Cà Phê Đen

Music: Sonny Burke
Lyrics: Paul Francis
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình Bày:  Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT: Tôi tò mò một chút nhé. bài nhạc này có gì lôi cuốn bạn thế?

LV: Trước Kejazz tôi chưa từng nghe “Black Coffee” nhưng sau khi bạn gửi bài cho tôi nghiên cứu, tôi rất thưởng thức giai điệu đặc biệt này và nghiện nó như nghiện cà phê buổi sáng.  Với tôi đây là một pha trộn tuyệt vời giữa classic blues và jazz. Tuy nhiên sau khi nghe bài nháp tôi hát, bạn có nhận xét: “Có đoạn tao chưa bao giờ nghe ai hát như mày…”. Thoạt đầu tôi hơi chột dạ nhưng sau đó tôi cho rằng, với phong cách tự do của jazz, thì việc hát không giống ai cũng có thể là một điều hay. Thôi thì hay hay dở để cho người nghe thẩm định vậy! Tôi chỉ là kẻ giới thiệu chứ đâu phải là kẻ hát chính đâu!

NT:  Đây là một bài hát viết cho giọng nữ, về thân phận của người nữ thời bấy giờ, với những quan niệm xã hội thiếu công bằng đối với nam và nữ.  Bài nhạc rất đậm trầm cảm.  Nhà thơ Ba Lan đoạt giải Nobel Wislawa Szymborska đã chọn nhạc phẩm này cho đám tang của chính bà có lẽ vì bà cảm nhận ra cái đau xót thân phận này.
Lúc tôi chuyển dịch, tôi đã cố tình bớt đi phần nào cái nữ tính đó vì lỡ như không tìm ra giọng nữ nào chuyên chở dùm bài này.  Mà thật vậy, tôi có nhờ một người bạn là ca sĩ Trần Ngọc Yến chuyên hát nhạc jazz hát dùm, cô bảo gửi bài nhưng sau đó im hơi lặng tiếng luôn có lẽ vì không thích lời dịch chăng?  TNY có một chất giọng đặc biệt, rất tối, rất đậm đặc.  Cô đã tung ra hai CD với đa số nhạc do chính cô sáng tác.  Rồi Cũng XaTrong Cõi Nhớ Mịt Mù.  Tôi vẫn hy vọng sẽ có ngày khán giả của KeJazz được nghe giọng hát này.  Bây giờ thì đành mời các bạn thưởng thức hương vị Cà Phê Đen trong cái lãng đãng nhẹ nhàng của giọng hát Lê Vũ.

LV: Tuần trước khi du lịch, bạn có dặn tôi: “Tao đi xa, khó liên lạc, mày đảm nhiệm việc Kejazz một mình đó!” Tôi nói: “Ừ!”.  Nhưng khổ nỗi trước khi đi bạn lại không có để lại cho tôi bản nhạc nào đã hoàn tất thâu để tôi xử dụng. Thế nên tuần trước tôi cho lên bài “Người Yêu Nếu Ra Đi” tôi hát. Tuần này lại một bài khác tôi hát, “Cà Phê Đen” mà bạn dịch từ “Black Coffee“. Lý ra bài này đã dành cho TNY do bạn giới thiệu đảm nhận. Bài mẫu và lời đã gửi đi hơn tháng trời nhưng có lẽ vì bận bịu hoặc lý do sao đó mà TNY im hơi lặng tiếng cho đến giờ. Vì văn nghệ là vấn đề riêng tư mẫn cảm cho nên tôi cũng không hỏi tới.  Nay thiếu bài, thiếu luôn người hát, nên tôi hát lấy. Thế thôi!

Cà Phê Đen

Lòng quá chất ngất niềm cô độc
Nào có chớp mắt được đâu
Vì mãi đứng ngóng rồi loay hoay bên từng hớp đắng chát cà phê
Đắng rã rời 
Đắng đen thêm cho cuộc đời
Ngày sao cứ như từng đêm dài (thì)
Niềm nhớ biết bao giờ nguôi.

