Category: Bossa Nova

Giã Biệt Vườn Địa Đàng

Nhạc: Lê Vũ
Lời: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Eleven-sixteen Soundscape
Final mix: LeVuMusic Studio
photo & graphics: MarcMarc

NT:  Đây là ca khúc của bạn và tôi viết, lần đầu tiên đưa lên KeJazz.  Thật là hứng thú, và hồi hộp.  Một phần là vì vừa được gặp gỡ một số bằng hữu ca nhạc sĩ ở vùng Washington DC, đã được ân cần đưa ra “trình làng” hai tên chủ chốt của KJ, và tôi và bạn đã gửi đến ca khúc Tình Yêu Gần Gũi làm duyên trong một đêm ca nhạc tại quán Montmartre thật là ấm cúng.

Tình Yêu Gần Gũi ra đời khoảng năm 1988.  Hơn 20 năm sau, Giã Biệt Vườn Địa Đàng mới được viết ra.  Hai bài nhạc đều nói về tình yêu.  Nhưng  Tình Yêu Gần Gũi có không khí nóng bỏng của một buổi trưa hè trên một bãi biển, có tiếng kèn, tiếng đàn cháy da thịt, có nụ hôn say đắm không rời. Và có tuổi thanh xuân rậm rực bốc hơi.

Giã Biệt Vườn Địa Đàng thì u ám hơn nhiều.  Bạn gửi tôi giai điệu cùng tựa đề Giã Biệt.  Tôi bắt đầu từ đó.  Cuối một cuộc tình bao giờ cũng có những thê thảm hối tiếc.  Nhưng cũng có những cuộc tình chấm dứt vì nó phải như thế.  Một kết cục không buồn không vui.  Một chia tay vì không làm sao khác hơn được.

Nhưng thú thật, những câu chuyện trong Thánh Kinh vẫn mang nhiều ý niệm khiến tôi dằn vặt trăn trở từ lâu.  Và câu hỏi về Thượng Đế vẫn luôn luôn treo lủng lẳng như trái cấm.  Từ hai chữ giã biệt, từ những nốt nhạc buồn buồn, trên một tiết tấu tưởng hơi rộn ràng, câu chuyện tình đầu tiên của nhân loại len lỏi vào lời ca.  Tuy đây có thể chỉ là một tình ca thật bình thường, của hai người đã từng yêu nhau, đã từng chia sẻ bao nhiêu hạnh phúc và đắng cay trong đời.  Nhưng đâu đó, ẩn nấp dưới câu chuyện, có bóng đen của người đàn ông đã phản bội thượng đế, có hơi hướm của người đàn bà đã cố tình quyến rũ bằng những lời luyến ái, rồi có trái đắng, có lối đi gai đan kín, có tường rêu xanh mờ.  Rồi ngày nào bất chợt đi ngang qua khu vườn địa đàng giờ đã bỏ hoang, lại có những nghi ngờ, những hối tiếc, những suy tư rất… hiện sinh.

Ngày nào thì có chút mặt trời trong nước lạnh.  Giờ thì chỉ còn… nước lạnh, vì mặt trời đã chết.

LV: Tôi viết nhạc không dễ. Bản nháp thì nhiều không kể, nhưng bài được hoàn thành thì chẳng được bao nhiêu. Bài nào làm xong nghe lại cũng thấy có vấn đề. Nhưng lại làm biếng không muốn giải quyết vấn đề. Nên thường là tôi cho bài nhạc đã viết qua một bên, cho đến có nhiều lúc quên mất bài luôn! Nghe Ngô Minh Trí nói là anh nghiền ngẫm đi lại ngày này qua tháng nọ một bản nhạc thì tôi phục lắm. Nhưng tôi thì không cách nào kiên trì làm được. Nhờ có bạn thúc dục làm áp lực cho tôi thì tôi mới có chút động cơ thúc đẩy để làm cho xong bài. Nếu không có bạn hối thì có lẽ việc viết nhạc của tôi đến nước lạnh chắc cũng chẳng còn…

Giã Biệt Vườn Địa Đàng

Vườn xưa vắng im
Còn ai đó không
Chờ đợi cơn mưa đến cho cây xanh mùa đơm bông?

Vườn hoang đã lâu
Tường thâm dấu rêu
Đường xưa gai đan kín nên không sao nhìn ra đâu lối về.

Từ em với anh
Cùng đi lạc vào thế giới
Muôn khát khao
Cùng nếm trái đắng trên môi
Tìm trong mắt nhau
Nghìn muôn ngọt ngào gian dối
Rồi khi đường đời ngăn lối
Không buồn thương chi khi mất nhau

Chiều nay có anh
Về ngang lối xưa
Mà trong tim sao thấy như chưa một lần được vui

Vườn Đông hững hờ
Nào ai nhớ đâu
Nghìn năm sau qua những cơn mê chỉ còn niềm tin nát nhàu

Vườn Đông hững hờ
Cành khô thẩn thờ
Nghìn năm sao vẫn mãi trong cơn mê dù niềm tin…
Nghìn năm sau,
Dù niềm tin
Đã nát tan

Dửng Dưng

Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Lời Anh: Norman Gimbel
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Bội Ngọc
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Bội Ngọc
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & Graphics: MarcMarc

NT:  Trong những thập niên gần đây, gia đình của Marvin Gaye, một ca nhạc sĩ nổi tiếng của thập niên 60 và 70, đã kiện những nhạc sĩ đương đại như Robin Thicke, Pharrell Williams, và Ed Sheeran về việc “cầm nhầm” cái “xúc cảm” và “phong cách” của bài nhạc.  Robin Thicke và Pharrell Williams trong bài “Blurred Lines” và Ed Sheeran trong “Thinking Out Loud”.

