Thiên Đường Mùa Đông

Nhạc: Felix Bernard
Lời: Richard B. Smith
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Quý Anh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: StudioTerre
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Cả hai tuần lễ trước, KẻJazz đã cho các bạn nghe nỗi niềm sầu thảm của mùa Giáng Sinh.  Tuần này, chỉ còn vài ngày nữa là đúng ngày lễ, chúng tôi xin mời các bạn nghe một nhạc phẩm nhộn nhịp hơn vẫn thường hay xuất hiện trên các làn sóng khắp nơi.  Winter Wonderland.  Là một ca khúc Giáng Sinh rất thịnh hành nhưng không hề nói gì ngày Giáng Sinh cả.  Richard Smith đã viết lời trong lúc điều trị bệnh lao phổi.  Ông nhìn thấy tuyết ngập trắng công viên ở phủ Pennsylvania, và đã tưởng tượng ra câu chuyện của cặp nhân tình đang đi dạo và thưởng thức phong cảnh đẹp của tiết đông.  Đôi tình nhân này lại tưởng tượng thằng người tuyết là một nhân vật Parson Brown nào đó và đã nhờ ông ta làm đám cưới cho họ.  Ca khúc này,  Thiên Đường Mùa Đông, đến với các bạn qua giọng hát của Quý Anh từ Washington, D.C.

KẻJazz cũng cầu chúc các bạn ngày Giáng Sinh thật hạnh phúc bên cạnh những người thân yêu.

Thiên Đường Mùa Đông
	
Chuông reo vang, em nghe gì không?
Tay trong tay, bên nhau ngày đông
Trời tuyết trắng mênh mông
Hồn chất ngất yêu thương
Hãy mãi sánh bước trong không gian thiên đường

Chim xanh nay đã bay về đâu?
Trong thinh không, nghe chim lạ kêu
Lời thánh thót vang xa
Tình khúc của đôi ta
Hãy mãi sánh bước trong không gian thiên đường

Bìa rừng ta đắp thằng người tuyết đứng nghiêng mình
Đầu đội nón giống người từ trong thánh kinh
Người cười hỏi: Muốn thật làm đám cưới bây giờ?
Trả lời nếu có lòng thì ngay nơi này được chăng?

Trong đêm hôm, đôi ta thật vui
Khi ta mơ, bên lửa hồng tươi
Lời hứa đã trao nhau
Ngày tháng dẫu qua mau
Sẽ mãi sánh bước trong không gian thiên đường

Winter Wonderland
	
Sleigh bells ring, are you listening?
In the lane, snow is glistening
A beautiful sight
We're happy tonight
Walking in a winter wonderland

Gone away is the bluebird
Here to stay is a new bird
He sings a love song
As we go along
Walking in a winter wonderland

In the meadow we can build a snowman
We'll pretend that he is Parson Brown
He'll say, Are you married? We'll say, No man
But you can do the job while you're in town

Later on, we'll conspire
As we dream by the fire
To face unafraid
The plans that we've made
Walking in a winter wonderland

Vui Giáng Sinh (Đã Hết Rồi Chiến Tranh)

Nhạc & lời: John Lennon & Yoko Ono
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen & LeVuMusic
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Mỗi khi nghe ca khúc này, tôi hay nhớ lại một thời ngưng chiến trên quê hương mình.  Thời điểm đó, trong khoảng Hiệp Định Paris, đã có nhiều ca khúc ca ngợi hòa bình xuất hiện như niềm hy vọng sau bao nhiêu năm mệt mỏi với chiến cuộc tàn khốc dai dẳng.  Phạm Duy đã viết: Ngày sẽ tới, biết bao nhiêu mừng vui.  Mừng biết mấy chiến tranh đã tàn phai (Ngày Sẽ Tới).  Lời ca trong sáng, giản dị;  giai điệu cũng nhẹ nhàng vui tươi.  Trong Happy Christmas cũng vậy.  Lời lẽ mộc mạc như một bài đồng dao. Có gì đó thật là bình dị, ấm áp.  Mặc dù cuộc sống, nhất là trong chiến tranh, lúc nào cũng đầy phức tạp và tang thương.