Buồn nói với bóng mình trên tường
Từ tối đến lúc bình minh
Từng phút héo hắt thời gian rơi theo giọt đắng sóng sánh cà phê
Đắng ngút trào
Đắng cay dâng thêm nghẹn ngào
Đành phơi giấc mơ đêm hôm nào, chờ mai nắng lên khô lệ thôi

Người sao cứ đi tìm bao giấc mơ lòng
Còn riêng ta luôn mãi trông với mong 
Bao lo âu sao ta cứ cưu mang
Chìm sâu theo bao hy vọng
Khói cay bên ly phin đậm

Từ sáng đã thấy lòng u buồn
Sầu héo hắt suốt cả đêm
Và những lúc khác là khói thuốc cay
Cùng với những hớp cà phê
Đắng chát vì thấy ta như không còn gì
Nhiều khi thấy sao mình điên dại trông chờ ai với hy vọng
về đây để ta thôi đợi mong


Black Coffee

I'm feeling mighty lonesome
Haven't slept a wink
I walk the floor and watch the door
And in between I drink
Black Coffee
Love's a hand me down brew
I'll never know a Sunday
In this weekday room

I'm talking to the shadows
1 o'clock to 4
And Lord, how slow the moments go
When all I do is pour
Black Coffee
Since the blues caught my eye
I'm hanging out on Monday
My Sunday dream's too dry

Now a man is born to go a lovin'
A woman's born to weep and fret
To stay at home and tend her oven
And drown her past regrets
In coffee and cigarettes

I'm moody all the morning
Mourning all the night
And in between it's nicotine
And not much hard to fight
Black Coffee
Feelin' low as the ground
It's driving me crazy just waiting for my baby
To maybe come around

Người Yêu Nếu Ra Đi

Nhạc: Jaques Brel
Lời Anh: Rod McKuen
Lời Việt: Phạm Duy
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi còn nhớ thời mới lớn ở VN, thập niên 70, nghe Cathy Huệ xõa tóc run rẩy hát Người Yêu Nếu Ra Đi, tôi cảm thấy như ai đó đã mở rộng một cánh cửa, một luồng gió lạnh mới mẻ tuôn vào.  Thời điểm ấy, từ chương trung học nhan nhản Huy Cận, Xuân Diệu mặc dù những tạp chí văn chương đã cho đăng những táo bạo của Trần thị Ngh., của Nguyễn thị Hoàng, những mới lạ của Mai Thảo, Bùi Giáng, nhưng cái lãng mạn của chữ nghĩa Rod McKuen lồng vào giai điệu Jaques Brel đã tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ hơn trong tôi, một teenager với hormone problem đang lần mò trong thế giới tình cảm trong bối cảnh chiến tranh.
Sau này, khi nghe Jaques Brel hát nguyên bản Ne me quitte pas, tôi cũng cảm thấy buồn bã nhưng thê thiết, thiếu cái đau thương bồng bột kia.

LV: Cũng lớn lên trong giai đoạn đó, tôi rất hiểu suy nghĩ của bạn với nhạc phẩm này.  Phải nói là với những kẻ mới lớn như tôi và bạn, nhạc phẩm này đã để lại một ấn tượng thật mạnh mẽ trong trí tưởng ngày đó.  Thế nên khi bạn đề nghị bài này tôi lấy làm lưỡng lự vi nghĩ là mình khó có thể tạo lại được cái ấn tượng đó không. Đây là phiên bản hòa âm đầu tiên của tôi cho bài này.  Tôi biết là bài khó diễn tả với giọng hát cho nên tôi cố tình thay đổi tiết tấu từ 3/4 qua 4/4 làm cho bài đỡ nhàm nếu lỡ khi người hát không đủ sức “chuyển tải” bài đến người nghe. Cái giai điệu đặc biệt đều đều này làm cho việc ca sĩ diễn tả thành một vấn đề.  Oái ăm thay khi bạn nghe xong thì lại đòi tôi hòa lai theo kiểu 3/4!  Thề là tôi “kẹt” với phiên bản này.  Không nỡ bỏ xó công sức mình qua một bên nên đành “bêu xấu” mình bằng cách tự mình nhạc phẩm khó hát này.  Mong các bạn nghe thông cảm.

