Ca Khúc Prévert

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Có một lần tôi đọc ở đâu đó về kỹ thuật viết lời nhạc, ngoài việc sắp đặt những ý tưởng, giàn dựng câu chuyện, gói ghém xúc cảm, qua ngôn từ, tác giả còn cần phải tạo cho ca khúc một sức hấp dẫn. Đôi khi, tác giả dùng ẩn dụ để kích thích người nghe tìm hiểu thêm những gì tác giả cố tình che đậy. Nhiều lúc, tác giả dùng từ ngữ không thường đi với nhau để tạo hình tượng bí ẩn. Ngay cả khi tác giả dùng vần (hoặc đôi khi không dùng) trong lời nhạc, họ đã khiến người nghe phải “tham gia” trong vài mươi phút “du hành” cùng tác giả. Đây là những điều thú vị tôi thường thấy trong nhạc của Serge Gainsbourg. Lời nhạc của ông hầu như lúc nào cũng mang nhiều bí mật, câu chuyện thường có nhiều tầng lớp, hình ảnh thường mang nhiều góc cạnh, chữ thường mang nhiều nghĩa.
Trong ca khúc này, La chanson de Prévert, ông đã mượn tên tuổi của tác giả và cả tác phẩm Les feuilles mortes làm nền gốc. Ông cũng mượn nguyên văn câu đầu tiên trong bài làm câu mở đầu cho bài nhạc của mình. Oh, je voudrais tant que tu te souviennes. Một bài nhạc có nhiều cái “mượn” nhưng lại rất original, rất Gainsbourg. Chính điều đó là cái thú vị trong bài nhạc của ông.

Ca Khúc Prévert

Này người tình ơi, anh xin em luôn mãi nhớ
Khúc hát thuở ấy vẫn chưa hề quên
Câu thơ năm nao ru em vào mơ
Prévert và Kosma, với tiếng đàn

Loáng thoáng tiếng hát “Les feuilles mortes”
Anh nghe thêm chơi vơi trong niềm nhớ
Tháng tháng tiếp nối, mất hút bao cuộc tình
Nhưng tim sao chưa mờ khuất bóng hình

Từng cuộc vui say mang anh đi khắp chốn
Với những khúc hát nghe sao nhàm tai
Anh thêm xa xôi, tim thêm lạnh giá
Nên lâu nay anh đã chẳng biết nói gì

Chợt thoáng tiếng hát “Les feuilles mortes”
Cho anh chơi vơi trong bao niềm nhớ
Tháng tháng tiếp nối giết chết bao cuộc tình
Nhưng tim sao chưa chôn hết bóng hình 

Rồi mùa thu qua đi cho đông mang tuyết đến
Giống khúc hát cũ phút giây từ ly
Từ khi nao đôi ta không hề biết
Giờ trong con tim băng giá lấp đầy

Lời hát vẫn thế “Les feuilles mortes”
Nhưng nay đã quên những kỷ niệm cũ
Tìm mãi trí nhớ, giữa xác bao cuộc tình
Chợt hay trong tim mất hết bóng hình

La Chanson de Prévert

Oh je voudrais tant que tu te souviennes
Cette chanson était la tienne
C'était ta préféré je crois
Qu'elle est de Prévert et Kosma

Et chaque fois "Les feuilles mortes"
Te rappelle à mon souvenir
Jour après jour les amours mortes
N'en finissent pas de mourir

Avec d'autres bien sur je m'abandonne
Mais leur chanson est monotone
Et peu à peu je m'indiffère
A cela ‘il n'est rien à faire’

Car chaque fois "Les feuilles mortes"
Te rappelle à mon souvenir
Jour après jour les amours mortes
N'en finissent pas de mourir

Peut-on jamais savoir par où commence
Et quand finit l'indifférence
Passe l'automne vienne l'hiver
Et que la chanson de Prévert

Cette chanson "Les feuilles mortes"
S'efface de mon souvenir
Et ce jour là mes amours mortes
En auront fini de mourir



Lá Úa

Nhạc: Joseph Kosma
 Thơ: Jaques Prévert
 Lời Việt: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
 Trình Bày: Nguyễn Thảo
 Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Photo: HoangHuyManh Images & Graphics: MarcMarc

