Trò Chơi Một Thuở

Nhạc: Henry Mancini
Lời: : Johnny Mercer
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi có ý định dịch nhạc phẩm này từ lâu, nhất là sau khi nghe Kat Edmonson trình bày với giọng hát lạ lùng của cô ta. Khốn nỗi, trò Charade không giống một trò nào người Việt chúng ta chơi. Và nguyên bài nhạc lại dùng kiến trúc của trò này mà giàn dựng tâm tình câu chuyện. Tôi đâm ra chật vật với ngôn từ. Gạn bỏ hết những chi tiết về trò chơi, tôi chỉ còn giữ lại hai dòng chữ “kêu réo tên người” và “ta đoán vai nhau” để diễn tả phần nào về cách chơi. Tối nghĩa hay không, thật khó nói. Tôi gửi cho bạn. Bình thường bạn cũng hay sửa đổi chữ này câu nọ. Riêng nhạc phẩm tôi không thấy bạn hó hé gì cả.

LV: Tôi không hó hé gì vì tôi thấy không cần phải chỉnh sửa lời cho hợp với nốt nhạc của giai điệu.  Bạn dịch lời bài này thật khớp với từng nốt nhạc nên tôi không bị trở ngại gì khi thực hiện bản mẫu. Bravo!
Với cái nhìn của kẻ hòa âm thì tôi chỉ mong sao cho câu hát và giòng nhạc hòa hợp với nhau. Tôi thật không thích cải sửa lời dịch của bạn vì vừa mệt vì phải động não vừa phải cắt mất giờ dành cho hòa âm. Nhưng tôi cũng hiểu cái khó khăn không tránh được trong công việc dịch thuật này. Dịch từ tiếng Anh hoặc tiếng Pháp ra tiếng Việt trong lời nhạc phần lớn luôn có vấn đề với dấu bằng trắc. Cách vận dụng những nốt nhạc trong giòng nhạc Âu Mỹ không bị hạn chể bởi luật bằng trắc, khác xa với nhạc Việt. Nhạc jazz thay đổi tùy theo ngẫu hứng của người trình bày, giai điệu mà bạn dựa vào để dịch lắm khi không giống như giai điệu mà tôi dùng để dàn dựng bài hát. Thêm vào đó bản chất đơn âm của tiếng Việt làm cho việc ghép chữ đôi lúc khó khăn. Có lúc chỉ là dựa vào trong mường tượng của mình để chọn ra lời thích hợp. Mỗi khi nhận được bài dịch từ bạn, Ngô Nhật Trường, Phạm Đức hay cả anh Ngu Yên, tôi cũng chỉ đều lo sao cho chính tôi hát được bản nhạc với lời dịch đó.  Với khả năng của tôi, tôi ít ra phải hát được bài nhạc để làm mẫu thì  hòa âm phối khí tôi dựng lên mới có thể tạo được cảm thông cần thiết với giòng nhạc. Thế nên với những bài dịch tôi không xử lý được ngay thì tôi phải loay hoay thêm vài bữa để  chỉnh sửa lời làm sao cho tôi hát được.  Cũng may sao với nhạc phẩm Charade này bạn đã dịch ý thật khít khao và lời nhạc lại theo sát giai điệu, giúp cho việc thực hiện nó cũng tương đối dễ dàng. Cám ơn nhiều nhé!

NT: May mắn cho ta, cái cấu trúc lỏng lẻo trong nhạc Jazz đã giúp cho ta vượt qua được nhiều khó khăn với ngôn từ cũng như lúc thay đổi nốt nhạc. Nhớ nhé, đừng bao giờ cho tôi dịch nhạc cổ điển cả, mà cũng đừng rủ tôi làm trang mạng nhạc cổ điển dịch tiếng Việt. Tôi sẽ rủa bạn suốt đời.

Trò Chơi Một Thuở

Trò chơi nào thuở xuân thì
Ta đã vui như thời bé dại
Những phút tươi cười, kêu réo tên người
Ta đoán vai nhau trong đời

Trò chơi nào quá tuyệt vời
Ta vẫn bên nhau gần cuối giờ
Đôi lứa nhân tình, nhưng bóng với hình
Tan với cơn vui trá hình

Đời sao lắm khi ai ngờ
Quay lại người bỗng lạc mất
Màn nhung rũ buông hững hờ
Đâu đây điệu nhạc trầm luân

Bài ca nào quá thảm sầu
Như vẫn vang lên từ đáy lòng
Ta mãi nghe hoài, nghe mãi muôn đời
Trò chơi nào mãi khôn nguôi

Charade

When we played our charade
We were like children posing
Playing at games, acting out names
Guessing the parts we played