Người Yêu Nếu Ra Đi

Người yêu nếu ra đi, một hôm nắng lên cao 
Xin hãy mang đi theo, cả mây trắng trong veo 
Lời chim hót mang đi, cùng tia nắng xôn xao 
Ngày ta mới yêu nhau, tình ta mới dâng cao 
Ngày sao thấy đi mau, và đêm vắng đêm sâu 
Trăng sáng như nâng niu, loài chim hót đêm thâu 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu chắc ra đi
Không có chi quanh đây, đời xa vắng đơn côi
Phòng hiu hắt xa xôi, người xa vắng nhau thôi
Tường xanh xám không nguôi dường như dáng ai soi
Người yêu sống trong tôi và tôi sống trong ai?
Tôi nói cho tôi thôi, người yêu lắng nghe tôi
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi

Người mà không đi, người tình tôi còn đó 
Sẽ thấy tôi còn đây, yêu nhau như ngày qua 
Cùng vầng dương lên cao, cùng làn mây lả lướt 
Nói với lá cây xanh, theo làn gió bay quanh 
Người mà xa vắng, tôi sẽ vẫn còn
Còn vương vấn hương này, tay trong lòng bàn tay
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người yêu nếu ra đi, người yêu sẽ ra đi 
Xin trái đất lang thang, đừng quay nữa nghe không 
Để có lẽ thương tâm, người yêu sẽ quay chân 
Người có biết con tim, rồi tim sẽ êm êm 
Ngừng nghe tiếng trăm năm, người yêu đã xa xăm 
Tôi chết êm trong đêm, chờ nghe tiếng yêu vang 
Người yêu nếu ra đi, người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

Người mà không đi, người tình tôi còn đó
Sẽ thấy đêm còn tôi, đêm như xưa đầy vơi
Chìm vào làn môi, nụ cười không từ chối 
Nói với mắt môi ai, duyên tình mãi không phai
Người mà xa vắng, tôi sẽ khóc thầm 
Làn nước mắt tuôn tràn, cho cuộc tình đã tan
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu chia lìa 
Người yêu nếu chia lìa, người yêu nếu ra đi 

If You Go Away

If you go away on this summer day
Then you might as well take the sun away
All the birds that flew in the summer sky
When our love was new and our hearts were high
When the day was young and the night was long
And the moon stood still for the night bird's song
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a day
Like no day has been, or will be again
We'll sail the sun, we'll ride on the rain
We'll talk to the trees and worship the wind
Then if you go, I'll understand
Leave me just enough love to fill up my hand
If you go away, if you go away, if you go away

If you go away, as I know you must
There'll be nothing left in the world to trust
Just an empty room, full of empty space
Like the empty look I see on your face
I'd have been the shadow of your shadow
If I thought it might have kept me by your side
If you go away, if you go away, if you go away

But if you stay, I'll make you a night
Like no night has been, or will be again
I'll sail on your smile, I'll ride on your touch
I'll talk to your eyes that I love so much
But if you go, go, I won't cry
Though the good is gone from the word goodbye
If you go away, if you go away, if you go away

Cõi Tình

Nhạc: Leonard Bernstein
Lời: Stephen Sondheim
Lời Việt: Lữ Liên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tuần này, tôi xin được giới thiệu nhạc phẩm bất hủ của Leonard Bernstein và  Stephen Sondheim trong vở nhạc kịch West Side Story.  Nhạc phẩm này đã được nhạc sĩ Lữ Liên dịch ra lời Việt vào thập niên 80.  Khánh Hà hát bài này với giàn hòa tấu rất tuyệt.  Tôi cũng nghe nhiều phiên bản jazz rất nhức nhối, nhất là qua giọng ca đặc biệt của Tom Waits. 
Lúc tôi đề nghị với bạn, bạn hơi ngập ngừng.  Có phải tại vì Cõi Tình không phải là original của KeJazz, hay là tại vì bài nhạc mang nhiều nét cổ điển?

LV: Tôi ngập ngừng thật ra không phải vì nét nhạc cổ điển hay không; mà là vì đây là một nhạc phẩm “nặng ký” khó thực hiện với nhiều chuyển biến bất chợt của giai điệu (modulation) không dễ nắm bắt.  May quá tình cờ tôi vớ được tập nhạc của nhạc kịch “West Side Story”, trong đó có nốt nhạc của bài “Somewhere” này.  Mừng như bắt được vàng.  Sau đó chỉ là việc đưa những nét đặc thù của jazz vào trong giai điệu này.  Tuy nhiên những chuyển biến trong bài làm cho nhạc phẩm này khó hát một cách đặc biệt.  Mong rằng bạn hoàn thành được trách nhiệm khó khăn này.

