Tokyo, Một Đêm Mưa

Nhạc & lời: D. Suzuki
Lời Anh: G.Seldem, M.Brown Lời Việt: Dục Trình bày: Lê Vũ Hòa âm & phối khí: Lê Vũ Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio Photo & graphics: Dục

NT: Trước hết, phải cảm ơn anh Dục đã giới thiệu với KẻJazz một nhạc phẩm jazz Nhật vào ngay lúc KJ đang có ý định tìm hiểu và giới thiệu nhạc jazz từ những quốc gia hoặc văn hóa ít được biết đến. Tôi cũng được biết Tokyo có rất nhiều jazz club, và văn hóa jazz rất phổ biến ở thành phố này.  Cũng như nhiều lần trước đây, Dục đã dịch sẵn lời việt, cũng như tạo sẵn graphics cho bài.   

Để giới thiệu, tôi đã lục khắp mạng mà vẫn không thấy một tài liệu gì đáng biết về ca khúc One Rainy Night in Tokyo và ngay cả  người nhạc sĩ . Lại nữa, cũng một ca khúc mà lại có 3, 4 tên tác giả, từ D. Suzuki (Domei Suzuki?), Suzuki Michiaki đến Kuwabara Yukiko.  Và chỉ có Brenda Lee là ca sĩ tôi biết đã ghi âm ca khúc này vào năm 1965 (phát hành tại Tokyo).

Bài nhạc này rất bình dị, từ giai điệu đến ca từ (Anh ngữ, vì tôi hoàn toàn mù tịt tiếng Nhật). Tuy không gây cho tôi ấn tượng gì, nhưng lại khiến tôi suy nghĩ nhiều đến buổi nói chuyện với Ngô Minh Trí. Phải chăng nhạc jazz (thuần túy?) chỉ dành cho những ngôn ngữ (và văn hóa?) có nguồn gốc từ tây phương? Ngay cả khi bài nhạc jazz được viết bởi nhạc sĩ Á châu, họ có phải bỏ hết những cá tánh, những đặc thù văn hóa để được công nhận là… jazz? Và sẽ có hay không, dòng nhạc jazz Việt Nam?

LV: Thoạt đầu tiên nghe bài nhạc này tôi đã nghĩ rằng nhạc nghe rất “Nhật” nhưng không có mang những nét quen thuộc của jazz mà ta thường nghe.  Thế nhưng đây là một bài rất phổ thông ở Nhật mà anh Dục giới thiệu là jazz. Sau đó tôi lại còn đọc được đối thoại giữa bạn và nhạc sĩ Ngô Minh Trí về jazz khiến tôi còn suy nghĩ thêm nữa cá tánh riêng của nhạc phẩm này.

Tôi chắc rằng NMT sẽ không công nhận bài này là một bài nhạc jazz. NMT đã cho rằng những cố gắng để jazz hoá một số nhạc phẩm Việt ngày trước cũng chỉ là uổng công thôi vì phong cách nhạc Việt không gần gũi với nhạc jazz vì khác việt trong ngôn ngữ và văn hoá. Theo như vậy thì người nào gọi bài nhạc Nhật này là nhạc jazz thì là kẻ không hiểu gì về nhạc jazz sao?

Tôi nghĩ NMT có chút khắt khe, cứng ngắc trong quan điểm của mình. Nhưng anh là người được đào luyện chính quy về nhạc cổ điển và nhạc jazz ở trên đất Mỹ này nên dĩ nhiên nhận xét của anh phải có trọng lượng.  Tuy nhiên như vậy có đúng không?  Với tinh thần của jazz là cởi mở, hứng đâu làm đó, phá vỡ khuôn cách cố hữu thì tại sao lại gò bó chỉ trong khuôn khổ nhạc Âu Mỹ.  Tôi từ chối việc phải chấp nhận là nhạc Đông Phương không làm ra jazz được.

Nói cho cùng thì nhạc jazz xuất phát từ đất Âu Mỹ nên làm sao tránh được cái nhìn như vậy. Thế nhưng chẳng lẽ không thể nào có nhạc jazz mang tính cách Đông Phương sao? Cái khuôn khổ nhạc jazz của Âu Mỹ chỉ được dựng lên sau này, sau khi người da đen đã thành công mang nhạc của họ vào nền văn hoá Âu Mỹ.  Lúc đầu nhạc jazz ban sơ chỉ là hứng lên thì đánh thôi, đâu có theo khuôn khổ, luật định gì đâu? Người sau sắp loại thành hệ thống cho những lý thuyết này nọ để giải thích cho học trò và nghiên cứu.  Nhạc Ba Tây bossa nova cũng vậy; cũng được chấp nhận như một đường lối khác của jazz.  Như vậy tại sao nhạc Đông Phương không thể được xem là jazz với tính cách Đông Phương của nó? 

NT: Hôm nọ bạn có nói rằng mai mốt khi về hưu, có lẽ bạn sẽ ghi danh học nhạc… jazz. Tôi nghĩ đây có thể là đề tài cho luận án cao học của bạn đấy.

LV: Nói chơi cho vui chứ chỉ có điên mới nghĩ đến chuyện học hành nữa.  Thêm nữa tôi cho rằng đôi lúc bằng cấp mà không đi đôi với thực tiễn thì cũng vô nghĩa.  Nói lý thuyết cho hay nhưng không làm được bài nhạc jazz cho ra hồn thì uổng công đèn sách mất.  Thế giới này có biết bao gương nhạc công ca sĩ thành công vượt bực mà chẳng có chút bằng cấp nào.  Có người còn không đọc nốt được thì sao?  Hơn nữa học về nhạc jazz thì tôi chịu thua.  Cho đến giờ này tôi vẫn không biết jazz là gì, ở đó mà còn có chuyện đi học.  Thôi nói tào lao miên man chẳng vào đâu.  Mời thính giả thưởng thức một bài nhạc jazz (?) Nhật.

 

Tokyo, Một Đêm Mưa page

Đêm nào mưa gió bên trời Tokyo,
Có chàng lữ khách lang thang trên đường,
Có nàng thiếu nữ tóc đọng mưa buồn,
Rồi hai trái tim chung một nhịp đường.

Trời đêm giông tố hai ta đứng trú,
Hiên nhà ai đó mối tình vừa chớm,
Ấm trong vòng tay khách giang hồ,
Ngước lên nàng nói "I love you!".
One Rainy Night in Tokyo

One Rainy Night In Tokyo
One lonely boy no place to go
One lovely girl rain drops in hair
Two people meet they make a pair.

It never fails to happen here
It needs no special time of year
And when he says, I love you
There's little else you can do

Giáng Chiều

Nhạc & lời: Santo & Johnny Farina
Lời Việt: Dục
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: Dục

NT: Lúc nhận được điện thư của Dục kèm ca khúc Giáng Chiều này, tôi không nhớ là bài gì cho đến khi lên YouTube, nghe lại bản chính của Santo & Johnny. Một bài nhạc hòa tấu thật xưa cũ, với tiếng đàn sắt réo rắt kiểu Hawaii. Tôi nghĩ, ừ, cũng thật là đúng tâm cảnh.

Lẽ dĩ nhiên, ngay sau đó, tôi đã phải hỏi lại tác giả về chữ “giáng”. Tra hai ba cuốn tự điển mà tôi cũng chẳng tìm ra nghĩa nào cho chỉnh. Ngay cả ns Ngô Thụy Miên dùng chữ này trong Giáng Ngọc, tôi cũng ngờ rằng chữ Dáng đã bị thời thượng hóa vào thời điểm ấy. Dục bảo tôi, không phải “dáng” mà đây là một biến thể của “ráng” là chữ của “người Bắc xưa”. Sau đó anh gửi cho tôi những đoạn thơ, văn, và nhạc của nhiều tác giả, trong đó có Mai Kim Ngọc là một nhà văn và phê bình gia gần năm thập niên qua.

Nói cho cùng, khi ca sĩ hát, thì ráng, dáng, và giáng nghe thật gần giống nhau. Mấy ai vớ vẩn mà phân tích “giáng” thì hơi “dài” hơn “dáng” trong khi “ráng” thì có âm hơi của mẫu tự “h”. Thế nên tạm gọi là poetic license vậy.

Trở lại với bài nhạc, tôi gửi cho bạn một MV của Renee Olstead là một ca sĩ jazz tôi rất thích. Bài Sleepwalk (nguyên bản là Sleep Walk) cô hát thật duyên dáng, trong một không khí của film noir thật gợi tình. Tôi gửi, kèm theo lời nhắn “nhớ hát làm sao cho thật nũng nịu nha.”

LV: Thật đây là lần đầu tiên tôi mới biết đến chữ “Giáng Chiều” theo lời anh Dục giải thích. Trước giờ tôi vẫn chỉ biết đến chữ “ráng chiều” theo cách phát âm Bắc kỳ thành ra “giáng chiều” giống như tôi hát ở đây. Đúng sai không biết được nhưng theo như tôi hát thì chữ nào cũng giông như nhau cả.
Nhạc phẩm hòa tấu này rất nổi tiếng nhất là tiếng đàn ngọt dịu của Hank Marvin trong ban nhạc The Shadows. Tôi cũng biêt đến bài này qua nhạc hòa tấu, đâu biết rằng có lời nhạc để hát nữa. Khi bạn gửi phiên bản của Rene Olstead tôi mới biết. Kẹt là tôi không cách nào hát “nũng nịu” như cô ca sĩ sexy này. Đành xin lỗi là không thực hiện công tác này một cách hoàn hảo như bạn mong đợi được. Tôi cố tình đánh bài chậm lại một chút để cho vào đó một chút nét của jazz ballad. Nếu anh Huy Thắng còn trên đời thì chắc chắn tôi sẽ nhờ anh đánh dùm cho đoạn solo guitar ở giữa vì anh chuyên trị nhạc The Shadows và biết cách để set up cho tiếng đàn nghe thật giống với tiếng nhạc nổi tiếng ngày xưa. Tiếc rằng anh đã không còn với chúng ta nữa nên tôi đành tự mày mò lấy…

Giáng Chiều page

Giáng chiều làn mây tím pha màu giáng chiều,
Làm ta nhớ đến người yêu xa cách nhau đã nhiều,
Lòng còn nhớ (đến) những chiều.

Giáng chiều làm xao xuyến tâm hồn yếu mềm,
Làm ta đắm say tình yêu xa cách nhau đã nhiều,
Người còn nhớ (đến) giáng chiều.
 
Thầm nhớ dáng ai yêu kiều,
Tóc mây mỹ miều, nhớ trong tịch liêu.
Người hỡi gió mưa tiêu điều,
Hãy mau quay về, người yêu ơi ta chờ.

Giáng chiều lòng ta chết trong chiều nắng tàn,
Lòng ta chết trong quạnh hiu xa cách nhau đã nhiều.
Người tình hỡi nhớ chăng?
Buồn trong giáng chiều...
Sleep Walk

Sleep walk, instead of dreaming I sleepwalk
Cause I lost you and now what am I to do
Can't believe that we're through

Sleep talk, ‘cause I miss you, I sleeptalk
while the memory of you lingers like a song
Darling, I was so wrong

The night fills my lonely place
I see your face, tales to my pain
I know, I miss you so
I still love you, and it drives me insane

Sleep walk. Every night I just sleep walk
Please come back. And when you walk inside the door
I will sleep walk no more…
Sleep walk no more…
%d bloggers like this: