo
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Graphic Design: MarcMarc

NT:  Tuần này, KẻJazz muốn giới thiệu với các bạn giòng nhạc của xứ Brazil.  Từ thành phố Rio de Janeiro, người nhạc sĩ tài hoa Antônio “Tom” Jobim đã mang những giai điệu mới lạ góp vào giòng nhạc jazz của thế giới trong đầu thập niên 60.  Điệu bossa nova là một hiên tượng âm nhạc lúc bấy giờ.
Tôi biết điệu bossa nova là một trong những điệu nhạc Lê Vũ thích.  Bài nhạc “Tình Yêu Gần Gũi” lần đầu tiên được ghi âm theo điệu này, vì nó mang âm hưởng rất sexy, đầy nắng, đầy biển.  Tiếc thay khi ghi âm lại cho TT Thúy Nga, bản nhạc ấy đã được Trịnh Nam Sơn làm ướt át theo kiểu slow mùi mất đi hương vị nguyên tác.
Đền cho bạn, tôi dịch bài Insensatez của Tom Jobim.  Thật ra, tôi rất thích giai điệu này vì ông đã dựa trên Prelude No. 4 của Chopin, lại nữa, ý tưởng qua lời nhạc của Vinícius de Moraes cũng mang nhiều nét mới lạ.

LV:  Không hiểu từ lúc nào thì bossa nova được xem như là môt thể loại của jazz, nhưng cứ nghe những cách chuyển hợp âm và những nhịp chõi đặc biệt của một bài bossa nova tiêu biểu thì ta cũng có thể cảm thấy ngay cái phá cách và phong thái của jazz.  Tôi đến với bossa nova là vào cuối thập niên 90 khi những nốt nhạc của “Tình Yêu Gần Gũi” manh nha trong trí tưởng.  Tiếc rằng phiên bản cho Thúy Nga lại không mang dáng vẻ gì của một bossa nova yêu kiều nóng bỏng như mong ước.
Tôi yêu mến điệu bossa nova này nhưng cũng biết rằng một mình sẽ không đủ khả năng để tạo nên những âm thanh độc đáo của những cầm thủ Ba Tây.  Tuy nhiên tôi hy vọng những cố gắng nhỏ của tôi và bạn sẽ giúp cho người nghe cảm thông được nhịp đập thật gợi tình của Insensatez và nét nhạc độc đáo của Tom Jobim.

Dửng Dưng page

Em, chắc em trách tôi
Đã không thiết tha
Vì khi nói em yêu tôi đắm say
Sao thấy tôi dửng dưng
Vẫn xa cách xa
Dù em đã hiến dâng bao tháng năm
Em, chắc em xót xa
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá
Tôi đã không nói chi
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây?

Nay đã xa cách nhau
Có tôi vẫn đây
Cùng hình bóng em khi ta chia tay
Bao oán thương đớn đau
Mắt em đẫm sâu
Lời không nói nhưng tim em nát tan
Tôi biết em xót xa
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá
Tôi đã không nói chi
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây?
How insensitive

I must have seemed
When she told me that she loved me
How unmoved and cold
I must have seemed
When she told me so sincerely
Why, she must have asked
Did I just turn and stare in icy silence
What was I to say?
What can you say
When a love affair is over?

Now she's gone away
And I'm alone
With a memory of her last look
Vague and drawn and sad
I see it still
All her heartbreak in that last look
How, she must have asked
Could I just turn and stare in icy silence
What was I to do?
What can one do
When a love affair is over?

 

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em

Nhạc:  Michel Legrand, Eddie Barclay
Lời Pháp: Eddy Marnay 
Lời Anh: Johnny Mercer 
Lời Việt: Nguyễn Thảo 
Trình Bày: Nguyễn Thảo 
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ 
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphic: Marc Marc