Cõi Tình

Rồi đây, một nơi
Chốn nơi ta tìm ra lối sống tuyệt vời
Chốn nơi ta đền ơn nhau suốt đời
Cõi tình

Một cõi riêng cho mình 
Cõi vui ấm êm thanh bình
Bầu trời xanh và mây trắng im lìm 
Đến với mình, ân tình

Thời chúng ta tới rồi 
Đúng như chúng ta bấy lâu mong đợi
Một thời ta cùng chia với nhau những lời 
Sống cho đời, sống cho người

Ta sẽ về đó
Chốn nơi ta tìm ra lối sống tuyệt vời 
Chốn đó, thôi ta đền ơn nhau mãi trong đời
Cõi tình

Một cõi riêng cho mình
Cõi riêng thiết tha ân tình
Nào cầm tay cùng nhau bước trên đường
Nắm tay rồi là đã tới nửa đường 
Cùng nhau 
Về nơi nào đó

Somewhere

Someday, somewhere
We'll find a new way of living
We'll find a way of forgiving
Somewhere

There's a place for us
Somewhere a place for us
Peace and quiet and open air
Wait for us somewhere

There's a time for us
Someday there'll be a time for us
Time together with time to spare
Time to learn
Time to care
Someday
Somewhere

We'll find a new way of living
We'll find there's a way of forgiving
Somewhere

Khóc Một Giòng Sông

Nhạc & Lời: Arthur Hamilton
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT:  Lần đầu tiên nghe Cry Me a River qua giọng hát của Natalie Cole ngọt và đậm như một lát bánh mousse chocolat, tôi đã thấy mê hồn.  Và mơ ước sẽ có ngày nào được hát nhạc phẩm này theo cách của riêng mình, riêng ra sao thì chưa biết.  Tình cờ anh Ngu Yên gửi tôi bản dịch tiếng Việt.  Cứ như bắt được vàng.

LV: Có nhiều nhạc phẩm phải nghe vài lần mới cảm được, hiếm khi có bài nào vừa nghe câu đầu là người nghe đã bị câu dẫn.  Đối với tôi, “Cry Me a River” chính là nhạc phẩm hiếm có như vậy. Nốt nhạc hát vào quãng 9 trong cung thứ để mở đầu bài đã lập tức tạo nên một áp lực ma mị cho toàn bài.  Khi bạn đề nghị bài này là tôi hưởng ứng ngay.  Nhưng khi bắt tay vào việc tôi mới thấy đây là một bài khó hát.  Cách lên xuống của giai điệu ở đoạn giữa khá khó khăn; nhất là phải len vào đó âm vận bằng trắc của lời Việt sao cho vừa hợp ý, vừa hợp nhạc không phải là việc đơn giản như hát một bài quen thuộc.  Mong bạn thành công với bài này.

NT: Cảm ơn bạn.  Tôi có thể chắc chắn là sẽ có ít nhiều lý thú xảy ra trong phòng thâu, nhất là giữa tôi và bạn, một người chuyên nguyên tắc là bạn, và một người chuyên phá cách là tôi.  Phải cảm ơn anh Ngu Yên đã đem tâm huyết ra dịch bài nhạc này cho một ca sĩ nữ, và tôi phải đổi lời để hát cho đúng… phái.  Nhưng tôi vẫn ghi lại nguyên văn bản dịch của Ngu Yên ở đây.
Một vài điều thích thú đáng ghi nhận. Arthur Hamilton đã tạo ra cụm chữ “cry me a river” qua nhạc phẩm này. Julie London, người đã khuyến khích Hamilton viết nhạc, đã mang nhạc phẩm này lên hàng đầu trong thập niên 50 (tục truyền rằng Cry Me a River bị nhà đạo diễn Jack Webb, lúc bấy giờ là chồng của Julie London, gạt bỏ lúc tuyển chọn nhạc cho phim Pete Kelly’s Blues).
Đoạn nhạc “told me love was too plebeian” vần với “told me you were through with me and” đã được nhiều nhà phê bình cho là những quadruple rhyme hay nhất, cũng như từ ngữ “plebeian” (xoàng xĩnh) là một chữ khó dùng nhưng lại rất đẹp với nhiều hàm ý, nhưng rất tiếc đã mất đi ý nhị khi chuyển ngữ.

Khóc Một Dòng Sông

Nói bây giờ anh cô độc
Từng đêm khóc thương nhớ người
Dù anh vì em khóc than, cũng không làm em hối tiếc
Đã không còn trái tim dành yêu anh.

