• Nguyên tác: Charade • Nhạc: Henry Mancini • Lời: Johnny Mercer • Lời Việt: Nguyễn Thảo • Trình bày: Minh Nguyệt • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Trí Bùi Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Photo & graphics: MarcMarc
NT: Mấy tuần qua, KeJazz được anh Ngu Yên “ủng hộ” liền tù tì mấy bài viết về nhạc, hòa âm và hát, rồi sau đó Đại Quỳnh gửi thêm một bài chuyên môn hơn liên quan đến vấn đề tâm lý giữa người hát và người nghe. Tự dưng làm mình… chùn chơn, hay chính xác hơn… tịt ngòi. Ngồi trước cái laptop mà lòng thì… tràn ngập ưu tư. Chỉ còn mấy giờ đồng hồ nữa phải nộp bài cho trang KJ lên mạng mà sao đầu óc thấy trống trơn trống dọc…
Sực nhớ. Đêm hôm nọ bị lở giấc, nằm lướt mạng, đọc được một bài viết (không nhớ tên tác giả) về vấn đề nhạc sĩ Việt Nam từ xưa tới nay chỉ biết viết nhạc mà không bao giờ viết hòa âm cho bản nhạc mình viết. Và như vậy, theo tác giả, nhạc sĩ ấy chỉ làm một nửa công việc sáng tạo. Tác giả đưa ra nhiều ví dụ, thường là những nhà nhạc sĩ cổ điển tây phương, và một số nhạc pop. Đại khái là như vậy.
Nhạc cổ điển thì tôi đồng ý. Những bài nhạc hòa tấu thường được viết cho cả một giàn nhạc, ghi kỹ lưỡng cho từng nhạc cụ. Ngay cả cho người hát, có hàng tá những ký hiệu để biết chỗ nào hát mạnh, chỗ nào hát nhẹ, chỗ nào lê thê, chỗ nào nhấn từng chữ. Ngay cả lúc nào lấy hơi cũng được ông nhạc sĩ cẩn thận ghi xuống rõ ràng bằng mấy cái luftpause. Đó, đến như vậy đó.
Nhưng trong những loại nhạc khác, tôi không nghĩ có mấy nhạc sĩ soạn trước phần hòa âm. Ngay cả những bài nhạc có đoạn intro nổi tiếng như The House of the Rising Sun, hoặc Hotel California, và ngay cả Black Magic Woman, tôi nghĩ ban nhạc thường ráp lại và chơi theo ý tưởng nhất thời. Sau khi bài nhạc trở nên nổi tiếng, thì những câu intro, những đoạn chạy bass đó tự nhiên trở thành phần đặc thù của ca khúc. Tôi không nghĩ người nhạc sĩ đó đã ngồi cặm cụi viết phần hòa âm sau khi soạn xong phần ca khúc.
Rồi nhất là nhạc jazz, một loại nhạc mà ứng tấu được xem như là cá tính của dòng nhạc. Không bao giờ, tôi dám khẳng định như vậy.
Mà cũng nhờ vậy trăm hoa mới đua nhau nở, nở tùm lum khắp nơi.
Làm tôi lại nhớ tới một câu chuyện tào lao lúc trà dư tửu hậu. Số là có anh nhạc sĩ này khá nổi tiếng với tay đàn, có cô vợ yêu nhạc đắm đuối quyết tâm viết nhạc. Khổ nổi, cô ta không biết chút gì nhạc lý, chẳng lẽ đành bó tay? May thay, anh chồng nhạc sĩ bao lâu nay không bao giờ làm nhạc vì anh không biết đặt lời, lại có cô vợ muốn viết lời nhạc mà không biết tí gì nhạc lý, thế là sắc cầm hòa hiệp. Cô vợ ứng khẩu, anh chồng ký âm liền tay. Cô ta tung chiêu và thị trường ta hưởng ứng nhiệt liệt. Và cũng như bao nhiêu chuyện tình đẹp đã từng xảy ra, cô nhạc sĩ và anh nhạc sĩ đã chia tay vào một ngày đẹp trời. Sau đó người đời không còn ai nghe về cô nhạc sĩ nọ.
Đó là thời trước AI.
Bây giờ mọi người ai cũng AI. Tôi nghĩ nhạc sĩ kiêm ca sĩ sẽ trổi dậy như rừng cây lá cỏ. Viết nhạc, hòa âm, rồi hát luôn thì tôi phải chịu cái Suno AI. Thôi, cũng may là mình đã… quá thời.
Trò chơi nào thuở xuân thì Ta đã vui như thời bé dại Những phút tươi cười, kêu réo tên người Ta đoán vai nhau trong đời Trò chơi nào quá tuyệt vời Ta vẫn bên nhau gần cuối giờ Đôi lứa nhân tình, nhưng bóng với hình Tan với cơn vui trá hình Đời sao lắm khi ai ngờ Quay lại người bỗng lạc mất Màn nhung rũ buông hững hờ Đâu đây điệu nhạc trầm luân Bài ca nào quá thảm sầu Như vẫn vang lên từ đáy lòng Ta mãi nghe hoài, nghe mãi muôn đời Trò chơi nào mãi khôn nguôi
When we played our charade We were like children posing Playing at games, acting out names Guessing the parts we played Oh what a hit we made We came on next to closing Best on the bill, lovers until Love left the masquerade Fate seemed to pull the strings I turned and you were gone While from the darkened wings The music box played on Sad little serenade Song of my heart's composing I hear it still, I always will Best on the bill, Charade
