Vòng Gió Ngập Hồn

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman & Marilyn Bergman
Lời Việt: Lê Vũ
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Ngô Nhật Trường
Graphics: MarcMarc

LV: Loay hoay thử dịch nhạc phẩm The Windmills of Your Mind này hơn 2 năm, chẳng đi tới đâu.  Bạn nhờ anh Ngu Yên.  Vài tuần sau có bản dịch Cánh Gió Xoay Hồn Em!  Lời dịch vừa khít khao, vừa uyển chuyển tài tình.  Thật phải chào thua anh Ngu Yên này.  Cũng nhờ hứng chí khi hòa âm với bản dịch của Ngu Yêu này mà tôi quyết định trở lại bản dịch xưa của mình xem có cứu vãn gì được không.  Dù sao cũng là công sức hơn hai năm.  Loay hoay thêm vài tuần nữa, cuối cùng cũng ra được một bản dịch mới mà bạn đề nghị tựa là Vòng Gió Ngập Hồn.  Có thể xem như một an ủi cho cố gắng tưởng như là công cốc của mình.  Phải cám ơn anh Ngu Yên về bản dịch trước đã làm động lực thúc đẩy.  Cũng phải cám ơn Ngô Nhật Trường đã chịu bỏ công ra thâu đi, thâu lại nhạc phẩm này.

NT:  Tôi từng nghe nhiều phiên bản khác nhau của bài này, từ a capella cho đến jazz cho đến  lounge.  Tôi tự hỏi, có phải vì thế mà bài nhạc này được xem là xuất sắc?  Giai điệu dễ gợi ý cho chuyển thể.  Lời nhạc uyển chuyển qua bao thời đại vẫn tinh nguyên.  Đề tài hoài hoài bất tử.  Không trách sao bạn đã viết hòa âm hai lần khác nhau, và lại thêm một dịch bản thơ mộng đầy đủ ấn tượng của nguyên đề The Windmills of Your Mind.  Theo kiểu này thì tôi chắc trong tương lai KeJazz lại còn được nghe nhiều ấn bản khác qua những giọng hát khác nữa.

Vòng Gió Ngập Hồn

Cuộc tử sinh như một vòng xoay
Hoài nào có phút giây nghỉ ngơi
Vòng đời không ngơi, vòng trầm luân
Miệt mài suốt tháng năm dần trôi
Thầm lặng bong bóng lửng lờ bay
Tựa một banh tuyết bên triền sâu 
Vòng ngựa gỗ quay cuồng được bao lâu 
Lượn lờ dưới ánh trăng lẻ loi
Vòng thời gian theo đồng hồ xoay
Hoài để những tháng năm vụt bay
Và trần gian như chầm chậm xoay 
Tựa một trái táo xoay lặng im
Là ngàn nỗi xoáy sâu vào tim
Tựa vòng gió cối xay hồn ai

Đường hầm quanh co, đường hầm u mê
Đường uẩn khuất đi về đâu
Đường vào âm u, vào tận thâm sâu
Chẳng một chút ánh dương lẻ loi
Chập chờn loay hoay, nửa vòng xoay
Nào còn nhớ giấc mơ vội tan
Mặt hồ lăn tăn, từng vòng nước
Vụt hòn đá xoáy theo giòng sâu
Vòng thời gian kim đồng hồ xoay
Hoài để những tháng năm vụt bay
Và trần gian như chầm chậm xoay
Tựa một trái táo xoay lặng im
Là ngàn nỗi xoáy sâu vào tim
Tựa vòng gió cối xay hồn ai

Vật vờ lao đao, lòng chợt nôn nao
Phải là tiếng khóa nghe đâu đó?
Mùa hè qua nhanh, giận hờn vu vơ
Phải lời cho nhau nhiều bóng gió?
Cặp tình nhân trên bờ biển hoang sơ
Nhạt nhòa những dấu chân buồn tênh 
Nhịp đập hoang mang, vọng từ xa xăm
Phải từ ngón tay em mỏng manh?
Hình ngày xưa treo dọc hành lang sâu
Và lời ca khi còn khi mất
Mặt nhìn hơi quen, ngập ngừng (ngờ ngợ) tên ai
Giờ tìm đâu, sâu trong tâm trí?
Lòng đã biết chẳng còn gì cho nhau? 
Đừng gượng ép trái tim của nhau
Bỗng gió đâu kéo về ngập lá úa
Nhắc nhớ tóc em xưa hoen trời thu 

Cuộc tử sinh như một vòng xoay
Hoài nào có phút giây nghỉ ngơi
Vòng đời không ngơi, vòng trầm luân
Miệt mài suốt tháng năm dần trôi
Là ngàn nỗi khắc sâu hình bóng
Là ngàn nỗi xoáy sâu vào tim
Tựa vòng gió cối xay hồn ai

The Windmills of Your Mind

Round, like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
Like a snowball down a mountain
Or a carnival balloon
Like a carousel that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Like a tunnel that you follow
To a tunnel of its own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half-forgotten dream
Like the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Keys that jingle in your pocket
Words that jangle in your head
Why did summer go so quickly?
Was it something that you said?
Lovers walk along a shoreline
Leave their footprints in the sand
Is the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand?
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of a song
Half-remembered names and faces
But to whom do they belong?
When you knew that it was over
You were suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of his hair?
(when you knew that it was over
In the autumn of goodbye
In a moment you could not recall
The color of his eyes)

Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman & Marylin Bergman
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Còn nhớ những ngày đầu nói chuyện về thành lập KeJazz tôi và bạn đều muốn thực hiện 2 bài yêu thích nhất là The Shadow of Your SmileThe Windmills of Your Mind. Bài đầu bạn dịch ngay lập tức thành Tình Không Phai và là bài nhạc đầu tiên cho blog KeJazz. Nhưng bài sau thì đợi mãi chẳng thấy đâu lời dịch. Sau cùng bạn nói với tôi là bạn gặp nhiều trắc trở khi dịch nó nên không hoàn tất được. Tôi cũng thử dịch vài câu cho bài nhưng rồi thấy khó quá nên cũng bỏ nửa chừng. Những hình ảnh gợi ý quay vòng trong lời nhạc và âm giai biến chuyển đều đặn như bánh xe lăn đều khiến cho việc dịch thuật ra ngôn ngữ Việt thành hóc búa.
Cho đến gần đây tôi có đề nghị bạn nhờ anh Ngu Yên dịch thử xem. Nói xong rồi quên mất, ngờ đâu chừng vào tuần sau nhận được email của bạn đính kèm lời Việt của Ngu Yên. Thật là thích thú và cũng thật thán phục NY. Tôi nghĩ phải dùng chữ wordsmith để nói lên cái tài tình của NY khi dịch bài này. Việc tôi và bạn làm 2 năm không xong, NY làm được trong vài ngày!
Với tôi việc hoà âm Cánh Gió Xoay Hồn Em không khó khăn lắm. Tự cái phát triển tự nhiên và khéo léo của giai điệu đã mang tính thuyết phục mạnh mẽ, khó cưỡng rồi. Tuy nhiên tôi cho rằng việc trình bày bài này khá khó khăn. Cốt lõi trong nhạc của Michel Legrand thường nằm trong cách chuyển đổi thần tình của giai điệu, chứ không trong tiết tấu. Tiết tấu nhạc ông viết thường khá đều đặn. Bài The Windmills of Your Mind cũng thế. Nhịp bài đều đặn, không đổi. Thế nhưng kẻ hát không thể hát đều đặn như thế được. Có lẽ ML muốn cho người hát tự tìm thấy tiết tấu riêng cho mình? Không biết bạn có tìm được tiết tấu riêng của bạn với nhạc phẩm này không?

NT: Tôi đồng ý với bạn về điểm này. Câu nhạc của ML thường đều đặn và… dài, rất cổ điển, và có một độ gò bó cũng rất cổ điển. Hầu như bài nhạc nào của ML cũng cho tôi ít nhiều suy tư trong lúc soạn bản diễn trước khi ghi âm. Như bạn nói, nếu ta hát y như cách viết của ML thì có lẽ bài nhạc nghe rất là nhàm chán.
Riêng về The Windmills of Your Mind, giai điệu ẩn hiện những vòng tròn, chậm, nhanh, trầm, bổng, theo nhau xoắn xít. Tuy vậy, lời nhạc mang nặng niềm ưu tư, nên tôi nghĩ cách dễ nhất để cho thính giả thấu hiểu được ý nhạc là bằng cách hát hơi chậm rãi, có tính cách kể lể. Và chính ra giai điệu đã tự nó có nhiều kịch tính nên tôi thấy không cần xử lý hơn nữa.
Về bản dịch của anh NY. Cách anh dịch rất công phu và rất… technical. Mỗi dịch bản phải trải qua nhiều giai đoạn cho đến khi bản cuối không còn những ngượng ngập vụng về trong ý cũng như lời. Anh làm việc rất có hệ thống. Tôi theo học cách thức của anh, nhưng thường hơi… biếng nhác, và tùy hứng. Nhiều khi có chút giờ rảnh trong lúc làm, thì viết lách lăng nhăng. Cũng vì thế mà tôi ôm bài nhạc này hai năm trời mà chỉ quanh quẩn hai ba câu. Phải thành thật cảm ơn anh Ngu Yên đã đóng góp cho KeJazz một tác phẩm mà có lẽ sẽ không bao giờ thành nếu không có anh.

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Xoay,
Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Vòng tình lăn theo triền dốc núi
Là bong bóng giữa bao cuộc vui
Một trò chơi xoay tròn càng đam mê
Vì vòng đã cuốn theo vầng trăng
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn ai

Đường hầm hoang mang miệt mài chân đi
Đường hầm đó dẫn em về đâu?
Đường mai sau về tận hang sâu
Chẳng còn nắng sáng soi đời nhau
Vòng người đa mang, vòng tình lênh đênh
Chỉ còn nửa giấc mơ đã quên
Rồi một ai quăng vào dòng sông trôi
Một hòn sỏi sóng lan về khơi
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn em

Lời nào vang vang vào hồn ly tan
Vội vàng tay cầm chìa khóa
Lời này có phải em hỏi mai sau
Mùa hè sao qua nhanh như thế?
Dìu tình nhân đi vào tương tư
Để mặt cát dấu chân tình yêu
Vọng về đây tiếng buồn xa xăm
Hoặc là tiếng nhớ nhung bàn tay?
Hình người xưa treo trong nhà em
Và một vài lời ca quá khứ
Nhạt nhòa tên, khuôn mặt ai đây
Nhìn thì quen nhưng sao không biết?
Rồi một khi nhớ lại chuyện hôm xưa
Chợt một thoáng vu vơ tình yêu
Sắc lá thu khô vàng màu phôi pha
Phai nhanh như màu tóc anh

Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Rồi hình bóng cũ khơi niềm đau
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay tình em

The Windmills of Your Mind

Round,
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
Like a snowball down a mountain
Or a carnival balloon
Like a carousel that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Like a tunnel that you follow
To a tunnel of its own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half-forgotten dream
Like the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Keys that jingle in your pocket
Words that jangle in your head
Why did summer go so quickly?
Was it something that you said?
Lovers walk along a shore
And leave their footprints in the sand
Is the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand?
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of a song
Half-remembered names and faces
But to whom do they belong?
When you knew that it was over
You were suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of his hair?

Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind