Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta

• Nguyên tác: I've Got My Love to Keep Me Warm
• Nhạc & lời: Irving Berlin
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Một trong những nhạc phẩm tôi thích nghe Billie Holiday là bài I’ve Got My Love to Keep Me Warm.  Gần đây, bỗng nhiên tôi thấy nhạc phẩm này xuất hiện trong những compilation cho mùa Giáng Sinh.  Thú thật, năm nào cũng nghe nhạc Giáng Sinh, từ ngày Tạ Ơn trở đi, một tháng ròng, tôi cảm thấy hơi bị cầm tù âm nhạc.  Khi bạn hỏi ý tôi về loại nhạc này, tôi nghĩ ngay đến những nhạc phẩm về mùa Đông hơn là Giáng Sinh; và vì vậy, Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta xuất hiện.

LV: Tôi không biết bài này.  Khi bạn gửi cho tôi bản dịch thì mới loay hoay tìm bài nghe để lấy ý. May sao nghe được phiên bản của Tony Bennett rất ý vị, gợi cảm giúp cho tôi có ý định hát thử bài. Tuy nhiên, tôi cảm thấy được cái trở ngại tế nhị khi dùng lời Việt vào một nhạc phẩm jazz như thế này.  Gia dĩ nhạc jazz là phóng khoáng, tự do trong cách trình bày; cho nên một câu hát của nguyên bản có thể được diễn tả bằng trăm cách khác nhau.  Điều đó khiến cho người dịch tùy theo tâm cảnh mà phóng bút thành lời, thêu dệt câu cú theo hứng khởi.  Nhưng đến khi kẻ hòa nhạc như tôi, lần mò theo từng nốt nhạc thì đôi lúc tôi không theo được cái cách chuyển đổi ngôn từ để phù hợp với âm vận của bài.  Vì thế, trên mặt âm vận, tôi lại sửa lời theo cái cảm nhận thiên về kỹ thuật của tôi.  Ôi cha sao rắc rối quá!  Nhưng tôi nghĩ đó cũng là một khía cạnh tiêu biểu của jazz, năm người nhưng mười vẻ.

NT:  Có thêm điều này: tôi bắt đầu cảm thấy chật chội với từ ngữ, nhất là khi chuyển lời từ tiếng Anh tiếng Pháp.  Một phần vì có thể những chữ đó không có trong tiếng Việt, hoặc giả không có chữ cho hợp với âm vận hay nốt nhạc.  Tôi nghĩ, ngôn ngữ sống là một ngôn ngữ phải có tính thức thời, phải chuyển động để phản ảnh những trào lưu và đời sống chung quanh ta.  Chẳng hạn như ở đây, chữ icicle tôi đã chuyển là giọt băng vì không tìm thấy trong tự điển.
Tuy vậy, trong tinh thần jazz, tôi vẫn tôn trọng người hát thay đổi chữ cho hợp ý hợp tình lúc đó.  Rất là thú vị khi nghe một vài chữ bất thần tuyệt vời, và cũng buồn cười khi nghe vài chữ ngô nghê.  Tóm lại là tùy vào bản lĩnh của người hát đấy thôi.

Khi Ta Đã Có Em Yêu Ta

Khi tuyết bay ngợp trời, khi gió đông tơi bời
Riêng ta đâu màng chi băng giá
Giông bão thâu đêm, giông bão như quanh ta
Nhưng ta đã có em yêu ta rồi 

Lâu quá như quên rồi khi bão tuyết tơi bời
Long lanh treo giọt băng buốt giá
Giá buốt trên cao, giá buốt bao quanh ta
Nhưng ta đã có em yêu ta rồi

Chẳng cần chi áo khoác ấm, tuốt nốt cặp găng tay len
Ta không hề chi đêm nay, vì tình yêu rực cháy

Thiêu đốt con tim này, lửa bốc dâng lên cao
Đêm đông không làm ta nao núng
Gió tuyết đêm nay ta có chi lo âu
Khi ta đã có em yêu ta rồi

I’ve Got My Love to Keep Me Warm

The snow is snowing, the wind is blowing
But I can weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm

I can't remember a worse December
Just watch those icicles form
What do I care if icicles form
I've got my love to keep me warm

Off with my overcoat, off with my gloves
I need no overcoat, I'm burning with love

My heart's on fire, the flame grows higher
So I will weather the storm
What do I care how much it may storm
I've got my love to keep me warm

Mắt Lệ

• Nguyên tác: Misty
• Nhạc: Errol Garner
• Lời: Johnny Burke
• Lời Việt: Lê Vũ
• Trình Bày: Nguyễn Thảo
• Hòa Âm & Phối Khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Bỗng nhiên, một ngày đẹp trời, tôi nhận được email của bạn với một nhạc phẩm rất quen thuộc trong giới Jazz.  Tôi hơi ngạc nhiên là mặc dù bạn đang bị tôi tấn công tới tấp với hòa âm, ghi âm, mixing và post-production, mà vẫn có giờ để dịch nhạc.  Có lý do gì?  Hay duyên cơ gì?

