Ca Khúc Prévert

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Ngô Nhật Trường
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Hiệp Định Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Có một lần tôi đọc ở đâu đó về kỹ thuật viết lời nhạc, ngoài việc sắp đặt những ý tưởng, giàn dựng câu chuyện, gói ghém xúc cảm, qua ngôn từ, tác giả còn cần phải tạo cho ca khúc một sức hấp dẫn. Đôi khi, tác giả dùng ẩn dụ để kích thích người nghe tìm hiểu thêm những gì tác giả cố tình che đậy. Nhiều lúc, tác giả dùng từ ngữ không thường đi với nhau để tạo hình tượng bí ẩn. Ngay cả khi tác giả dùng vần (hoặc đôi khi không dùng) trong lời nhạc, họ đã khiến người nghe phải “tham gia” trong vài mươi phút “du hành” cùng tác giả. Đây là những điều thú vị tôi thường thấy trong nhạc của Serge Gainsbourg. Lời nhạc của ông hầu như lúc nào cũng mang nhiều bí mật, câu chuyện thường có nhiều tầng lớp, hình ảnh thường mang nhiều góc cạnh, chữ thường mang nhiều nghĩa.
Trong ca khúc này, La chanson de Prévert, ông đã mượn tên tuổi của tác giả và cả tác phẩm Les feuilles mortes làm nền gốc. Ông cũng mượn nguyên văn câu đầu tiên trong bài làm câu mở đầu cho bài nhạc của mình. Oh, je voudrais tant que tu te souviennes. Một bài nhạc có nhiều cái “mượn” nhưng lại rất original, rất Gainsbourg. Chính điều đó là cái thú vị trong bài nhạc của ông.

Ca Khúc Prévert

Này người tình ơi, anh xin em luôn mãi nhớ
Khúc hát thuở ấy vẫn chưa hề quên
Câu thơ năm nao ru em vào mơ
Prévert và Kosma, với tiếng đàn

Loáng thoáng tiếng hát “Les feuilles mortes”
Anh nghe thêm chơi vơi trong niềm nhớ
Tháng tháng tiếp nối, mất hút bao cuộc tình
Nhưng tim sao chưa mờ khuất bóng hình

Từng cuộc vui say mang anh đi khắp chốn
Với những khúc hát nghe sao nhàm tai
Anh thêm xa xôi, tim thêm lạnh giá
Nên lâu nay anh đã chẳng biết nói gì

Chợt thoáng tiếng hát “Les feuilles mortes”
Cho anh chơi vơi trong bao niềm nhớ
Tháng tháng tiếp nối giết chết bao cuộc tình
Nhưng tim sao chưa chôn hết bóng hình 

Rồi mùa thu qua đi cho đông mang tuyết đến
Giống khúc hát cũ phút giây từ ly
Từ khi nao đôi ta không hề biết
Giờ trong con tim băng giá lấp đầy

Lời hát vẫn thế “Les feuilles mortes”
Nhưng nay đã quên những kỷ niệm cũ
Tìm mãi trí nhớ, giữa xác bao cuộc tình
Chợt hay trong tim mất hết bóng hình

La Chanson de Prévert

Oh je voudrais tant que tu te souviennes
Cette chanson était la tienne
C'était ta préféré je crois
Qu'elle est de Prévert et Kosma

Et chaque fois "Les feuilles mortes"
Te rappelle à mon souvenir
Jour après jour les amours mortes
N'en finissent pas de mourir

Avec d'autres bien sur je m'abandonne
Mais leur chanson est monotone
Et peu à peu je m'indiffère
A cela ‘il n'est rien à faire’

Car chaque fois "Les feuilles mortes"
Te rappelle à mon souvenir
Jour après jour les amours mortes
N'en finissent pas de mourir

Peut-on jamais savoir par où commence
Et quand finit l'indifférence
Passe l'automne vienne l'hiver
Et que la chanson de Prévert

Cette chanson "Les feuilles mortes"
S'efface de mon souvenir
Et ce jour là mes amours mortes
En auront fini de mourir



Một Thời Của Đôi Ta

Nhạc: Marvin Hamlisch
Lời: Alan Bergman & Marilyn Bergman
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Quý Anh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Terre Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Chloé Nguyễn
Graphics: MarcMarc

