Xin Đừng Mang Hình Bóng Yêu Chôn Vùi

Nhạc: George Gershwin
Lời: Ira Gershwin
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Bội Ngọc
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Bội Ngọc
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT: Bạn có một yêu cầu đặc biệt cho anh Ngu Yên: xin anh đặt tựa đề bớt… dài lại.  Xin Đừng Mang Hình Bóng Yêu Chôn Vùi, cả thảy 8 chữ.  Tựa đề Anh ngữ cũng không kém: They Can’t Take That Away From Me, cả 7 chữ nhưng cũng 8 âm.  Bài mp3 tôi thường viết cả tựa Việt lẫn Anh, thành ra một đề thậm thượt 15 từ.  Cũng may thời đại tân kỳ, máy vi tính hiện đại, filename có dài bao nhiêu cũng đặng.  Tôi nhớ thời dùng DOS, tên chỉ được dùng 8 mẫu tự và thêm 3 mẫu tự cho extension, đặt tên cho bài thật là một vấn đề.

Ca khúc này, viết bởi George Gershwin, cưu mang cả một vấn đề khác.

Vào những ngày tháng cuối đời, tác giả Gershwin có vẻ không được vui.  Ông thường phàn nàn vì bị nhức đầu; bạn bè khuyên ông nên nghỉ ngơi, đừng làm việc quá sức.  Một số khác nghi ngờ ông đã trộm yêu cô đào Paulette Goddard, một cô người mẫu đang trở thành tài tử điện ảnh Hollywood.

They Can’t Take That Away From Me là một bài tình ca nói về cái bất tử của tình cảm dù đôi tình nhân đã chia tay.  Những hình ảnh thân thiết của người mình yêu sẽ luôn luôn tồn tại trong ký ức cho dù bao nhiêu thời gian trôi qua.  Những điều ông viết ra là những nét duyên dáng đáng yêu của cô Paulette.  Nhưng tiếc thay, theo lời đồn đại, cô này đã âm thầm kết hôn với Charlie Chaplin là một tên tuổi vĩ đại trong nền điện ảnh, và có lẽ đã giúp cô trở thành một trong những người đẹp sáng giá của Hollywood vào thập niên 40.

Chẳng bao lâu sau khi ca khúc này nổi lên qua cuốn phim Shall We Dance vào năm 1037, ông Gershwin đã qua đời vì bứu não, lý do đã làm ông bị nhức đầu trong bấy lâu.

Kể cho bạn nghe chuyện đời để suy ngẩm đấy thôi, và Xin Đừng Nhức Đầu Vì Tựa Đề Quá Dài nhé.

LV: Khi nhận được bản dịch của nhà thơ Ngu Yên cho bài này tôi phân vân khá nhiều trong việc chọn giọng hát thích hợp. Giai điệu nhẹ nhàng, thoải mái của bài không đòi hỏi kịch tính mạnh trong giọng hát nhưng lại cần diễn tả trong cách ngậm hơi, nhả chữ cho tròn trịa, êm dịu. Câu ngâm không được cường điệu nhưng phải có đủ âm vang để có thấm thía. Bàn đi bàn lại với bạn sau đó mới quyết định mời chị Bội Ngọc hát hộ cho bài này. BN cũng đã thú nhận là không rành nhạc phẩm này và cũng không quen thuộc với cách trình bày kiều này. Chị đã mất khá lâu để xử lý nó. Tuy nhiên tôi cho rằng chị đã khá thành công diễn đạt nhạc phẩm mà chị cho là “out of the comfort zone” này.

Còn nói riêng về việc tôi phàn nàn tựa bài quá dài đó là chỉ vì mỗi lần cho bài vào libary của iTunes thì tựa bài đôi lúc bị cắt mất đi. Nhất là khi sau tựa bài tôi còn phải thêm những marker khác như final 1, final 2, draft, no vocal v…v.. Khi cho vào xong xem thì đôi khi bị lẫn lộn vì không biết là mở cái gì. Thêm nữa mỗi khi liên lạc với bạn qua text để nói về bài nhạc thì chỉ việc viết tắt tên bài cũng làm tôi đôi khi rối tung thêm vì tôi text rất kém và thường đánh lộn chữ. Bởi vậy tựa đề dài quá làm tôi nhức đầu. Chỉ phàn nàn với bạn chơi vậy thôi chứ tôi đâu dám phê bình chi chuyện văn chương, nhất là văn chương thơ phú của nhà thơ Ngu Yên, người tôi rất cảm mến và khâm phục.

Xin Đừng Mang Hình Bóng Yêu Chôn Vùi

Nghiêng nghiêng anh che ngang mũ
Suy tư tay xoay ly trà
Thâm tâm em luôn ghi nhớ
Không, không ai dám mang bóng hình anh chôn vùi 

Môi anh hân hoan như nắng
Say mê anh ca âm buồn
Đêm chiêm bao thêm thương nhớ
Không, không ai dám mang bóng hình anh chôn vùi.

