Khi Đã Có Em Yêu Ta

• Nguyên tác: I've Got My Love to Keep Me Warm
• Nhạc & lời: Irving Berlin
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Triệu Vinh
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NTV Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Đã khá lâu, trang KẻJazz đã đi vòng vo từ nhạc oldies/pop, đến folks, blues, và ngay cả cổ điển hoặc bán cổ điển.  Thi thoảng mới trở lại với một bài nhạc jazz.  Phải chăng KẻJazz đã đi lạc?

Trong bài thơ Nửa Thế Kỷ Về Thăm Bí Mật, anh Ngu Yên viết … chuyện làm người đi hướng nào cũng lạc. Thật vậy, trong đời sống, thường đi hướng nào thì cũng… lạc đường, kể gì đến Jazz.

Đã có một bằng hữu yêu thích nhạc jazz và mong mõi KJ cho đăng tải nhiều nhạc jazz hơn, nhưng phải nói là nhạc jazz đã kén người nghe mà cũng rất kén người hát. 

Ca khúc I Got My Love to Keep Me Warm của tuần lễ này, tôi đã từng say mê qua giọng hát khác thường của Billie Holiday.  Có điều gì thật quyến rũ trong cách hát của bà ấy.  Theo tôi hiểu, âm vực của bà không nhiều.  Kỷ thuật thanh nhạc của bà thì tàm tạm.  Nhưng điều làm cho tiếng hát bà nỗi bật là sự đồng điệu với những ca khúc bà hát.  Bà hát như thể những ca khúc ấy đã được viết riêng cho bà.  Từ cách hành âm, cách ngắt chữ, những đột xuất trong giai điệu, bà hoàn toàn để cảm nhận nhất thời dẫn dắt đưa đẩy.  Không những vậy, cả những người nhạc sĩ chơi chung với bà cũng đều có sự đồng cảm bén nhạy; họ đã nương theo nhau, tạo dựng một tác phẩm nhất thời, và không bao giờ lập lại được.

Cái đồng cảm đồng điệu này chính là cái khó khăn cho người hát nhạc jazz.  Không có nó thì cứ như kẻ… đi lạc.

Và tuần này, may thay, bài nhạc jazz kinh điển lại đến với trang KJ qua tiếng hát của Triệu Vinh, một tiếng hát sành điệu và sâu đậm của một người nghệ sĩ chân thật.

LV: Giữa tôi và bạn có cái cười ngầm với nhau (inside joke) về chuyện khó nghe của nhạc jazz: Đôi lúc nghe mà không hiểu mình nghe cái gì. Không biết có phải nhạc đánh trật hay không mà sao khó nghe thế. Cho nên có khi nghe như thấy đánh sai, hát lạc nhưng không dám chắc lắm vì sợ có thể là vì mình chưa đủ “trình độ” để hiểu nhạc jazz. Vì thế nếu có khi chúng tôi hát lạc hoặc đàn sai thì cứ cãi biến là đánh nhạc “jazz” là xong.  

Có ngờ đâu vẻ luận điệu này khá ăn rơ với cái chuyện đi lạc của anh Ngu Yên.  Cho nên nếu NY nói làm người  đi lạc là chuyện dĩ nhiên thì tôi xin có nhận định: chơi nhạc, nhất là nhạc jazz với KJ, chắc chắc là có chơi lạc. 

May sao là lần này bài jazz “chơi lạc” tuần này được chuyên chở bởi Triệu Vinh, người ca sĩ vừa chân thật, “tay” thật lại vừa có giọng ca vừa thật lại vừa chuẩn.

Khi Đã Có Em Yêu Ta

Dù tuyết trắng ngập trời, dù gió lốc tơi bời
Riêng ta đâu màng chi giông tố
Bão tuyết thâu đêm, nhưng có chi lo âu
Khi ta đã có em yêu cạnh ta

Đã biết bao lâu rồi đâu bão tuyết như vậy
Long lanh muôn giọt băng buốt giá
Giá buốt mênh mông, nhưng có chi lo âu
Khi ta đã có em yêu cạnh ta

Chẳng cần chi áo khoác ấm, tuốt nốt cặp găng
Ta không hề chi đêm nay, vì tình yêu rực cháy

Lửa đốt trái tim này. Lửa bốc cháy đêm ngày
Trời đông đâu làm ta nao núng
Bão tuyết ngập trời nhưng có chi lo âu
Khi ta đã có em yêu cạnh ta

I Got My Love to Keep Me Warm

The snow is snowing, the wind is blowing
But I can weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm

I can't remember a worse December
Just watch those icicles form
What do I care if icicles form
I've got my love to keep me warm

Off with my overcoat, off with my gloves
I need no overcoat, I'm burning with love

My heart's on fire, the flame grows higher
So I will weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm

Vô Tình Làm Cháy Con Tim

• Nguyên tác: La Soledad
• Nhạc & lời: Pepe Luque & Thomas Lauderdale
• Lời Việt: Ngu Yên
• Trình bày: Triệu Vinh
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Studio NTV
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Tôi để ý hình như dạo này có rất nhiều giáo sư dạy thanh nhạc trên YouTube, Mỹ cũng như Việt.  Và thuật ngữ “Bel Canto” được nói đến rất nhiều làm tôi tò mò.

Bel Canto là gì nhỉ?

Làm biếng như tôi thì hỏi ông Bing (AI) bằng tiếng Việt cho nó lẹ.

“Bel canto là một phong cách hát opera xuất hiện tại Ý vào cuối thế kỷ 16 và được phát triển trong opera Ý vào thế kỷ 17, 18 và đầu thế kỷ 19. Thuật ngữ “bel canto” có nghĩa là “hát đẹp” trong tiếng Ý. Nó được đặc trưng bởi một phong cách hát lãng mạn sử dụng một giọng hát giàu cảm xúc, đầy đặn và phát âm mượt mà.  Các đặc điểm chính của phong cách bel canto là hát theo tiết tấu, phù hợp với đăng ký (âm vực?) và chất lượng âm thanh (âm sắc?) của giọng hát với nội dung cảm xúc của từng từ (ca từ?), một phong cách phát âm rõ ràng dựa trên việc chèn các dấu phẩy ngữ pháp và tu từ (?), một cách phát âm được biến đổi bằng nhiều loại legato và staccato, và thay đổi tần số (?) thường xuyên thông qua rubato nhịp điệu và tăng giảm thời gian tổng thể.”

Tôi nghĩ tôi hơi lờ mờ như cái đèn dầu hột… dịt.

Dựa trên hai chữ “hát đẹp” (mà sao nghe không đẹp chút nào), tôi nghĩ trường phái bel canto có vẻ nhấn mạnh trên cách hát làm sao cho… đẹp.  Khổ nỗi, cái đẹp thì lúc nào cũng rất là mơ hồ như Thúy Kiều Thúy Vân, cứ mỗi người mỗi vẻ… biết đâu mà mò…

Trường phái cổ điển cho rằng Bel Canto có bốn điểm chính: resonant (âm vang), hơi thở, register (giọng ngực, giọng óc mà nay người ta gọi là M1 hay M2), và vibrato (ngân).  Nhưng cận đại thì “hát đẹp”  đòi hỏi thêm cách phát âm, cách xử lý cảm xúc, độ to nhỏ, độ nhanh chậm, tất cả làm sao cho… đẹp hơn.

Và như thế, chúng ta cứ… mò.

Theo riêng cá nhân tôi, giọng hát của Triệu Vinh là một ví dụ của bel canto.  Anh phát âm thật tròn trịa từng chữ.  Âm vang dày đầy nội lực.  Hơi thở kiểm soát chặt chẽ.  Giọng ngân tự nhiên không gượng ép.  Anh là một trong những nam ca sĩ mà tôi rất ngưỡng mộ.

Ca khúc La Soledad này, KẻJazz đã đăng tải cách đây khá lâu, vào tháng 4 năm 2019, dưới tựa đề Cô Đơn. Hôm nay, La Soledad đã được anh Ngu Yên khoác lên một chiếc áo màu sắc hơn, bí mật hơn, đánh động óc não hơn, với tựa đề Vô Tình Làm Cháy Con Tim. Ngoài viết và dịch nhạc, anh Ngu Yên còn cho đăng tải một số bài viết về ca hát mà KJ đã có dịp đăng trước đây. Trên trang Academia của anh, bạn có thể tìm thấy nhiều bài viết, trong đó có Thế Nào Là Người Hát Hay rất hợp tình hợp cảnh với đề tài bel canto hôm nay.

Vô Tình Làm Cháy Con Tim

Tình đến với tôi
Êm ái như lời thơ hát trên môi
Vì quá mơ màng
Đâu biết yêu là từ đó hoang mang
Người đã yêu tôi
Không đắn đo gì dâng hiến cho nhau
không toan tính mai sau
Tôi quá ngây thơ
Ngờ tình là đùa giỡn rồi hờ hững

Mặt trời đã xa xôi
Thương nhớ hơi người ngồi hát đơn côi
Người đã đi rồi,
xa khuất nơi nào còn chỉ chiêm bao...
Đừng oán than chi
Tôi đã vô tình làm cháy con tim
Xin tha thứ cho tôi
Không biết yêu thương
Tình chỉ còn lại bài hát hoang đường

La Soledad

Viniste a mí
Como poesía en la canción
Mostrándome
Un nuevo mundo de pasión
Amándome
Sin egoísmo y la razón
No más sin saber que era el amor
Yo protegí mi corazón

El sol se fue
Y yo cantando tu canción
La soledad
Se adueña de toda emoción
Perdóname
Si el miedo robó la ilusión
Viniste a mí
No supe amar
Y sólo queda esta canción