Trong trường hợp “Blurred Line”, Marvin Gaye đã thắng hơn mười triệu Mỹ kim.

Trong trường hợp của Ed Sheeran, ca khúc “Thinking Out Loud” bị xem như đã cuỗm “âm trình” (chord progression) từ bài “Let’s Get It On” của Marvin Gaye. Ngoài ra, giai điệu, ca từ, tiết tấu đều không có gì giống.  Luật sư của bên kiện đã tuyên bố: Trong lịch sử âm nhạc, chưa bao giờ có một nhạc sĩ nào đã từng dùng âm trình giống như vậy.  Tôi chỉ biết nói, “WOW!?!?!”

Lẽ dĩ nhiên, ngay sau đó, cộng đồng mạng đã cho đăng tải những đoạn nhạc của J. S. Bach và những tổ sư nhạc cổ điển khác đã dùng âm trình y chang như vậy từ bao thế kỷ trước. Vụ kiện này trở nên thêm lôi thôi và vẫn còn đang tiếp diễn.

Nói đến chuyện đó làm tôi nghĩ đến “Etude in E Minor” của Chopin.

Người nhạc sĩ tài hoa Serge Gainsbourg mà KeJazz đã đăng tải Đồng Đen (Black Trombone), Những Thứ Không Đâu (Ces petits riens), Bây Giờ Là Mùa Mưa (La saison des pluies) đã từng lấy nguyên một đoạn nhạc của Etude, đã viết lời hát để tặng cho người tình là Jane Birkin.  Ca khúc mang tựa đề “Jane B.”

Insensatez, nguyên tác của Dửng Dưng là một ca khúc bossa nova standard, cũng đã mượn cái “phong cách” và “âm trình” của Etude.

Thử tưởng tượng đến bao nhiêu tỷ Mỹ kim các nhà nhạc sĩ như Bach và Chopin sẽ được nếu họ đâm đơn kiện cái gia đình ông Marvin Gaye và những nhạc sĩ đương đại.

LV: Tôi rất thích bài How Insensitive của Jobim. Thích nó hơn cả 2 bài nổi tiếng nhất của ông là The Girl From Ipanema và Quiet Nights, Quiet Stars. Tôi cũng rất thưởng thức lời bạn dịch cho bài này. Thấm thía, cô đọng! Tôi cũng khá hài lòng với phiên bản của bài này trước đây với giọng hát của bạn.

Tuy nhiên tôi luôn nghĩ nếu có được một giọng nữ hát bài này thì chắc là bài sẽ thêm phần thú vị. Thế nhưng tìm một giọng nữ thích hợp với nhạc Jobim không phải dễ. Bài mẫu làm xong cả hơn năm mà không có ai hát. Có một giọng ca nữ tôi cho là thích hợp nhất thì vì sinh kế quay cuồng nên tôi đợi mãi vẫn không được nên đành bỏ qua không đợi nữa. Nghĩ bụng chắc có lẽ phải bỏ xó phiên bản này. Tình cờ đâu, qua Triệu Vinh, tôi quen được chị Bội Ngọc. BN có giọng hát khá điêu luyện và một làn hơi nhẹ nhàng thanh thoát mà tôi cho là sẽ rất thích hợp với phiên bản này. Đây là lần đầu tiên Bội Ngọc đến với Kejazz qua một nhạc phẩm chị cũng mới hát lần đầu. Tuy nhiên tôi tin rằng người nghe sẽ thưởng thức giọng ca mới này như tôi và bạn.

NT: Đồng ý với bạn. Giọng alto ấm áp của Bội Ngọc có một chút chất khản của cà phê và khói thuốc (mặc dù tôi không biết chị có uống nhiều cà phê và hút thuốc không) thật là lôi cuốn người nghe. Xin mời các bằng hữu nghe và comment cho nhiều để khích lệ người ca sĩ mới của KJ.

Dửng Dưng

Em, chắc em trách tôi
Đã không thiết tha
Vì khi nói em yêu tôi đắm say.
Sao thấy tôi dửng dưng,
Vẫn xa cách xa,
Dù em hiến dâng tôi bao tháng năm.
Em, chắc em xót xa
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

Nay đã xa cách nhau.
Có tôi vẫn đây
Cùng hình bóng em khi ta chia tay.
Bao oán thương đớn đau,
Mắt em đẫm sâu
Lời không nói nhưng tim em nát tan.
Tôi biết em xót xa,
Lúc tôi im lắng, ơ hờ, lạnh lùng như băng giá.
Tôi đã không nói chi.
Nói chi nữa khi
Tình yêu đã tan đi như khói mây.

How Insensitive

How insensitive
I must have seemed,
When she told me that she loved me.
How unmoved and cold
I must have seemed,
When she told me so sincerely.
Why, she must have asked,
Did I just turn and stare in icy silence.
What was I to say?
What can you say
When a love affair is over?

Now she's gone away,
And I'm alone
With a memory of her last look.
Vague and drawn and sad,
I see it still
All her heartbreak in that last look.
How, she must have asked,
Could I just turn and stare in icy silence.
What was I to do?
What can one do,
When a love affair is over?