Ave Maria

Nhạc & lời: Franz Schubert
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Triệu Vinh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Phòng Thâu NTV
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Ave Maria, bài nhạc cổ điển nổi tiếng của Franz Schubert đã từng làm gã quái vật của Frankenstein ngớ ngẩn say mê trong đêm khuya thanh vắng. Phải nói thêm nữa là tôi sanh ra và lớn lên trong một gia đình rất sùng đạo Công Giáo; kinh kệ thuộc làu làu, đọc như một con vẹt, và chẳng bao giờ chịu nghĩ đến lời kinh. Mãi cho đến bây giờ.

Một người bạn nhờ dịch lời ca khúc này. Lời nhạc tiếng Latin. Mò mẫm dịch thì, ô hay, đúng y chang lời kinh Kính Mừng thuở nhỏ phải đọc mỗi khi đi xưng tội (và đây lại là một đề tài đáng để dành cho một post riêng.) Mấy chục năm qua không đến nhà thờ, nhưng lời kinh ngày nào vẫn mồn một.

Tôi biết Phạm Duy đã từng dịch ca khúc này, nhưng ông bỏ hết phần xưng tụng Thánh Nữ. Tôi không rõ ý anh bạn tôi ra sao, nên đã dịch toàn bài dựa theo lời Latin ấy.

Lẽ dĩ nhiên bạn tôi nhắn, sau khi nhận được bản dịch, “Thôi mình phải làm ngắn gọn lại, nên… bỏ phần đầu đi…”

Tôi hì hục chép lại bản “gọn” cho người bạn.

Bạn bảo riêng tôi, “Sẵn tiện thì mình cứ làm một bản ‘unabridged’ cho KẻJazz đi.”

LV: Thoạt đầu tôi đã nghĩ bạn sẽ có khó khăn khi thử hát bài Ave Maria này.  Cách trình bày nhiều “buông thả”, “tự tung tự tác” của bạn, dù thích hợp cho jazz, blues…, sẽ đối chọi với nhạc phầm nghiêm cẩn mang đầy nét tôn giáo này.  Bởi thế bản nháp bạn gửi đến cũng cho cả tôi và bạn thấy vấn đề nan giải này. 

May khi qua liên lạc với Triệu Vinh và biết được TV thường hát nhạc cho nhà thờ tôi đã lập tức mời người bạn mới giúp cho KeJazz xử lý bài nhạc “hóc búa” này.  Tôi nghĩ, với giọng ca điêu luyện, uyển chuyển và ấm áp của mình, TV đã khá thành công trong việc diễn bày ý nhạc cao vời của Ave Maria muôn đời bất hủ này.

Ave Maria page

Ave Maria!
Phúc âm ngạt ngào hương hoa.
Nữ thánh Maria tinh khiết vẹn tuyền,
Tầng mây cao vời, ngời lên ánh triều thiên.
Áo thinh không nhẹ nhàng như sương khói giữa trời xanh,
Ngàn hoa dưới chân người.
Đầy từ bi, đôi tay rộng dang mãi như đón mời,
Người con thân yêu là Thiên Chúa của muôn loài.
Từ phương xa ấy, tôi quay về nơi chốn đây,
Giờ quỳ gối ăn năn, lòng xám hối trong lặng thinh.
Ave Maria!

Ave Maria!
Có nghe chăng, lời kêu than?
Giữa phút giây linh hồn đau đớn khôn cùng,
Và tim mang nặng bao mối sầu lo.
Xót thương tôi, một đời đã sống trong bùn dơ,
Đời tội lỗi mù lòa.
Giờ đây, trong thinh lặng tôi khẩn cầu,
Cầu xin cho tôi giờ lâm tử an lành.
Cầu mong sao cho linh hồn tôi thoát lên,
Được đến bên chân người trong giấc ngàn thu.
Ave Maria!
Ave Maria

Ave Maria! 
Gratia plena
Maria gratia plena 
Maria gratia plena
Ave, Ave! Dominus
Dominus tecum.
Benedicta tu in mulieribus
Et benedictus
Et benedictus fructus ventris
Ventris tui, Jesus
Ave Maria! 

