• Nguyên tác: Sodade • Nhạc & lời: Armando Seferino Soares • Lời Việt: Ngu Yên • Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo • Hòa âm & phối khí: Lê Vũ • Ghi âm: Eleven16 & LeVuMusic Studio • Final mix: LeVuMusic Studio • Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Câu hỏi được đặt ra: Linh hồn của một bài nhạc nằm trong lời ca, như vậy người nghe phải thấu hiểu được ngôn ngữ của ca từ, hay ca khúc có thể luồn lách vào linh hồn người nghe và ngôn từ chẳng còn cần thiết? Does the soul of a song lie in literal meaning, in which case the listener must understand the song’s language? Or, does the song travel through the ear to infuse itself within its listener’s soul, for which language comprehension no longer matters? (Esther Tran-Le, Drinking the Honey, Santa Barbara Independent).
Đối với tôi, phần nhạc, không lời, tự nó đã mang ít nhiều xúc cảm cho người nghe nếu bài nhạc đó được viết một cách cẩn trọng. Phần lời sẽ làm thăng hoa xúc cảm đó. Lẽ dĩ nhiên, còn có nhiều phần khác bổ túc cho nhau để làm nên một bài nhạc hay.
Thử nghe một bài nhạc morna qua tiếng hát của Cesaria Evora, bài Sodade chẳng hạn. Không cần hiểu bà nói gì, hát về chuyện gì, chỉ cần nghe giai điệu và tiếng đàn cùng tiếng hát dễ dàng nhưng đậm màu phong sương của bà là ta có thể cảm nhận được một điều gì thống thiết, một nỗi lòng cưu mang nay được mở ra cùng âm nhạc, để nói về một điều gì mong mỏi đã từ lâu.
Sodade, theo lời của Evora, là một chữ Bồ Đào Nha không có chữ đồng nghĩa trong tiếng Anh. Tuy nhiều người đã dịch ra là nostalgia, hoài cảm, nhưng Evora cho rằng nó còn hơn thế nữa. “Đó là một tình cảm sâu đậm hơn lòng hoài cảm, nó xé nát con tim khi ta phải xa lìa quê hương, phải chia tay cùng người thân yêu. Nỗi đau khổ này không cho ta quên một giây phút nào, nó thật như vậy, nó luôn luôn dằn vặt, luôn luôn cắn rứt.” (It’s a sentiment deeper than nostalgia, one that tears the heart because of separation from a lover or from home. This suffering is one you cannot forget. It’s a fact. It’s always present.)
Anh Ngu Yên đã dịch nhạc phẩm Sodade gọi là Sầu Thương. Lời của anh nghe nặng hơn nguyên tác, có lẽ vì đối với nhạc sĩ Soares, Cape Verde vẫn là chốn quê nhà cho ông ta quay về. Anh NY thì khác. “Quá khứ đã mất khi tôi quay về. Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà. Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn…”
Ai xua tôi đi ra xa quê nhà?
Ai xô tôi tha hương không quay về
Đêm đêm quê tôi khóc sau chân trời.
Ai mang tôi ra khơi qua quê người?
Ai mong tin yêu thương bên kia bờ
Bao nhiêu năm qua giấc mơ hao mòn
Sầu thương, sầu thương, sầu thương
Lối đi nào đến quê mình
Sầu thương, sầu thương, sầu thương
Giấc mơ nào chết trong âm thầm…
Nắng với gió nhắc nhớ tôi quê nhà
Mây theo mưa trôi chân tôi quay về
Con tim tha hương khóc nơi quê mình
Quá khứ đã mất khi tôi quay về
Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà
Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn
Sầu đau, sầu đau, sầu đau
Biết đâu tìm thấy quê hương mình
Sầu đau, sầu đau, sầu đau
Chốn xưa giờ đã chôn nấm mồ…
Quá khứ đã mất khi tôi quay về
Yêu thương xưa lưu vong trong quê nhà
Ôi bơ vơ như mất đi linh hồn
Sodade
Quem mostrava esse caminho longe?
Quem mostrava esse caminho longe?
Esse caminho pa São Tomé
Quem mostrava esse caminho longe?
Quem mostrava esse caminho longe?
Esse caminho pa São Tomé
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Se vou escrever muito a escrever
Se vou esquecer muito a esquecer
Até dia que vou voltar
Se vou escrever muito a escrever
Se vou esquecer muito a esquecer
Até dia que vou voltar
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
Sodade, sodade, sodade
Dessa minha terra, São Nicolau
kejazz.today 