NT:  Lúc bạn gửi tôi bản dịch nháp của Les Feuilles Mortes năm trước, tôi còn nhớ, tôi đã tự nghĩ, bài nhạc này sẽ là một thử thách.  Không ngờ sau lần ấy, bạn và tôi bắt đầu hợp tác và đã tạo nên KeJazz.  Bạn đã chọn dịch lời từ nguyên tác, nên tôi lấy chữ Lá Úa làm tựa thay vì “Lá Rụng” như những dịch bản trước đây dựa trên bản Anh Ngữ The Falling Leaves.  Bạn cũng đã viết về phần hòa âm của bạn rằng: “Phong cách jazz thuần túy được thể hiện bằng upright bass, piano và warm electric guitar.  Dàn string ensemble không thể thiếu xót được trong phối khí của nhạc phẩm này với cảm giác mênh mông, vang vọng của mất mát, xa xôi.  Tô điểm thêm cho hòa âm là tiếng guitar thùng và accordion lơ lửng, đẩy đưa như những chiếc là vàng cuốn đi trong gió thu.”  Đọc những lời ấy, tôi đã cảm được cái không khí trữ tình nhưng đượm buồn thảm của một mùa thu trong ký ức.
Thêm rằng, tôi vẫn yêu thích nhạc phẩm này (ai mà chẳng yêu thích ca khúc trữ tình, bạn nhỉ?).  Mặc dù đã được đưa lên trang mạng của LeVuMusic cách đây một năm, tôi vẫn muốn đưa vào KeJazz, vì đã là  trang nhạc Jazz thì không thể thiếu Les Feuilles Mortes được.

Lời cảm ơn xin gửi đến nhiếp ảnh gia Hoàng Huy Mạnh đã cho mượn hình ảnh mùa thu rực rỡ nắng vàng.  Tranh của anh vẫn thường xuất hiện trên trang mạng của Gio-O.com.  Bạn cũng có thể xem thêm ở trang https://www.flickr.com/photos/hoanghuymanh_images/

Lá Úa

Anh luôn ước mong em mãi hoài nhớ ngày xưa
Ngày đôi chúng mình say mối tình bao mộng mơ
Thời say đắm và hạnh phúc của những nhân tình
Ngợp trong nắng vàng chan chứa, mùa thu lặng rơi

Từng chiếc lá vàng anh góp đầy lối ngày xưa
Em yêu ơi, anh vẫn nhớ
Từng chiếc lá vàng anh góp đầy cánh tay nầy
Như dĩ vãng và thương tiếc vây kín hồn anh

Và rồi cơn gió bấc cuốn đi về đâu
Vào trong đêm tối xa xôi lạnh lùng
Em hỡi, chưa bao giờ anh quên lãng
Tiếng hát em khi xưa ta còn nhau

Lời tình ca đó
Lời yêu say đắm
Dành người anh yêu
Và người yêu anh

Ngày ta bên nhau
Tình ta đậm sâu
Và người anh yêu
Yêu mãi muôn đời

Dòng thời gian không ngừng trôi
Nhân tình phai phôi
Âm thầm chia ly
Lặng lẽ ra đi
Tựa con sóng xoá tan bao kỷ niệm vết chân xưa
Trên bãi cát đâu còn dấu người yêu...


Les Feuilles Mortes

Oh! je voudrais tant que tu te souviennes
Des jours heureux où nous étions amis.
En ce temps-là la vie était plus belle,
Et le soleil plus brûlant qu'aujourd'hui.

Les feuilles mortes se ramassent à la pelle.
Tu vois, je n'ai pas oublié...
Les feuilles mortes se ramassent à la pelle,
Les souvenirs et les regrets aussi

Et le vent du nord les emporte
Dans la nuit froide de l'oubli.
Tu vois, je n'ai pas oublié
La chanson que tu me chantais

C'est une chanson qui nous ressemble.
Toi, tu m'aimais et je t'aimais
Et nous vivions tous les deux ensemble,
Toi qui m'aimais, moi qui t'aimais.

Mais la vie sépare ceux qui s'aiment,
Tout doucement, sans faire de bruit
Et la mer efface sur le sable
Les pas des amants désunis.

Anh Mãi Chờ Em

Nhạc: Michel Legrand
 Lời: Jaques Demy
 Lời Anh: Norman Gimbel
 Lời Việt: Nguyễn Thảo
 Trình Bày: Nguyễn Thảo
 Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
 LeVuMusic Studio
 Photo: Lệ Liễu
 Graphic Designed: MarcMarc

NT:  Tôi còn nhớ lúc bạn đề nghị hợp tác chuyển dịch nhạc jazz, vài ngày sau, tôi gửi cho bạn nhạc phẩm này cùng với Tình Không Phai.  Thú thực, tôi không hiểu vì sao tôi chọn bài này.  Tôi chỉ biết lời nhạc đã đến với tôi rất tự nhiên sau khi nghe Helen Merrill hát trong một playlist cũ của tôi.  Lúc ấy cũng là lần đầu tiên tôi biết người viết bài này chính là tác giả của Mùa Hè 1942.

LV: Nếu trước đây hỏi tôi giai điệu nào của nhạc sĩ Michel Legrand mà tôi ghi nhớ nhất thì tôi chắc chắn sẽ trả lời đó là nhạc phẩm I Will Wait For You này.  Tôi biết đến nét nhạc trữ tình này qua giàn hòa tấu tuyệt vời của Paul Mauriat.  Đây là một bản hòa tấu mà tôi có thể nghe đi nghe lại và dễ dàng thả hồn bay bổng trong quên lãng, không ưu tư.  Tôi không biết gì về lời nhạc ngoài trừ tựa đề và tác giả của bài.  Cũng không biết người hát là ai. Chỉ biết là giai điệu đã khắc sâu trong tâm khảm.  Cho đến nay làm việc với bạn để thực hiện bài này tôi mới có cơ hội khám phá nó trở lại theo phong cách jazz.  Cũng một bản nhạc yêu mến, từ classical/pop chuyển qua jazz, bỗng thấy cả một khung trời mới rộng mở, choáng ngợp…

NT:  Riêng cho tôi, phải nói là phiên bản jazz do Rigmor Gustafsson rất độc đáo.  Vì lý do bản quyền chúng ta không thể đăng tải trên KẻJazz.  Nhưng như bạn nói, từ Helen Merrill qua Rigmor Gustafsson đã cho ta thấy nhạc phẩm bất hủ này sẽ còn tồn tại qua nhiều thế hệ kế tiếp nữa.

Anh Mãi Chờ Em

Cho đến khi cuối đời, cho hết thu mênh mông
Cho tuyết đông mịt mờ, anh vẫn luôn trông mong
Cho đến khi em quay về
Cho đến khi em bên anh
Anh vì em, suốt đời anh sẽ chờ em.

Muôn lối đi trong cuộc đời, muôn  lối nơi xa xôi.
Xin hãy luôn tin rằng anh vẫn yêu em thôi
Trong trái tim anh còn nguyên ước mơ cho nhau
Anh chờ em suốt đời, cho dẫu ngàn sau

Thời gian hững hờ lặng trôi qua rồi từng phút từng giờ
Rồi khi gót mòn dừng chân bên đường đời lấm bụi mờ
Chợt nghe mơ hồ từ nơi xa nào lòng muốn quay về
Về đây trong vòng tay ấm êm

Muôn lối đi trong cuộc đời, muôn  lối nơi xa xôi.
Xin hãy tin cho anh rằng anh vẫn yêu em thôi
Cho đến khi em quay về
Ta sẽ luôn bên nhau
Ta cùng nhau suốt đời chia xớt niềm yêu


I Will Wait for You

If it takes forever, I will wait for you.
For a thousand Summers, I will wait for you.
'Till you're back beside me,
'Till I'm holding you,
'Till I hear you sigh
Here, in my arms.

Anywhere you wander; anywhere you go;
Every day remember; How I love you so.
In your heart believe,
What in my heart I know:
That forevermore, I'll wait for you. 

The clock will tick away the hours, one-by-one;
And then the time will come when all the waiting's done;
The time when you return and find me here and run;
Straight to my waiting arms. 

If it takes forever, I will wait for you.
For a thousand Summers, I will wait for you.
'Till you're here beside me,
'Till I'm touching you,
And forevermore, sharing your love

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em

Nhạc & Lời Pháp:  Michel Legrand, Eddie Barclay, Eddy Marnay 
Lời Anh: Johnny Mercer 
Lời Việt: Nguyễn Thảo 
Trình Bày: Nguyễn Thảo 
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ 
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic: Marc Marc

NT: Tôi nghe nhạc phẩm Once Upon a Summertime do Astrud Gilberto hát trong CD Jazz Master 9 tôi mua tại một tiệm sách cũ, rất ngạc nhiên vì bài nhạc quá bình dị qua cách trình bày không phô trương của ca sĩ trên nền hoà âm giản dị không kém. Tôi yêu thích ngay. Có cái gì đó trong một bài nhạc đơn sơ khiến cho ta dễ thấu đáo ý nhạc cũng như cảm xúc bày tỏ trong cách hát.
Hai mươi mấy năm sau, khi tôi bắt tay vào phần dịch, có một cụm chữ đã làm tôi điên đảo: as if the mayor had offered me the key to Paris.  Đại khái là tôi cảm thấy hạnh phúc và vinh dự, như một người được toàn quyền muốn gì được nấy tại kinh đô ánh sáng Paris, dựa trên điển tích thời Trung Cổ.  Ngôn ngữ Việt hình như không có gì ngắn gọn nhưng rất thơ để thay vào 11 chữ đó.  Tôi nghĩ câu nhạc không thể rườm rà vì sẽ mất đi cái không khí nhẹ nhàng của ý nhạc.  Cho nên tôi phải hoán chuyển thành niềm hạnh phúc, chỉ giữ lại tên thành phố trữ tình mà thôi.
Cuối cùng rồi tôi cũng gởi cho bạn tôi bản dịch mà tôi không mấy hài lòng với phần Paris này.
Rồi cách đây không lâu, tôi khám phá ra bài nhạc chính được viết bởi Michel Legrand nguyên tác lời Pháp.  Không phải nhạc Mỹ như tôi đã tưởng.  La Valse des Lilas. Đọc đi đọc lại không thấy gì liên can đến ngày hè qua bản dịch của Johnny Mercer.  Hai bản không liên hệ gì trên phần lời, ngoại trừ một bản là tiếng Pháp và bản dịch có dùng chữ… Paris.  Chán chưa!  Thật là công cốc.
Tôi đã nghe Michel Legrand trình bày bài này, cũng như nhiều ca sĩ khác với giàn hoà tấu độc đáo. Nhưng có gì đó trong chất giọng thiếu điêu luyện của Astrud Gilberto đã, hơn hết, cho tôi những bồi hồi thương cảm một mối tình ngắn ngủi trong những ngày hè thơ mộng.  Vì thế nên tôi vẫn giữ nguyên bản dịch từ tiếng Anh với tình cảm man mác ấy.

LV:  Lần đầu tiên nghe Once Upon a Summertime là khi bạn gửi cho tôi.  Tên tuổi của nhạc sĩ Michel Legrand này quá lớn trong nền nhạc thế giới (The Windmills of Your Mind, The Summer of ’42) làm tôi cũng hơi hãi. Không biết có làm nổi không? Thế nhưng chỉ nghe một vài câu đầu qua giọng hát Astrud Gilberto là tôi biết là không làm bài này thì không chịu được.  Lúc đó tôi quên hẳn Michel Legrand là ai, tôi chỉ biết là mình bị ám ảnh bởi nét nhạc khắc khoải, mị hoặc này.  Những giây phút trăn trở với bài này đưa tôi đến một cõi bờ xa lạ, đầy khích thích.  Tôi gửi cho bạn bản nháp của hòa âm mà lòng vẫn phân vân vì đến lúc chót tôi vẫn không phân biệt được đây là jazz hay classical music.  Tôi chỉ biết đi theo dẫn dắt của tiếng nhạc trong lòng tôi.  Thở phào khi bạn điện thư trả lời là bạn thích hòa âm này….

NT:  Ừ, hòa âm của bạn trong sáng, gợi ngay đến không khí mùa hè.  Tuy âm vực hơi cao, nhưng vì thế tôi không dùng kỹ thuật nhiều, hầu như chỉ là lẩm nhẩm một mình trong tiếc thương.  Xin gửi đến thính giả của KẻJazz một nhạc phẩm ngày hè của bao kỷ niệm.

Trưa Hè Nao Có Anh và Em

Anh nhớ trưa hè nao có anh và em kề vai
Chúng ta dừng chân mãi mê trước hiên nhà ai
Ngắm bao chùm hoa forget-me-not thật xanh
Nắm trong tay em mềm

Anh nhớ trưa hè nao giống như buổi trưa hè nay
Tiếng em cười vang khiến cho hồn anh ngợp say
Với bao nụ hôn lén trao trong quán cà phê

Ôi cánh môi hồng em khẽ run ngọt hơi tình yêu
Khiến cho lòng anh xốn xang hạnh phúc tràn dâng
Ví như mùa xuân chốn Paris đã về đây bao đắm say

Em biết không mùa đông giá băng đường phố quạnh hiu
Lũ chim bồ câu đã theo em đi về đâu
Để riêng mình anh lắng nghe hồi chuông chiều rơi
Tiếc thương ngày nao hứa yêu nhau mãi ngàn sau


Once Upon a Summertime

Once upon a summertime, if you recall
We stopped beside a little flower stall
A bunch of bright forget-me-nots was all 
I'd ever let you buy me

Once upon a summertime just like today
We laughed the happy afternoon away
And stole a kiss at every street cafe

You were sweeter than the blossoms on the tree
I was as proud as any girl could be
As if the mayor had offered me the key to Paris

Now another winter time has come and gone
The pigeons feeding in the square have flown
But I remember when the vespers chimed
You loved me once upon a summertime