LV:  Cách đây khá lâu tôi tình cờ vớ được một tập nhạc dậy piano.  Tò mò xem thì thấy bài Misty này.  Lần theo giai điệu thì tôi rất ngạc nhiên với cách chuyển hợp âm của bài: hoàn toàn ra ngoài những khuôn khổ thường tình trong vốn liếng nhạc hạn hẹp của tôi. Ngày đó tôi không khỏi so sánh cái cố định dễ đoán của dòng nhạc Việt với cái lưu hoạt kỳ lạ của nhạc Jazz tại xứ Mỹ.  Sau này tôi lại cho rằng có lẽ một phần vì ngôn ngữ Việt với trắc bằng khiến cho việc phát triển của giai điệu không được tự do, phóng khoáng như nhạc viết bằng Anh ngữ chăng? Nhưng nếu thế thì sao nhạc của những nước Âu châu cũng không được khoát đạt như vậy? Không có câu trả lời.

NT:  Cũng có thể, vì theo một số nhạc sĩ Mỹ thì ngôn ngữ địa phương ta đã làm thanh quản người Á Đông phát triển khác, nên chất giọng không có độ dày cũng như thiếu âm vực.  Bởi vì thế, trên thị trường quốc tế, ca sĩ Á Đông không được nổi tiếng ngoài trừ vài ca sĩ xuất xứ từ Phi Luật Tân, nơi Anh Ngữ hầu như là tiếng phổ thông.  Riêng trong dịch thuật, tôi rất đồng ý với bạn là năm dấu, sáu âm, thêm vào luật vần, đã làm tôi điên đảo bao lâu nay.  Tôi có thể hiểu được vì sao nhạc Việt thiếu tính phức tạp, phải chăng vì âm sắc quá nhiêu khê.  Thêm vào đó, dân tộc tính đề cao điểm đồng hóa, và ngược lại trên quan niệm phát triển cá nhân.  Cho nên sáng tạo trong nghệ thuật của Á Đông hầu như không được chú trọng, ngoài trừ đi theo những “sáng tạo” có sẵn.  Tôi mừng cho bạn đã dám dấn thân vào khu vực ít người vãn lai này.

LV:  Tôi quyết định dịch bài này vì nó đã ảnh hưởng đến quan niệm về Jazz của tôi ngày đó.  Thế nhưng tôi lao đao với lời dịch suốt mấy tuần vì không tìm được câu dịch thỏa đáng cho chính những nốt nhạc đầu.  Vì thế cho nên cuối cùng cũng phải nhờ bạn giúp một vài ý kiến.

NT:  Tôi nhớ ra rồi.  Bạn viết: “Bỗng bất ngờ nhìn ra anh bỡ ngỡ như chú nai tơ xa bầy”.  Nghe rất Huy Cận, tuy hình tượng đó rất gần với nguyên tác “chú mèo con kẹt trên cây”.  Xin lỗi, tôi hơi dị ứng với “lứa tuổi thích ô-mai” trong thời điểm này, nên tôi phải đổi lời của bạn.  Thế thôi.  Ngoài ra, lời dịch của bạn thật tuyệt vời.

Mắt Lệ

Biết đâu ngờ vì sao anh bỡ ngỡ như thú hoang xa lạc bầy
Và hồn anh vụt bay chót vót lên ngọn cây
Anh thật không có ngờ
Anh rưng mắt lệ
Được cầm tay em yêu dấu

Bước chân thầm
Chợt nghe đâu thánh thót bao tiếng tơ rung dịu dàng
Hoặc chỉ là niềm êm ái trong tiếng em nói 
Giây chùng buông tiếng nhạc
Anh rưng mắt lệ
Được bên em dấu yêu

Người  đời xem em ma quái em mê hoặc anh
Nhưng anh muốn hoan say bên em luôn cõi đời anh
Người yêu ơi anh đang lang thang như người mơ
Theo em từng bước chân miệt mài

Cõi riêng mình
Một mình anh cất bước trong cõi riêng tư tuyệt vời
Chắng cần theo một phương hướng anh đi về đâu
Mưa nhòa hay gió bụi anh đây chẳng màng
Vì lòng anh có em

Misty

Look at me
I'm as helpless as a kitten up a tree
And I feel like I'm clinging to a cloud
I can't understand
I get misty, just holding your hand

Walk my way
And a thousand violins begin to play
Or it might be the sound of your hello
That music I hear
I get misty the moment you're near

You can say that you're leading me on
But it's just what I want you to do
Don't you notice how hopelessly I'm lost
That's why I'm following you

On my own
Would I wander through this wonderland alone
Never knowing my right foot from my left
My hat from my glove
I'm too misty and too much in love