Những Lá Thư Chưa Đốt

Nhạc: Leonard Cohen
Lời: Sharon Robinson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen Soundspace
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Những Lá Thư Chưa Đốt là một bài thơ mà Leonard Cohen đã hát.  Sau những ca khúc của LC lần lượt xuất hiện trên KeJazz, có lẽ bạn cũng đã đoán được là tôi hơi thiên vị về thi nhạc sĩ này.  Tôi không thể nói cho bạn hiểu tại vì sao.  Dường như là những hình ảnh ông vẽ ra qua chữ nghĩa đã ghi cho tôi những ấn tượng sâu đậm.  Hoặc giả những tư tưởng mang nhiều tính chất tôn giáo đã dấy động trong tôi những suy tư mà tôi vẫn hằng cưu mang.  Và giọng hát của ông, không điêu luyện, không nặng nề kỹ thuật, nhưng chân thật như một người đang trò chuyện với bạn mình trong một đêm khuya mất ngủ.

Lúc tôi giao bài này cho bạn, tôi cũng rất nao nức muôn biết bạn sẽ xử lý thế nào trong việc phối âm.  Tôi chỉ nhớ mình đã nhắn bạn cho tôi 8 khuôn nhạc dạo đầu để tôi được đọc vài đoạn thơ của ông.

Bạn như thấu ý tôi.  Bạn đã giàn dựng nên một không khí thật lắng đọng, tiết tấu chậm rãi cho người nghe bắt kịp những suy tư của Cohen. Và nhất là vào đoạn cuối, bạn đã cho dứt tiếng nhạc để lời thơ vẫn được tiếp tục vang vọng vào lòng người nghe.

LV: Nhạc của LC thì tôi chỉ biết được một bài là Halleluia còn những bài khác thì hoàn toàn không biết. Bạn là người đầu tiên giới thiệu cho tôi đến những sáng tác khác của ông. Tôi cho rằng nhạc của LC rất đặc biệt. Nó mang một cá tánh hoàn toàn riêng tư. Thêm vào đó lời nhạc của ông mang nhiều ẩn ý khiến cho nhạc của ông không còn chỉ là nhạc để nghe thưởng ngoạn mà còn là chốn của những tư tưởng sâu đậm để suy gẫm.

Dù tôi không cho rằng mình là kẻ hời hợt, nhưng rõ ràng là tôi không thiết tha với những bài viết mang nhiều ẩn ý, một câu hai ba nghĩa. Tôi thán phục những người có thể dùng chữ nghĩa để tạo nên những hình ảnh nhiều ẩn ý như vậy nhưng phạm vi mập mờ như vậy không phải là nơi chốn tôi luôn tìm đến. Khi nghe nhạc của LC tôi chỉ muốn tập trung vào giai điệu và cấu trúc bài nhạc. Những gì tôi dựng nên được đó chỉ là cảm nhận của riêng tôi với bản nhạc (lời nhạc phần lớn bỏ qua một bên!).

Vậy nên khi bạn nhận xét tôi thấu ý được của bạn thì tôi cho rằng bản nhạc này chỉ riêng giai điệu thôi dường như đã có một mẫu số chung nào đó cho tôi và bạn đạt đến một sự đồng cảm, tương thông. Không biết người nghe có nghe được sự đồng cảm này không?

Những Lá Thư Chưa Đốt page

Dù trong thư luôn dặn dò,
Mà em đâu nghe một lời.
Giờ này thì em hối tiếc
Những suy tư của một người.

Mực thâm nâu phai nhạt màu.
Lặng ôm lên môi bồi hồi.
Này là tờ thư chưa đốt;
Ý thư nhem khói mờ lời.

Lời anh nhắc cơn lụt lớn,
Rồi sau đó không ai còn.
Và anh muốn em tìm thăm,
Kèm tên đường, số nhà quen.

Chuyện em nghe ra dài dòng.
Tưởng quen nhưng sao cực kỳ.
Nhọc nhằn cùng bao năm tháng
Mới thôi tự trói đời mình.

Bao vết thương đang thành hình
Vì mất còn quá nhiều lần.
Bằng lòng từ tâm em đến
Nỗi cô độc sẽ nhiệm mầu.

Lần anh nhắc cơn lụt ấy,
Rồi sau đó đâu còn gì.
Và anh muốn em về thăm,
Tìm tên đường, số nhà quen.

