Nhạc: George Gershwin
Lời: DuBose Heyward & Ira Gershwin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc
NT: Summertime có lẽ là một trong những nhạc phẩm jazz nổi tiếng nhất, nhưng khôi hài vì đây là một aria của vở opera Porky and Bess của George Gershwin. Bài hát này đã trường tồn qua 80 năm qua, đã được trình bày bởi nhiều nhạc sĩ, ca sĩ, đã biến hóa từ cổ điển qua jazz qua rock. Một bài bình luận trên mạng phê bình rằng ca sĩ Ella Fitzgerald đã mang lại cho bài nhạc một nỗi băn khoăn về cuộc sống khi bà diễn tả đoạn “one of these morning, you’re gonna rise up and singing. You’ll spread your wings, and take off to the sky”, trong khi Billie Holiday thì mơ màng “your daddy’s rich, and your ma is good looking”. Janis Joplin gào thét lăn lộn trong tiết điệu blues-spychedelic nghe thật đau đớn.
Tuy vậy, trên sân khấu vở opera này, lúc màn vừa mở, đèn vừa lên, cô Clara ngồi ôm con và đã cất tiếng ru: “Summertime…” thật bình dị và nhẹ nhàng.
LV: Nghe Summertime là tôi có thể mường tượng đến ngay buổi trưa hè oi ả, ngồi trong bóng râm dõi mắt ra ngoài cõi ruộng xa xa, nghe tiếng ve rỉ rả mênh mang như ru ngủ. Giấc ngủ giữa hơi hè hầm hập nóng, gió chút nhẹ mênh mang, trời trong xanh, mây trắng bông, cánh đồng vàng, nắng óng ánh, long lanh qua tàn cây, kẽ lá … Như bạn nói, thật bình dị và nhẹ nhàng. Cái tình đơn sơ mà tha thiết đó không biết sao đã được gói ghém vào trong giai điệu ngọt ngào này một cách diệu kỳ. Tôi tự hỏi: “Không biết có mang được cái rung cảm đó vào trong hòa âm của mình không?”. Ôi điệu ru “Ngày Hè” này mãi là niềm cảm xúc bất tận trong lòng tôi!
Ngày Hè
Gió hè mát
Cho đời sao thấy ôi thật nhẹ nhàng
Cá hồ tung tăng
Cánh đồng cô-tông rộ trắng hoa
Ôi, cha em thật sang
Riêng mẹ em quá ư tuyệt trần
Này em, này em bé ngoan, chớ khóc nhè
Một sáng sớm nào đấy
Muôn lời ca sẽ đưa (em) vào đời
Vươn rộng cánh loài chim
Em vụt lướt gió ngàn khơi
Cho đến giờ phút ấy
Không điều chi khiến em lo sợ
Vì cha và mẹ em vẫn luôn bên mình
Summertime
Summertime
And the livin' is easy
Fish are jumpin'
And the cotton is high
Oh, your daddy's rich
And your ma is good-lookin'
So hush, little baby, don't you cry
One of these mornings
You're gonna rise up singing
And you'll spread your wings
And you'll take to the sky
But till that morning
There ain't nothin' can harm you
With daddy and mammy standin' by
• Nguyên tác: Fragile
• Nhạc & lời: Sting
• Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
• Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Tôi đề nghị với bạn khi sắp đến ngày kỷ niệm một năm KeJazz: chúng ta song ca một bài nhạc. Bạn đồng ý. Bài gì? Bạn hỏi tôi. Chưa biết. Chỉ mới có ý như thế thôi
Cũng khoảng này, năm nào xa xưa, tôi có nghe một bài nhạc của Sting. Bài nhạc thật tuyệt. Fragile.
Tại sao tôi thích bài nhạc này nhỉ? Là một nhạc phẩm phản chiến, phản bạo động, những hình ảnh Sting đưa ra qua chữ nghĩa lạ lùng: “Nếu máu đổ khi thịt xương và sắt thép nhập một”, hoặc “máu khô ra màu của mặt trời lúc hoàng hôn”, hoặc “mưa sẽ rơi như nước mắt từ sao trời”.
Bỗng nhiên lại được nghe jazz covers của Casandra Wilson, Stacey Kent, và nhất là Nils Landgren song ca với Rigmor Gustafsson mà tôi đã từng ngưỡng mộ qua nhạc phẩm I Will Wait For You đã được đăng tải trên KeJazz (trang Anh Mãi Chờ Em, 08/19/2016). Tôi vội vàng miệt mài làm việc… dịch. Và gửi bạn.
Bạn gửi tôi bản nháp. Khó quá. Có gì đó thật là không đúng. Tôi bảo bạn. Hãy đừng nghĩ đến jazz. Và giai điệu intro của bài Fragile, tôi có cảm tưởng đã được viết như một phần của toàn bài. Thế rồi bạn gửi cho tôi những suy ngẫm của bạn.