Nói bây giờ anh hối hận
Vì xưa đã gian dối người
Cho dù giờ đây đớn đau, giấc mơ tình yêu đã hết 
Sẽ không làm đổi thay lòng em.

Ngày xưa anh làm em đớn đau, khi ruồng bỏ em
Mà anh không xót xa lệ rơi.
Làm sao quên, làm sao em quên, những lời đắng cay
Lời anh nói tình yêu đã chán chường
Và anh chẳng còn tiếc thương gì... Rồi

Nói bây giờ yêu em nhiều
Làm sao chứng minh nỗi lòng
Dù như dòng sông khóc em, trái tim tình yêu đã chết
Sẽ không làm đổi thay lòng em

Cry Me a River

Now you say you're lonely
You cried the whole night through
Well, you can cry me a river, cry me a river
I cried a river over you

Now you say you're sorry
For being so untrue
Well, you can cry me a river, cry me a river
I cried a river over you

You drove me, nearly drove me, out of my head
While you never shed a tear
Remember, I remember, all that you said
You told me love was too plebeian
Told me you were through with me and

Now you say you love me
Well, just to prove that you do
Come on and cry me a river, cry me a river
I cried a river over you

Lý Do (Yêu Anh) Thật Khó Nói

Nhạc: William Best
Lời: Deek Watson
Lời Việt: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: Hiệp Định Studio
Mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Chúng ta say mê dịch và soạn nhạc, cũng như mời những bạn văn nghệ tham gia vào chương trình nên quên mất một chuyện: nhiều lúc chẳng biết ca sĩ muốn hát những bài gì họ thích không.  May quá, bạn hỏi Anh Thi, người đã được chúng ta “ân cần” giao phó cho mấy bài ta cho là loại nhạc cô ấy “chắc” thích.  Anh Thi sau giây phút ngập ngừng, đã yêu cầu hai bài, (I Love You) For Sentimental ReasonsUne Belle Histoire.
Bạn dịch nháp nửa chừng, thảy cho tôi bản For Sentimental Reason.  Tôi lụi cụi tra kiếm.  “For sentimenal reason” là cái quái quỷ gì?  Một vật gì đó chúng ta có thể giữ vì “sentimental reason”, vì nó mang cho ta những hoài niệm, vì nó rất là “dear to your heart”.  Thế nhưng tiếng Việt, tôi bị chết điếng với từ ngữ “đặc biệt”, “special”.  Bạn cũng tắc tị ở đó.
Tình cờ, tôi bảo, cái nghĩa này thật khó nói ra cho toàn vẹn.
Ừ, thì thật là khó nói.
Thế là lời dịch bỗng nhiên trôi chảy như nước được mở nguồn.

LV: Tôi thật cũng phục bạn đã nhảy được từ “For Sentimental Reasons” qua “Lý Do Thật Khó Nói”; tôi bị tắc tị vì lý do tựa bài “thật khó” dịch 🙂
Người bạn nhạc Anh Thi, được xem như là nhân vật quan trọng đầu cầu cho nhóm Kejazz này tại đất Việt, khi đề nghị bài này chắc có lẽ không nghĩ là đám này phải chật vật với ngôn từ như thế nào với bài cô đề nghị này.  Tuy nhiên phần hòa âm cho bài thì tôi thực hiện khá trơn tru với giai điệu tương đối quen thuộc này. Tôi cho là AT chọn bài này thật đúng với chất giọng nhẹ nhàng của cô.  Thế nên tôi đã ráng giữ thật đúng với tinh thần jazz ballad chậm rãi, tình tự để theo với giọng hát này.  Mời thưởng thức.

Lý Do (Yêu Anh) Thật Khó Nói

Biết yêu anh, lý do ra sao thật khó nói
Hãy tin em nhé là khi yêu
Trái tim này dâng anh hết

Hỡi anh yêu, chỉ riêng anh thôi lòng em khát khao
Hãy yêu em với trọn con tim anh
Hứa không bao giờ cách xa

Từng sáng sớm đã nhớ anh khôn nguôi
Từng đêm mơ có đôi mình
Nay em thôi hết không còn cô đơn
Khi anh yêu ở cạnh bên

Biết yêu anh, lý do ra sao thật khó nói
Hãy tin em nhé vì khi yêu
Trái tim này xin hiến dâng

(I Love You) For Sentimental Reasons

I love you for sentimental reasons
I hope you do believe me
I'll give you my heart

I love you and you alone were meant for me
Please give your loving heart to me
And say we'll never part

I think of you every morning
Dream of you every night
Darling, I'm never lonely
Whenever you are in sight

I love you for sentimental reasons
I hope you do believe me
I've given you my heart

Cười

Nhạc: Charlie Chaplin
Lời: John Turner & Geoffrey Parsons
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày:Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo courtesy of Le Bleu du Mirroir, graphics: MarcMarc

NT:  Tôi thường làm việc không theo thời khóa biểu, và hay làm một loạt rồi ngưng để… recharge.  Gần đây, tôi gửi bạn một loạt 4, 5 bài nhạc, trong đó có Niềm Vui và Cười.  Nói thật với bạn, khi viết lời cho Cười là tôi đã nghĩ ngay đến bạn… hát.  Và đúng thật.  Bạn bảo tôi: “Tao sẽ hát Niềm Vui và Cười nhá.”  Ha, tri kỷ thấy chưa!

LV: Tôi luôn ngưỡng mộ tài năng âm nhạc của Charlie Chaplin. Thật khó tưởng tượng một diễn viên khôi hài như thế mà có thể viết lên những giòng nhạc thật tuyệt vời. Khi bạn gửi tôi lời dịch của “Smile”, tôi thật thích thú vì có cơ hội thực hiện nhạc của nhân vật kỳ tài này. Khi bắt đầu thực hiện, tôi hoàn toàn không dự định hát bài này. Nhưng khi hát bài để làm mẫu tôi cảm thấy như chính mình bị lôi cuốn vào giòng nhạc này một cách khó giải thích. Vì thế tôi phải xin phép bạn cho tôi hát bài này.

Cười

Cười, khi xót xa trong tim mình
Cười, cho dẫu tim kia tan tành 
Khi mây kéo về, trời làm giông
Xin gắng lòng

Dù hồn ta bao đắng cay hay ê chề
Cười, ai biết khi nắng mai về
Mang chút le lói cho ta niềm tin 
Đời vẫn xin

Bao giây phút tươi vui nụ cười
Che dấu đi bao nhiêu sầu đời
Cho dẫu khi ngập ngừng mi bao dấu lệ

Và khi ấy hãy cố quên nỗi đau buồn
Cho nước mắt tuôn chỉ trong hồn
Sẽ có đôi lúc cho ta niềm tin 
Thì cứ mỉm cười…

Smile

Smile, though your heart is aching
Smile, even though it's breaking
When there are clouds in the sky
You'll get by...

If you smile with your fear and sorrow
Smile and maybe tomorrow
You'll find that life is still worthwhile 
If you just...

Light up your face with gladness
Hide every trace of sadness
Although a tear may be ever so near

That's the time you must keep on trying
Smile, what's the use of crying
You'll find that life is still worthwhile
If you just...

Niềm Vui

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Tôi rất yêu nhạc của Antônio Jobim, và nhất là điệu bossa nova mơn trớn như vuốt ve.  Trong những nhạc phẩm này, rất nhiều bài đã được dịch ra tiếng Anh, và cũng như được ghi âm bởi nhiều ca sĩ.  Ngoại trừ bài A Felicidade.  Tôi không hiểu vì lý do gì.  Gần đây, tôi mới được nghe Diana Panton và Karrin Allyson trình bày lời Bồ Đào Nha và một đoạn ngắn tiếng Anh.  Tôi cũng có nghe một ghi nhận (trên mạng) là có nhiều nhạc phẩm không nên dịch sang Anh Ngữ, và A Felicidade là một.
Tôi nghĩ:  bài nhạc hay quá.  Chẳng lẽ không có cách nào mang vào ngôn ngữ của mình sao?  Phải ráng.  Và phải đành dịch từ nguyên tác tiếng BĐN.  Lúc dịch, có một đoạn tôi cảm thấy bất ổn vì ý tưởng và cả hình tượng không có vẻ ăn nhậu gì với toàn bài.  Nhưng tôn trọng “bản chính”, tôi vẫn giữ nguyên như thế và gửi cho bạn.  Vài ngày sau, bạn điện thư cho tôi.  Bạn kiếm ra tờ nhạc, và có một phần tôi dịch không có trong nguyên tác.  Tôi thở phào: Hèn chi.

LV: Tôi có một lỗi lầm lớn khi thực hiện nhạc phẩm này:  Tôi chỉ dựa vào trí nhớ của mình về giai điệu này và cuốn Antonio Carlos Jobim Anthropology để giàn dựng bài.  Hoàn toàn không nghe những cách chơi trước.  Đến khi làm xong, hí hửng cho bạn nghe, bạn phán cho một câu: “Nghe giống như trong phòng trà, không giống như tao nghĩ…” (?).  Làm tôi cũng hơi cụt hứng. Sau đó tôi mới tìm nghe những phiên bản nổi tiếng đã chơi từ trước thì mới vỡ ra là mình đã chơi bài này trong theo một phong cách hoàn toàn khác!
Tuy nhiên nghe đi nghe lại, nghĩ tới nghĩ lui, tôi cho rằng cách chơi nhẹ nhàng của tôi cũng là một thí dụ điển hình của cách nghe nhạc khác nhau giữa các dân tộc.  Tôi với máu Việt chính thống đã vô tình biến nhạc phẩm này thành một bài mùi mẫn, thuận tai cho người nghe nhạc Việt hơn. Trong khi đó trình bày theo phong cách Ba Tây thì lại dồn dập, thôi thúc, thật tiêu biểu cho giòng nhạc samba/bossa nova nổi tiếng của dân tộc này.   Ngoài việc đàn đánh quá nhanh khó thực hiện, những câu hát phải thật nhanh với những nốt nhạc nối tiếp nhau trong những nhịp chõi dồn dập như trong bài này thì rõ là một thử thách tôi khó vượt qua được. Tuy nhiên tôi cũng dàn dựng lại nhạc phẩm này theo 3 tempo khác nhau để hy vọng là phần nào đó giới thiệu đến người nghe giai điệu đặc biệt này.

NT:  Tôi phải cảm ơn một người bạn là nhạc sĩ Ngô Minh Trí đã ân cần giới thiệu tên tuổi ông Jobim với tôi khoảng mười năm trước đây.  Mặc dù trước đó tôi đã có nghe nhạc của ông, nhưng chưa bao giờ biết đến tên của người đã dẫn đầu trào lưu nhạc Jazz của xứ Ba-Tây này.

LV: Tôi thì phải cảm ơn bạn đã mở ra một chân trời mới cho tôi qua giòng nhạc Jobim.  Tôi thật thưởng thức nét nhạc vô tiền khoáng hậu của người nhạc sĩ kỳ tài này.

Niềm Vui

Buồn đau xót xa không rời
Hạnh phúc một thoáng rồi thôi
Như chút sương đêm trên nụ hoa mới chớm
Thoáng long lanh âm thầm trong nắng ban mai tươi hồng
Chợt đâu cơn gió rét sương nhẹ nhàng run trên cánh hoa 
Rồi rớt rơi trong quạnh vắng như bao lệ tình

Niềm vui cho những người lầm than có đâu được bao lâu
Là hạnh phúc hão huyền giống trò hóa trang
Quanh năm chìm trong bôn ba
Bao nhiêu điều luôn cưu mang
Để cố sao cho được vui sống phút giây thần tiên ta luôn hoài trông mong
Dẫu rằng ai cũng biết sẽ không bao giờ lâu đâu
Là sẽ đến khi tàn những giấc mơ huy hoàng

Buồn đau xót xa không rời
Hạnh phúc một thoáng rồi thôi
Ôi như cánh lông chim nhẹ nhàng theo gió cuốn
Vút lên (cao) giữa trời xanh biếc như mây phiêu bồng
Nhẹ trong gió mới sớm
Nhưng rồi làm sao mãi bay cao
Vì sẽ có khi ngọn gió im hơi trong đời

A Felicidade

Tristeza nao tem fim
Felicidade sim
A felicidade e como gota
De orvalho numa petala de flor
Brilha tranquila
Depois de leve oscila
E cai como uma lagrima de amor

A felicidade do pobre parece
a grande ilusao do carnavao
A gente trabalha
O ano intero
Por um momento de sonho
Pra fazer a fantasia
De rei ou de pirata ou jardineira
Pra tudo se acabar na quarta feira

Tristeza nao tem fim
Felicidade sim
A felicidade a como a pluma
Que o vento vai levando pelo ar
Voa tao leve
Mas tem a vida breve
Precisa que haja vento sem parar