Ave Maria!
Mater Dei
Ora pro nobis
Peccatoribus
ora, ora pro nobis
ora, ora pro nobis, peccatoribus
nunc, et in hora mortis
in hora mortis nostrae
in hora mortis, mortis nostrae
in hora mortis nostrae
Ave Maria!

Nhớ Em

Nhạc: Triệu Vinh
Lời: Minh Nguyệt
Trình bày: Triệu Vinh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Phòng Thâu NTV
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

KJ: Đã từ mấy tháng nay, KẻJazz có ý định giới thiệu những ca khúc jazz của những nhạc sĩ Việt Nam viết, một ít trước 75, và đa số là cận đại.  Có lẽ khi ta nói về nhạc jazz, ta chỉ nghĩ đến Mỹ vì nơi này là cái nôi của giòng nhạc này.  Nhưng sau đó, như KẻJazz đã từng trình bày, jazz biến thể ra nhiều loại, cũng như xuất hiện trên nhiều địa lục, quốc gia, qua nhiều ngôn ngữ khác nhau.  Gần đây, Dục đã giới thiệu KẻJazz một bài nhạc từ Nhật, viết theo dạng jazz thuần túy cổ điển.  Anh cũng nhắc nhở đến một bài nhạc jazz hiếm được nghe của nhạc sĩ Lê Trọng Nguyễn.  Vì vậy mà có một ngày như hôm nay.

Để bắt đầu một ngả rẽ mới, một hành trình mới, KẻJazz xin giới thiệu với bằng hữu của chương trình KẻJazz hai người bạn mới quen.  Minh Nguyệt và Triệu Vinh.  Xin Minh Nguyệt (MN) và Triệu Vinh (TV) cho bằng hữu KẻJazz biết thêm về hai bạn.

MN: Cám ơn hai bạn NT và LV rất nhiều đã cho mình cơ hội tâm sự trên KẻJazz. MN mới biết KẻJazz trong vòng một năm nay thôi. Anh bạn thân TV gởi email kèm theo link “V mới khám phá ra website này, bảo đảm MN sẽ thích”. Làm bạn thân bao năm nay nên bạn ấy biết rất rõ sở thích của mình. Quả thật vậy, còn nhớ bài đầu tiên MN nghe là The Girl from Ipanema với dòng bossa nova lôi cuốn; đúng vào ngay thời điểm mình đang chuẩn bị dịch lời cho bài này. Dĩ nhiên từ đó trở đi mình trở thành “secret admirer” của KẻJazz. Không thể ngờ được nay lại có duyên quen với hai bạn. Người ta thường nói ” hay không bằng hên”. Câu này thật quá đúng với MN rồi!

KJ: Hãy nói về nhạc jazz, giòng nhạc này có gì đã lôi cuốn hai bạn?

MN:  Nhạc Jazz có gì lôi cuốn? Ủa! Vậy khi yêu, bạn có thắc mắc tại sao lại yêu người ấy đâu nhỉ! Ha ha… Bỗng dưng trong tai nghe văng vẳng câu ai đó hát “không cần biết em là ai; không cần biết em từ đâu” Mình yêu nhạc Jazz chắc cũng na ná thế. Mình không giỏi nhạc để giải thích cao siêu, nhưng có lẽ vì bản thân không muốn bị gò ép theo khuôn khổ nhất định, mình luôn muốn tìm kiếm, muốn đột phá những điều mới lạ và hình như chỉ khi hát hoặc nghe nhạc jazz mình mới có được cảm  giác tự do, phóng khoáng, thoát ra khỏi cái tù túng thường tình ấy.

TV: Lúc còn ở đại học V hay nghe nhạc Jazz vì  phân khoa Jazz nằm ngay cạnh lớp học nên ngày nào cũng ghé qua nghe Jazz.  V rất thích lối chuyển hợp âm của Jazz và những tiết tấu thú vị của jazz standards như swing và bebop. Ngoài ra V cũng thích những thể loại Jazz khác như Brazillian bossa nova, modern jazz và fusion jazz.