NT: Tôi nghe nhạc phẩm Once Upon a Summertime do Astrud Gilberto hát trong CD Jazz Master 9 tôi mua tại một tiệm sách cũ, rất ngạc nhiên vì bài nhạc quá bình dị qua cách trình bày không phô trương của ca sĩ trên nền hoà âm giản dị không kém. Tôi yêu thích ngay. Có cái gì đó trong một bài nhạc đơn sơ khiến cho ta dễ thấu đáo ý nhạc cũng như cảm xúc bày tỏ trong cách hát.
Hai mươi mấy năm sau, khi tôi bắt tay vào phần dịch, có một cụm chữ đã làm tôi điên đảo: as if the mayor had offered me the key to Paris.  Đại khái là tôi cảm thấy hạnh phúc và vinh dự, như một người được toàn quyền muốn gì được nấy tại kinh đô ánh sáng Paris, dựa trên điển tích thời Trung Cổ.  Ngôn ngữ Việt hình như không có gì ngắn gọn nhưng rất thơ để thay vào 11 chữ đó.  Tôi nghĩ câu nhạc không thể rườm rà vì sẽ mất đi cái không khí nhẹ nhàng của ý nhạc.  Cho nên tôi phải hoán chuyển thành niềm hạnh phúc, chỉ giữ lại tên thành phố trữ tình mà thôi.
Cuối cùng rồi tôi cũng gởi cho bạn tôi bản dịch mà tôi không mấy hài lòng với phần Paris này.
Rồi cách đây không lâu, tôi khám phá ra bài nhạc chính được viết bởi Michel Legrand nguyên tác lời Pháp.  Không phải nhạc Mỹ như tôi đã tưởng.  La Valse des Lilas. Đọc đi đọc lại không thấy gì liên can đến ngày hè qua bản dịch của Johnny Mercer.  Hai bản không liên hệ gì trên phần lời, ngoại trừ một bản là tiếng Pháp và bản dịch có dùng chữ… Paris.  Chán chưa!  Thật là công cốc.
Tôi đã nghe Michel Legrand trình bày bài này, cũng như nhiều ca sĩ khác với giàn hoà tấu độc đáo. Nhưng có gì đó trong chất giọng thiếu điêu luyện của Astrud Gilberto đã, hơn hết, cho tôi những bồi hồi thương cảm một mối tình ngắn ngủi trong những ngày hè thơ mộng.  Vì thế nên tôi vẫn giữ nguyên bản dịch từ tiếng Anh với tình cảm man mác ấy.

LV:  Lần đầu tiên nghe Once Upon a Summertime là khi bạn gửi cho tôi.  Tên tuổi của nhạc sĩ Michel Legrand này quá lớn trong nền nhạc thế giới (The Windmills of Your Mind, The Summer of ’42) làm tôi cũng hơi hãi. Không biết có làm nổi không? Thế nhưng chỉ nghe một vài câu đầu qua giọng hát Astrud Gilberto là tôi biết là không làm bài này thì không chịu được.  Lúc đó tôi quên hẳn Michel Legrand là ai, tôi chỉ biết là mình bị ám ảnh bởi nét nhạc khắc khoải, mị hoặc này.  Những giây phút trăn trở với bài này đưa tôi đến một cõi bờ xa lạ, đầy khích thích.  Tôi gửi cho bạn bản nháp của hòa âm mà lòng vẫn phân vân vì đến lúc chót tôi vẫn không phân biệt được đây là jazz hay classical music.  Tôi chỉ biết đi theo dẫn dắt của tiếng nhạc trong lòng tôi.  Thở phào khi bạn điện thư trả lời là bạn thích hòa âm này….

NT:  Ừ, hòa âm của bạn trong sáng, gợi ngay đến không khí mùa hè.  Tuy âm vực hơi cao, nhưng vì thế tôi không dùng kỹ thuật nhiều, hầu như chỉ là lẩm nhẩm một mình trong tiếc thương.  Xin gửi đến thính giả của KẻJazz một nhạc phẩm ngày hè của bao kỷ niệm.

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em IconMusicSheet

Anh nhớ trưa hè nao có anh và em kề vai
Chúng ta dừng chân mãi mê trước hiên nhà ai
Ngắm bao chùm hoa forget-me-not thật xanh
Nắm trong tay em mềm

Anh nhớ trưa hè nao giống như buổi trưa hè nay
Tiếng em cười vang khiến cho hồn anh ngợp say
Với bao nụ hôn lén trao trong quán cà phê

Ôi cánh môi hồng em khẽ run ngọt hơi tình yêu
Khiến cho lòng anh xốn xang hạnh phúc tràn dâng
Ví như mùa xuân chốn Paris đã về đây, bao đắm say

Em biết không mùa đông giá băng đường phố quạnh hiu
Lũ chim bồ câu đã theo em bay về đâu
Để riêng mình anh lắng nghe hồi chuông chiều rơi
Tiếc thương ngày nao hứa yêu nhau mãi ngàn sau
Once Upon a Summertime

Once upon a summertime, if you recall
We stopped beside a little flower stall
A bunch of bright forget-me-nots was all 
I'd ever let you buy me

Once upon a summertime just like today
We laughed the happy afternoon away
And stole a kiss at every street cafe

You were sweeter than the blossoms on the tree
I was as proud as any girl could be
As if the mayor had offered me the key to Paris

Now another winter time has come and gone
The pigeons feeding in the square have flown
But I remember when the vespers chimed
You loved me once upon a summertime