Bạn cũng đưa tôi những thay đổi lời dịch theo ý bạn. Tôi gom lại thành một bản. Nhưng tôi đã cố tình giữ lại giòng chữ “giòng máu còn tuôn vì xương thịt chôn thép gang, khô đậm như tà dương màu chân trời thoi thóp nắng”. Những chữ “chôn”và “thoi thóp” tôi hy vọng sẽ gây được ấn tượng về sự chết chóc, cũng như hình ảnh xương thịt chôn vùi sắt thép tôi rất thích thú. Nhưng phút chót, tôi đề nghị với bạn cứ hát lời theo ý bạn, cho bài nhạc thêm màu sắc.
LV: Đáng lẽ bài này phải được cho lên vào cuối tháng Sáu mới đúng là ngày kỷ niệm một năm của KeJazz, nhưng vì cả tôi với bạn đều thay phiên nhau đi xa trong tháng Sáu nên việc hoàn tất bài này bị gián đoạn. Ngay cả lúc tôi đang viết những giòng này thì bạn đang ở đâu đó bên trời Ý; tôi cũng không biết bản mix cuối tôi gửi qua email bạn có nghe được không nữa.
NT: Tạm gọi là một năm đầy kỷ niệm với những đêm lái xe đến phòng thâu của bạn, chia nhau chai rượu, thâu nháp, thâu thật, rồi chếnh choáng lái xe về. Có một đêm cán nhằm cái thang sắt ai làm rớt giữa đường, bể cả hai lốp bánh xe, phải phiền vợ con ra đón về… Tháng Sáu, một năm, đang lơ ngơ ở Paris thì được tin khủng bố cho nổ chiếc xe trên đường Champs Élysées, gần chỗ chúng tôi đang có mặt. Cũng lúc đó, vừa nghe bản mix của bạn xong, đang ngẫm nghĩ về thân phận của con người, cái mỏng manh của kiếp sống. Hình như có điều gì đó đã khiến tôi đề nghị bài nhạc này để tôi và bạn song ca, và bạn đồng ý, dù gặp nhiều khó khăn lúc hòa âm cũng như lúc thâu, rồi lúc nghe bản mix cuối, rồi khủng bố … Tôi nghĩ cái tình cờ này chắc là hữu duyên.
Và nói đến cơ duyên. Thật vậy, từ quen biết Hồ Đắc Anh Thi, rồi đến Châu Hạnh và Phạm Quang Khánh, rồi Ngô Nhật Trường, những người bạn vì đam mê âm nhạc, và nhất là nhạc jazz, đã tìm đến với nhóm KeJazz, khiến tôi thêm tin vào cái duyên âm nhạc. Tôi rất vui vì chúng ta sắp được giới thiệu đến các bạn thính giả những đóng góp mới, những giọng hát mới, trong những post trong tương lai rất gần…
Nói thêm về bức hình, tôi đã chụp một hôm thăm viếng World Trade Center Memorial ở New York City. Trên nền đá đen, những bóng người trong tà dương như những oan hồn nhắc nhở ta về hành động tàn khốc mà con người đã đem lại cho đồng chủng chỉ vì những lý do trừu tượng như tôn giáo, chính trị, cũng như lòng tham lam v.v…
LV: Nghĩ cũng nên nói chút về một người bạn vừa mới quen Phạm Đức (PD) ở California qua nhịp cầu tri âm KeJazz. Cũng là một bất ngờ thích thú cho tôi, và nhất là cho bạn, khi PD tỏ ra rất sành điệu về jazz, giống như Hồ Đắc Anh Thi ở Sài Gòn. Trải qua một năm, KeJazz đã dần có được những tham gia đóng góp, chia xẻ của bạn hữu từ phương trời xa xôi. Thật là một khích lệ lớn lao. Nhớ tới ngày đầu, nhắm mắt đưa chân làm đại một bài nhạc thử xem sao, không biết có ai thèm để ý nghe hay không? Nay sau hơn 50 bài, đã có thêm những người bạn mới để chia xẻ với mình. Niềm vui lớn!
Dùng Mỏng Manh (Fragile) để đánh dấu cố gắng của một năm, với tôi, cũng là một việc có ý nghĩa. Không có gì vĩnh hằng trong đời người, mọi thứ đều mong manh. Những cố gắng này của chúng ta cũng chỉ là mong manh. Chỉ mong sao mang được đến niềm vui nhỏ nhoi nào đó cho mình, cho người. Dù chỉ là niềm vui mong manh…
Gió hè mát Cho đời sao thấy ôi thật nhẹ nhàng Cá hồ tung tăng Cánh đồng cô-tông rộ trắng hoa Ôi, cha em thật sang Riêng mẹ em quá ư tuyệt trần Này em, này em bé ngoan, chớ khóc nhè Một sáng sớm nào đấy Muôn lời ca sẽ đưa (em) vào đời Vươn rộng cánh loài chim Em vụt lướt gió ngàn khơi Cho đến giờ phút ấy Không điều chi khiến em lo sợ Vì cha và mẹ em vẫn luôn bên mình
kejazz.today 