• Nguyên tác: Adieu mon pays
• Nhạc & lời: Enrico Macias
• Lời Việt: Ngu Yên
• Trình bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Trong những nhạc phẩm nổi tiếng của Enrico Macias, có lẽ Adieu mon pays mang nhiều âm hưởng của nhạc Ả-rập, quê hương của ông ta, hơn hết. Với cách luyến láy ở cuối câu hát, cho nhạc phẩm này càng thêm đậm màu sắc thần bí Ngàn Lẻ Một Đêm.
Và dĩ nhiên không thể không nói đến đoạn dạo guitar giáo đầu. Nhìn Enrico chăm chú đánh cho đến đoạn ông buông tay khảy đàn mà chỉ dùng những ngón tay bấm trên phím để tạo nên giai điệu quen thuộc, tôi phải công nhận là khó lòng mà tái tạo lại được phần intro này.
LV: Biết là khó mà bạn vẫn đề nghị làm! Tôi ngâm bài cũng khá lâu vì sợ phải xử lý khúc nhạc dạo đó; nhưng rồi cuối cùng tôi quyết định không làm theo kiểu của EM (thật ra muốn làm cũng không cách nào được) mà đổi ra cách của nhạc pop ballad. Kiểu này thì dễ cho tôi dàn dựng hơn mà không phải lệ thuộc vào ngón đàn điêu luyện của nhạc công nào hết. Thiết nghĩ tâm tình nhớ quê hương trong lời Việt nhưng lại mang âm hưởng nhạc Ả Rập thì cũng hơi chút không hợp cho nên tôi dựng hòa âm này chủ yếu dựa vào diễn tả của người hát với tâm tình hoài hương.
Giã Biệt Quê Nhà
Ngày rời xa quê hương tôi
Nhìn lui xót thương ngôi nhà
Ra đi, không tiễn đưa
không biết bao giờ quay về
Ánh nắng nhớ nhung chân người
Bờ biển xưa nhắc tên nhau hoài
Tràn dâng sóng bao kỷ niệm
Lòng tôi chết trên con đường
Nắng khóc, nắng tiếc quê nhà sắp xa lìa
Tình yêu ray rứt phố xưa ai chờ
Những đôi môi hồng từng vấn vương lòng.
Người tình ơi ta xa nhau
Mượn đôi mắt em lên đường
Trên mi rơi như mưa rơi
Hồn tôi ướt mưa giã từ
Thấy choáng váng môi em cười
Kề bên nhau dẫu đang xa vời
Trong tim tôi thắp sáng ngời
cho dẫu âm u quê nhà
Rồi thuyền trôi theo chia ly
Tìm không thấy đâu tay chào
Rơi rơi mưa như kim châm
Tình đau nhức suốt bao năm dài
Tôi... Tôi nhớ mãi khi giã từ
Vì ai đôi mắt lấm lem rồi
Chìm trong biển chết trôi tim người
Còn gì đâu tiếc thương xa xôi
Adieu mon pays
J'ai quitté mon pays
J'ai quitté ma maison
Ma vie, ma triste vie
Se traîne sans raison
J'ai quitté mon soleil
J'ai quitté ma mer bleue
Leurs souvenirs se réveillent
Bien après mon adieu
Soleil! Soleil de mon pays perdu
Des villes blanches que j'aimais
Des filles que j'ai jadis connues
J'ai quitté une amie
Je vois encore ses yeux
Ses yeux mouillés de pluie
De la pluie de l'adieu
Je revois son sourire
Si près de mon visage
Il faisait resplendir
Les soirs de mon village
Mais du bord du bateau
Qui m'éloignait du quai
Une chaîne dans l'eau
A claqué comme un fouet
J'ai longtemps regardé
Ses yeux qui fuyaient
La mer les a noyés
Dans le flot du regret.
• Nguyên tác: Crepuscular Solidão
• Nhạc & lời: Teófilo Chantre
• Lời Việt: Ngu Yên (Nguyễn Thảo)
• Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen, LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc
NT: Một trong những nhiêu khê của hát nhạc không phổ thông là việc chuyển biên (transcribe) bài nhạc từ MP3. Ngày xưa, lúc còn trong ban nhạc, bạn đã thầu hết cái khoản này. Sau này, khi làm KeJazz, bạn vẫn tiếp tục như vậy. Nhiều lần bạn phàn nàn với tôi, tôi cứ lờ đi, xem như là chuyện… nghề nghiệp. Gần đây, theo nhiều lời yêu cầu, tôi mới tải xuống MuseScore và bắt đầu thực hiện việc tái tạo nhạc bản với lời Việt. Lúc bạn khám phá ra là bạn có thể dùng bản MuseScore trong việc giàn dựng bài, tôi nghĩ đây là một cách giúp bạn một tay.
Một điều tôi học được là với soạn nhạc bản là lời viết phải chính xác theo nốt nhạc hơn. Nhiều lúc trong đầu có nguyên câu hát tưởng đâu đã xong, nhưng khi hát theo giai điệu mới biết mình lầm. Ngoài những âm sắc lên xuống, độ dài ngắn của nốt đôi khi làm thay đổi cả ý trong câu, cái kiểu như “gia đình hai con vợ chồng hạnh phúc” cứ tùy bạn ngập ngừng hay kéo chữ ở đâu. Lẽ dĩ nhiên, chuyển biên một câu nhạc lại tùy vào người ca sĩ mình chọn nghe. Bạn từng bảo tôi lý do bạn sợ Diana Krall vì cô này ngân dài ngắn tùy hứng, khiến không sao độ được câu nhạc cho chính xác.
Cesária Évora cũng như vậy. Theo tôi nghĩ, nhạc morna là một loại dân ca; giai điệu và tiết tấu chắc không thể nào cầu kỳ trong kỷ thuật được. Cách hát lơi nhịp có lẽ là do thói quen, tương tự như các ca sĩ hát nhạc bolero Việt Nam vẫn thường hát theo nhịp lẻ, không phải vì nhạc sĩ đã viết như vậy.
Bài nhạc Crepuscular Solidão này có một giai điệu chính rất giản dị, câu ngắt đều đặn. Bản song ca của Cesária Évora và Bonnie Raitt thì khác. Giai điệu phụ mang nhiều màu sắc âm hưởng rất đẹp ; câu nhạc lúc lên cao, lúc xuống thấp, quyện theo thật tài tình. Anh Ngu Yên đã dịch dùm lời ca chính. Bạn trao cho tôi bản tập với lời nhắn: viết phần bè đi, tao chỉ hát nháp để có bài nhạc để tập thôi Dựa trên giai điệu của Bonnie Raitt, tôi đã khá chật vật với từ ngữ. Trong suốt phần bè, tôi phải theo vần trong câu chính. Những vần “iu”, “yêu”, “ưu” và “oi”, “ươi”, “ôi”. Cũng may, ngôn ngữ Việt có dư chữ trong những vần này. Thêm nữa, phần bè tự nó phải chuyên chở ý của nó, nhưng ngược lại, khi xen kẽ vào lời chính thì ý tưởng chung phải có sự mạch lạc, cũng như vần điệu. Thật là nhức óc.
Mỗi năm, tôi và bạn vẫn chọn một ca khúc cho ngày kỷ niệm thành lập trang KeJazz. Bốn năm qua là bốn bài nhạc khó khăn trong việc dịch thuật. Năm nay, tưởng chọn bài do anh Ngu Yên đã dịch sẵn cho dễ. Thật là tôi tưởng bở…
LV: Vậy mà cũng thấm thoát 4 năm, mỗi tuần đều cố cho ra một bài, hay dở gì cũng mặc. Tôi có cảm tưởng như tôi và bạn đều giống như những con trùn cố đào đất để chôn mình, càng đào càng xuống sâu. Không lối ra. Điều gì thúc đẩy? Có phải vì say mê? Có phải vì vọng tưởng? Có phải vì kiếm tìm phút rung động mơ hồ nào đó trong lời thơ, nốt nhạc? Riêng tôi không có câu trả lời. Và tôi cũng không tìm lối ra. Tôi cho rằng có lẽ – với tôi – đào bới, kiếm tìm mới là niềm vui. Không biết 4 năm qua bạn có vui không? Không biết những người bạn nghe nhạc của KeJazz có chia xẻ được những tâm tình này không?
kejazz.today 