Nắng Hè

• Nguyên tác: Summertime
• Nhạc: George Gershwin
• Lời: Ira Gershwin & Dubose Heyward
• Lời Việt: Dục
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Có lẽ Summertime là một nhạc phẩm jazz được nhiều người biết đến trên khắp thế giới, ngay cả những người thường không nghe jazz. Như đã nói trước đây trong phiên bản dịch Ngày Hè, ca khúc này được viết cho vở opera Porgy and Bess với bối cảnh ở South Carolina. Và bản song ca của Ella Fitzgerald với Louis Armstrong đã giúp ca khúc này phổ biến thật rộng rãi.
Trước khi viết, George Gershwin đã dọn về sống tại South Carolina một thời gian để tiếp nhận cái không khí và nếp sống của người dân da màu tại đây.  Sau khi về lại New York, ông đã viết nhiều bản nháp cho ca khúc này nhưng không mấy hài lòng. Cho đến phiên bản lullaby hiện tại.

LV: Tôi luôn cảm thấy hấp dẫn bởi giai điệu này.  Nét nhạc nửa blues nửa jazz có cái lôi cuốn khó tả của nó. Bạn nói bài này lạ vì chỉ có vỏn vẹn 6-7 nốt nhạc, nhưng thật ra blues scale cũng chỉ có chừng đó nốt để lên xuống.  Đơn giản nhưng thật “lợi hại”, thấm thía!

NT:  Chính vì sự đơn giản này mà rất nhiều nhạc sĩ và ca sĩ jazz đã có thể tạo nên nét nhạc rất riêng tư cho họ qua nhiều cách improvise khác nhau.  Và đã làm cho Summertime mang nhiều sắc thái khác nhau.
Đối với tôi, Summertime có một giai điệu thật đặc thù; chỉ cần nghe là ta đã cảm nhận ngay không gian và thời gian cũng như những xúc cảm gói ghém trong giòng nhạc, ngay cả khi chưa nghe đến lời ca.
Nói đến lời ca, bản dịch lần này đến từ một người bạn mới quen của KẻJazz, có một cái tên rất khác thường: Dục. Anh đã giao hưởng bằng lời dịch cho nhạc phẩm Summertime. Và bạn đã đáp ứng lại bằng một bản hòa âm soạn thật công phu, do chính bạn trình bày.
Chuyện nghe như thú chơi nghệ thuật tao nhã của những bậc thi sĩ đời Đường vậy.

LV: Vì thích Summertime nên khi bạn cho biết có lời dịch mới của anh Dục là tôi đã nghĩ đến việc làm lại nó ngay.  Lần này trở lại nó qua cách chơi nặng nét blues hơn.  Tôi không nghĩ là giọng mình đủ điêu luyện để hát bài này cho ra hồn, nhưng tôi quyết định tự mình trình bày để diễn tả cho rõ cái tình nhạc blues da diết mà tôi cảm được với bài.  Cám ơn anh Dục đã cho LV có cơ hội này.

Nắng Hè

Nắng hè tới,
Mang nhiều xao xuyến trong tâm hồn.
Nắng hè sang,
Mang nhiều nỗi buồn chứa chan.
Nhớ hè cũ,
Bao niềm yêu mến bỗng dâng tràn.
Chiều nay, chợt buồn bâng khuâng, nhớ cơn nắng hè.

Đã chìm khuất
Những ngày tươi sáng trong tâm hồn.
Đã cách xa
Những ngày nắng hè chói chang.
Nhớ hè cũ
Ta cùng say đắm trong nắng vàng.
Người yêu ơi, chiều nay cô đơn, nhớ cơn nắng hè.