NT: Hai năm trước khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt, cuộn phim The Way We Were mở màn ở Mỹ và đã nhanh chóng trở thành một phim thành công với nam tài tử Robert Redford và nữ ca sĩ Barbra Streisand.  Nhạc phẩm này, qua giọng hát của Streisand, đã lên hàng đầu nhạc pop thời điểm ấy. Tôi không nhớ cả phim hay nhạc đã xuất hiện ở Sài Gòn lúc ấy chưa, chỉ biết lúc đến Mỹ năm ‘75, bài nhạc này vẫn còn rất thịnh với những người bảo lãnh chúng tôi.
Câu đầu tiên của The Way We Were, được viết bởi cặp vợ chồng Marilyn and Alan Bergman, là “Daydreams light the corners of my mind” (mơ mộng rực sáng góc hồn tôi). Nhưng lúc ghi âm, Streisand đã đổi qua “memories” và làm ngắn lại thành “mem’ries”. Kỷ niệm. Nghe thật đúng với câu chuyện tình bất hạnh kia.
Đối với tôi, ca khúc này đòi hỏi một giọng hát êm dịu, một làn hơi phong phú, một chút kịch tính. Có nghĩa là một giọng hát có nhiều chất melodrama. Khi nghe bạn đề nghị Quý Anh, là một người bạn hơi khó tính trong việc tuyển chọn bài hát, tôi đồng ý ngay nhưng không mấy hy vọng. (QA đã từ chối khi tôi nhờ anh ta hát bài nhạc bất hủ của Whitney Houston, I’ll Always Love You.) Bạn thật may mắn được QA đồng ý ngay.

Một Thời Của Đôi Ta page

Nhớ thương
Vùng dĩ vãng mong manh trong hồn
Nhạt màu theo thời gian lặng trôi quá xa
Đôi chúng ta ngày ấy

Còn dư ảnh đây
Bờ môi ấy vẫn hay thoáng cười
Nụ cười xưa từng cho hồn ta ngất ngây
Đôi chúng ta ngày ấy

Ngày tháng cũ ta thấy sao quá yên vui nhẹ nhàng
Hay bao năm qua xóa mất hết đi niềm đau?
Và nếu có lúc ta thấy nhau trên đường đời
Biết đâu lòng ta mãi luôn…

Nhớ thương
Từng giây phút long lanh muôn màu
Còn bao nhiêu điều khiến lòng thêm đớn đau
Thì xin chôn vào lãng quên sâu
Hãy cho nhau môi cười
Giữ trong tim muôn đời
Ta sẽ mãi không quên một thời
Đôi chúng ta ngày ấy
The Way We Were

Mem'ries,
Light the corners of my mind
Misty water-colored memories
Of the way we were

Scattered pictures,
Of the smiles we left behind
Smiles we gave to one another
For the way we were

Can it be that it was all so simple then?
Or has time re-written every line?
If we had the chance to do it all again
Tell me, would we? Could we?

Mem'ries
May be beautiful and yet
What's too painful to remember
We simply choose to forget
So it's the laughter
We will remember
Whenever we remember...
The way we were...

Của Ngươi Đó

Nhạc & lời: Rodrigo Aramante de Castro Neves
Lời Việt: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tuyo, bài nhạc chính của bộ phim tập Narcos (Netflix) có một giai điệu thật mê hoặc.  Viết bởi nhạc sĩ Rodrigo Aramante (Brazil) về nhân vật chính của phim, Pablo Escobar, ông trùm buôn lậu thuốc.  Tôi biết đến bài nhạc này vì một hôm, bạn đã nhờ tôi dịch dùm cho bạn.  Trong lúc đang từ tốn tìm hiểu thì bỗng bạn gửi tôi bản hòa âm nháp, kèm theo lời Việt của bạn.  Bạn thật chơi ép tôi quá.

LV: Lần đầu tiên nghe bài Tuyo trong phim bộ Narcos tôi đã mê ngay giai điệu này dù chăng hiểu nghĩa của lời nhạc như thế nào. Thú thật là tôi thích bài này chỉ vì giai điệu đặc biệt của nó. Tôi rất thưởng thức cách chơi bolero và giọng hát như nồng nặc khói thuốc của Rodrigo Aramante. Cách chơi nhạc của Rodrigo Aramante cũng có vẻ muốn tạo nên ý vị giống như thời cao bồi của Viễn Tây Hoa Kỳ với gangster và khói súng. Nhạc phẩm này rất được ưa chuộng ở những xứ Châu Mỹ Latin.
Riêng tôi thì từng có thắc mắc tại sao nhạc phẩm mùi mẫn nghe như nhạc tình này lại làm nhạc nền cho một bộ phim về kẻ khát máu, tàn bạo như ông trùm Pablo Escobar. Sau này tìm hiểu thêm thì tôi cho rằng bản nhạc mùi mẫn có lẽ để thể hiện tính cách lãng mạn kiểu Latin của tay trùm Escobar xem mình là người đàn ông chân chính, là người hùng giúp đỡ cho người nghèo quanh mình, là kẻ cáng đáng cho gia đình vợ con…