Hòa bình ca của Trịnh Công Sơn cho tôi thấy thực tế hơn, ngậm ngùi hơn.  Đêm nay hòa bình, sao em nhỏ chưa vui? Đêm nay hòa bình, không nụ cười trên môi.  Nhìn quanh em không ai còn lại… (Sao Mắt Mẹ Chưa Vui?).  Lời của kẻ chứng nhân không thể nào phủ nhận được.  Và những cảm xúc, những hy vọng của thời xa xưa đó dường như chẳng bao giờ phai nhạt.

LV: Ước vọng hòa bình mãi luôn là ước vọng cho bao người trong lịch sử dài đằng đẵng của nhân loại.  Ước vọng cũng vẫn sẽ chỉ luôn là ước vọng.  Hễ còn tranh chấp, phân biệt thì sẽ mãi còn chiến tranh.  Không nơi này thì nơi nọ theo bước tiến của loài người.  Nhưng dù sao ta vẫn cứ luôn hy vọng.  Cũng như John Lennon cứ hát nên niềm hy vọng đó.  Tôi rất thưởng thức giòng phát triển giai điệu của nhạc phẩm qua cách chuyển mode khéo léo từ đoạn này qua đoạn kế.  Nghe thật trơn tru và đồng thời đưa bài đến cao trào thật tuyệt.  Giáng Sinh 2017 tôi có dịch và thực hiện bài này với tiết tấu bossa nova (Hương Giáng Sinh); năm nay bạn lại dịch lần nữa nên tôi quyết định thực hiện bài theo gần sát với cách chơi của John Lennon.

NT: Tấm graphic trên đây, tôi muốn ghi lại như một vết thương khó lành của chiến tranh, dù ở nơi nào, Iraq, Afghanistan, hay Việt Nam.  Và trong mùa Giáng Sinh với sự sống lại của tình thương và lòng độ lượng, vẫn luôn luôn dấy lên niềm hy vọng cho nhân loại.

Kỳ này, KeJazz mời các bạn ghé ngang trang mạng Da Màu và nghe Ngô Nhật Trường với ca khúc Bang Bang để nhớ lại thời xưa cũ ấy.

Vui Giáng Sinh (Đã Hết Rồi Chiến Tranh)

Giờ đây Giáng Sinh về.
Được gì trong bấy lâu?
Một năm sắp qua mau.
Một ngày mới sắp bắt đầu.

Này là phút vẫn mong đợi,
Cùng cầu bao nỗi vui.
Người thân mãi quanh ta,
Cậu bé với ông già.

Một mùa với lắm vui mừng,
Và một năm sung sướng hơn.
Hãy chúc nhau thêm ấm no,
Đã hết bao sợ lo.

Và giờ đây Giáng Sinh về.
Dù giàu hay khó khăn,
Dù mạnh hay ốm o,
Cuộc chiến quá lâu rồi.

Mừng phút Giáng Sinh này.
Người người trên thế gian,
Nào cùng chung với nhau
Ngừng chém giết tương tàn.

Một mùa với lắm vui mừng,
Và một năm sung sướng hơn.
Hãy chúc nhau thêm ấm no.
Đã hết bao sợ lo.

Tan rồi chiến tranh.
Hãy cùng sát vai!
Hãy mơ an bình!
Chúc nhau đời an lành.


Happy Christmas (War is Over)

So this is Christmas
And what have you done
Another year over
And a new one just begun

And so this is Christmas
I hope you have fun
The near and the dear ones
The old and the young

A very merry Christmas
And a happy New Year
Let's hope it's a good one
Without any fear

And so this is Christmas
For weak and for strong
For rich and the poor ones
The war is so long

And so happy Christmas
For black and for white
For yellow and red ones
Let's stop all the fight

A very merry Christmas
And a happy New Year
Let's hope it's a good one
Without any fear

