Bây Giờ Là Mùa Mưa

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo 
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Phải nói là đây là một trong những bài nhạc tôi rất thích, nhất là khi nghe Stacey Kent với giọng hát rất nhẹ và rất điêu luyện trong cách ngắt câu, cách nhấn chữ.  Hay không thể tưởng.
Nhưng khi bắt đầu dịch thì những từ ngữ nhẹ nhàng kia bỗng hóa đá.  Lời nhạc thoáng ẩn thoáng hiện, với nhiều nhân vật, nhiều hình ảnh, nhiều thời gian, nhiều không gian.  Tôi cầu cứu với bạn.  Rồi bạn cũng tẩu hỏa nhập ma, và bạn cầu viện anh Hoàng Cương.
Cảm ơn anh HC, nhất là tựa đề, Bây Giờ Là Mùa Mưa.  Lâu quá tôi đã quên mất, giờ nghe lại, tôi chợt nhớ đến câu giới thiệu của Trần Dạ Từ năm nào (“Bây giờ là mùa mưa.  Mùa của trời giao tình với đất.  Mùa của người giao tình với người”…  hình như là như vậy).

LV: Đáng lý ra phải cám ơn AT trước đã gợi ý bài này.  Cô còn tạm dịch bài trước cho tôi và bạn nghiền ngẫm, để… tẩu hỏa nhập ma…  Lời của SG mơ hồ, nhiều ẩn ý, nên vừa dịch vừa đoán ý của ông lại càng lúc càng rối rắm.  Nhờ anh HC gợi cho một vài ý nên tôi từ từ dường như cũng tìm ra chút đường đi trong cái mơ hồ của ngôn ngữ Serge Gainsbourg.  Đến khi hòa âm cho bài lại càng thêm rối rắm.  Không phải là bài phổ biến cho nên chẳng thể nào tìm được bản nhạc chính. May mà SK hát khá rõ ràng cho nên tôi nghe để viết nốt lại được.  Phiên bản đầu tiên theo thể loại jazz ballad gửi cho người yêu cầu là AT, không biết cô có thích không?  May quá AT nói OK.  Thở phào nhẹ nhõm! Tiếc rằng đợi mãi hơn năm vẫn không thấy AT nói gì đến việc thâu thanh nhạc phẩm này. Tôi cũng cho là không nên gượng ép người hát nên cũng không nhắc đến khá lâu. Không hứng thì không làm! Đó luôn là tiêu chỉ của tôi, nên tôi thông cảm với AT. Mãi đến gần đây bạn nhắc đến bài và ngỏ ý muốn hát. Thôi không có giọng nữ thì lấy giọng nam vậy. Đã là mùa mưa rồi, bạn hát đi!

NT: Ừ, hôm nọ đang ngồi uống café, bỗng nhiên trời xụp xuống rồi đổ mưa ầm ĩ.  Lại bắt đầu vào mùa bão rồi đây.  Không khí u buồn ẩm ướt làm tôi thèm nghe mấy câu nhạc này quá.  Chờ thì cũng đã khá lâu, thế nên tôi mới nói với bạn cho kịp… mùa bão Texas.

Bây Giờ Là Mùa Mưa

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Tan tác tình yêu nào
Những giọt buồn nhẹ tí tách rơi
Như giọt nước mắt em yêu
Em thơ dại một thời anh đã đắm say

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Xa cách người yêu rồi
Lúc bầu trời nặng trĩu mây đen
Nghẹn ngào trong gió rưng rưng
Giống như chờ như mong nước mắt ai

Ngày u ám sao càng lúc càng thêm tối
Như ngàn giông bão đang cuồn cuộn dâng
Và bao xót xa trong mùa cay đắng
Đến nơi đây như vẫn đợi 

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Thôi hết tình yêu nào
Anh lặng buồn rời mái hiên xưa
Đến bên người em dáng mong manh
Một thời nào cho anh quá đắm say

Mùa mưa đã theo đến chốn đây
Xa cách người yêu rồi
Ai người sẽ đến bên em
Cho nụ hôn xóa tan đi
Vết mi buồn hằn in dấu khóe môi

La Saison des Pluies

C'est la saison des pluies
La fin des amours
Assis sous la véranda
Je regarde pleurer
Cette enfant que j'ai tant aimée

C'est la saison des pluies
L'adieu des amants
Le ciel est de plomb il y a de
     l'humidité dans l'air
D'autres larmes en perspective

