Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Nhạc & lời: Eric Clapton & Will Jennings
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Trước hết, tôi phải xin lỗi bạn vì tôi cứ loay hoay hoài với lời Việt.  Theo thói thường, sau khi dịch xong, tôi thảy bài viết qua một bên.  Mấy ngày sau, hoặc có khi cả mấy tuần sau, tôi lôi ra đọc lại để xem từ ngữ mình dùng có chính xác, ý tưởng có suông sẻ mạch lạc, v.v… rồi tôi mới gửi cho bạn (ngoại trừ vài trường hợp đặc biệt).  Nhạc phẩm này không ngoại lệ.  Nhưng không hiểu vì sao tôi cứ trở đi trở lại với một vài chỗ.

Có lẽ vì Eric Clapton viết nhạc phẩm này khi đứa con trai của anh ta qua đời, và anh đã phân vân, “Sẽ còn nhớ tên của ba nếu con gặp lại ba trên thiên đàng? Mọi thứ vẫn giống như ngày xưa nếu con gặp lại ba trên thiên đàng?”  Nhưng sau đó “Ba phải vững mạnh để tiếp tục sống vì ba biết mình không thuộc về chốn thiên đàng” và đoạn kế tiếp “vì ba biết ba không thể nào ở lại thiên đàng”.  Hai câu này đã làm tôi thật phân vân.  Tôi đã không biết dịch sao cho rõ niềm đau khổ của tác giả.  Chính vì vậy mà tôi cứ viết đi viết lại nhưng vẫn không thấy ổn và đã làm bạn phải mất công thâu tới thâu lui.

LV: Tôi cũng biết bối cảnh của nhạc phẩm này. Thế nên tôi hơi ngập ngừng khi lời dịch của bạn lại nói đến “em” và “ta”. Nhưng nghĩ lại thì cũng đúng phải dịch như thế này chứ không sẽ khó hát như thế nào cho đúng với lời Việt. Tôi rất thưởng thức cách phát triển của giai điệu bài này. Cách chuyển hợp âm của Eric Clapton thật thấm thía, thật khít khao. Phải nói là tuyệt vời. Bởi thế tôi hứng khởi bắt tay vào việc ngay.

NT:  Tôi nhớ từ những cuốn sách trong Tự Lực Văn Đoàn, người miền Bắc thường gọi con lúc còn nhỏ bằng “em”, và khi trưởng thành bằng “anh” hoặc “chị”.  Ở bài nhạc này, tôi chọn “em” và “ta” để tránh phái tính của một số đại từ nhân xưng trong tiếng Việt.  Ngoài ra, “em” và “ta” còn hàm ý một khoảng cách, thời gian hoặc không gian, nếu bạn nghĩ đến một kẻ ở trên thiên đàng và kẻ kia còn dưới dương trần.

Tôi dịch bài nhạc này xong mà trong tâm không biết ai sẽ hát.  Tôi cũng không nghĩ bạn sẽ làm hòa âm ngay.  Thế nhưng bạn đã gửi tôi bản nháp chẳng bao lâu sau đó.  Nghe bạn hát, tôi thấy quá tuyệt; không ai có thể hát hơn thế nữa.  Không biết có gì đó, trong cách bạn phát âm, trong cách dứt câu, trong cách thở, thật là phù hợp với ca khúc này.

LV: Tôi thật không có ý định hát bài này. Tôi không cho là giọng hát tôi phù hợp với bài. Tôi không nghĩ tôi chuyên chở được cái đớn đau của tác giả qua giọng hát của mình. Nhưng không ngờ là bạn lại thích cách tôi hát (?). Thôi đành theo ý bạn vậy…

Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Em còn có nhớ ta
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Có còn giống lúc nao
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Ta luôn cố tin, gian nan sẽ qua
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng phải cho ta

Có cười nắm lấy tay
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Sẽ dìu dắt sát bên
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Trên muôn lối đi, ta luôn mãi tìm
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng giữ ta lâu

Sẽ lao đao với đời
Ngã gục với thời gian
Vỡ tan con tim này
Chỉ còn biết cầu xin, nguyện cầu xin 

Bên kia vách ngăn, là đời yên bình
Và ta biết chốn ấy thiên đường, nước mắt sẽ thôi rơi


Tears in Heaven

Would you know my name
If I saw you in heaven?
Would it be the same
If I saw you in heaven?
I must be strong and carry on
'Cause I know I don't belong here in heaven

Would you hold my hand
If I saw you in heaven?
Would you help me stand
If I saw you in heaven?
I'll find my way through night and day
'Cause I know I just can't stay here in heaven

Time can bring you down
Time can bend your knees
Time can break your heart
Leave you begging please

Beyond the door there's peace I'm sure
And I know there'll be no more tears in heaven

Bạn Thân

Nhạc & lời: Carole King
Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Various Studios
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhạc phẩm này được chọn cho sinh nhật thứ ba của KeJazz, đánh dấu post thứ 160.  Ba năm miệt mài không ngưng nghỉ.  Ba năm luôn với đam mê âm ỉ.  Với tôi, sau ba năm với hơn trăm bài nhạc, công việc vẫn không dễ dàng hơn.  Mỗi bài là một thử thách mới.  Bài quen thuộc thì phải nghĩ cách làm sao cho khác biệt.  Bài xa lạ không biết thì phải làm quen, phải để nó thẩm thấu vào tâm tư trước khi hòa âm.  Tôi cho là tôi may mắn luôn có cái mới lạ để suy gẫm, tìm tòi.  Để xem ba năm tới nữa ra sao.

NT:  Năm nay, để đánh dấu kỷ niệm 3 năm với KẻJazz, bạn đề nghị bài nhạc mà tôi rất thích vì tôi đã từng say mê nghe Carole King cũng như James Taylor vào những năm cuối trung học ở Mỹ.  Thời đó, ban ngày đi học, xế trưa, đi làm, đến 11 giờ đêm một mình lủi thủi lái xe về nhà… học bài.  Đoạn đường từ chỗ làm về đến nhà phải băng qua cây cầu ngang giòng sông Arkansas.  Đêm khuya vắng lặng, những ngọn đèn đường vàng vọt hiu hắt tựa bầy người cúi đầu đứng đưa tiễn ai.  Tôi lái xe, cốt ý chầm chậm để nghe nhạc cho đã đời và nhớ đến những đứa bạn thân đã mất đi theo thời cuộc.  Vào tuổi 15-16, bạn cũng hiểu tôi cần tình bạn như thế nào.  Nhưng lúc bấy giờ, mới đến Mỹ, ngôn ngữ bất đồng, không có ai tâm sự, tôi cảm thấy thật cô đơn và hụt hẫng.  Nên chỉ đành ngêu ngao mấy câu “you just call out my name, and you know wherever I am…” nghe thật là hợp tình hợp cảnh.

Bao nhiêu năm qua, nghe lại bài nhạc xưa, tôi vẫn thấy cái đẹp của nó.  Một thời nào đó, âm nhạc thật gần gũi, chân thật, hầu như không có chút gì cầu kỳ trong lời hát.  Tôi cố giữ cái thật của lời nói khi chuyển ngữ, và đã cắt bỏ những chữ bóng bẩy khách sáo.  Tôi cảm thấy điều này rất cần thiết cho bản chất của bài hát này.

LV:  Tôi không có kỷ niệm đặc biệt gì với nhạc phẩm này; tuy nhiên ngày xưa khi nghe nó lần đầu tiên tôi đã có chút ngộ ra sự khác biệt lớn lao giữa nhạc Mỹ và nhạc Việt: cách bỏ nhịp và nốt của nhạc Mỹ không theo khuôn khổ cố định như nhạc Việt mình.  Cách viết nhạc của người Mỹ hầu như tạo nên thêm một không gian mới.  Có thể tạm xem như nhạc Mỹ là không gian 3 chiều thì nhạc Việt mình là không gian 2 chiều. Bởi thế nên tôi rất thưởng thức nhạc phẩm này.  Cũng phải phục bạn đã chuyển dịch bài qua lời Việt khá khít khao với nguyên bản mà đồng thời giữ được tâm ý của người nhạc sĩ khá tài tình mặc dù cách bỏ câu, bỏ nhịp của bài không theo với khuôn mẫu của nhạc Việt thường nghe.  Bravo!

Đọc và cổ động trên Gió O: Bạn Thân

Bạn Thân

Nhiều khi tim nghe đớn đau
Cần ai đó xớt chia nỗi lòng
Vì kiếp sống đã bao điều cay đắng rồi
Em hỡi, xin hãy nhớ đến tôi
Là sẽ thấy tôi ân cần
Cạnh đây bên em, đến khi màn đêm nhạt dần

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ quay về, về ngay với em thôi
Dù mưa xuân, nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là tôi sẽ bên em (dẫu nơi nào)
Bạn thân của tôi
Bạn thân của tôi

Ngoài trời kia, khi bão giông
Vần vũ kéo mây đen ngòm
Và cơn gió bấc đã mang về bao giá lạnh
Trong kín sâu tận đáy tim
Môt tiếng kêu tôi nghẹn ngào
Là không lâu, sẽ thấy tôi chờ em trước thềm

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ quay về, về ngay với em thôi
Dù mưa xuân, nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là tôi sẽ bên em (mmm)

Này em, lòng em còn tin là có tôi bạn thân
Dù thiên hạ muôn người sao hững hờ
Tàn hại em, rồi sẽ ruồng bỏ em
Dập vùi tim em trong lúc lao đao
Nhưng xin em cố vững lòng

Gọi tên tôi dù nơi đâu
Và hãy nhớ dẫu mãi chân trời nao
Là tôi sẽ mau, sẽ mau quay về, về ngay với em thôi

Dù mưa xuân , nắng hè hay tuyết đông
Gọi tên tôi dù đêm dài tối tăm
Là ta sát vai nhau (mãi muôn đời)
Bạn thân là thế
Bạn thân của tôi

You've Got a Friend

When you're down and troubled
And you need some love and care
And nothing, nothing is going right
Close your eyes and think of me
And soon I will be there
To brighten up even your darkest night

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, to see you again
Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there
You've got a friend

If the sky above you
Grows dark and full of clouds
And that old north wind begins to blow
Keep your head together
And call my name out loud
Soon you'll hear me knocking at your door

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, to see you again
Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there (yes I will)

Now, ain't it good to know that you've got a friend
When people can be so cold?
They'll hurt you, yes, and desert you
And take your soul if you let them
Oh, but don't you let them

You just call out my name
And you know wherever I am
I'll come running, running, yeah, yeah, to see you again

Winter, spring, summer or fall
All you have to do is call
And I'll be there
You've got a friend