Hoàng Hôn Chết Quạnh Hiu

Nhạc & lời: Teófilo Chantre
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen, LeVuMusic Studio
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Một trong những nhiêu khê của hát nhạc không phổ thông là việc chuyển biên (transcribe) bài nhạc từ MP3. Ngày xưa, lúc còn trong ban nhạc, bạn đã thầu hết cái khoản này.  Sau này, khi làm KeJazz, bạn vẫn tiếp tục như vậy. Nhiều lần bạn phàn nàn với tôi, tôi cứ lờ đi, xem như là chuyện… nghề nghiệp. Gần đây, theo nhiều lời yêu cầu, tôi mới tải xuống MuseScore và bắt đầu thực hiện việc tái tạo nhạc bản với lời Việt. Lúc bạn khám phá ra là bạn có thể dùng bản MuseScore trong việc giàn dựng bài, tôi nghĩ đây là một cách giúp bạn một tay.
Một điều tôi học được là với soạn nhạc bản là lời viết phải chính xác theo nốt nhạc hơn. Nhiều lúc trong đầu có nguyên câu hát tưởng đâu đã xong, nhưng khi hát theo giai điệu mới biết mình lầm. Ngoài những âm sắc lên xuống, độ dài ngắn của nốt đôi khi làm thay đổi cả ý trong câu, cái kiểu như “gia đình hai con vợ chồng hạnh phúc” cứ tùy bạn ngập ngừng hay kéo chữ ở đâu. Lẽ dĩ nhiên, chuyển biên một câu nhạc lại tùy vào người ca sĩ mình chọn nghe. Bạn từng bảo tôi lý do bạn sợ Diana Krall vì cô này ngân dài ngắn tùy hứng, khiến không sao độ được câu nhạc cho chính xác.
Cesária Évora cũng như vậy. Theo tôi nghĩ, nhạc morna là một loại dân ca; giai điệu và tiết tấu chắc không thể nào cầu kỳ trong kỷ thuật được. Cách hát lơi nhịp có lẽ là do thói quen, tương tự như các ca sĩ hát nhạc bolero Việt Nam vẫn thường hát theo nhịp lẻ, không phải vì nhạc sĩ đã viết như vậy.
Bài nhạc Crepuscular Solidão này có một giai điệu chính rất giản dị, câu ngắt đều đặn. Bản song ca của Cesária Évora và Bonnie Raitt thì khác. Giai điệu phụ mang nhiều màu sắc âm hưởng rất đẹp ; câu nhạc lúc lên cao, lúc xuống thấp, quyện theo thật tài tình. Anh Ngu Yên đã dịch dùm lời ca chính. Bạn trao cho tôi bản tập với lời nhắn: viết phần bè đi, tao chỉ hát nháp để có bài nhạc để tập thôi
Dựa trên giai điệu của Bonnie Raitt, tôi đã khá chật vật với từ ngữ. Trong suốt phần bè, tôi phải theo vần trong câu chính. Những vần “iu”, “yêu”, “ưu” và “oi”, “ươi”, “ôi”. Cũng may, ngôn ngữ Việt có dư chữ trong những vần này.  Thêm nữa, phần bè tự nó phải chuyên chở ý của nó, nhưng ngược lại, khi xen kẽ vào lời chính thì ý tưởng chung phải có sự mạch lạc, cũng như vần điệu. Thật là nhức óc.
Mỗi năm, tôi và bạn vẫn chọn một ca khúc cho ngày kỷ niệm thành lập trang KeJazz. Bốn năm qua là bốn bài nhạc khó khăn trong việc dịch thuật. Năm nay, tưởng chọn bài  do anh Ngu Yên đã dịch sẵn cho dễ. Thật là tôi tưởng bở…

LV: Vậy mà cũng thấm thoát 4 năm, mỗi tuần đều cố cho ra một bài, hay dở gì cũng mặc.  Tôi có cảm tưởng như tôi và bạn đều giống như những con trùn cố đào đất để chôn mình, càng đào càng xuống sâu.  Không lối ra.  Điều gì thúc đẩy? Có phải vì say mê? Có phải vì vọng tưởng? Có phải vì kiếm tìm phút rung động mơ hồ nào đó trong lời thơ, nốt nhạc?  Riêng tôi không có câu trả lời.  Và tôi cũng không tìm lối ra.  Tôi cho rằng có lẽ – với tôi – đào bới, kiếm tìm mới là niềm vui. Không biết 4 năm qua bạn có vui không? Không biết những  người bạn nghe nhạc của KeJazz có chia xẻ được những tâm tình này không?

Hoàng Hôn Chết Quạnh Hiu page

Theo nắng xa ngày.
Tôi theo gió mơ mòng.
Nhẹ nhàng hơi gió biển,
hồn bay giữa êm đềm

Như đang tắm trong tình,
con tim hoa nở sầu thương 
Tình yêu đã đến,
sao còn vẫn nghi ngờ.