Summertime

Summertime
And the livin' is easy
Fish are jumpin'
And the cotton is high
Oh, your daddy's rich
And your ma is good-lookin'
So hush, little baby, don't you cry

One of these mornings
You're gonna rise up singing
And you'll spread your wings
And you'll take to the sky
But till that morning
There ain't nothin' can harm you
With daddy and mammy standin' by

Ruby, Em Yêu

• Nguyên tác: Ruby, My Dear
• Nhạc: Thelonious Monk
• Lời: Sally Swisher
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

LV: Mỗi lần bạn dự định làm nhạc của Thelonious Monk là tôi lại lo. Cái lo trước nhất là không biết tôi có nghe lọt được bài đó không. Sau đó là lo làm sao hòa âm cho ra bài. Nhạc của TM thật không dễ nghe. Xem như lăn lộn trong “bãi bùn” KeJazz được vài năm rồi nhưng tôi vẫn không cho là mình biết gì về nhạc jazz; nhất là khi nghe nhạc của TM. Nét lập dị trong nhạc TM làm cho nhạc của ông giống hòn đá quý có thật nhiều lởm chởm, sắc nhọn khiến cho khó chịu khi đụng tay vào. Làm sao mài dũa được những góc cạnh đó để mang nhạc của TM ra giới thiệu đây? Tôi nghĩ những bạn nhạc của KeJazz có lẽ cũng phải cần chút cảm thông, cởi mở để mới có thể phần nào đó đón nhận được nhạc của TM. Dĩ nhiên đây không phải là nhạc cho casual listeners.

NT:  Người ta vẫn thường nói, nhạc jazz chọn người nghe.  Trong giới nhạc jazz, thì nhạc của TM lại tuyển chọn thêm nữa.  Thành thử trên những làn sóng jazz, hầu như ít khi ta được nghe nhạc của ông.  Nhưng nếu bạn hỏi những người nhạc sĩ jazz, thì ai cũng biết và nể phục tài năng của TM.  Như tôi có lần nói trước đây, nhạc của ông được ghi âm rất nhiều, chỉ thua Duke Ellington mặc dù DE viết cả ngàn bài nhạc mà TM chỉ khoảng 70 bài.
Và TM chỉ viết composition cho piano và kèn.  Lời ca thường được viết sau khi bài nhạc đã xuất hiện một thời gian, và viết bởi những nhạc sĩ khác.
Nhạc của TM hầu như chưa bao giờ mang giai điệu ngọt ngào du dương.  Ông thích cacophony.  Lúc nghe chúng ta phải chăm chú theo dõi chứ không có gì gọi là “những giây phút thoải mái giải trí cuối tuần” được.  Thú nghe nhạc cũng tương tự như những nghệ thuật khác.  Mức thưởng lãm tùy theo mỗi cá nhân và cũng tùy theo thời điểm.  Bởi vậy, trong hội họa mới có Leonardo da Vinci mà cũng có Jackson Pollock, cũng như trong văn chương có Emily Bronte mà cũng có Salman Rushdie.
Bài nhạc Dear Ruby được viết cho piano mang cho người nghe những nét rất trừu tượng.  Sally Swisher đã đưa lời ca như những nét phác họa cụ thể để bài nhạc này đến gần thính giả hơn.  Tôi nghĩ là như vậy.

Ruby, Em Yêu

Hỡi em thôi đành
Khóc than (mà) làm gì
Hắn đã đi rồi
Mối tình không may
Nỗi buồn ai hay?
Em rớt bao lệ rồi?
Chẳng ai trả lời
Đớn đau chờ đợi
Vết bầm trong tim
Lỡ lầm khi yêu

Hôm nao hắn lại tìm em
Hát lời ái ân ngọt ngào
Như thuở nao
Em nói em thà chết đi
Còn hơn mất nhau
Nhưng rồi sẽ đến một ngày
Hắn đi biền biệt
Tiếc thương cũng đành
Chỉ hoài công thôi
Hỡi em, người tình

Ruby, My Dear

Ruby, My Dear
Hold back that tear
I know he's gone
Your love has flown
You're all alone
Oh, I know you cry
There's no reply
Pain lingers on
It doesn't go
Cause you'll say so
 
One day he came to you
And made the music play
In his way
You said you'd rather die
Than say goodbye
But there'll come a day
Though he's away
You'll sing his song
You'll carry on
Ruby, My Dear