NT: Khi nhà đạo diễn José Padilha mời Aramante soạn nhạc, thì bộ phim Narcos chưa bắt đầu quay. Mà thật ra, lúc bấy giờ cốt chuyện vẫn còn là một bản nháp.  Nhờ vậy, Aramante đã có nhiều thì giờ để tìm hiểu rõ hơn về nhân vật Pablo Escobar, một người mà báo chí cho là thiếu nhân tánh, thiếu đạo đức, thiếu luân lý, và nặng tính ái kỷ (narcissistic).  Ông phỏng đoán là người mẹ độc thân của Pablo đã tự dạy dỗ ông, uốn nắn ông vào khuôn mẫu một người đàn ông Latin lý tưởng mà bà vẫn hằng mơ ước.  Aramante tưởng tượng đến người đàn bà ấy đã dạy con trai rằng: Đừng tin ai.  Không ai cho con cái gì đâu.  Con phải tự kiếm lấy cho chính con, mà con cũng chẳng nhờ vả đến ai được.  Con có cố gắng làm việc cực khổ đến mấy cũng không thể nào đủ… Vào thời điểm đó, cuối thập niên ’50, Pablo chỉ khoảng chừng tám, chín tuổi.  Aramante còn đi xa hơn.  Ông tưởng tượng đến người mẹ, Hermilda Gaviria, lúc còn trong tuổi dậy thì, đã thầm yêu một ca sĩ hát nhạc tango người Argentina, Carlos Gardel.  Ông này đã chết trong vụ rớt máy bay, và cái chết của ông ta đã là một vết thương trong hồn của cô gái.
Và một ca khúc của Carlos Gardel, trong trí tưởng tượng của Aramante, đã ám ảnh bà Hermilda, và  đã được dùng để tái tạo mẫu người đàn ông lý tưởng cho Pablo.  Nghe lời mẹ, Pablo đã lắng nghe ca khúc này, và đã muốn trở thành người anh hùng ấy, người anh hùng cho mẹ ông.
Trong ca khúc Tuyo, ca khúc đã ám ảnh người mẹ của Escobar, Aramante đã đưa ra những hình ảnh đầy đam mê, cuồng say, mạnh bạo của một người anh hùng Latin nhiều dục tính, cho đến đoạn kết, ông mới tiết lộ niềm kiêu hãnh tính ái kỷ khi ông nói: Cái kho tàng ấy, những gì đôi mắt ngươi nhìn thấy được, chúng đều có thể là của ngươi.

LV: Tôi muốn thực hiện bài này từ lâu và đã có đề nghị với bạn. Nhưng khi đọc lời nhạc thì tôi biết là khó dịch. Thế nên tôi không lấy làm lạ khi đợi hoài không thấy bạn gửi bản dịch. Sau vì thích quá nên tôi nghĩ ít ra tự mình bắt đầu dịch trước để có thể dàn dựng bài lên. Cuối cùng thì cũng làm xong bản nháp để gửi cho bạn hoàn chỉnh. Về nhạc thì tôi cảm thấy khá hài lòng. Nhưng với lời dịch đầu của mình thì tôi rất là hoang mang về ý nghĩa của bài (?). Thật là cám ơn bạn đã giúp hoàn thiện lời nhạc cho bài mà tôi rất là mê này. Giọng của bạn hát cũng nhừa nhựa khiến cho người nghe cũng muốn nghiện vậy. Bravo.

[nguồn decider.com]

Của Ngươi Đó page

Chính ta đây là lửa thiêu thịt da ngươi
Là ngụm nước dịu khát môi ngươi khô cằn
Kiếm ta vung ngang trời ngăn bao tia nắng
Rọi thành các, vì tháp đài là ta đó

Mà người chính là hơi thở ta cần thiết
Là ánh trăng vỡ trên ngàn con sóng
Họng cháy khô ta thèm trong cơn khát
Nhưng sợ mình chết đuối trong tình

Và này, niềm mê đắm nao ngươi dành cho riêng ta
Cứ nói đi 
Đừng quên nhé, khi nhìn thấy kho tàng châu báu quanh đây
Có biết không?
Đều là của ngươi, đều dành cho ngươi
Tuyo

Soy el fuego que arde tu piel
Soy el agua que mata tu sed
El castillo, la torre yo soy
La espada que guarda el caudal

Tú, el aire que respiro yo
Y la luz de la luna en el mar
La garganta que ansío mojar
Que temo ahogar de amor

Y cuáles deseos me vas a dar, oh
Dices tu, mi tesoro basta con mirarlo
Y tuyo será, y tuyo será

Mùa Hè 1942

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman
Marilyn Bergman
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Thâu: ElevenSixteen
Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi đoán là bạn không nhớ chuyện này.  Thời chúng ta trong ban nhạc, có lần tôi đề nghị nhac phẩm này vì tôi rất thích cái kiến trúc của bài nhạc.  Bạn bảo tôi:  “Không được đâu, bài này khó chơi lắm vì ông Legrand viết trên chromatic scale.”  Thuở ấy, tôi không nói gì vì không biết là ý bạn nói “khó nên ban nhạc sẽ không chơi” hay là “khó để hát cho ra gì”.  Dễ thường đã hai mươi mấy năm qua.  Vô tình nghe lại, vẫn thấy thích cách viết của Michel Legrand.  Vì thế tôi lại âm thầm gửi bạn.

LV: Nhắc lại chuyện xưa thì tôi cũng phải thú nhận là ngày đó tôi cũng hơi “quợn” nhạc của Michel Legrand. Ban nhạc lúc đó chỉ đánh cho đám cưới là chính.  Loại nhạc mang tính lãng mạn nhưng cầu kỳ, phức tạp như “The Summer Knows” này nhiều phần sẽ lạc lõng trong tiếng cười nói ồn ào của người dự tiệc cưới đang chén chú chén anh.  Một điều quan trọng nữa là ban nhạc hơn 20 năm trước cũng không cáng đáng nổi nhạc phẩm này, nếu muốn trình diễn cho ra đúng tinh thần của bài. Cho nên đành phải khất bạn cho đến hơn 20 năm sau.  Giờ thì ban nhạc một mình tôi điều khiển, thính giả thì chọn lọc, tôi không còn lý do gì để từ chối bạn nữa.

Đọc và cổ động trên DaMàu.orgMùa Hè 1942

Mùa Hè 1942 page

Hè say nét cười
Hè cay trong mắt
Cần chi thói đời, trần vai trưa nắng
Hè tuôn gió mềm lặng trôi mây trắng
Vùng cát ấm nồng mà ai hiến dâng cùng hơi nắng vàng

Hè như biết thầm
Hè cho ta hay
Vì bao nghi ngại nàng nhận ra ngay
Thời gian rất mềm, nàng nhẹ đôi tay
Khiến trăng sao chần chờ
Nắng thơm tho còn quấn quít theo
Rộn ràng ngón tay xoay cả thế giới quay
Để cho ta nhìn thấy bao nhiêu tuyệt vời

Một khi thấu được bài học Hè nao
Còn chi để nàng dịu dàng cho nhau
Lần cuối vuốt ve
Rồi vai áo che
Vào Thu
The Summer Knows

The summer smiles
The summer knows
And unashamed she sheds her clothes
The summer smoothes the restless sky
And lovingly she warms the sand on which you lie

The summer knows
The summer's wise
She sees the doubts within your eyes
And so she takes her summertime
Tells the moon to wait
And the sun to linger
Twists the world 'round her summer finger
Lets you see the wonder of it all

And if you've learned your lesson well
There's little more for her to tell
One last caress
It's time to dress
For Fall

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em

Nhạc:  Michel Legrand, Eddie Barclay
Lời Pháp: Eddy Marnay 
Lời Anh: Johnny Mercer 
Lời Việt: Nguyễn Thảo 
Trình Bày: Nguyễn Thảo 
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ 
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphic: Marc Marc

