Ngày Mai Không Có Anh Trong Đời

• Nguyên tác: Et si tu n'existais pas
• Nhạc: Toto Cutugno
• Lời: Pierre Delanoë & Claude Lemesle
• Lời Việt: Vũ Xuân Hùng
• Trình bày: Minh Nguyệt
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Trí Bùi Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Có một điều tôi luôn tự nhắc mình trước khi bước lên sân khấu: đừng cố hát cho hay, hãy cố lắng nghe cho thật kỹ.

Nhiều người nghĩ rằng ca sĩ là người dẫn dắt ban nhạc. Tôi lại nghĩ khác. Trong một ban nhạc, nhất là ban nhạc jazz, không ai thực sự dẫn dắt ai cả. Mỗi người đều vừa cất tiếng nói của mình, vừa lắng nghe tiếng nói của người khác. Giọng hát cũng chỉ là một nhạc cụ, không hơn, không kém.

Khi tiếng piano mở ra một hòa âm mới, khi cây contrabass thay đổi hướng đi của dòng nhạc, khi tay trống chỉ khẽ nhấn một nhịp ghost note hay cây saxophone buông một câu đối đáp, người ca sĩ phải nghe được tất cả những điều ấy. Không phải để bắt chước, mà để biết mình nên bước vào lúc nào, nên lùi lại lúc nào, nên kéo dài một chữ, bỏ đi một nhịp, hay đơn giản chỉ là giữ im lặng thêm nửa ô nhịp. Có những khoảng lặng còn giàu cảm xúc hơn cả một câu hát.

Điều đó càng trở nên quan trọng khi ban nhạc bắt đầu ứng tấu. Ứng tấu không phải là khoảnh khắc để từng người phô diễn kỹ thuật của mình. Đó là một cuộc đối thoại. Mỗi câu nhạc đều là một lời mời gọi, một câu hỏi hay một lời đáp. Người ca sĩ không thể hát như thể phần đệm đã được ghi sẵn và sẽ không bao giờ thay đổi. Mỗi buổi diễn đều có một nhịp thở riêng, và chính sự khác biệt ấy làm nên vẻ đẹp của nhạc sống.

Tôi luôn thích hình dung một ban nhạc jazz như một cuộc trò chuyện giữa những người bạn lâu năm. Không ai cắt lời người khác. Không ai cố nói lớn hơn để được chú ý. Họ biết khi nào nên nói, khi nào nên lắng nghe, và khi nào chỉ cần mỉm cười để người khác nói hết ý của mình. Nếu một người quên lắng nghe, cuộc trò chuyện lập tức trở thành những lời độc thoại.

Có lẽ vì vậy mà tôi cho rằng phẩm chất quan trọng nhất của một ca sĩ không phải chỉ là giọng hát đẹp, mà là đôi tai tinh tế biết nghe. Nghe hòa âm đang chuyển động. Nghe tiết tấu đang co giãn. Nghe tiếng thở của ban nhạc. Và đôi khi, nghe cả sự im lặng giữa hai câu nhạc.

Khi người ca sĩ thật sự hòa mình vào ban nhạc, khán giả sẽ không còn cảm giác họ đang nghe một người hát cùng phần đệm. Họ sẽ cảm nhận được một tập thể đang cùng kể một câu chuyện. Và lúc ấy, âm nhạc không còn là màn trình diễn của từng cá nhân, mà trở thành một cuộc gặp gỡ, nơi mọi người cùng nhau tạo nên điều mà không ai có thể tạo ra một mình.