Oh what a hit we made
We came on next to closing
Best on the bill, lovers until
Love left the masquerade

Fate seemed to pull the strings
I turned and you were gone
While from the darkened wings
The music box played on

Sad little serenade
Song of my heart's composing
I hear it still, I always will
Best on the bill, Charade

Lá Thu

Nhạc: Joseph Kosma
Lời: Jaques Prévert
Lời Anh: Johnny Mercer
Lời Việt: Ngu Yên
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Trình bày: Châu Hạnh
Phòng thâu: Quốc Thành Studio (Sài Gòn) 
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Không thể ngờ được là mùa thu đã về.  Thời tiết của Texas thì chẳng thay đổi bao nhiêu.  Mùa hè cứ tưởng như bất tận.  Nhưng trong tâm tưởng, mùa thu vẫn man mác với chút hơi gió lành lạnh, với những tàng cây bỗng như bốc cháy rưc rỡ trước khi tàn lụi.  Mùa thu.  Trong tình ca thì toàn những thương tiếc nhớ nhung.  Lá Thu, lời dịch từ bản Anh ngữ Autumn Leaves của Johnny Mercer bởi thi sĩ Ngu Yên, đầy nỗi nhớ như thế.
Lại nói về Châu Hạnh.  Giọng cô mạnh và làn hơi phong phú.  Có lẽ cô thiên về cách hát classic hơn jazz.  Khi cô hát, tôi liên tưởng đến những ca sĩ caberet của một thời xa xưa nào.  Vì lý do đó, tôi đề nghị với bạn những bài nhạc đã một thời vang bóng những phòng trà, những hộp đêm của thành phố Ba Lê, và Lá Thu là một.  

LV: Tưởng cũng không gì thích hợp hơn là cho nhạc phẩm Autumn Leaves (Lá Thu) này lên vào đúng ngày chính thức đầu thu. Phiên bản Anh ngữ khác với phiên bản Pháp ngữ vì không có đoạn mào đầu.  Vì tôn trọng chủ ý của người viết lời nên lời dịch và hòa âm đều không có đoạn đầu như bản tiếng Pháp Les Feuilles Mortes mà Kejazz đã dịch và cho lên với tựa là Lá Úa do Nguyễn Thảo trình bày.

NT:  Mùa thu.  Trong một đời người thì có lẽ tôi và bạn đang ở đó.  Tôi không biết bạn ra sao.  Riêng tôi, tôi vẫn luôn đề phòng mùa đông đang lò mò đi đến.

LV: Tôi nghĩ đề phòng cũng chẳng làm được gì.  Mùa thu đến cứ đến.  Miễn sao tôi và bạn vẫn còn vui với nhạc thì sao cũng được.

Lá Thu

Buồn rơi lá úa  
Chập chờn qua cửa sổ 
Mùa thu rơi lá  
Vàng pha sắc đỏ
Màu  môi thương nhớ
Nụ hôn hè cũ
Làn da thơm nắng
Cầm tay ân cần

Nhưng rồi em xa lìa tôi
Tháng ngày dài thêm
Khi chợt tôi nghe
Bài hát đông xưa
Làm tôi nhớ điên cuồng 
Hỡi em yêu
Vì lá thu khô
Bắt đầu rơi

Autumn Leaves

The falling leaves
Drift by my window
The falling leaves
Of red and gold
I see your lips
The summer kisses
The sunburned hands
I used to hold

Since you went away
The days grow long
And soon I'll hear
Old winter's song
But I miss you most of all
My darling
When autumn leaves
Start to fall

Trưa Hè Nao, Có Anh và Em

Nhạc & Lời Pháp:  Michel Legrand, Eddie Barclay, Eddy Marnay 
Lời Anh: Johnny Mercer 
Lời Việt: Nguyễn Thảo 
Trình Bày: Nguyễn Thảo 
Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ 
LeVuMusic Studio
Photo & Graphic: Marc Marc

