Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Nhạc & Lời: Irving Berlin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & Phối Khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic design: MarcMarc

LV:  Tôi rất phân vân không biết làm sao để bắt đầu bài này. Lần đầu tiên nghe How Deep Is The Ocean tôi hoàn toàn không có khái niệm gì cả về cấu trúc của bài.  Cứ miên man thả hồn theo giòng nhạc không chút định hướng.  Phiên bản của Ella Fitzgerald đã mơ hồ trong kết cấu, mà Diana Krall lại còn hát ad lib hơn thế nữa.  Cho nên tôi không hình thành được trong trí tưởng bài phải trình bày như thế nào cho đúng với cảm tính của mình. Cho đến một hôm tình cờ nghe được Eric Clapton hát bài này với style blues đặc biệt của ông.  Tôi biết ngay mình phải thực hiện nhạc phẩm này như thế nào.  Còn với bạn thì lý do nào bạn chọn bài này?

NT: Đây là một bài nhạc tôi cho là tiêu biểu trong giòng nhạc jazz cổ điển.  Cấu trúc đơn sơ.  Lời lẽ mộc mạc.  Dường như ai muốn hát sao thì hát.  Thành ra 10 phiên bản, bạn sẽ thấy 10 bài diễn khác nhau, hòa âm khác nhau, thậm chí có nhiều ca sĩ đã đổi khác lời ca hoàn toàn, không liên quan gì đến nguyên bản cả.
Ngược lại, bài nhạc này có lời là một sê-ri những câu hỏi tu từ, với những biểu tượng và phúng dụ.  Có lẽ vì vậy mà tôi cảm thấy thích thú khi chọn bài này như một thử thách trong phần dịch thuật.

LV: Tôi pha trộn nét jazz và blues vào với nhau cho bài.  Jazz ở trong những hợp âm tiêu biểu của piano, blues ở trong những nốt nhạc nửa vời cùng với nhịp guitar đệm theo phong cách blues của Eric Clapton.  Tôi nghĩ bạn cũng ít nhiều mang vào trong cách trình bày của bạn một ít hơi hướm blues.

NT: Tôi nghĩ thật ra, âm nhạc có trắng có đen, nhưng cũng có xam-xám.  Đấy là chốn biên thùy, và cũng là nơi có những kẻ như bạn và tôi vãng lai mạo hiểm và vui chơi.  Jazz-blues.  Blues-jazz. Chút này trộn lẫn chút kia.  Muôn màu muôn sắc.  “Bao la cao trời cao” mà.

Đại Dương Bao Sâu, Em Có Hay?

Ngần nào là thật say mê
Tình này dành cho em?
Nông sâu ôi đại dương đó?
Cao xa trời xanh thắm?
Bao nhiêu phút giây qua
Anh luôn trông ngóng em?
Bao nhiêu hoa trong vườn hồng
Long lanh hạt sương đêm?

Bao xa anh còn lê bước
Đến với em yêu kiều?
Bao xa là một chuyến
Phiêu lưu hành tinh em?
Nước mắt anh tuôn rơi bao nhiêu
Khi ta xa lìa nhau?
Bao sâu ôi lòng đại dương?
Bao la cao trời cao?


How Deep is the Ocean?

How much do I love you?
I'll tell you no lie
How deep is the ocean?
How high is the sky?
How many times in a day
Do I think of you?
How many roses are
Sprinkled with dew?

How far would I travel
Just to be where you are?
How far is the journey
From here to a star?
And if I ever lost you
How much would I cry?
How deep is the ocean?
How high is the sky?

 

Khoảng Nửa Khuya

Nhạc: Thelonious S. Monk
Lời: Bernard D. Hanighen & Cootie Williams
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày: Lê Vũ
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic Design: MarcMarc