Ngày Mai Không Có Anh Trong Đời

Ngày mai không có anh trong đời
trần gian riêng em đâu có vui gì
để yêu đương, để nhung nhớ, và tha thiết
thế gian sao âm u lặng lẽ

Ngày mai không có anh trong đời
mình em đau thương với nỗi xa rời
bình minh vui, ngày tươi mướt, đầy ánh sáng
bức tranh xưa ôi bao sắc màu
rồi sẽ, phôi pha theo người

Ngày mai không có anh trong đời
tìm ai cho em trao trái tim này
lòng đam mê, vòng tay nhau, lời tha thiết
nỗi thương yêu ôi bao giờ hết

Ngày mai không có anh trong đời
niềm tin trong em cũng sẽ xa vời
tình yêu mây vừa bay tới cho ta với
chút dư hương buồn trong giấc mộng
đời vắng anh, sao u buồn

Người yêu ơi nếu Xuân chưa về
Thì em xin anh, thôi chớ u phiền
Còn riêng em và thương nhớ cùng năm tháng
sẽ cho em tâm tư buồn chán

Ngày mai kia có anh trong đời
thì đôi chim non tung cánh lưng trời
mình bên nhau làn hơi ấm hoà duyên thắm
sẽ cho ta câu ca chữ tình
Bài hát Cho riêng đôi mình

Et si tu n’existais pas

Et si tu n'existais pas
Dis-moi pourquoi j'existerais
Pour traîner dans un monde sans toi
Sans espoir et sans regret

Et si tu n'existais pas
J'essaierais d'inventer l'amour
Comme un peintre qui voit sous ses doigts
Naître les couleurs du jour
Et qui n'en revient pas

Et si tu n'existais pas
Dis-moi pour qui j'existerais
Des passantes endormies dans mes bras
Que je n'aimerais jamais

Et si tu n'existais pas
Je ne serais qu'un point de plus
Dans ce monde qui vient et qui va
Je me sentirais perdu
J'aurais besoin de toi

Et si tu n'existais pas
Dis-moi comment j'existerais
Je pourrais faire semblant d'être moi
Mais je ne serais pas vrai

Et si tu n'existais pas
Je crois que je l'aurais trouvé
Le secret de la vie, le pourquoi
Simplement pour te créer
Et pour te regarder

Et si tu n'existais pas
Dis-moi pourquoi j'existerais
Pour traîner dans un monde sans toi
Sans espoir et sans regret

Et si tu n'existais pas
J'essaierais d'inventer l'amour
Comme un peintre qui voit sous ses doigts
Naître les couleurs du jour

Trò Chơi Một Thuở

• Nguyên tác: Charade
• Nhạc: Henry Mancini
• Lời: Johnny Mercer
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Minh Nguyệt
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Trí Bùi Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT: Mấy tuần qua, KeJazz được anh Ngu Yên “ủng hộ” liền tù tì mấy bài viết về nhạc, hòa âm và hát, rồi sau đó Đại Quỳnh gửi thêm một bài chuyên môn hơn liên quan đến vấn đề tâm lý giữa người hát và người nghe.  Tự dưng làm mình… chùn chơn, hay chính xác hơn… tịt ngòi.  Ngồi trước cái laptop mà lòng thì… tràn ngập ưu tư.  Chỉ còn mấy giờ đồng hồ nữa phải nộp bài cho trang KJ lên mạng mà sao đầu óc thấy trống trơn trống dọc… 

Sực nhớ.  Đêm hôm nọ bị lở giấc, nằm lướt mạng, đọc được một bài viết (không nhớ tên tác giả) về vấn đề nhạc sĩ Việt Nam từ xưa tới nay chỉ biết viết nhạc mà không bao giờ viết hòa âm cho bản nhạc mình viết.  Và như vậy, theo tác giả, nhạc sĩ ấy chỉ làm một nửa công việc sáng tạo.  Tác giả đưa ra nhiều ví dụ, thường là những nhà nhạc sĩ cổ điển tây phương, và một số nhạc pop.  Đại khái là như vậy.

Nhạc cổ điển thì tôi đồng ý.  Những bài nhạc hòa tấu thường được viết cho cả một giàn nhạc, ghi kỹ lưỡng cho từng nhạc cụ.  Ngay cả cho người hát, có hàng tá những ký hiệu để biết chỗ nào hát mạnh, chỗ nào hát nhẹ, chỗ nào lê thê, chỗ nào nhấn từng chữ.  Ngay cả lúc nào lấy hơi cũng được ông nhạc sĩ cẩn thận ghi xuống rõ ràng bằng mấy cái luftpause.  Đó, đến như vậy đó.

Nhưng trong những loại nhạc khác, tôi không nghĩ có mấy nhạc sĩ soạn trước phần hòa âm.  Ngay cả những bài nhạc có đoạn intro nổi tiếng như The House of the Rising Sun, hoặc Hotel California, và ngay cả Black Magic Woman, tôi nghĩ ban nhạc thường ráp lại và chơi theo ý tưởng nhất thời.  Sau khi bài nhạc trở nên nổi tiếng, thì những câu intro, những đoạn chạy bass đó tự nhiên trở thành phần đặc thù của ca khúc.  Tôi không nghĩ người nhạc sĩ đó đã ngồi cặm cụi viết phần hòa âm sau khi soạn xong phần ca khúc. 

Rồi nhất là nhạc jazz, một loại nhạc mà ứng tấu được xem như là cá tính của dòng nhạc.  Không bao giờ, tôi dám khẳng định như vậy.

Mà cũng nhờ vậy trăm hoa mới đua nhau nở, nở tùm lum khắp nơi.

Làm tôi lại nhớ tới một câu chuyện tào lao lúc trà dư tửu hậu.  Số là có anh nhạc sĩ này khá nổi tiếng với tay đàn, có cô vợ yêu nhạc đắm đuối quyết tâm viết nhạc.  Khổ nổi, cô ta không biết chút gì nhạc lý, chẳng lẽ đành bó tay?  May thay, anh chồng nhạc sĩ bao lâu nay không bao giờ làm nhạc vì anh không biết đặt lời, lại có cô vợ muốn viết lời nhạc mà không biết tí gì nhạc lý, thế là sắc cầm hòa hiệp.  Cô vợ ứng khẩu, anh chồng ký âm liền tay. Cô ta tung chiêu và thị trường ta hưởng ứng nhiệt liệt.  Và cũng như bao nhiêu chuyện tình đẹp đã từng xảy ra, cô nhạc sĩ và anh nhạc sĩ đã chia tay vào một ngày đẹp trời.  Sau đó người đời không còn ai nghe về cô nhạc sĩ nọ.

Đó là thời trước AI.

Bây giờ mọi người ai cũng AI.  Tôi nghĩ nhạc sĩ kiêm ca sĩ sẽ trổi dậy như rừng cây lá cỏ.  Viết nhạc, hòa âm, rồi hát luôn thì tôi phải chịu cái Suno AI.  Thôi, cũng may là mình đã… quá thời.

Trò Chơi Một Thuở

Trò chơi nào thuở xuân thì
Ta đã vui như thời bé dại
Những phút tươi cười, kêu réo tên người
Ta đoán vai nhau trong đời

Trò chơi nào quá tuyệt vời
Ta vẫn bên nhau gần cuối giờ
Đôi lứa nhân tình, nhưng bóng với hình
Tan với cơn vui trá hình

Đời sao lắm khi ai ngờ
Quay lại người bỗng lạc mất
Màn nhung rũ buông hững hờ
Đâu đây điệu nhạc trầm luân

Bài ca nào quá thảm sầu
Như vẫn vang lên từ đáy lòng
Ta mãi nghe hoài, nghe mãi muôn đời
Trò chơi nào mãi khôn nguôi

Charade

When we played our charade
We were like children posing
Playing at games, acting out names
Guessing the parts we played

Oh what a hit we made
We came on next to closing
Best on the bill, lovers until
Love left the masquerade

Fate seemed to pull the strings
I turned and you were gone
While from the darkened wings
The music box played on

Sad little serenade
Song of my heart's composing
I hear it still, I always will
Best on the bill, Charade