NT: Tôi nghe nhạc phẩm Once Upon a Summertime do Astrud Gilberto hát trong CD Jazz Master 9 tôi mua tại một tiệm sách cũ, rất ngạc nhiên vì bài nhạc quá bình dị qua cách trình bày không phô trương của ca sĩ trên nền hoà âm giản dị không kém. Tôi yêu thích ngay. Có cái gì đó trong một bài nhạc đơn sơ khiến cho ta dễ thấu đáo ý nhạc cũng như cảm xúc bày tỏ trong cách hát.
Hai mươi mấy năm sau, khi tôi bắt tay vào phần dịch, có một cụm chữ đã làm tôi điên đảo: as if the mayor had offered me the key to Paris.  Đại khái là tôi cảm thấy hạnh phúc và vinh dự, như một người được toàn quyền muốn gì được nấy tại kinh đô ánh sáng Paris, dựa trên điển tích thời Trung Cổ.  Ngôn ngữ Việt hình như không có gì ngắn gọn nhưng rất thơ để thay vào 11 chữ đó.  Tôi nghĩ câu nhạc không thể rườm rà vì sẽ mất đi cái không khí nhẹ nhàng của ý nhạc.  Cho nên tôi phải hoán chuyển thành niềm hạnh phúc, chỉ giữ lại tên thành phố trữ tình mà thôi.
Cuối cùng rồi tôi cũng gởi cho bạn tôi bản dịch mà tôi không mấy hài lòng với phần Paris này.
Rồi cách đây không lâu, tôi khám phá ra bài nhạc chính được viết bởi Michel Legrand nguyên tác lời Pháp.  Không phải nhạc Mỹ như tôi đã tưởng.  La Valse des Lilas. Đọc đi đọc lại không thấy gì liên can đến ngày hè qua bản dịch của Johnny Mercer.  Hai bản không liên hệ gì trên phần lời, ngoại trừ một bản là tiếng Pháp và bản dịch có dùng chữ… Paris.  Chán chưa!  Thật là công cốc.
Tôi đã nghe Michel Legrand trình bày bài này, cũng như nhiều ca sĩ khác với giàn hoà tấu độc đáo. Nhưng có gì đó trong chất giọng thiếu điêu luyện của Astrud Gilberto đã, hơn hết, cho tôi những bồi hồi thương cảm một mối tình ngắn ngủi trong những ngày hè thơ mộng.  Vì thế nên tôi vẫn giữ nguyên bản dịch từ tiếng Anh với tình cảm man mác ấy.

LV:  Lần đầu tiên nghe Once Upon a Summertime là khi bạn gửi cho tôi.  Tên tuổi của nhạc sĩ Michel Legrand này quá lớn trong nền nhạc thế giới (The Windmills of Your Mind, The Summer of ’42) làm tôi cũng hơi hãi. Không biết có làm nổi không? Thế nhưng chỉ nghe một vài câu đầu qua giọng hát Astrud Gilberto là tôi biết là không làm bài này thì không chịu được.  Lúc đó tôi quên hẳn Michel Legrand là ai, tôi chỉ biết là mình bị ám ảnh bởi nét nhạc khắc khoải, mị hoặc này.  Những giây phút trăn trở với bài này đưa tôi đến một cõi bờ xa lạ, đầy khích thích.  Tôi gửi cho bạn bản nháp của hòa âm mà lòng vẫn phân vân vì đến lúc chót tôi vẫn không phân biệt được đây là jazz hay classical music.  Tôi chỉ biết đi theo dẫn dắt của tiếng nhạc trong lòng tôi.  Thở phào khi bạn điện thư trả lời là bạn thích hòa âm này….

NT:  Ừ, hòa âm của bạn trong sáng, gợi ngay đến không khí mùa hè.  Tuy âm vực hơi cao, nhưng vì thế tôi không dùng kỹ thuật nhiều, hầu như chỉ là lẩm nhẩm một mình trong tiếc thương.  Xin gửi đến thính giả của KẻJazz một nhạc phẩm ngày hè của bao kỷ niệm.

Trưa Hè Nao Có Anh và Em

Anh nhớ trưa hè nao có anh và em kề vai
Chúng ta dừng chân mãi mê trước hiên nhà ai
Ngắm bao chùm hoa forget-me-not thật xanh
Nắm trong tay em mềm

Anh nhớ trưa hè nao giống như buổi trưa hè nay
Tiếng em cười vang khiến cho hồn anh ngợp say
Với bao nụ hôn lén trao trong quán cà phê

Ôi cánh môi hồng em khẽ run ngọt hơi tình yêu
Khiến cho lòng anh xốn xang hạnh phúc tràn dâng
Ví như mùa xuân chốn Paris đã về đây bao đắm say

Em biết không mùa đông giá băng đường phố quạnh hiu
Lũ chim bồ câu đã theo em đi về đâu
Để riêng mình anh lắng nghe hồi chuông chiều rơi
Tiếc thương ngày nao hứa yêu nhau mãi ngàn sau


Once Upon a Summertime

Once upon a summertime, if you recall
We stopped beside a little flower stall
A bunch of bright forget-me-nots was all 
I'd ever let you buy me

Once upon a summertime just like today
We laughed the happy afternoon away
And stole a kiss at every street cafe

You were sweeter than the blossoms on the tree
I was as proud as any girl could be
As if the mayor had offered me the key to Paris

Now another winter time has come and gone
The pigeons feeding in the square have flown
But I remember when the vespers chimed
You loved me once upon a summertime