Tôi ước mơ gì
trong kiếp sống nhỏ nhoi?
Chỉ là hạnh phúc
mong manh rồi sẽ phai nhòa.

Giữa chốn đông người,
thở hơi lẻ loi.
Chỉ cần liếc mắt
nhìn tôi thấy quạnh hiu.

Quá quạnh hiu,
vì quá quạnh hiu.
Ngộp thở vì yêu.
Lòng chết vì yêu.

Quá quạnh hiu.
Tình người quá quạnh hiu.
Yêu giết tôi rồi,
Hoàng hôn nắng qua đời...
Crepuscular Solidão

Vento di mar
Traze'm um cretcheu
Ness detardinha
Di ceu nublado

Um tchuva d'amor
Pode faze flori
Um coraçon
Quemode di paixon

Na patamar
Dum vida singela
‘m contempla
Dona felicidade
Nem um olhar
‘m incontra
Num multidão
Tão solitaria

Ja tem gente
Gente até demás
Q'tita sofre
Na solidão

Ja tem gente
Q'ta quase ta morre
Na luz cadente
Dum crepusculo

Kẻ Giang Hồ

Nhạc & lời: Eden Ahbez
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Mấy năm trước, sau một tuần lễ lái xe lòng vòng quanh xứ Iceland, tôi cảm nhận được đời sống của người lãng tử, kẻ du mục. Trong lòng tôi lúc bấy giờ thấy thật thảnh thơi vì không nhiều ràng buộc, ngoài trừ… thiếu tiền. Nhưng tôi nghĩ, nếu như mình có thể chấp nhận được đời sống không dư giả, thiếu thốn vật chất, có lẽ cách sống rày đây mai đó không đến nỗi tệ lắm. Được một cái tâm hồn thanh thản, sảng khoái, khiến ta dễ nhận thấy những cái hay, cái đẹp ngẫu nhiên.
Lúc về nhà, tôi đã dịch ra bài Lãng Tử. Đối với tôi, hai câu chấm dứt của ca khúc này có lẽ là mấu chốt trong tư tưởng của tác giả. “The greatest thing you’ll ever learn is just to love and be loved in return.” Tôi đã dịch tới, dịch lui, nhưng vẫn thấy chẳng hài lòng cho lắm.
Tháng trước, bỗng anh Ngu Yên gửi điện thư kèm theo bài nhạc: Kẻ Giang Hồ. Tựa đề nghe có vẻ oai phong hơn là Lãng Tử, tôi cho là vậy. Lăn lộn trong giới giang hồ tôi dám cá với bạn ít ai bằng anh NY. Nhiều hôm nghe anh kể chuyện thủa thiếu thời của anh, tôi thật thán phục, và thấy mình… hèn hèn. Anh cũng thường nói về những gì anh đã học được trong giới giang hồ.
Vì vậy, khi đọc câu kết của bản dịch, tôi mới hiểu rằng, chữ love mà tôi hiểu trong nguyên tác theo diện bình thường như tình yêu trai gái, thì anh NY đã nói đến một tình yêu lớn lao hơn, một nhân sinh quan với nhiều suy tư về nhân loại và lòng vị tha. Bài học trong giang hồ là đó.

LV: Giai điệu bài này luôn hấp dẫn tôi. Nét huyền hoặc của cung điệu miền Trung Đông dường như mãi là bí ẩn cho tôi. Nghe bao người hát nhưng chẳng ai hát giống nhau. Ngày cả chính tôi soạn bài cũng thay đổi. Giống như mỗi lần thực hiện là lại có ý khác. Có lẽ lần sau trở lại sẽ là một cách trình bày khác nữa…

Kẻ Giang Hồ page

Một kẻ giang hồ.
Một người hào hoa dáng đi phong trần.
Thường hay rong chơi khắp trời đất xa,
ngày tháng xa, và rất xa... thật xa...
Người ấy băn khoăn. 
Lời nói thâm trầm.
Màu mắt pha buồn... thời gian...

Rồi có một ngày,
Lạ lùng bước anh ghé qua nơi này.
và kể tôi nghe những chuyện viễn du,chuyện thế gian
Sau hết, nói cùng tôi
“Điều đáng quan tâm, học lúc giang hồ.
Là mến thương người, để sống vui bằng trái tim...”
Nature Boy

There was a boy,
A very strange enchanted boy.
They say he wandered very far, very far,
Over land and sea.
A little shy,
And sad of eye,
But very wise was he.

And then, one day,
A magic day he passed my way.
And while we spoke of many things,
Fools and kings,
This he said to me,
"The greatest thing you'll ever learn
Is just to love and be loved in return."