LV: Lần đầu nghe ‘Round Midnight tôi đã biết đây là một nhạc phẩm “khó nuốt”. Sau bạn lại nói bài này là bài có giai điệu (melodic) nhất của Thelonious Monk, tôi tin ngay. Mỗi một phiên bản của mỗi một ca sĩ là một khám phá mới gần như hoàn toàn khác lạ với nhau. Cứ thử so sánh cách hát của Amy Winehouse và Sting thì thấy ngay cái tính cách lưu hoạt (fluidity) lạ kỳ trong nhạc của Monk. Tôi chật vật với bài này khá lâu, không rõ là phải trình bày như thế nào cho hợp lý.
Sau nghĩ lại thì thấy rằng khúc mắc của tôi là việc kiếm tìm cái “hợp lý” mơ hồ đó.  Tôi cứ lẩn quẩn trong cái rào cản kỹ thuật mà quên mất cái cảm giác của mình. Thể rồi tôi lắng lòng lại, để cảm xúc dẫn dắt, thế là hoàn thành bài hát. Hai lần nghe lại, hai phiên bản khác nhau. Kể cũng kỳ thú.

NT: Monk là một trong những nhạc sĩ jazz quan trọng.  Ông viết khá nhiều, nhưng giới thưởng ngoạn thích nhạc của ông rất ít là vì nó khá khác biệt ở thời điểm đó, ví dụ như ông trọng về ngẫu hứng (improvisation), chuộng âm điệu nghịch tai (disonance), và cách dùng khoảng im lặng trong câu nhạc.  Giống như những nhạc sĩ jazz khác, nhạc của ông thường dành cho khí cụ.  Sau đó lời nhạc được viết bởi những người yêu mê nhạc của ông.  Và vì thế, chỉ có một số ít ca sĩ “xâm mình” hát nhạc của ông, như Abbey Lincoln, Carmen McRae, và gần đây, Karrin Allyson.
Cách sống cũng như cử chỉ của ông cũng khá khác người.  Tương truyền rằng trong những buổi trình diễn, nhiều khi hứng thú quá, ông bỏ đàn piano và đứng lên nhảy nhót lung tung.
Ông bắt đẩu chơi nhạc trong thập niên ’40.  Nhưng ít người hiểu ông cũng như nhạc của ông, cho nên đến thời ’50, ông hầu như bị bỏ rơi, cho đến thập niên kế tiếp, giới sành điệu mới khám phá chân tài của ông.  Và cách ăn diện của ông vào thời ấy nay được công nhận là rất “mode”.
Riêng về “’Round Midnight” hoặc “Round About Midnight”, có lẽ vì khá dễ nghe, và lời nhạc cũng “sướt mướt”, nên bài này tương đối được chiếu cố nồng nhiệt.

Hy vọng trong tương lai, KẻJazz sẽ lần lượt giới thiệu những nhạc phẩm quan trọng khác của ông như “Monkery’s The Blues”, “Ruby, My Dear”, “Well You Needn’t”, “Get It Straight”… để làm khó dễ lỗ tai các bạn.

Khoảng Nửa Khuya

Vào gần khi nửa khuya, mình ta thôi, dù muốn quên
Ngày vừa qua quá mau, nào vấn vương không đâu
Chiều hoàng hôn xuống dâng nghẹn ngào
Rồi bao xót xa quặn đau tìm đến bên mình

Bồi hồi, thêm tiếc thương, càng thâu đêm, từ nửa khuya
Hồn ngợp hơi với bao niềm nhớ nhung khát khao
Vì con tim vẫn luôn đợi chờ
Lặng im trong bóng đêm bơ phờ

Dù cho ta trách nhau bao lời đắng cay lòng
Nào con tim có thay đâu hình bóng
Em yêu, anh mãi mơ em hoài
Vắng em, lòng lạnh giá trống không
Nỗi điên cuồng nhớ mong

Cầu mong cho phút giây tình yêu ta vào giấc khuya
Nhẹ nhàng dang cánh bay
Vì có em đến đây
Chuyện tình yêu sẽ thêm mặn nồng
Dù đêm khuya vẫn dâng trong hồn


‘Round Midnight

It begins to tell 'round midnight
'Round midnight
I do pretty well 'til after sundown
Suppertime I'm feeling sad
But it really gets bad 'round midnight

Memories always start 'round midnight
'Round midnight
Haven't got the heart to stand those memories
When my heart is still with you
And old midnight knows it too

When some quarrel we had needs mending
Does it mean that our love is ending?
Darling I need you
Lately I find
You're out of my arms
And I'm out of my mind

Let our love take wing some midnight
'Round midnight
Let the angels sing
For your returning
Let our love be safe and sound
When old midnight comes around