NT: Tôi nghe nhạc phẩm Once Upon a Summertime do Astrud Gilberto hát trong CD Jazz Master 9 tôi mua tại một tiệm sách cũ, rất ngạc nhiên vì bài nhạc quá bình dị qua cách trình bày không phô trương của ca sĩ trên nền hoà âm giản dị không kém. Tôi yêu thích ngay. Có cái gì đó trong một bài nhạc đơn sơ khiến cho ta dễ thấu đáo ý nhạc cũng như cảm xúc bày tỏ trong cách hát.
Hai mươi mấy năm sau, khi tôi bắt tay vào phần dịch, có một cụm chữ đã làm tôi điên đảo: as if the mayor had offered me the key to Paris.  Đại khái là tôi cảm thấy hạnh phúc và vinh dự, như một người được toàn quyền muốn gì được nấy tại kinh đô ánh sáng Paris, dựa trên điển tích thời Trung Cổ.  Ngôn ngữ Việt hình như không có gì ngắn gọn nhưng rất thơ để thay vào 11 chữ đó.  Tôi nghĩ câu nhạc không thể rườm rà vì sẽ mất đi cái không khí nhẹ nhàng của ý nhạc.  Cho nên tôi phải hoán chuyển thành niềm hạnh phúc, chỉ giữ lại tên thành phố trữ tình mà thôi.
Cuối cùng rồi tôi cũng gởi cho bạn tôi bản dịch mà tôi không mấy hài lòng với phần Paris này.
Rồi cách đây không lâu, tôi khám phá ra bài nhạc chính được viết bởi Michel Legrand nguyên tác lời Pháp.  Không phải nhạc Mỹ như tôi đã tưởng.  La Valse des Lilas. Đọc đi đọc lại không thấy gì liên can đến ngày hè qua bản dịch của Johnny Mercer.  Hai bản không liên hệ gì trên phần lời, ngoại trừ một bản là tiếng Pháp và bản dịch có dùng chữ… Paris.  Chán chưa!  Thật là công cốc.
Tôi đã nghe Michel Legrand trình bày bài này, cũng như nhiều ca sĩ khác với giàn hoà tấu độc đáo. Nhưng có gì đó trong chất giọng thiếu điêu luyện của Astrud Gilberto đã, hơn hết, cho tôi những bồi hồi thương cảm một mối tình ngắn ngủi trong những ngày hè thơ mộng.  Vì thế nên tôi vẫn giữ nguyên bản dịch từ tiếng Anh với tình cảm man mác ấy.

LV:  Lần đầu tiên nghe Once Upon a Summertime là khi bạn gửi cho tôi.  Tên tuổi của nhạc sĩ Michel Legrand này quá lớn trong nền nhạc thế giới (The Windmills of Your Mind, The Summer of ’42) làm tôi cũng hơi hãi. Không biết có làm nổi không? Thế nhưng chỉ nghe một vài câu đầu qua giọng hát Astrud Gilberto là tôi biết là không làm bài này thì không chịu được.  Lúc đó tôi quên hẳn Michel Legrand là ai, tôi chỉ biết là mình bị ám ảnh bởi nét nhạc khắc khoải, mị hoặc này.  Những giây phút trăn trở với bài này đưa tôi đến một cõi bờ xa lạ, đầy khích thích.  Tôi gửi cho bạn bản nháp của hòa âm mà lòng vẫn phân vân vì đến lúc chót tôi vẫn không phân biệt được đây là jazz hay classical music.  Tôi chỉ biết đi theo dẫn dắt của tiếng nhạc trong lòng tôi.  Thở phào khi bạn điện thư trả lời là bạn thích hòa âm này….

NT:  Ừ, hòa âm của bạn trong sáng, gợi ngay đến không khí mùa hè.  Tuy âm vực hơi cao, nhưng vì thế tôi không dùng kỹ thuật nhiều, hầu như chỉ là lẩm nhẩm một mình trong tiếc thương.  Xin gửi đến thính giả của KẻJazz một nhạc phẩm ngày hè của bao kỷ niệm.

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em IconMusicSheet

Anh nhớ trưa hè nao có anh và em kề vai
Chúng ta dừng chân mãi mê trước hiên nhà ai
Ngắm bao chùm hoa forget-me-not thật xanh
Nắm trong tay em mềm

Anh nhớ trưa hè nao giống như buổi trưa hè nay
Tiếng em cười vang khiến cho hồn anh ngợp say
Với bao nụ hôn lén trao trong quán cà phê

Ôi cánh môi hồng em khẽ run ngọt hơi tình yêu
Khiến cho lòng anh xốn xang hạnh phúc tràn dâng
Ví như mùa xuân chốn Paris đã về đây, bao đắm say

Em biết không mùa đông giá băng đường phố quạnh hiu
Lũ chim bồ câu đã theo em bay về đâu
Để riêng mình anh lắng nghe hồi chuông chiều rơi
Tiếc thương ngày nao hứa yêu nhau mãi ngàn sau
Once Upon a Summertime

Once upon a summertime, if you recall
We stopped beside a little flower stall
A bunch of bright forget-me-nots was all 
I'd ever let you buy me

Once upon a summertime just like today
We laughed the happy afternoon away
And stole a kiss at every street cafe

You were sweeter than the blossoms on the tree
I was as proud as any girl could be
As if the mayor had offered me the key to Paris

Now another winter time has come and gone
The pigeons feeding in the square have flown
But I remember when the vespers chimed
You loved me once upon a summertime