KJ: Vâng, phải công nhận rằng những biến chuyển của thể nhạc jazz tạo nên nhiều loại nhạc đặc thù, nhiều sắc thái.  Có những thể điệu trở thành phổ thông, nhưng cũng có một số ít chỉ xuất hiện ở địa phương và ít được phổ biến.  KẻJazz vẫn luôn kiếm tìm với một ý niệm giới thiệu đến khán giả cũng như làm giàu thêm nền âm nhạc Việt.                                                          

MN: Mình thấy nhạc Việt Nam bị hạn chế rất nhiều, không phải vì nhạc sĩ dở đâu ạ, mà vì ngôn ngữ Việt có dấu âm bằng trắc rõ ràng. Cho nên khi viết nhạc bỏ lời vào là bị dính cứng luôn. Không cẩn thận “phăng” bậy đổi nốt nhạc lên xuống có thể bị..ăn tát như chơi bằng không cũng sẽ lơ lớ cứ như mấy anh ngoại quốc đang hát nhạc Việt vậy.

KJ: MN nói rất đúng, nhưng không thể nào vì thế mà ta phải bỏ qua một loại nhạc mà cả thế giới đều công nhận là đã đóng góp rất nhiều cho nền âm nhạc quốc tế.  KẻJazz vẫn cho rằng mọi gian nan đều sẽ vượt qua được nếu mình chịu khó bỏ công sức tôi luyện.  Hy vọng một ngày nào đó, người Việt sẽ thưởng thức nhạc jazz nhiều hơn. 

Nhưng có một thể nhạc khác liên hệ đến jazz, mà người Việt lại chấp nhận từ lâu, là nhạc blues.   Minh Nguyệt có lần nói trên trang Facebook, “bất cứ bài hát nào theo thể điệu blues cũng đều lôi cuốn tôi mạnh mẽ, nhất là blues jazz.”  MN có nhớ đến ca khúc blues hoặc blues jazz nào lần đầu tiên đã khiến “tim [bạn] trật đi vài nhịp” không?

MN: Vâng, đúng là vậy. MN mê blues đến nỗi bài nào hơi chậm chậm đều muốn đổi qua blues. Còn bài nào nhanh thì đòi chuyển qua bossa nova.  Điều này TV là người biết rõ nhất đấy ạ.  Bây giờ không nhớ nổi nữa rồi, bài đầu tiên làm “tim trật nhịp” vì bài nào nghe cũng đều phê như vậy.  Nhưng MN còn nhớ mình rất thích Cry Me A River vì đó là bản nhạc Jazz đầu tiên mình viết lời Việt.  Ain’t No SunShine cũng là bài mình yêu thích.

KJ: Nói về ca khúc Nhớ Em, mình biết đến ca khúc này qua phiên bản swing của hai bạn trên trang YouTube; không biết có phải là điệu TV đã chọn khi viết Nhớ Em không?  Nếu đúng như vậy thì điều gì đã thúc đẩy Triệu Vinh chọn thể điệu swing khi viết cũng như trình bày ca khúc Nhớ Em này? Vì một cụm từ trong lời của Minh Nguyệt?  Hay một giai điệu, một câu nhạc nào  bỗng đến với bạn?

TV: Có một hôm mình tình cờ nghe Harry Connick Jr. hát trên tivi (không nhớ tên bản nhạc…) và bài hát này đã tạo cảm hứng cho bài Nhớ Em.  Thật ra mình viết lời rất tệ nên khi sáng tác nhạc xong phải nhờ MN viết lời.  Không ngờ chỉ qua một đêm MN đã hoàn tất lời hát cho Nhớ Em mà ý tưởng còn hay hơn mình tưởng tượng.

MN: . Mình thích chất “nhựa” da diết của blues. Ngay cả bài Nhớ Em mình cũng đã từng đổi qua blues hay bossa nova để hát rồi.

KJ: Chà, nếu như vậy, hôm nào KẻJazz lại phải xin hai bạn làm thêm một phiên bản blues cho Nhớ Em nhé.  Biết TV đã khá lâu khi tôi làm việc chung trong CD jazz của Ngô Minh Trí, Buồn C Major, tôi rất ái mộ chất giọng rất thoải mái của bạn.  Trước Buồn Cung SolPhố Lạ, TV có hát jazz nhiều không?  Nếu có thì ca khúc nào hoặc ca sĩ nào có ảnh hưởng đến cách hát của bạn?

