Giây Phút Êm Đềm

• Nguyên tác: A Time for Us (nhạc phim Romeo & Juliet)
• Nhạc: Nino Rota
• Lời: Lawrence Kusik & Edward Snyder
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Đại Quỳnh
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Fiori Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Tôi vẫn nhớ lần đầu xem phim Romeo và Juliet, lúc đó tôi khoảng 13 tuổi, cái tuổi thẩn thẩn thờ thờ, dở dở ương ương, với một cái đầu u mù mộng mị,  Romeo-Juliet, như tôi và lũ bạn vẫn gọi, đã trở thành một loại kinh thánh về tình yêu.  Ở cái tuổi đó, cảnh Leonard Whiting tỏ tình với Olivia Hussey trong vườn nhà, cảnh chàng trần truồng nằm ngủ bên nàng, cũng như vào giây phút cuối của đôi tình nhân trong hầm tối, đã gieo ấn tượng thật choáng váng trong tôi. 

Và ca khúc của nhạc phim được trình bày bởi Glen Weston: What is a Youth? đã làm tôi chơi vơi trong những xúc cảm thật lạ lẫm.

Sau này, tôi lại được nghe A Time for Us với tiếng hát ấm áp của Andy Williams.  Nhưng ủa, sao lạ vậy kìa?  Giai điệu của phần điệp khúc của A Time for Us chẳng giống gì bài nhạc tôi đã nghe trong phim.

Tìm hiểu qua Wiki vẫn không giải thích được gì hơn.  Phần nhạc được viết bởi nhạc sĩ Nino Rota vào tháng Mười năm 1968.  Trong phim, lời ca của What is a Youth? được viết bởi Eugene Walter vào cùng thời gian này.  Một năm sau, không rõ vì lý do gì, A Time for Us xuất hiện với lời ca mới của Eddie Snyder và Larry Kusik, tuy cùng giai điệu, nhưng khác ở phần điệp khúc.  Trang Wiki chỉ viết: điệp khúc khác vì ca từ khác. Chẳng lẽ nhạc sĩ Rota đã viết lại giai điệu chỉ vì Eddie và Larry viết lời khác?

Chỉ trong một bài viết đăng ở trang mạng LFQ.salisbury.edu mới nhắc đến phần nhạc sĩ Henry Mancini đã hòa âm lại ca khúc này vào năm 1969, và đã quyết định loại bỏ đoạn điệp khúc của Nino Rota vì nó quá dài và quá cổ điển (pavane của thế kỷ 16).  Thay vào đó, ông đã viết lại đoạn điệp khúc ngắn gọn hơn, như ta biết qua ca khúc A Time for Us.  Eddie và Larry đã dựa vào phiên bản hòa âm này.

Cover (lại nhạc cover) là một phản hồi một tác phẩm của một nghệ sĩ khác, chuyển đạt bằng cách đặt những đặc điểm của nguyên tác vào khung cảnh mới.  Một trong những điều kiện là phải làm thế nào để người thưởng lãm vẫn có thể nhận ra được nguyên bản, nhưng cùng một lúc, cũng nhận ra cái dị biệt của bản cover.  Lẽ dĩ nhiên, đó cũng chỉ là một điều lệ lỏng lẻo được một số người tuân theo, vậy thôi.  Ở đây, rõ ràng là bản cover A Time for Us đã ăn đứt nguyên tác trên nhiều diện.

Và như thế, một bản nhạc dịch cũng chỉ là một bản cover, nhất là khi được chuyển qua tiếng Việt là một thanh ngữ, không ít thì nhiều sẽ có những dị biệt về cả giai điệu lẫn ca từ.

Ở Việt Nam, ca khúc A Time for Us này được Xuân Vinh chuyển thành Tình Sử Romeo và Juliet, được biết nhiều qua tiếng hát của Thanh Lan trước năm 1975.  Phạm Duy cũng đã viết lời trong bản Giây Phút Êm Đềm mà lần này tôi mới được nghe lần đầu qua tiếng hát của Đại Quỳnh.

LV: Lần đầu nghe Đại Quỳnh hát tôi đã nghĩ đến nhạc phẩm A Time For Us này. Phong thái cổ điển trong cách trình bày của anh rất phù hợp với nét nhạc xa xưa của bài. Thế nhưng khi dàn dựng bài tôi vẫn cố tình làm cho khác đi nguyên bản đã nghe từ trước nay trong nhịp phách 3/4 chậm. Tôi cho rằng chuyển qua 4/4 để đổi cách bỏ câu (phrasing) là một lựa chọn hợp lý nhất. Tìm tòi trên mạng tôi cũng thấy có một vài cover của bài đã được chuyển qua 4/4. Tôi mừng là đã cũng có người đồng quan điểm với mình.

Có thể nói là hòa âm cho Giây Phút Êm Đềm mang tính cách nửa cổ điển, nửa hiện đại với sắc thái nhạc pop. Một hài hòa giữa quá khứ và hiện thực. Mong rằng Đại Quỳnh trong Giây Phút Êm Đềm cũng sẽ thuyết phục được người nghe với tâm tình đó.

Giây Phút Êm Đềm

Giây phút êm đềm
Tình yêu nở hoa
Lắng nghe cùng ta
Trái tim muôn đời
Với mối tình say đắm

Ngây ngất cao vời
Nụ hôn thần tiên
Tình sáng ngợi
Người hãy mau ta cùng hát
Khúc ca tình yêu

Tình hỡi về đây
Ta sẽ có nhau
Nghìn thu nào phai
Ta mãi còn nhau

Giây phút êm đềm
Lệ giăng bờ mi
Đắng cay còn không?
Xót xa tâm hồn
Đã qua rồi giông tố

Ta giữ lâu dài
Đừng cho nhạt phai
Một mối tình
Người hỡi trăm năm còn nhớ
Giấc mơ nào phai

A Time for Us

A time for us some day there'll be
When chains are torn by courage born of a love that's free

A time when dreams so long denied
Can flourish as we unveil the love we now must hide

A time for us at last to see
A life worthwhile for you and me

And with our love through tears and thorns
We will endure as we pass surely through every storm

A time for us, some day there'll be a new world
A world of shining hope for you and me

Viết Cho Hélène

• Nguyên tác: La Chanson d’Hélène
• Nhạc: Philippe Sarde
• Lời: Jean-Loup Dabadie
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi & Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Studio & LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

LV: Khi ngỏ ý muốn thâu La Chanson d’Helene, AT có đề nghị là dùng một giọng nam để nói trong bài, tựa như bài Parole với tiếng nói trầm ấm, gợi cảm của Alain Delon. Tôi đã đề nghị là nhờ anh bạn Ngô Nhật Trường thâu thanh dùm phần đó vì người bạn trẻ này đã từng đóng phim nên không xa lạ gì với cách nói đầy kịch tính kiểu này. Thế nhưng cô ca sĩ AT này lại cho rằng giọng nói của NNT trẻ trung quá, không thích hợp với bài (?). Tôi và bạn có bàn với nhau về việc thâu tiếng nói này và cùng đi đến kết luận là cả 2 giọng của tôi và bạn, dù “già” dặn hơn, nhưng không thể tạo được hiệu quả mà AT muốn đạt đến. Rốt cuộc tôi và bạn đã chọn lấy cách hát thay vì nói trong phần có giọng nam.

Tôi cho rằng hát dễ hơn nói trong bài này. Khi hát thì mình biết được rõ ràng lúc nào ra, lúc nào vào. Mọi diễn tả nằm trong nhịp nhàng, hơi ngân. Nếu phải nói trong bài này thì thật tình tôi không biết phải xử lý làm sao. Hơn nữa là tôi luôn cảm thấy ngượng khi phải nói kiểu đóng kịch như thế này. Có lẽ theo như từ ngữ bạn mô tả là có cám tưởng “ốt dột” (cringy?). Không biết có phải là bệnh tự kỷ ám thị không?

Viết Cho Hélène

Tháng Chín, thoáng heo may lạnh lùng
Khép nốt cánh cửa sau cùng
Mặt trời đã quên thôi không quay về
Anh đã thôi yêu em

Thấp thoáng bóng chim lưng trời
Chới với tiếng kêu lạc loài
Trong bóng chiều

Giờ ta chia tay dẫu trong lòng
còn bao yêu thương đắm say
Phi cơ cất cánh nhưng ta còn đây
còn vương vấn mãi không thôi


Đứng trước mái hiên xưa tìm
Những phút ấm êm xa thời mộng mơ ấy
Như tranh đã phai màu
Anh đã thôi yêu em

Nắng quái đã tan theo ngày
Khi gương đã phai mờ
Tìm đâu bóng hình

Đành thôi đến phút giây chia lìa
Tình này xem như thoáng mơ mòng
Khi bao dĩ vãng đem chôn vùi
Giòng mực kia sẽ phai mờ


Đã biết hết câu chuyện rồi
Thì khép cuốn sách của một thời
Mặt trời chết im trong kỷ niệm
Và anh cũng im lìm

Anh đã hết yêu em

La Chanson d’Hélène

Ce soir nous sommes septembre 
Et j'ai fermé ma chambre
Le soleil n'y entrera plus
Tu ne m'aimes plus

Là-haut un oiseau passe 
Comme une dédicace
Dans le ciel

     Je t'aimais tant Hélène
     Il faut se quitter
     Les avions partiront sans nous
     Je ne sais plus t'aimer Hélène

Avant dans la maison
J'aimais quand nous vivions
Comme dans un dessin d'enfant
Tu ne m'aimes plus

Je regarde le soir 
Tomber dans les miroirs
C'est ma vie

     C'est mieux ainsi Hélène
     C'était l'amour sans amitié 
     Il va falloir changer de mémoire
     Je ne t'écrirai plus Hélène

L'histoire n'est plus à suivre
Et j'ai fermé le livre
Le soleil n'y entrera plus
Tu ne m'aimes plus