Le temps était de plus en plus lourd
Et le climat plus hostile
Il fallait bien que vienne enfin
La saison maussade

C'est la saison des pluies
La fin des amours
J'ai quitté la véranda 
Et me suis approché
De celle que j'ai tant aimée

C'est la saison des pluies
L'adieu des amants
Un autre viendra qui
D'un baiser effacera
Le rimmel au coin de ces lèvres

Những Thứ Không Đâu

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg 
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:   Như tôi đã nói trước đây, Serge Gainsbourg đã từng là một “tôn giáo” của giới trẻ bên Pháp, của một thời.  Ông là một thi sĩ kiêm nhạc sĩ tài hoa, và là nhà đạo diễn cũng như diễn viên điện ảnh.  Riêng về âm nhạc, những bài hát của ông đã được tôn thờ như thánh kinh cho giới trẻ Pháp trong thập niên 50-60 trong lúc xã hội Pháp đang trải qua thời kỳ nổi loạn tư tưởng, song song với hiện tượng Hippie ở Mỹ.
Ces Petits Riens, Những Thứ Không Đâu, cũng giống như những nhạc phẩm khác của SG, đầy dẫy những hình ảnh mới mẻ, những từ ngữ khó nắm bắt, những cách chơi chữ khéo léo của ông ta.  Đây là một bức tranh ấn tượng vẽ bằng chữ và nốt nhạc, và là tâm sự của kẽ thất tình, với những lời trách móc về một cuộc tình không ra gì.
Có lẽ cái ấn tượng này, dễ cảm nhất qua một video clip của chính SG trình bày:

Những Thứ Không Đâu

Thà ta suy tư không không
Còn hơn chẳng suy tư chi
Không đã như thế
Không có thêm bao nhiêu khê
Ta hay bâng khuâng không đâu
Hay ta hãy quên luôn đi
Không vẫn hay đấy
Không vẫn hay hơn nhiều khi

Thà ta suy tư không không
Còn hơn nhớ nhung tương tư
Em có hay biết
Nhưng có không cũng thừa dư
Xem như không thôi
Xem như đã quen lo âu
Đôi thứ em hứa
Đôi thứ không ra gì đâu

Nên đôi ba khi không đâu
Đôi lần không cho ta đâu
Ta rất chắc chắn
Tất cả chẳng phải là bao
Này đây bao nhiêu linh tinh
Gom lại dài thêm hư hao
Bao thứ không đáng
Em đã tặng ta hôm nào

Thà đau thương khi không đâu
Còn hơn sướng vui lung tung
Nước mắt rơi rớt
Em biết bao lâu nay không?
Riêng trong tim em
Con tim trống rỗng im hơi
Ta đã ghen tức
Ta muốn như em vậy thôi

Vài linh tinh như không đâu
Lúc xưa đã trao cho nhau
Em có muốn lấy
Thôi cứ mang đi dùm mau
Riêng ta không mong chi
Ta không muốn chi em đâu
Biết sống bên em
Ta sẽ thêm điên khùng mau

Ces Petits Riens

Mieux vaut ne penser à rien
Que ne pas penser du tout
Rien c'est déjà
Rien c'est déjà beaucoup
On se souvient de rien
Et puisqu'on oublie tout
Rien c'est bien mieux
Rien c'est bien mieux que tout

Mieux vaut ne penser à rien
Que de penser à vous
Ça ne me vaut rien
Ça ne me vaut rien du tout
Comme si de rien
N'était, je pense à tous
Ces petits riens
Qui me venaient de vous

Si c'était trois fois rien
Trois fois rien entre nous
Evidemment 
Ça ne fait pas beaucoup
Ce sont ces petits riens
Que j'ai mis bout à bout
Ces petits riens
Qui me venaient de vous

Mieux vaut pleurer de rien
Que de rire de tout
Pleurer pour un rien
C'est déjà beaucoup
Mais vous vous n'avez rien
Dans le coeur et j'avoue
Je vous envie
Je vous en veux beaucoup

Ce sont ces petits riens
Qui me venaient de vous
Les voulez-vous ?
Tenez ! Que voulez-vous ?
Moi ne veux pour rien
Au monde plus rien de vous
Pour être à vous
Faut être à moitié fou

 

