Người Yêu Nếu Ra Đi

• Nguyên tác: Ne me quitte pas
• Nhạc & lời: Jacques Brel
• Bản Anh: If You Go Away
• Lời Anh: Rod McKuen
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen Soundscape
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Gần đây, tôi thích nghe lại những bài nhạc blues, và lẽ dĩ nhiên, vì tò mò, tôi lại phải tự hỏi, blues là… làm sao? 

Lớn lên ở Việt Nam, ta hay lẫn lộn nhạc jazz với nhạc blues.  Thật ra, nhạc jazz và blues cùng bắt đầu từ sự kết hợp của nhạc classic Âu Tây và nhạc dân dã Phi Châu.  Khác với jazz thiên nhiều về nhịp chõi và những nốt nhạc cầu kỳ, nhạc blues chịu nhiều ảnh hưởng bình dân từ lối hát đối đáp được tận dụng trong công việc lao động trên những cánh đồng cô-tông bao la, cũng như trong trong những buổi lễ tôn giáo của người Mỹ gốc Phi châu.  Từ loại nhạc tôn giáo (spiritual) này, cách hát buông thả theo xúc cảm đã trở thành đặc điểm của nhạc blues.  Đến thời điểm 1920, nhạc blues đã trưởng thành và được định hình với cách hành âm và hình thức 12 khuôn như ta biết bây giờ.

Nhưng nhạc blues không độc dạng.  Trên đất nước rộng lớn mênh mông, nhạc blues đã chuyển biến tùy tiện theo từng vùng, hòa nhập với những nét đặc thù địa phương và trở thành đa dạng.  Hiện nay, theo những nhà nghiên cứu âm nhạc, có trên dưới 35 loại nhạc blues chính trên thế giới, từ Classic blues, Gospel blues, Delta blues, Holler blues cho đến Memphis blues, West Coast blues, Detroit blues, Boogie-Woogie blues, Contemporary R&B.  Và dĩ nhiên, cũng có vài điệu blues nhập nhòa với jazz chẳng hạn như Jazz blues, Louisiana blues và New Orleans blues.

Đa số những bài nhạc mà ta dễ nhận ra và thường gọi là nhạc blues nằm trong loại nhạc Soul blues, một loại blues chậm, dễ nghe trong những buổi chiều tà yên ả, với ít nhiều êm dịu trong nỗi buồn sầu. 

Phiên bản Người Yêu Nếu Ra Đi này được phối theo dạng “nỗi đau dịu dàng” của soul blues.

Người Yêu Nếu Ra Đi

Người yêu nếu ra đi, một hôm nắng lên cao 
Xin hãy mang đi theo, cả mây trắng trong veo 
Lời chim hót mang đi, cùng tia nắng xôn xao 
Ngày ta mới yêu nhau, tình ta mới dâng cao 
Ngày sao thấy đi mau, và đêm vắng đêm sâu 
Trăng sáng như nâng niu, loài chim hót đêm thâu 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi

Người mà không đi, người tình tôi còn đó 
Sẽ thấy tôi còn đây, yêu nhau như ngày qua 
Cùng vầng dương lên cao, cùng làn mây lả lướt 
Nói với lá cây xanh, theo làn gió bay quanh 
Người mà xa vắng, tôi sẽ vẫn còn
Còn vương vấn hương này, tay trong lòng bàn tay
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu chắc ra đi
Không có chi quanh đây, đời xa vắng đơn côi
Phòng hiu hắt xa xôi, người xa vắng nhau thôi
Tường xanh xám không nguôi dường như dáng ai soi
Người yêu sống trong tôi và tôi sống trong ai?
Tôi nói cho tôi thôi, người yêu lắng nghe tôi
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi

Người mà không đi, người tình tôi còn đó
Sẽ thấy đêm còn tôi, đêm như xưa đầy vơi
Chìm vào làn môi, nụ cười không từ chối 
Nói với mắt môi ai, duyên tình mãi không phai
Người mà xa vắng, tôi sẽ khóc thầm 
Làn nước mắt tuôn tràn, cho cuộc tình đã tan
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu sẽ ra đi 
Xin trái đất lang thang, đừng quay nữa nghe không 
Để có lẽ thương tâm, người yêu sẽ quay chân 
Người có biết con tim, rồi tim sẽ êm êm 
Ngừng nghe tiếng trăm năm, người yêu đã xa xăm 
Tôi chết êm trong đêm, chờ nghe tiếng yêu vang 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi...