Dù mai chẳng còn thấy nhau thêm lần nữa
trên con đường chông gai ái tình
Lòng em vẫn còn mãi ghi bóng hình với kỹ niệm

Như khi anh ăn so đũa
Khi chân miên man theo nhạc
Yêu anh tim em thay đổi
Không, không ai dám mang bóng hình anh chôn vùi

They Can’t Take That Away From Me

The way you wear your hat
The way you sip your tea
The memory of all that
No, no they can't take that away from me

The way your smile just beams
The way you sing off key
The way you haunt my dreams
No, no they can't take that away from me

We may never never meet again
On that bumpy road to love
Still I'll always, always keep the memory of

The way you hold your knife
The way we danced until three
The way you changed my life
No, no they can't take that away from me

Nắng Hè

Nhạc: George Gershwin
Lời: Ira Gershwin & Dubose Heyward
Lời Việt: Dục
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Graphics: MarcMarc

NT: Có lẽ Summertime là một nhạc phẩm jazz được nhiều người biết đến trên khắp thế giới, ngay cả những người thường không nghe jazz. Như đã nói trước đây trong phiên bản dịch Ngày Hè, ca khúc này được viết cho vở opera Porgy and Bess với bối cảnh ở South Carolina. Và bản song ca của Ella Fitzgerald với Louis Armstrong đã giúp ca khúc này phổ biến thật rộng rãi.
Trước khi viết, George Gershwin đã dọn về sống tại South Carolina một thời gian để tiếp nhận cái không khí và nếp sống của người dân da màu tại đây.  Sau khi về lại New York, ông đã viết nhiều bản nháp cho ca khúc này nhưng không mấy hài lòng. Cho đến phiên bản lullaby hiện tại.

LV: Tôi luôn cảm thấy hấp dẫn bởi giai điệu này.  Nét nhạc nửa blues nửa jazz có cái lôi cuốn khó tả của nó. Bạn nói bài này lạ vì chỉ có vỏn vẹn 6-7 nốt nhạc, nhưng thật ra blues scale cũng chỉ có chừng đó nốt để lên xuống.  Đơn giản nhưng thật “lợi hại”, thấm thía!

NT:  Chính vì sự đơn giản này mà rất nhiều nhạc sĩ và ca sĩ jazz đã có thể tạo nên nét nhạc rất riêng tư cho họ qua nhiều cách improvise khác nhau.  Và đã làm cho Summertime mang nhiều sắc thái khác nhau.
Đối với tôi, Summertime có một giai điệu thật đặc thù; chỉ cần nghe là ta đã cảm nhận ngay không gian và thời gian cũng như những xúc cảm gói ghém trong giòng nhạc, ngay cả khi chưa nghe đến lời ca.
Nói đến lời ca, bản dịch lần này đến từ một người bạn mới quen của KẻJazz, có một cái tên rất khác thường: Dục. Anh đã giao hưởng bằng lời dịch cho nhạc phẩm Summertime. Và bạn đã đáp ứng lại bằng một bản hòa âm soạn thật công phu, do chính bạn trình bày.
Chuyện nghe như thú chơi nghệ thuật tao nhã của những bậc thi sĩ đời Đường vậy.

LV: Vì thích Summertime nên khi bạn cho biết có lời dịch mới của anh Dục là tôi đã nghĩ đến việc làm lại nó ngay.  Lần này trở lại nó qua cách chơi nặng nét blues hơn.  Tôi không nghĩ là giọng mình đủ điêu luyện để hát bài này cho ra hồn, nhưng tôi quyết định tự mình trình bày để diễn tả cho rõ cái tình nhạc blues da diết mà tôi cảm được với bài.  Cám ơn anh Dục đã cho LV có cơ hội này.

Nắng Hè page

Nắng hè tới,
Mang nhiều xao xuyến trong tâm hồn.
Nắng hè sang,
Mang nhiều nỗi buồn chứa chan.
Nhớ hè cũ,
Bao niềm yêu mến bỗng dâng tràn.
Chiều nay, chợt buồn bâng khuâng, nhớ cơn nắng hè.

Đã chìm khuất
Những ngày tươi sáng trong tâm hồn.
Đã cách xa
Những ngày nắng hè chói chang.
Nhớ hè cũ
Ta cùng say đắm trong nắng vàng.
Người yêu ơi, chiều nay cô đơn, nhớ cơn nắng hè.
Summertime

Summertime
And the livin' is easy
Fish are jumpin'
And the cotton is high
Oh, your daddy's rich
And your ma is good-lookin'
So hush, little baby, don't you cry

One of these mornings
You're gonna rise up singing
And you'll spread your wings
And you'll take to the sky
But till that morning
There ain't nothin' can harm you
With daddy and mammy standin' by