War is over
If you wanted
War is over now

Về Với Nhau Ngày Giáng Sinh

Nhạc & lời: Charles Brown & Gene Redd
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Mới đó mà đã thấy mùa Giáng Sinh lại đến.  Không biết bạn ra sao chứ tôi nghĩ thời giờ của những cao niên như tôi với bạn thật là… ngựa chạy, tên bay.  Năm trước, tôi còn có sẵn nhạc Giáng Sinh từ mấy tháng trước.  Năm nay thì thật là thiếu chuẩn bị vì mãi lu bu với công ăn việc làm.  Thấy phố phường giăng đèn kết hoa mới giật mình đi kiếm nhạc và người hát.  Vào phút chót, bạn đề nghị bài nhạc này của Charles Brown.  Một bài nhạc blues.  Một tâm sự buồn rầu, nặng nề, áo não.  Thật là giống tâm tình của tôi vào mùa Giáng Sinh năm nay, tuy không phải vì thất tình như cái nhà ông Brown này.

LV: Mỗi độ Giáng Sinh về tôi đều nghe bài Please Come Home For Christmas này trên radio qua ban nhạc The Eagles. Phải nói là trong tất cả những bài Giáng Sinh thì tôi thích bài này nhất. Nét blues đậm đặc qua tiếng hát ngầy ngật của Don Henley thật quyến rũ với tôi. Đang biết là bạn rất bận với công việc, tôi chỉ đề nghị nhưng không mong gì bạn sẽ có giờ để dịch. Nghĩ vậy nên tôi cũng hụ hợ thử dịch xem có kịp để cho có bài cho lên Giáng Sinh năm nay không. Đang hý hoáy dịch mới xong được bài nháp thì đã thấy bạn gửi bản dịch của bạn đến! Mừng quá đỡ phải lo mệt óc!
Thật ra tôi cho rắng lời nhạc bài này cũng không có gì là sâu lắng. Duy chỉ có cách trình bày thì không phải ai cũng làm được. Vì phải dựa trên blues scale để tạo nên những luyến láy tiêu biểu của nhạc blues nên việc hát lời dịch ra tiếng Việt cũng khá là thử thách. Don Henley hát nghe rất dễ dàng với làn hơi ở âm vực cao của ca sĩ nhạc rock. Nguyễn Thảo hát blues ở âm vực thấp liệu có chuyên chở được tâm tình blues đến cho người nghe không?

Về Với Nhau Ngày Giáng Sinh

Ngàn chuông sẽ gióng lên,
Sẽ báo tin buồn.
Ôi, Giáng Sinh lạnh lùng
Muôn ngàn tiếc thương.
Người đâu còn đây.
Chẳng có ai nơi này.
Không lời chúc nhau.
Người có hay?

Ca khúc lúc giữa khuya
  Đêm Thánh Vô Cùng.
Nến lung linh buồn
Từng giọt nhớ nhung.
Nuối tiếc bao mùa Giáng Sinh.
Đến với tôi ngày Giáng Sinh.
Chẳng về hôm Giáng Sinh,
Thì gắng nhớ đêm tất niên.

Mùa tưng bừng khắp nơi.
Bè bạn mừng chúc nhau.
Thế gian từ bấy lâu vẫn trông chờ,
Chờ đêm mừng Giáng Sinh,
Giáng Sinh là phút giây mà
Người người thân yêu tìm đến nhau vì cần có nhau.

Xin hãy nói cho tôi khi
Đã mỏi gót giang hồ.
Lúc nắng rơi chân trời,
Trông vời cố hương.
Thì xin mau về với tôi.
Nhớ thương sẽ vơi.
Lòng tôi sẽ sướng vui.
Giáng Sinh, ta có nhau.

Từ nay thôi hết ưu sầu,
Hết chua xót trong hồn.
Lòng tôi bao nỗi vui.
Giáng Sinh luôn có nhau.


Please Come Home For Christmas
	
Bells will be ringing 
  this sad sad news
Oh what a christmas 
  to have the blues
My baby's gone
I have no friends 
  to wish me greetings once again

Choirs will be singing 
  Silent Night
Christmas carols 
  by candlelight
Please come home for Christmas
Please come home for Christmas
If not for Christmas 
  by New Year's night

Friends and relations 
  send salutations
Sure as the stars shine above
But this is Christmas 
  yeah, Christmas my dear
The time of year 
  to be with the one you love

So won't you tell me 
  you'll never more roam
Christmas and new years 
  will find you home
There'll be no more sorrow
  no grief and pain
And I'll be happy happy
  once again

 

Ngày Đông Trắng

Nhạc & lời: Irving Berlin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Năm trước, tôi dịch bài White Christmas như một thử nghiệm.  Một bài nhạc rất ngắn, gọn gàng.  Lời lẽ trong sáng và giản dị.  Tuy vậy, tôi vẫn cảm thấy mình chưa làm rõ nét ngậm ngùi của một kẻ xa nhà luôn hoài mong ngững ngày vui nhỏ bé trẻ thơ.  Đọc đi đọc lại lời Việt, tôi vẫn không hiểu điều gì đã thất thoát đi khi mình cố vẽ lại một tâm cảnh Âu Tây bằng ngôn ngữ Việt.

LV: Không phải là kẻ “văn chương lưu loát”, “xuất khẩu thành thơ”, cho nên chuyện bình phẩm cách dịch thuật của bạn là chuyện tôi chẳng màng.  Tuy nhiên, theo cảm nhận của kẻ làm hòa âm, tôi vẫn luôn kiếm tìm, dù trong vô thức, cái hài hòa, khăng khít giữa những hình ảnh mà lời nhạc gợi lên và ý nhạc của giai điệu.  Nếu đạt được mục đích đó, tôi nghĩ, những rườm rà về ngôn từ khác trở nên vô nghĩa.  Tôi cho rằng cách bạn dịch bài này đã thành công trong việc đưa tôi đến tâm cảnh của một mùa đông trắng xóa.

NT:  Trong cuốn “Ý Thức và Dịch Thuật” tác giả Ngu Yên có nêu ra vấn đề của phong tục & văn hóa.  Có những câu nói của Mỹ có thể tạm dịch bằng một câu tương xứng trong tiếng Việt, ví dụ như “life hanging by a thread” có thể tạm dịch là “mạng sống treo sợi chỉ mành”…  Tuy vậy, tôi thường nghĩ đến cái không khí, cái thời điểm của bài nhạc là điều chính yếu trong sự lựa chọn ngôn từ, ví dụ như khi ta nói đến “điện tín” (telegraph) thì ta đã mường tượng ra thời ‘40 hoặc ’50, hoặc “sleigh bells” (chuông xe trợt tuyết) nhắc ta đến ông già Noël.  Có lẽ vì sự ngắn gọn và xúc tích trong lời nhạc của Irving Berlin đã không dư chỗ cho tôi dài dòng luộm thuộm gầy dựng những hoài cảm không quen thuộc, nhưng cũng vì thế đã làm mất đi ít nhiều xúc cảm của tác giả chăng?
Lại một lần nữa, một nhạc phẩm đã xuất hiện trên trang của LeVuMusic đăng lại ở đây như một lời chúc mùa Đông.

Ngày Đông Trắng

Tôi vẫn mơ hoài ngày đông xa xôi
Một đêm đông tuyết rơi bay ngập trời
Từng hàng cây trơ băng giá
Với bầy trẻ lặng ngóng
Tiếng chuông réo vang trên trời xa

Tôi vẫn mơ về ngày đông xa xôi
Và từng dòng chúc Giáng Sinh cho người
"Nguyện cầu bên nhau bao đêm thánh bình an
Và ngày đông một mầu trắng ngập trần gian"

White Christmas

I'm dreaming of a white Christmas
Just like the ones I used to know
Where the treetops glisten and children listen
To hear sleigh bells in the snow

I'm dreaming of a white Christmas
With every Christmas card I write
May your days be merry and bright
And may all your Christmases be white

Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta

Nhạc & lời: Irving Berlin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic: MarcMarc

NT:  Một trong những nhạc phẩm tôi thích nghe Billie Holiday là bài I’ve Got My Love to Keep Me Warm.  Gần đây, bỗng nhiên tôi thấy nhạc phẩm này xuất hiện trong những compilation cho mùa Giáng Sinh.  Thú thật, năm nào cũng nghe nhạc Giáng Sinh, từ ngày Tạ Ơn trở đi, một tháng ròng, tôi cảm thấy hơi bị cầm tù âm nhạc.  Khi bạn hỏi ý tôi về loại nhạc này, tôi nghĩ ngay đến những nhạc phẩm về mùa Đông hơn là Giáng Sinh; và vì vậy, Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta xuất hiện.

LV: Tôi không biết bài này.  Khi bạn gửi cho tôi bản dịch thì mới loay hoay tìm bài nghe để lấy ý. May sao nghe được phiên bản của Tony Bennett rất ý vị, gợi cảm giúp cho tôi có ý định hát thử bài. Tuy nhiên, tôi cảm thấy được cái trở ngại tế nhị khi dùng lời Việt vào một nhạc phẩm jazz như thế này.  Gia dĩ nhạc jazz là phóng khoáng, tự do trong cách trình bày; cho nên một câu hát của nguyên bản có thể được diễn tả bằng trăm cách khác nhau.  Điều đó khiến cho người dịch tùy theo tâm cảnh mà phóng bút thành lời, thêu dệt câu cú theo hứng khởi.  Nhưng đến khi kẻ hòa nhạc như tôi, lần mò theo từng nốt nhạc thì đôi lúc tôi không theo được cái cách chuyển đổi ngôn từ để phù hợp với âm vận của bài.  Vì thế, trên mặt âm vận, tôi lại sửa lời theo cái cảm nhận thiên về kỹ thuật của tôi.  Ôi cha sao rắc rối quá!  Nhưng tôi nghĩ đó cũng là một khía cạnh tiêu biểu của jazz, năm người nhưng mười vẻ.

NT:  Có thêm điều này: tôi bắt đầu cảm thấy chật chội với từ ngữ, nhất là khi chuyển lời từ tiếng Anh tiếng Pháp.  Một phần vì có thể những chữ đó không có trong tiếng Việt, hoặc giả không có chữ cho hợp với âm vận hay nốt nhạc.  Tôi nghĩ, ngôn ngữ sống là một ngôn ngữ phải có tính thức thời, phải chuyển động để phản ảnh những trào lưu và đời sống chung quanh ta.  Chẳng hạn như ở đây, chữ icicle tôi đã chuyển là giọt băng vì không tìm thấy trong tự điển.
Tuy vậy, trong tinh thần jazz, tôi vẫn tôn trọng người hát thay đổi chữ cho hợp ý hợp tình lúc đó.  Rất là thú vị khi nghe một vài chữ bất thần tuyệt vời, và cũng buồn cười khi nghe vài chữ ngô nghê.  Tóm lại là tùy vào bản lĩnh của người hát đấy thôi.

Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta

Khi tuyết bay ngợp trời, khi gió đông tơi bời
Riêng ta đâu màng chi băng giá
Giông bão thâu đêm, giông bão như quanh ta
Nhưng ta đã có em yêu ta rồi 

Lâu quá như quên rồi khi bão tuyết tơi bời
Long lanh treo giọt băng buốt giá
Giá buốt trên cao, giá buốt bao quanh ta
Nhưng ta đã có em yêu ta rồi

Chẳng cần chi áo khoác ấm, tuốt nốt cặp găng tay len
Ta không hề chi đêm nay, vì tình yêu rực cháy

Thiêu đốt con tim này, lửa bốc dâng lên cao
Đêm đông không làm ta nao núng
Gió tuyết đêm nay ta có chi lo âu
Khi ta đã có em yêu ta rồi


I've Got My Love to Keep Me Warm


The snow is snowing, the wind is blowing
But I can weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm

I can't remember a worse December
Just watch those icicles form
What do I care if icicles form
I've got my love to keep me warm

Off with my overcoat, off with my gloves
I need no overcoat, I'm burning with love

My heart's on fire, the flame grows higher
So I will weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm