Ruby, Em Yêu

Nhạc: Thelonious Monk
Lời: Sally Swisher
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Mỗi lần bạn dự định làm nhạc của Thelonious Monk là tôi lại lo. Cái lo trước nhất là không biết tôi có nghe lọt được bài đó không. Sau đó là lo làm sao hòa âm cho ra bài. Nhạc của TM thật không dễ nghe. Xem như lăn lộn trong “bãi bùn” KeJazz được vài năm rồi nhưng tôi vẫn không cho là mình biết gì về nhạc jazz; nhất là khi nghe nhạc của TM. Nét lập dị trong nhạc TM làm cho nhạc của ông giống hòn đá quý có thật nhiều lởm chởm, sắc nhọn khiến cho khó chịu khi đụng tay vào. Làm sao mài dũa được những góc cạnh đó để mang nhạc của TM ra giới thiệu đây? Tôi nghĩ những bạn nhạc của KeJazz có lẽ cũng phải cần chút cảm thông, cởi mở để mới có thể phần nào đó đón nhận được nhạc của TM. Dĩ nhiên đây không phải là nhạc cho casual listeners.

NT:  Người ta vẫn thường nói, nhạc jazz chọn người nghe.  Trong giới nhạc jazz, thì nhạc của TM lại tuyển chọn thêm nữa.  Thành thử trên những làn sóng jazz, hầu như ít khi ta được nghe nhạc của ông.  Nhưng nếu bạn hỏi những người nhạc sĩ jazz, thì ai cũng biết và nể phục tài năng của TM.  Như tôi có lần nói trước đây, nhạc của ông được ghi âm rất nhiều, chỉ thua Duke Ellington mặc dù DE viết cả ngàn bài nhạc mà TM chỉ khoảng 70 bài.
Và TM chỉ viết composition cho piano và kèn.  Lời ca thường được viết sau khi bài nhạc đã xuất hiện một thời gian, và viết bởi những nhạc sĩ khác.
Nhạc của TM hầu như chưa bao giờ mang giai điệu ngọt ngào du dương.  Ông thích cacophony.  Lúc nghe chúng ta phải chăm chú theo dõi chứ không có gì gọi là “những giây phút thoải mái giải trí cuối tuần” được.  Thú nghe nhạc cũng tương tự như những nghệ thuật khác.  Mức thưởng lãm tùy theo mỗi cá nhân và cũng tùy theo thời điểm.  Bởi vậy, trong hội họa mới có Leonardo da Vinci mà cũng có Jackson Pollock, cũng như trong văn chương có Emily Bronte mà cũng có Salman Rushdie.
Bài nhạc Dear Ruby được viết cho piano mang cho người nghe những nét rất trừu tượng.  Sally Swisher đã đưa lời ca như những nét phác họa cụ thể để bài nhạc này đến gần thính giả hơn.  Tôi nghĩ là như vậy.

Ruby, Em Yêu page

Hỡi em thôi đành
Khóc than (mà) làm gì 
Hắn đã đi rồi
Mối tình không may
Nỗi buồn ai hay?
Em rớt bao lệ rồi?
Chẳng ai trả lời 
Đớn đau chờ đợi
Vết bầm trong tim
Lỡ lầm khi yêu 

Hôm nao hắn lại tìm em
Hát lời ái ân ngọt ngào
Như thuở nao 
Em nói em thà chết đi 
Còn hơn mất nhau
Nhưng rồi sẽ đến một ngày 
Hắn đi biền biệt
Tiếc thương cũng đành 
Chỉ hoài công thôi
Hỡi em, người tình 
Ruby, My Dear

Ruby, My Dear
Hold back that tear
I know he's gone
Your love has flown
You're all alone
Oh, I know you cry
There's no reply
Pain lingers on
It doesn't go
Cause you'll say so
 
One day he came to you
And made the music play
In his way
You said you'd rather die
Than say goodbye
But there'll come a day
Though he's away
You'll sing his song
You'll carry on
Ruby, My Dear

 

Độc Quạnh

Nhạc: Thelonious Monk
Lời: Abbey Lincoln
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Ý thơ: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Năm 2016, anh Ngu Yên có ra tập thơ với tựa đề Độc Quạnh (tôi đoan chắc đây là chữ của anh). Tập thơ dày hơn 200 trang, tuy bài thơ Độc Quạnh chỉ có 3 trang, nhưng mang nặng tâm tư của nhà thơ cổ quái này.
Trong nhạc jazz, ông Thelonious Monk cũng là một người khá cổ quái. Tuy là một nhạc sĩ lớn với nhiều cống hiến quan trọng cho nền âm nhạc của Hoa Kỳ (nhạc của ông được ghi âm rất nhiều, chỉ thua Duke Ellington mặc dù Ellington viết hơn cả ngàn bài nhạc so với Monk chỉ có khoảng 70 bài), ông đã không được ái mộ mấy vì ít người biết thưởng ngoạn nét nhạc lạ lùng của ông.
Blue Monk là bài nhạc khá dễ dãi được viết theo điệu blues cổ điển chẳng có gì cầu kỳ. Tuy vậy, đây là một bài mà Monk rất thích và đã được ghi âm rất nhiều lần với nhiều nhạc sĩ khác nhau, mỗi lần mỗi kiểu. Cái dễ dãi đã trở thành nét độc đáo của bài vì ông dễ dàng chuyển biến theo tâm tình nhất thời khi ông trình diễn.
Ca sĩ Abbey Lincoln đã xin phép Monk cho bà viết lời để hát, và đã đặt tựa là Monkery’s the Blues. Khi tôi nghe Carmen McRae hát trong dĩa Carmen Sings Monk, tôi đã liên tưởng đến những câu thơ của Độc Quạnh, hay đúng ra, khi đọc bài thơ này, tôi đã liên tưởng đến bài nhạc của Monk. Từ đó, tôi nảy ra ý định đem từ ngữ của Ngu Yên vào trong giai điệu của Monk. Vì thế mà ca khúc Độc Quạnh.

LV: Thoạt đầu lúc bạn nói sẽ gửi cho tôi bài của Monk tôi đã thấy ngại rồi.  Nhạc của Monk khó nuốt, không dễ nghe, thật khó làm cho tôi phấn khởi.  Nhưng khi nghe đi nghe lại bài thì mừng quá!  Có lẽ đây là nhạc phẩm đơn giản nhất của Monk.  Giai điệu chỉ quanh quẩn với 3 hợp âm.  Dĩ nhiên ông nhạc sĩ này cũng cho vào bài cách chuyển đổi lập dị của mình.  Nhưng dù sao tôi cũng cho là may mắn không phải “vật lộn” với phần hòa âm nhiều như đã lo.  Riêng tôi thì cho rằng nhạc phẩm lý thú, không phải là ở những nốt nhạc, mà là ở câu từ đặc biệt vượt thoát ra khỏi những tình cảm yêu đương éo le mà ta thường nghe.  Nhạc phẩm này không phải cho tất cả mọi người.  Chỉ cho kẻ nào đã chán ngán những sáo điệu bình thường…

Độc Quạnh

Độc quạnh riêng ta, đời ta riêng ta
Nhưng lắm khi cho ta trầm ngâm
Được thua như pha, thừa dư như pha
Bao tháng năm vẫn qua lại qua

Có lúc đắn đo mà
Sao mí cay ta nghe mình ta
Khi lối đi không nơi nào ra

Đời dạy thương đau, trò chơi thương đau
Nhưng thú đau thương vui mình ta
Rằng cho ta hay, hiểu sao cho ra
Chân bước quanh co thôi nào xa

Bao lúc xót xa là
Khi thấy như chuyến xe chậm qua
Cho đắng cay không bao giờ xa

Tìm hoài không ra một nơi cho ta
Nơi đám thiêu thân bay vòng vo
Đoạn trường nơi đâu, là nông hay sâu
Ai biết ta bao nhiêu lần qua

Nhân thế mãi mê tìm
Trên phố kia thênh thang mình ta
Ai có hay bao nhiêu lần qua

Blue Monk

Going' alone, life is your own
But the cost sometimes is dear
Being complete, knowing defeat
Keeping on from year to year

It takes some doing
Monkery's the blues you hear
Keeping on from year to year

Life is a school, less' your a fool
But the learning brings you pain
Knowing at once, you're just a dunce
Trial and error, loss and gain

It takes some doing
Monkery's a slow slow train
Trial and error, loss and gain

Finding your one place in the sun
Doesn't come the easy way
Shallow or deep.  Nothing is cheap
Measured by the dues you pay

It takes some doing
Monkery's a blue highway
Measured by the dues you pay