Đồng Đen

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Black Trombone, một nhạc phẩm của Serge Gainsbourg mà Đức Phạm đã dịch trước đây dưới tựa đề là Sắc Kèn Đêm Huyền.  ĐP viết lời rất nhẹ nhàng, thơ mộng, chơi vơi.  Tôi rất thích.  Riêng đối với tôi, SG vẫn thường vui đùa với chữ nghĩa.  Lời của ông mở rộng cho ta bao tưởng tượng thú vị.  Kèn đồng đen hay người tình da đen?  Chiếc kèn hiện hữu trong phòng ngủ hay chỉ là âm thanh từ một máy hát?  Tiếng kèn khản đục hay tiếng nấc của một người tình?  Thật là khó biết.  Với ý đó, tôi đã dàn dựng bài này, theo suy tư của mình, dưới một dạng khác. Tôi đã bàn bạc với bạn và đã viết lời cho nhạc phẩm này theo tưởng tượng của mình.

LV: Khi Đức Phạm giới thiệu, tôi mới biết đến nhạc phẩm Black Trombone này.  Vậy vừa khi anh gửi lời dịch tạm đến cho tôi đọc, NT cũng lại gửi cho tôi một bản dịch khác!  Thế là đang từ thiếu thốn, tắc tịt bỗng thành dư thừa! Tôi lại phải loay hoay nghĩ sao cho ra hai cách chơi khác nhau cho 2 lời nhạc từ cùng một bài.  May sao giai điệu nhạc phẩm này gợi ý cho tôi nhiều mặt cho nên tôi không có bị quá sức vật vã với nó… Chỉ mong sao người nghe không cảm thấy được những gì trùng lấp giữa 2 phiên bản.

NT: Lại nói thêm, một hôm đang layout trang mạng, bỗng máy chết tịt.  Loay hoay hồi sinh chiếc laptop, không để ý là trang này đã được tải đi… “bất hợp pháp”, và đã được gửi đến hộp thơ của bằng hữu.  Tôi chẳng biết gì cho đến khi bạn la toáng lên (lúc ấy bạn đang đi du hí ở nơi xa), tôi mới hoảng hốt vào website và sửa lại ngày…  Thành ra, bạn bè đã được… preview bài nhạc này qua lời dịch, tuy lúc ấy chưa có nhạc… 

Đồng Đen

Sắc đồng đen tuyền
Bóng kèn mơ huyền
Tiếng kèn trơ trọi
Quá tuyệt vời
Những vòng xoay nhanh
Máy nhoè âm thanh
Lấp ngàn chán chường
Đáy hồn tôi

Sắc đồng đen ngòm
Bóng kèn xoay vòng
Những loài quen đời 
Sống về đêm
Chúa Phật thương ban
Nét đẹp hoang mang
Nấc nghẹn mơ màng
Gối nệm tôi

Sắc đồng đen nhoài
Bóng kèn man dại
Áo trần vai ngoài
Da thịt ai... say
Nhẹ run run
Điên rồ đây thôi
Chất độc môi người
Thấm hồn tôi

Sắc đồng đen tuyền
Tiếng kèn ảo huyền
Đã mùa thu rồi
Của đời tôi
Đâu còn ai đây
Chẳng còn mê say
Thôi đành bỏ mặc
Hết rồi đây

Black Trombone

Black trombone 
Monotone 
Le trombone 
C'est joli 
Tourbillonne 
Gramophone 
Et bâillonne 
Mon ennui 

Black trombone 
Monotone 
Autochtone 
De la nuit 
Dieu pardonne 
La mignonne 
Qui fredonne 
Dans mon lit

Black trombone 
Monotone 
Elle se donne 
À demi 
Nue, frissonne 
Déraisonne 
M'empoisonne 
M'envahit

Black trombone 
Monotone 
C'est l'automne 
De ma vie 
Plus personne 
Ne m'étonne 
J'abandonne 
C'est fini