Phòng anh vẫn như ngày nào.
Mực xưa thấy như còn đầy.
Rồi bắt đầu thư em sẽ
Viết cho người đến sau này.
The Letters

You never liked to get
The letters that I sent
But now you've got the gist
Of what my letters meant

You're reading them again
The ones you didn't burn
You press them to your lips
My pages of concern

I said there'd been a flood
I said there's nothing left
I hoped that you would come
I gave you my address

Your story was so long
The plot was so intense
It took you years to cross
The lines of self-defense

The wounded forms appear:
The loss, the full extent;
And simple kindness here
The solitude of strength

I said there'd been a flood
I said there's nothing left
I hoped that you would come
I gave you my address

You walk into my room
You stand there at my desk
Begin your letter to
The one who's coming next

Thử Tưởng Tượng

Nhạc & lời: John Lennon
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen SoundSpace
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Deborah Porter
Graphics: MarcMarc

NT: Có những bài hát, theo ý tôi, chẳng cần dài dòng dẫn nhập.  Imagine là như vậy.  Được viết bởi John Lennon, nhưng mãi sau này, vào năm 2017, Yoko Ono mới được công nhận là đã đóng góp nhiều trong phần lời.

LV: Tôi cũng đã từng nói với bạn là không thích quan điểm thế giới đại đồng vô tưởng của John Lennon trong nhạc phẩm Imagine. Nhưng giữa lúc thế giới dường như đang bao phủ bởi một tấm màn đen to lớn của bất trắc, lo âu này, thì thế giới mà JL vẽ lên bỗng dưng thấy sao thật hấp dẫn trong tâm tưởng.
Tôi đề nghị với bạn chọn bài này thật ra không phải vì thích bài này lắm, nhưng theo ý tôi thì Imagine đã được tác giả viết một cách thật phóng khoáng, hoàn toàn ra khỏi ngoài những khuôn khổ đã có. Cho nên nó luôn có một vị trí thật quan trọng trong di sản khổng lồ của The Beatles. Thêm nữa bài này ngắn gọn, đơn giản, không có những nét cầu kỳ lắc léo nên tôi nghĩ có thể thực hiện; nhất là trong lúc không có nhiều thời giờ. Cũng may là bạn đã dịch được bài khá sớm.

NT: Đồng ý với bạn.  Ca khúc này có giai điệu thật phóng khoáng, lời ca giản dị.  Tôi đã cố giữ cho lời Việt trong sáng chân thật, không đao to búa lớn, cho nên lắm lúc phải cần chút poetic license.  Tôi thích nhất là câu You may say I’m a dreamer (anh cứ gọi tôi là người mơ mộng hão…) Vào thời điểm này, có lẽ chúng ta rất cần nhiều dreamers để cuộc sống được thú vị hơn.

Thử Tưởng Tượng page

Tưởng tượng chẳng còn những nỗi lo
Địa ngục chỉ là những bóng mây.
Mà địa đàng có thấy đâu,
Chỉ bầu trời vẫn mãi xanh 

Và xin người đang sống hãy tin rằng
Cuộc đời là hôm nay…

Tưởng tượng rằng cả thế giới đây
Chỉ là một đất nước thôi
Chẳng còn thù hằn, chém giết nhau
Cần gì thần thánh xa xôi.

Cần bao người trên khắp thế gian này,
Đời hòa bình no say...

Anh hỡi... đừng nói tôi người trong chiêm bao.
Nào phải đâu riêng tôi mơ mộng.
Chỉ cần đến khi người người tin nhau
Được cùng sống tử tế bên nhau

Tưởng tượng chẳng gì quí giá hơn
Chẳng bạc vàng, chẳng cao sang,
Chẳng còn lọc lừa, chẳng lo âu
Ngoài tình người giữ cho nhau

Và nhân loại trên khắp bốn phương trời
Một lòng cùng chung vui

Anh hỡi... đừng nghĩ tôi người hay mơ hoang.
Nào phải đâu riêng tôi đơn độc.
Chỉ cần biết tin vào lòng thương yêu
Để được sống hạnh phúc bên nhau
Imagine

Imagine there's no heaven
It's easy if you try
No hell below us
Above us only sky

Imagine all the people
Living for today

Imagine there's no countries
It isn't hard to do
Nothing to kill or die for
And no religion, too

Imagine all the people
Living life in peace

You, you may say I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you will join us
And the world will be as one

Imagine no possessions
I wonder if you can
No need for greed or hunger
A brotherhood of man

Imagine all the people
Sharing all the world

You, you may say I'm a dreamer
But I'm not the only one
I hope someday you will join us
And the world will live as one