TV: Nói về giọng nam thì mình rất thích Frank Sinatra, Tony Bennett, Harry Connick Jr., vv, nhưng lúc trẻ thì mình rất mê giọng hát của Nguyễn Chánh Tín, Tuấn Ngọc, và Duy Quang.

KJ: Mình không nhớ giọng hát của Nguyễn Chánh Tín, nhưng có lẽ tôi nghe ra được nét thoải mái của Duy Quang trong cách phrasing của bạn, và phát âm có khi phảng phất Tuấn Ngọc.  Trở lại với MN, cũng biết MN dịch nhiều nhạc ngoại quốc, nhạc sĩ hoặc ca sĩ nào MN cho là hợp với sở thích của bạn?

MN: Dạ, cũng không nhiều đâu ạ. Các cụ nói “muốn ăn phải lăn vào bếp”. Vì thích hát mà không ai viết lời Việt thì mình đành phải ra tay thôi. Lúc đó phải chi biết KJ thì hay biết mấy, đỡ mất chất xám nhiều rồi!

Mình rất xấu hổ khi phải thú thật với bạn điều này. Ca sĩ thì họa may mình còn nhớ được vài tên còn nhạc sĩ mình không nhớ nổi ai là ai. Nếu tình cờ nghe một bài hát nào thích thú mình sẽ nghe đi nghe lại không chỉ một người hát mà có thể sẽ lục trên mạng để nghe nhiều version khác nhau từ nhiều ca sĩ khác dù là pro hay amateur. Mình làm vậy vì không muốn bị ảnh hưởng vào một lối hát nào và đồng thời cũng có thể học và hội tụ nhiều cái hay của nhiều người khác. Bù lại, hậu quả tai hại nhất là không nhớ ai là tác giả và ai là ca sĩ chính hát nhạc phẩm đó nữa. Có lẽ Diana Krall là ca sĩ hợp với sở thích của MN nhất chỉ vì range nhạc của cô cùng với mình và mình cũng thích chất giọng trầm, quyến rũ (sultry) hơn là giọng cao thánh thót.

KJ:  Thật là cám ơn hai bạn đã cho bằng hữu KẻJazz những giòng tâm sự này, cũng như là ca khúc Nhớ Em sau đây.  Hẹn hai bạn trong những ca khúc jazz Việt Nam sẽ được giới thiệu trên trang mạng này trong những ngày tháng sắp đến.

Nhớ Em page

Nhớ tay em gầy nhẹ nhàng trên phím dương cầm
Nhớ đôi bờ vai trong một chiều nào bước bên nhau
Thu như bối rối vì em tôi quá dễ thương và hiền
Nhưng tình tứ đam mê diệu dàng
Rực mầu nắng hồng trên mắt em

Nhớ môi em mềm và nụ hôn phút ban đầu
Nhớ khi vừa quen vẫn in nụ cười ấm tim tôi
Trên con phố cũ ngày xưa ta đã bên nhau thì thầm
Không tình tứ yêu đương nhưng lạ…
Anh chợt thấy tình trong mắt em!

Yêu nhau từ dạo ấy một mùa Thu vương bao sắc hương
Khi xa một ngày thầm gọi tên trong nhớ thương
Trong đêm dài đơn bóng chiếc còn mùi da thơm gối chăn
Tìm em mãi, chờ em mãi, anh làm sao quên…
Này em yêu ơi, tình yêu vĩnh viễn là trái cấm trong địa đàng
Làm ta si mê, làm ta muốn nếm dù đã biết không làm sao hơn…

Gió Thu đang về chiều hôm nay nhớ em nhiều
Lá bay trên đường làm con tim ta thêm hắt hiu
Trong hơi khói thuốc dường như ta thấy bóng em hiện về
Tay nhẹ với nhưng em đâu rồi
Nghe mặn đắng sầu trên khóe môi…