Sắc Kèn Đêm Huyền

Black Trombone
Music and Lyrics: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Thâu & mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Hai mươi mấy năm về trước, tôi được một người cháu rất hippy kiểu… Tây giới thiệu Serge Gainsbourg như một thần tượng của y.  Hắn đưa cho tôi mượn một bộ CD sưu tập.  Hắn bảo tôi:  Đây là một triết gia của giới trẻ. 
Tôi có thể công nhận điều này: SG thích khai phá và kinh động với những từ ngữ bí mật, cách chơi chữ cầu kỳ, cách trình diễn táo bạo.  Vì lẽ này mà bài nhạc Je t’aime, moi non plus đã bị cấm một thời ở Âu châu.  Triết gia thì tôi không biết, nhưng ông đã lôi cuốn rất nhiều người trẻ của Pháp thời bấy giờ.
Gần đây, một người bạn mới quen qua trang KeJazz đã đề nghị bài Black Trombone, một bài nhạc jazz nhẹ nhàng mà tôi cũng rất thích, và cũng rất ngại dịch vì lý do đã nói.  Đức Phạm (DP), tên người bạn này, lại có nhã ý dịch dùm.  Trời, còn gì bằng nhỉ?!?

LV: Quen biết đươc Đức Phạm qua Facebook thật là một hân hạnh.  Mừng hơn nữa là anh cũng sành điệu về jazz và hứng thú về dịch thuật.  Chính DP là người đã giới thiệu cho tôi nhạc phẩm Black Trombone này.  Anh cũng đề nghị là sẽ dịch thử nhạc phẩm này qua lời Việt cho KeJazz.  Dĩ nhiên là tôi hưởng ứng ngay.  DP gửi bản dịch cho tôi cách đây mấy tuần trước.  Cặm cụi nghe đi nghe lại và ngẫm nghĩ làm sao để có thể hát được bài một cách tự nhiên với bản dịch này, tự nhiên thấy khó.  Lời trong bản chính của SG thật sự làm cho tôi khó nghĩ.  Từ ngữ dùng trong bài có thể hiểu hai ba nghĩa. Bế tắc một thời gian, tôi quyết định là sẽ dịch bài một lần nữa theo cái hiểu của tôi, sau đó kết hợp trộn lẫn với lời của DP để ra phiên bản cuối cùng.  Từ bản chính tiếng Pháp, qua bản dịch của DP, qua bản dịch của tôi, đến bản cuối là cả một quá trình vòng vèo.  Mong rằng cố gắng của chúng tôi diễn tả được phần nào đó tình thơ ý nhạc của người nhạc sĩ đa tài SG.

 NT: Lúc đầu mới quen, thấy anh DP viết tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ, tôi cứ tưởng anh đang sống bên Pháp.  Sau này hỏi ra, mới biết anh chưa sống ở Pháp bao giờ.  Nhưng anh có khiếu về ngôn ngữ nên thông thạo nhiều ngôn ngữ khác nhau. 
Lẽ dĩ nhiên, dịch nhạc của Serge Gainsbourg đã chứng tỏ tài năng ấy.  KeJazz rất được hân hạnh giới thiệu anh với các bạn thính giả qua nhạc phẩm Sắc Kèn Đêm Huyền này

Sắc Kèn Đêm Huyền

Tiếng kèn kêu mời
Lấp hồn đêm buồn
Tiếng kèn ai gọi
Rất tuyệt vời
Dĩa nhưa quay quay
Máy nỉ non kêu
Át đi chán chường
Phá lòng tôi

Sắc màu đen huyền
Ánh kèn đơn điệu
Sắc mầu nguyên vẹn
Của màn đêm
Hỡi trời cao xa
Mở lòng thương cho
Em cuộn trên nệm
Hát lời âm ư

Sắc kèn đen tuyền
Tiếng kèn hão huyền
Hiến mình dâng tặng
Nửa hồn em
Dáng trần run run
Biết vì sao đâu
Bỗng như thuốc độc
Ngấm hồn tôi

Tiếng kèn u hoài
Đơn điệu xa.. vời
Như mùa Thu.. nào
Trong đời tôi
Chẳng còn ai.. đâu
Có còn hân hoan
Thôi đành buông thôi
Thôi đành thôi

Black Trombone

Black trombone 
Monotone 
Le trombone 
C'est joli 
Tourbillonne 
Gramophone 
Et bâillonne 
Mon ennui 

Black trombone 
Monotone 
Autochtone 
De la nuit 
Dieu pardonne 
La mignonne 
Qui fredonne 
Dans mon lit

Black trombone 
Monotone 
Elle se donne 
À demi 
Nue, frissonne 
Déraisonne 
M'empoisonne 
M'envahit

Black trombone 
Monotone 
C'est l'automne 
De ma vie 
Plus personne 
Ne m'étonne 
J'abandonne 
C'est fini