If You Go Away

If you go away on this summer day
Then you might as well take the sun away
All the birds that flew in the summer sky
When our love was new and our hearts were high
When the day was young and the night was long
And the moon stood still for the night bird's song
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a day
Like no day has been, or will be again
We'll sail the sun, we'll ride on the rain
We'll talk to the trees and worship the wind
Then if you go, I'll understand
Leave me just enough love to fill up my hand
If you go away, if you go away, if you go away

If you go away, as I know you must
There'll be nothing left in the world to trust
Just an empty room, full of empty space
Like the empty look I see on your face
I'd have been the shadow of your shadow
If I thought it might have kept me by your side
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a night
Like no night has been, or will be again
I'll sail on your smile, I'll ride on your touch
I'll talk to your eyes that I love so much
But if you go, go, I won't cry
Though the good is gone from the word goodbye
If you go away, if you go away, if you go away

If you go away as I know you will
You can tell the world to stop turning till
You return again if you ever do
Oh what good is love without loving you
Can I tell you now as you turn to go
I'll be dying so till our next hello
If you go away, if you go away, if you go away

Tình Khúc Caruso

• Nguyên tác: Caruso
• Nhạc & lời: Lucio Dalla
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Triệu Vinh, Nguyễn Thảo, Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi vẫn có thú nghe nhạc như thế này:  sáng sớm, khi mới ngủ dậy, là thời điểm của nhạc classic.  Vào giấc trưa, nhạc jazz nhẹ hoặc bossa nova.  Từ giấc chiều trở đi là của nhạc tùy hứng, thường là nhạc jazz hay soft rock indie.  Sau bữa ăn tối là của nhạc blues, country và classic rock & roll.  Khuya hơn nữa thì nhạc lounge.

Nói là như vậy thôi, chớ khi tôi đang quạu thì chỉ có nhạc của Arvo Part hay Philip Glass mới làm tôi bớt bực bội.  Hoặc khi đang lâng lâng mơ màng thì nghe những bài aria với giọng hát của Kathleen Battle hay Maria Callas mới thấy mình bay bổng.

Kể qua như vậy mới thấy tôi không được… chung thủy cho lắm với jazz, tuy là một trong hai người lập ra trang KẻJazz này.

Cũng vì vậy mà, đôi khi, thỉnh thoảng, bất chợt, bạn bị một cú rock & roll, blue grass, hoặc gì gì đó…  và…

Lần này thì… classic.  Mà tôi lại đòi phải là một trio.

Thật là buồn cười khi bạn bảo tôi: Tao đâu có hát opera bao giờ!

Ừ, thì có ai bảo hát opera đâu.

Cách đây không lâu, KJ đã giới thiệu giai điệu này qua lời của nhạc sĩ Diệu Hương, bản Tình Vọng.  Sau khi nghe lại, tôi luôn luôn cảm thấy mất mát thiếu xót trong tiết tấu của Tình Vọng.  Ca khúc Caruso có ba phần, theo khuôn A1-B, A2-B và A3-B.  Ba phần A đều có cùng giai điệu, nhưng số chữ và số câu trong mỗi phần đều tăng lên, tạo nên một sự dồn dập càng lúc càng day dứt cho đến khi chuyển qua đoạn B.  Và câu mở của phần B là một giải tỏa của xúc cảm òa vỡ.

Bạn đã bảo tôi: Chữ đâu mà lắm thế.  Hát thử thấy muốn lẹo lưỡi luôn nên phải ú ớ cho xong câu nhạc.

Vậy mà cuối cùng bạn lại chọn phần nhiều câu, nhiều chữ nhất. 

Khá khen cho người chưa từng hát opera.

LV: Thật ra thì chuyện chung thủy với Kejazz chỉ là chuyện cưỡng cầu. Riêng chỉ mình tôi cũng không thể nào cáng đáng nổi hết những bài nhạc jazz bạn gửi đến. Tôi còn cả một danh sách dài những bài bạn đã dịch mà tôi chưa làm nổi. Một số bài nghe lạ tai phải cần có thời gian làm quen. Một số bài khác thì hóc búa quá không biết phải xử lý ra sao. Tôi cứ để đó mà đợi cảm hứng cùng can đảm.

Bởi thế nên tôi rất hoan nghênh những thể loại nhạc khác ngoài jazz.

Thế nhưng khi bạn đề nghị bài Caruso thì tôi chỉ muốn “bỏ chạy”. Lý do thứ nhất là vì đã làm một phiên bản lờ lợ của bài này rồi. Nhưng lý do thứ hai, cũng là lý do chính, là bài classic này quá khó để thực hiện.

Vì chỉ làm nhạc nền cho người hát theo (không phải là chơi nhạc nền theo người hát) nên những bài nhạc cổ điển với kiểu hát ad lib là khó khăn lớn nhất cho tôi. Và phần lớn của bài này thì toàn là phần hát ad lib (!). Thêm nữa những đoạn cao trào trong bài cần những giọng hát đầy nội lực như giọng Triệu Vinh, nhưng mà phải có quãng độ thật rộng, từ thật thấp đến thật cao. Thật là làm khó tôi quá mức đây.

Caruso lần này mang nhiều dáng vẻ nhạc cổ điển nhiều hơn phiên bản trước. Những yếu tố nhạc cổ điển mà tôi thực hiện được thì được cho vào. Nhưng những gì không làm nổi trong phong cách cổ điển thì tôi chuyển qua phong cách nhạc mới để làm. Thế nên bài đã được pop hoá bởi tiếng kèn trumpet, steel guitar và synth pad. Với tôi, nó là sự pha trộn của xưa và nay. Cũng là pha trộn của nhạc làm được và nhạc tưởng tượng.

Tình Khúc Caruso

Đôi khi trông ra xa khơi mênh mông
Mơn man cơn gió đưa anh về
Trên balcon năm xưa xa xôi
Một ngày buồn đọng im lắng với đợi chờ
Anh ôm em trong đôi tay, ôi em yêu,
Hay chăng nước mắt rưng rưng thầm
Cho môi anh nghe sao thêm khô khan
Nghẹn ngào lời hát phút tạ từ

Và anh sẽ mãi yêu người
Yêu như dã thú mãi yêu núi rừng
Tình anh máu nóng dâng tràn
Cho con tim anh nung náu cơn mê trong hồn

Bao đêm khuya cô đơn, trông ra khơi
Đèn câu lấp lánh cuối chân trời
Cho anh mơ hoang nơi phương xa 
Giờ còn rộn ràng vang tiếng em cười đùa?
Trong tim anh, cơn đau như dâng cao
Âm vang không dứt phím dương cầm
Nhưng khi trăng khuya bỗng xuyên qua bao mây đen,
Lòng chợt bàng hoàng ngọt ngào một nỗi chết nhẹ nhàng
Trong đêm sâu khi anh nghe ra hương môi em
Sâu trong đôi mắt xanh hải hồ
Trong thinh không âm u, anh bỗng nghe rơi rơi 
Giọt buồn lịm chết với nghẹn ngào

Và anh sẽ mãi yêu người
Yêu như dã thú mãi yêu núi rừng
Tình anh máu nóng dâng tràn
Cho con tim anh nung náu cơn mê trong hồn

Trên sân khấu đêm đêm ai miên man
Trong câu chuyện viễn vông đôi khi hoang đường
Che sau bao lớp phấn son hay xiêm y xênh xang
Mình chợt thành một người khác rất xa lạ
Nhưng đôi khi thấy đăm chiêu đôi mắt kia
Với bao tha thiết rất chân thành
Khiến cho anh thoắt quên đi lời ca
Và lòng bàng hoàng, bối rối ngỡ như là
Chung quanh anh đây, thôi, không còn chi
Cuộc đời anh biết bỗng xa lạ rồi
Cho anh băn khoăn thân phận kia
Là từng đợt bọt sóng nổi trôi bồng bềnh
Thời gian từ đâu và rồi đi về đâu? 
Sao anh luôn giữ mãi chi trong lòng?
Trên balcon hay trên sân khấu đêm nay
Chỉ còn lại tiếng hát cho người

Vì anh đã mãi yêu người
Yêu như dã thú nhớ thương núi rừng
Tình anh máu nóng dâng tràn
Cho con tim anh nung náu giấc mê trong đời

Caruso

Qui dove il mare luccica,
E tira forte il vento
Su una vecchia terrazza
Davanti al golfo di Surriento
Un uomo abbraccia una ragazza,
Dopo che aveva pianto
Poi si schiarisce la voce,
E ricomincia il canto.

Te voglio bene assaje,
Ma tanto tanto bene sai
è una catena orma
Che scioglie il sangue dint’ ‘e ‘vvene sai.

Vide le luci in mezzo al mare,
Pensò alle notti là in America
Ma erano solo le lampare
Nella bianca scia di un’elica
Sentì il dolore nella musica,
Si alzò dal pianoforte
Ma quando vide la luna uscire da una nuvola
Gli sembrò più dolce anche la morte
Guardò negli occhi la ragazza,
Quelli occhi verdi come il mare
Poi all’improvviso uscì una lacrima,
E lui credette di affogare

Te voglio bene assaje,
Ma tanto tanto bene sai
è una catena ormai,
Che scioglie il sangue dint’ ‘e ‘vvene sai

Potenza della lirica,
Dove ogni dramma è un falso
Che con un po’ di trucco e con la mimica
Puoi diventare un altro
Ma due occhi che ti guardano
Così vicini e veri
Ti fan scordare le parole,
Confondono i pensieri
Così diventa tutto piccolo,
Anche le notti là in America
Ti volti e vedi la tua vita
Come la scia di un’elica
Ma sì, è la vita che finisce,
Ma lui non ci pensò poi tanto
Anzi si sentiva già felice,
E ricominciò il suo canto

Te voglio bene assaje,
Ma tanto tanto bene sai
è una catena ormai,
Che scioglie il sangue dint’ ‘e ‘vvene sai