Áo Xưa Màu Vẫn Xanh

Nhạc & lời: Leonard Cohen & Sharon Robinson
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Có lẽ tôi nên giàn dựng ca khúc này như một vở kịch có những nhân vật như thế này:
Nhân vật chính: nam, người viết thư
Nhân vật thứ hai: nữ, tên Jane, có thể là vợ, hoặc người tình, hoặc vợ cũ của nhân vật chính, có dan díu với nhân vật thứ ba
Nhân vật thứ ba: nam, người nhận thư, là bạn và cũng là kẻ thù của nhân vật chính, đã ăn ngủ với Jane
Nhân vật thứ tư: nữ, tên Lili Marlene (vắng mặt), có thể chỉ là giả tưởng, là biểu tượng.

Câu chuyện về một mối tình tay ba.  Thời gian:  bốn giờ sáng, gần cuối năm.  Không gian: căn phòng ở đường Clinton, Lower Eastside, thành phố New York, lạnh và tối.

Không khí ảm đạm nặng nề lời thơ của Robert Frost:
The darkest evening of the year.

But I have promises to keep,
And miles to go before I sleep,
And miles to go before I sleep. 1
(Chiều tối mịt mùng nhất trong năm.

Nhưng tôi đã hứa giờ phải giữ lời,
Còn bao dặm đường trước khi dừng bước,
Và bao dặm trường trước khi ngủ vùi.)

Nhân vật chính ngồi viết thư cho người bạn, hoặc là kẻ thù của anh ta, tùy bạn thẩm định.  Bắt đầu bằng một lời thăm hỏi, và nhắc đến chuyện hắn đã dọn nhà, ở ẩn giữa sa mạc.

Bạn nên tự hỏi, tại sao sa mạc?  Một không gian trái ngược với căn phòng lạnh lẽo nơi anh đang ở: nóng rát, gắt nắng, khô cằn, trống không.  Nơi mà Chúa Jesus đã đi để đối diện với ác quỷ.  Nơi mà dân Do Thái đã lạc lối quanh quẩn bao thế kỷ dài. Hắn đi vì muốn “going clear” (một từ ngữ có liên hệ với đạo Scientology, một hình thức tẩy trần).  Nhưng có được không?  Và tại sao anh ta khuyên hắn phải ghi lại? Ghi lại điều gì? Jesus đã chẳng ghi lại những gì xảy ra trong 40 ngày ngoài sa mạc.  Bạn và tôi chỉ được nghe người đời kể lại.

Và hắn cắt tóc, rồi trao lại cho nhân vật Jane, để làm gì? Một tặng phẩm? Một souvenir?  Tóc là biểu tượng của sức mạnh như trong tích Sampson, biểu tượng của nợ trần như kinh điển nhà Phật, và cũng thường xem như lời thề hứa trong tình yêu dân gian.  Mà Jane đã đem khoe với nhân vật chính là người yêu của cô.  Jane, một người nữ thiếu tế nhị, hay cô ta chỉ muốn sống thật lòng?

Chiếc áo mưa màu xanh nổi tiếng của câu chuyện.  Chiếc áo chắc đã từng che chở hắn trong bao cơn phong ba bão táp.  Lúc gặp lại hắn, thì áo đã rách.  Lời lẽ có ít nhiều khinh bỉ.  Hắn trông già đi, áo rách, tuy vẫn còn làm ra vẻ phong độ, nhưng chỉ là dáng dấp của một thằng ăn cắp.  Và hắn đã ăn cắp người yêu của anh ta sau bao nhiêu năm tháng chờ đợi nhân vật Lili Marlene (có thể chỉ là nhân vật tưởng tượng, biểu tượng một người tình chung thủy).  Rồi hắn trở thành kẻ thù.

Nhưng vẫn là người anh em? vì anh ta đã cảm ơn hắn, vì hắn đã khiến Jane tìm thấy điều gì đó mà anh ta tưởng đã mất.  Jane đã tìm thấy hạnh phúc? Tìm thấy niềm tin? Đã thấy ngọn lữa lòng? Đã thấy lối đi?

Bài nhạc là một lá thư dài, của một kẻ thua cuộc, nhưng phải đành chịu khuất phục vì hạnh phúc của người mình yêu, hoặc chỉ vì quá yếu đuối.  Cuối thư, ký tên L. Cohen.

Leonard Cohen không bao giờ thú nhận hoặc chối cải điều gì về những dữ kiện trong bài nhạc, ngoại trừ chiếc áo mưa màu xanh là của chính ông ta, và đã bị mất cắp.  Ông có nói, “Hình như tôi vẫn chưa bao giờ hoàn toàn thỏa mãn với ca khúc này.”

Bài nhạc viết theo điệu Boston, thể 3/4. Có chút ẩn dụ của mối tình 3 người rắc rối này.  Mặc dù bạn đã chuyển sang 12/8, tôi vẫn cảm nhận được tiết tấu đó.  Một điều nữa là những quãng trống, những trường canh im lặng trong bài nhạc dường như mang nặng những gì tác giả đã không nói lên.  Trong hội họa, những negative space này nhiều khi đã được dùng làm chính điểm của họa phẩm.

Qua bản dịch, bạn khuyên tôi nên đổi tên Jane ra một chữ khác, một tên khác.  Sau nhiều suy tư, tôi quyết định giữ Jane, cũng như New York.  Cả hai đều là những chìa khóa để tra mở vào thế giới của LC.  Trong khi tên đường Clinton và cả Lili Marlene không phải là mấu chốt của câu chuyện nên đã bị bỏ đi

Có lẽ cái mập mờ, khó hiểu, không thể kết luận được đã làm ca khúc này thêm phần thú vị.

1. Robert Frost, Stopping By Woods on a Snowy Evening.
(Nguồn: Blog.bestamericanpoetry.com/the_best_american_poetry/2012/05/famous-blue-raincoat-by-lawrence-j-epstein.html)

Áo Xưa Màu Vẫn Xanh page

Vừa mới bốn giờ sáng thôi, chợt nhớ đã gần cuối năm rồi.
Ngồi viết đôi lời hỏi thăm, chẳng hay anh nay như thế nao.
New York lạnh cóng, mà tôi vẫn thích sống nơi này.
Đường phố mỗi đêm đêm, nhạc vẫn vang lên cho lòng nhớ nhung.

Vừa rồi nghe anh trốn ra giữa sa mạc hoang vắng tịch liêu
Anh sống không thiết tha chi nhiều.  
Một đời sống với bao điều thật đáng ghi

Và Jane sang chơi, cầm lọn tóc anh cắt ngang
Tặng nàng đêm ấy trong thinh lặng.
Một lần xin dứt khoát cho yên lòng.
Mà anh thấy yên lòng chưa?

Lần cuối khi nhìn thấy anh, thật khác xưa, nhiều nếp nhăn,
Và áo mưa dù vẫn xanh, thật không may đã rách vai .
Anh vẫn ra ngoài bến từng ngày, đón những chuyến xe, 
Mà vẫn đâu tìm thấy ai giống như người xưa anh đã quen.
Nhưng rồi sao anh quá vô tư, đã xớt chia người tôi yêu.
Đến khi nàng nhớ ra thì nàng đã như người xa quá lâu.

Nhìn anh đứng kia, nụ cười vẫn trên môi khô.
Một thằng ăn cắp xanh xao gầy.
À, tôi mới thấy Jane thức dậy.
Nàng nhắn đôi lời thăm.

Lời nói đâu hàm ý gì, bằng hữu hay kẻ giết người. 
Nói sao thì cũng như vậy thôi.
Đã bao nhiêu năm qua rồi.  Chuyện cũ xem như quên thật.  
Hên cho tôi năm xưa quen biết anh.
Và một ngày nào anh có ghé ngang chốn đây, ghé thăm Jane, hay vì tôi
Mong anh hãy nhớ cho, kẻ thù kia giờ đang thiếp say.
Mong anh không chóng quên, nàng chưa hề mỏi cánh bay.

Vâng, nhờ anh năm nao, đã xóa hết bao u hoài cuộc đời nàng.
Mà tôi ngỡ chắc muôn đời là vậy, nên tôi đã thôi không màng.

Vừa rồi Jane sang chơi, cầm lọn tóc anh cắt ngang,
Tặng nàng, vào đêm ấy trong thinh lặng.
Một lần xin dứt khoát cho yên lòng.

Thân chúc anh,
Người thật quen
Famous Blue Raincoat

It's four in the morning, the end of December.
I'm writing you now just to see if you're better.
New York is cold, but I like where I'm living.
There's music on Clinton Street all through the evening.
I hear that you're building your little house deep in the desert.
Are you living for nothing now? 
I hope you're keeping some kind of record

Yes, and Jane came by with a lock of your hair.
She said that you gave it to her,
That night when you planned to go clear.
Did you ever go clear?

Ah, the last time we saw you, you looked so much older.
Your famous blue raincoat was torn at the shoulder.
You'd been to the station to meet every train.
But she never turned up, I mean Lili Marlene.
So you treated my woman to a flake of your life.
And when she came back, she was nobody's wife.

Well, I see you there, with the rose in your teeth.
One more thin gypsy thief.
Well, I see Jane's awake.
She sends her regards.

And what can I tell you, my brother, my killer?
What can I possibly say?
I guess that I miss you. I guess I forgive you.
I'm glad you stood in my way.
If you ever come by here, be it for Jane or for me.
I want you to know, your enemy is sleeping.
I want you to know, his woman is free.

Yes, and thanks, for the trouble you took from her eyes.
I thought it was there for good so I never really tried.

And Jane came by with a lock of your hair.
She said that you gave it to her,
That night that you planned to go clear.

Sincerely, 
L. Cohen

Dưới Trời Paris

Nhạc: Hubert Giraud
Lời Pháp: Jean Drejac
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Ngô Nhật Trường & Châu Hạnh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Hiệp Định Studio (Saigon, VN)
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Bạn có bao giờ đến Paris vào tháng Tư chưa?  April in Paris.  Thật vậy, sau những ngày dài mùa Đông, cuối tháng Ba, cái lạnh bắt đầu bớt gay gắt.  Ánh mặt trời dường như ấm hơn một chút.  Buổi chiều trời dường như sáng dai dẳng hơn một chút.  Những quán café vỉa hè dường như đông người hơn một chút.

Tôi vẫn có nhiều kỷ niệm với thành phố cổ này.  Những buổi hẹn hò với bạn bè, lê la từ quán ăn này qua hầm rượu nọ.  Những sáng lang thang trong vườn Musée Rodin.  Những buổi trưa ngồi đọc sách… cọp ở Shakespeare & Company.  Hoặc đứng bên lề đường nhâm nhi ly kem Berthillon ở Île Saint-Louis.  Nhưng êm đẹp nhất là lần tôi đến Paris vào giữa tháng Tư.  Một người bạn tổ chức buổi tiệc trên một chiếc du thuyền chạy dọc giòng sông Seine.  Chiều xuống, trời bỗng nhiên trở lạnh như muốn tiếp nối lại những ngày mùa Đông cũ.  Hai bên bờ sông, hàng quán đã lên đèn.  Ánh điện vàng hắt xuống mặt nước những hình thù quái dị.  Tôi đứng trên boong tàu, nhâm nhi một ly scotch, thèm một điếu thuốc (vì lúc ấy thành phố đã có lệnh cấm hút thuốc trong quán ăn), ngẩn ngơ nhìn bầu trời nhá nhem.  Và tôi nghĩ, cuộc đời thi vị quá.  Nhưng cũng phù du quá.  Tôi hôm đó và tôi sau này sẽ mãi mãi là hai người xa lạ.

Sous le ciel de Paris mang đến cho tôi thật nhiều hoài niệm, nhắc nhở những kỷ niệm khó quên đó.  Tôi có thể tưởng tượng người nhạc sĩ đã mất bao nhiêu tháng ngày tìm kiếm những cái đẹp thật là mong manh mà cũng gây nhiều ấn tượng của thành phố này.  Bầy chim bồ câu gù gọi trên nóc những căn chung cư vào buổi tinh mơ.  Tiếng vĩ cầm như quấn quít bước chân của khách nhàn du bên giòng sông Seine vào xế chiều.  Tiếng nước lăn tăn vỗ về những người bộ hành trên đường về sau một tối say sưa trong quán rượu.  Đối với tôi, ca khúc này thật là… Paris.

LV: Đã đến thăm Paris nhiều lần nhưng tôi chưa có dịp thăm kinh đô ánh sáng này vào tháng Tư. Với tôi Paris vẫn luôn có sức hấp dẫn đặc biệt khiến tôi luôn mong ngày trở lại. Nhạc phẩm Sous Le Ciel de Paris vẫn nhắc tôi lời mời gọi đó. Hôm nay ngồi kẹt dí trong nhà tránh nạn nhưng hồn đã bay bổng về khung trời thơ mộng đó. Paris ơi! Sẽ có ngày tôi quay lại…

NT: Thật vâyj, KẻJazz xin mời các bạn, trong những ngày bị cấm cung tại gia, hãy cùng Châu Hạnh và Ngô Nhật Trường đi lang thang hang cùng ngõ hẹp của thành phố tuyệt vời này…

Dưới Trời Paris page

Trời Paris theo những khúc ca bay cao vang vang trời
Là bao câu nói từ trong trái tim anh đang yêu đời

Trời Paris say theo những bước chân êm đôi nhân tình
Niềm đam mê cho người thêm thấy miên man trong tuyệt vời

Bên dưới chân cầu Bercy, kia triết nhân ngồi một mình
Bỗng tiếng vĩ cầm lả lơi lan xa cho vướng chân bao người qua

Trời Paris lắng nghe tiếng ca du dương mỗi khi chiều (nắng qua)
Là lời yêu thương từng con phố với bao kỷ niệm xưa

Dưới bóng Notre Dame, nhốn nháo câu chuyện đời
Giữa chốn Paname này, bỗng biến tan đâu rồi
Loáng tia nắng chiều, vàng hanh trời mây
Accordéon, chàng trai mê say
Hy vọng đơm hoa. Thơm ngát hương thành đô

Trời Paris vui theo sóng nước lăn tăn trôi xuôi giòng (đó đây)
Rồi trong đêm tối nhẹ ru kẻ ăn chơi hay ăn mày

Trời Paris có chim trắng mang tin vui nghe rộn ràng (khắp nơi)
Từ bao phương xa về đây líu lo say câu yêu đời

Nhưng mấy ai ngờ điều gì như chút bí mật truyền kỳ
Bao thế kỷ rồi mà như chưa thôi say đắm Île Saint Louis?

Ngày vui Paris như khoác áo thiên thanh cả một trời
Rồi khi mưa rơi là như phố kia đang cơn ngậm ngùi

Trời Paris ghen khi thấy sao bao nhiêu đôi nhân tình (đắm say)
Làm cơn giông tới, rền vang sấm sét bay xuyên ngang trời

Mà trời Paris nào có lâu đâu trong cơn giận hờn
Tựa lời xin lỗi bằng năm sắc mây, ôi sao rực rỡ
Sous le ciel de Paris
	
Sous le ciel de Paris s'envole une chanson
Elle est née d'aujourd'hui dans le cœur d'un garçon

Sous le ciel de Paris marchent des amoureux
Leur bonheur se construit sur un air fait pour eux

Sous le pont de Bercy un philosophe assis
Deux musiciens quelques badauds puis les gens par milliers

Sous le ciel de Paris jusqu'au soir vont chanter
L'hymne d'un peuple épris de sa vieille cité

Près de Notre Dame parfois couve un drame
Oui mais à Paname tout peut s'arranger
Quelques rayons du ciel d'été
L'accordéon d'un marinier
L'espoir fleurit au ciel de Paris

Sous le ciel de Paris coule un fleuve joyeux
Il endort dans la nuit les clochards et les gueux

Sous le ciel de Paris les oiseaux du Bon Dieu
Viennent du monde entier pour bavarder entre eux

Et le ciel de Paris a son secret pour lui
Depuis vingt siècles il est épris de notre Île Saint Louis

Quand elle lui sourit, il met son habit bleu
Quand il pleut sur Paris se'est qu'il est malheureux 

Quand il est trop jaloux de ses millions d'amants
Il fait gronder sur nous son tonnerre éclatant

Mais le ciel de Paris n'est pas longtemps cruel 
Pour se faire pardonner il offre un arc en ciel

Hải Đảo và Người Tình

Nhạc: Patrick Leonard
Lời: Patrick Leonard,
Madonna Ciccone & Bruce Gaitsch
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Đây là một ca khúc nữa hay làm cho tôi nghĩ đến mùa hè, ngoài Lời Giã Từ Phố Biển trước đây.  Nguyên bản do Madonna hát có một không khí mơ mộng và một nhịp trống thúc dục gọi mời.  San Pedro là một thành phố nằm ở cuối đảo Ambergris Caye của xứ Belize, một thời là một làng đánh cá vắng lặng, trước khi Madonna đưa vào ca khúc bất hủ La Isla Bonita.  Đảo Tuyệt Vời.  Đảo Thần Tiên.  Mỗi lần nghĩ đến ca khúc này, tôi có thể tưởng tượng đến tiếng guitar nhộn nhịp, tiếng bongo nhịp nhàng, tiếng bước chân, tiếng gió, tiếng sóng.  Cả một mùa hè thật lý tưởng.  Bên cạnh người tình lý tưởng.

Thế nên khi nhận được bản hòa âm của bận, tôi thật bỡ ngỡ, như người quen lâu ngày không gặp giờ nhận không ra.  Bạn bảo tôi, tiết tấu dựa trên nhịp của đảo Caribean đấy.

LV: Tôi ngâm bài này khá lâu vì không biết phải xử lý như thế nào cho hợp lý. Giai điệu dồn dập riêng cho bài làm tôi phải mất khá nhiều thời gian để tìm tòi để dàn dựng sao cho nghe giống nguyên bản nhưng phải có chút khác. Sau đó là phần mix cần được làm để có thể gợi lại những âm thanh của thập niên 80.

Ngày xưa đánh cho bạn hát bài này cùng với ban nhạc tôi chẳng để ý gì nhiều; thế nhưng giờ nghe bạn hát lại nó bằng tiếng Việt trên diễn đàn Kejazz khiến cho tôi vừa có chút hoài niệm vừa có chút lạ xa. Giống như kẻ lãng du cố tìm lại căn nhà xưa mà không nhận ra được nó vì đã có quá nhiều đổi thay với thời gian…

Hải Đảo và Người Tình page

Đêm rồi tôi mơ về San Pedro.
Chập chờn tiếng hát, điệu nhạc dắt tôi trở về.
Ngỡ ngàng thiếu nữ, đôi mắt mênh mông.
Tưởng vừa khi thức giấc mộng dài, vẫn say tình nồng.  

Gió tropic ấm áp hiu hiu.
Có tiếng sóng vỡ cát liêu xiêu.
Nơi cho tôi ước mong ngày về
Lại Isla Bonita.
 
Xôn xao khúc hát samba.
Ánh nắng lấp lánh trên cao.
Sóng vỗ mơn man. 
Mắt cay nồng nàn,
Thèm tiếng ru của người yêu.

Bao tình yêu thương cho San Pedro
Biển nồng hương gió muối mặn mà, tiếng ai dịu dàng,
“Te dijo te amo.”
Nguyện cầu cho mãi tháng ngày dài
Chớ nên vội vàng.
 
Gió tropic ấm áp hiu hiu. 
Có tiếng sóng vỡ cát liêu xiêu. 
Nơi cho tôi ước mong ngày về 
Lại Isla Bonita. 

Xôn xao khúc hát samba. 
Ánh nắng lấp lánh trên cao. 
Sóng vỗ mơn man. 
Mắt cay nồng nàn, 
Thèm tiếng hơi thở người yêu.
Nắng hanh rạng ngời theo áng mây trên trời bay.
Vừa khi giấc trưa là lúc họ cùng kéo nhau qua phố đây.
Má tươi hồng, mắt trong, lòng chẳng ưu tư sầu lo.
Người con gái yêu chàng rồi; chàng đắm say người tình mơ.
La Isla Bonita

Last night I dreamt of San Pedro
Just like I'd never gone, I knew the song
A young girl with eyes like the desert
It all seems like yesterday, not far away

Tropical the island breeze
All of nature wild and free
This is where I long to be
La isla bonita

And when the samba played
The sun would set so high
Ring through my ears and sting my eyes
Your Spanish lullaby

I fell in love with San Pedro
Warm wind carried on the sea, he called to me
Te dijo te amo
I prayed that the days would last
They went so fast

Tropical the island breeze
All of nature wild and free
This is where I long to be
La isla bonita

And when the samba played
The sun would set so high
Ring through my ears and sting my eyes
Your Spanish lullaby

I want to be where the sun warms the sky
When it's time for siesta you can watch them go by
Beautiful faces, no cares in this world
Where a girl loves a boy, and a boy loves a girl

 

Sợ Biết Tình Yêu Đổi Thay

Nhạc & lời: Osvaldo Farrés
Lời Pháp: Luis Mariano
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Điêu khắc phẩm: Damien Hirst
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Đáng lẽ tuần lễ này là vào Spring Break, những ngày nhộp nhịp nhất trong khóa học mùa Xuân cho đám học sinh, sinh viên.  Vậy mà bỗng nhiên, mùa dịch đến.  Dịch Coronavirus.  Cuộc sống bất thình lình ngừng thở.  Đường phố trống trơn như bị bỏ hoang.  Những bãi biển không một bóng người.  Chợt nghĩ ca khúc La Isla Bonita mà tôi dự định sẽ đăng trong tuần này giờ nghe thật… chẳng hợp thời.  Thế nên tôi phải tìm một ca khúc khác.

Trở lại chuyện dịch… nhạc.  Cách đây hai năm, tôi dịch ca khúc Nào Biết, Nào Biết Người Ơi từ bản tiếng Tây Ban Nha Quizás, Quizás, Quizás.  Anh Ngu Yên bảo tôi, bản tiếng Pháp nghe thú vị hơn.  Qui sait, qui sait, qui sait.  Có thể gọi là: Ai Biết, Ai Biết Tình Yêu.  Nếu không thì: Sợ Biết Tình Yêu Đổi Thay .  Tôi ngẫm nghĩ, tình yêu đổi thay thì cũng dễ hiểu, nhưng sợ biết là sao?  Mà ai sợ?  Mình hay người kia?  Phân vân thì mặc phân vân;  anh NY gửi bài đến thật đúng lúc, gửi cho bạn liền.

LV: Bạn gửi lời dịch mới của Ngu Yên. Tôi hỏi bạn có định hát phiên bản này không. Bạn nói nếu tôi làm cho bài “real sad” bạn sẽ hát. Tôi thấy tôi không phải cố gắng gì nhiều. Bài đã buồn lại gặp lúc đang lo buồn như thế này. Muốn vui cũng không cười nổi…

NT:  Ha ha, bạn nói thật đúng.  Trong thời buổi dịch Covid-19 này, chúng ta chỉ có cười… mếu thôi.  KẻJazz mong các bạn hữu xa gần hãy giữ gìn sức khỏe.  Nếu bị “cấm cung” thì các bạn cứ nghe… KẻJazz, ít ra  cũng mua vui được vài trống canh nhé.  Và cứ gửi comments cho KẻJazz để ta cùng hàn huyên cho bớt thấy cô đơn.

Sợ Biết Tình Yêu Đổi Thay page

Tình yêu làm sao ai biết được
Đừng hỏi tình có còn lâu dài
Đừng hỏi tình kia vội chóng phai
Đừng hỏi tình yêu làm chi?

Dù anh thề yêu em suốt đời
Dù biết lời hứa thật trong lòng
Mà sao tình em chợt thở dài
Sợ biết tình yêu đổi thay

Rồi có những lúc sống vui đùa
với tiếng đàn, với tiếng cười...
Người ấy đắm đuối nép trong lòng
bước quay cuồng, mắt mơ màng

Dù anh thề không có ý gì
Dù chỉ một thoáng đã quên rồi
Mà sao lòng em cay đắng hoài
Tình hỡi, tình ơi, sầu chi?

Chuyện cũ vẫn giữ mãi trong đời
những khi buồn, nhớ đau lòng...
Người ấy vẫn đến giữa mơ hồ
Lúc anh đàn, mắt mơ màng

Dù anh thề yêu em suốt đời
Dù hứa người ấy đã quên rồi
Mà sao lòng em lo lắng hoài
Sợ biết tình yêu đổi thay...
Ai biết, ai biết, tình yêu
Qui sait, qui sait, qui sait
	
Tu jures que tu m'aimes
Bien plus que moi je t'aime
Pourtant je dis quand même :
Qui sait, qui sait, qui sait.
Tu dis que sur la terre
C'est moi qui tu préfères,
Que nul ne peut te plaire,
Qui sait, qui sait, qui sait.

Un soir, dans une danse
Un autre s'avance,
Djà ton coeur frivole
Dans ta robe tourne et vole,
Et ce baiser qu'il ose voler
Sur ta joue rose tu dis:
C'est peu de chose,
Qui sait, qui sait, qui sait!

Tu dis que dans la danse
Les tendres confidences
N'ont guère d'importance,
Qui sait, qui sait, qui sait.
La preuve est qu'au passage
S'il frôle ton corsage,
Lequel est le moins sage,
Qui sait, qui sait, qui sait.

Pour peu que l'amourette
Te tourne la tête,
Vas-tu m'être infidèle
Pour de telles bagatelles,

Mais si jamais tu oses,
Moi même, je suppose,
Ferais la même chose,
Qui sait, qui sait, qui sait!

Rồi Lại Một Mình

Nhạc & lời: Gilbert O'Sullivan
Lời Việt: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Lần đầu tiên nghe Diana Krall hát với Michael Bublé ca khúc Alone Again vào khoảng 2015, tôi thấy ngờ ngợ quen quen.  Mãi đến khi bạn yêu cầu tôi dịch sang tiếng Việt, tôi mới nhận ra nó là ca khúc thời 70 đã dẫn đầu Billboard hơn một tháng trời.  Phải nói là thời 70, lúc tôi mới định cư ở Mỹ, là một quảng thời gian vui buồn lẫn lộn.  Và có lẽ buồn nhiều hơn là vui, vì mới lìa xa gia đình, cha mẹ, anh chị em.  Lúc ấy, âm nhạc đã một phần nào in sâu trong tôi những ấn tượng và cảm xúc vừa xa lạ lại vừa thân quen.  Bấy nhiêu chữ, Alone Again, Naturally, trong cái khủng hoảng tâm lý mà tôi chẳng hiểu, đã làm cho tôi xúc động vô cùng.

LV: Đây là một trong những bài mà tôi rất thích vì cách phát triển của giai điệu qua chord progression. Tôi mê bài nhạc nhưng không nghĩ sẽ có lúc thực hiện nó. Nhưng tôi vẫn mãi luôn bị ám ảnh bởi nét nhạc đặc biệt này. Dĩ nhiên là tôi biết khó thực hiện vì âm bằng trắc trong ngôn ngữ Việt khiến cho việc dịch bài này thật khó. Đề nghị bài với bạn thôi nhưng tôi không tin rằng bạn sẽ dịch được. Bởi thế khi bạn gửi lời dịch tạm cho tôi tôi rất lấy làm ngạc nhiên. Phải thành thật cảm ơn bạn nhé.

NT:  Bài nhạc lập lại ba lần, theo dạng A, A, B, A.  Chỉ có điều là phần A dài đằng đẳng, chữ không là chữ.  Nhiều lần tôi đã thầm rủa bạn sao lại chọn chi một bài nhạc “khó dịch” như vậy.  Nhưng nghĩ lại đến những bài nhạc tôi đã dí cho bạn trước đây mà bạn đã phải chịu bao cảnh gian truân, nên thôi, tôi đành mở lòng cảm thông bạn đấy.

Và xin thành thật khen bạn hát ca khúc này rất thành công.  Phục bạn sát đất.

Rồi Lại Một Mình

Chỉ cần chờ thêm đôi ba ngày
 mà lòng mình chưa nguôi ngoai gì,
Tôi hứa sẽ kiếm cách cho tôi leo lên
 trên vót cao nơi kia thác lầu,

Rồi từ trên cao kia sẽ đành
 nhẹ nhàng buông tay ngã nhào.
Chỉ vì tôi muốn nói
 một lời riêng ai thôi:
Tuyệt vọng đau thương
 cho tôi tê điếng.
 
Nhớ khi một mình ngẩn ngơ.
Bàn thờ chỏng chơ.
Đám khách áy náy, ôi!
Không may cho anh ta.
Cô dâu nơi đâu?
Chẳng lẽ ta cứ đứng chờ đây?

Thì thôi ta nên đi về.
Còn tôi nghe môi đắng chát.
Dĩ  nhiên tôi vẫn một mình thôi.

Vừa ngày hôm qua tôi còn
 cợt cười vui tươi yêu đời.
Tôi chỉ thấy nắng mới lung linh
 cho tôi vững tin với tương lai mình.

Mà thực tại kia tôi đâu ngờ,
 chợt lạnh lùng xô tôi ngã quỵ.
Chạm hờ thôi, nhưng tôi, mỏng manh yếu đuối,
 rồi tan vỡ lòng tôi như trăm mối.

Khiến cho tôi thật hoài nghi,
 về Trời cao. Nếu vẫn có đấy nhưng
 sao chẳng xót thương cho thân tôi mà còn
 nỡ bỏ tôi phút giây trầm luân.

Vào giờ hoang mang vô vọng,
 nhìn quanh tôi thêm chán ngán.
Phút cuối cùng vẫn một mình thôi.

Hình như quanh tôi có biết bao nhiêu là
 người mang con tim nát tan không thể nào ủi an.
Bỏ quên bên kia đời.
Giờ biết làm gì?
Nào ai biết chi?

Nhìn lại bao năm qua rồi.
Một đời người bao nhiêu vui buồn.
Tôi nhớ đã khóc ngất với xót thương
 khi cha tôi xuôi tay qua đời.

Mẹ già tôi bao nhiêu năm mỏi mòn.
Lậy Trời cao xin thương cho bà.
Vậy mà sao lấy mất người bà luôn yêu thương.
Người bà qua bao nhiêu năm chung sống.

Cho riêng bà khổ đau.
Và con tim héo úa đã vỡ tan,
 với nỗi  đau thương không xoa dịu được.
Chẳng nói một tiếng sau cùng nao.

Và mẹ đi trong im lìm.
Còn tôi đau thương khóc ngất.
Dĩ nhiên rồi vẫn một mình thôi.
Alone Again (Naturally)
	
In a little while from now
If I'm not feeling any less sour
I promise myself to treat myself
And visit a nearby tower
And climbing to the top
To throw myself off
In an effort to
Make it clear to who-
Ever (wants to know) what it's like 
When you're shattered
Left standing in the lurch 
At a church
With people saying
My God, that's tough
She stood him up
No point in us remaining
We may as well go home
As I did on my own
Alone again, naturally

To think that only yesterday
I was cheerful, bright and gay
Looking forward to who wouldn't do
The role I was about to play
But as if to knock me down
Reality came around
And without so much as a mere touch
Cut me into little pieces
Leaving me to doubt
Talk about, God in His mercy
Oh, if he really does exist
Why did he desert me
In my hour of need
I truly am indeed
Alone again, naturally

It seems to me that there are more hearts
Broken in the world that can't be mended
Left unattended
What do we do?
What do we do?

Looking back over the years
And whatever else that appears
I remember I cried when my father died
Never wishing to hide the tears
And at sixty-five years old
My mother, God rest her soul
Couldn't understand why the only man
She had ever loved had been taken
Leaving her to start
With a heart so badly broken
Despite encouragement from me
No words were ever spoken
And when she passed away
I cried and cried all day
Alone again, naturally

Lữ Khách Cơ Hàn

Nhạc & lời: dân ca Mỹ
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Quý Anh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Studio Terre
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo: Duyên Huỳnh
Graphics: MarcMarc

NT:  Trong phim 1917 của Sam Mendes, có một cảnh những người chiến sĩ đang nghỉ mệt bên bìa rừng.  Những bộ mặt bơ phờ, hoang mang, đầy nghi ngờ, không biết những giờ phút sắp đến sẽ như thế nào.  Bỗng nghe tiếng hát cất lên, không kèn không trống.  Tiếng hát mộc mạc, chân thật, thành khẩn.  “I’m going there, to see my father…”  Niềm cảm xúc chợt dâng trào.  Có phải đó là niềm mơ ước cuối cùng của con người?  Là niềm an ủi cho những người lính trẻ tuổi bất chợt phải đối diện với tử sinh? “I’m just a poor wayfaring stranger, traveling through this world of woe…

LV: Tôi chưa xem phim 1917 này và cũng chưa từng nghe nhạc phẩm Wayfaring Stranger trước đây. Thế nhưng tôi đã có ấn tượng thật mạnh mẽ khi nghe nhạc phẩm này lần đầu. Đã từng lớn lên trong giai đoạn dầu sôi lửa bỏng của chiến cuộc Việt Nam và chứng kiến những bi thảm của nó, tôi bị thu hút ngay bởi âm điệu đau buồn, mong mỏi này. Người lính trẻ đối diện với tử sinh… Hình ảnh đó làm tôi choáng ngợp với bao kỷ niệm.

NT: Tiếng hát a capella của chàng chiến sĩ có một ấn tượng cô đọng, khác với Lữ Khách Cơ Hàn, mang âm điệu trùng điệp của vùng Appalachians, đã tạo nên một không khí hoang mang.  Khi Quý Anh cất tiếng hát, tôi nghe được niềm khắc khoải, niềm mơ ước của một người lữ khách luôn luôn mong chờ được quay về chốn quê nhà.

Một lần nữa, bạn đã cho KẻJazz một bài nhạc bluegrass thật diệu kỳ.

LV: Nét dân ca Mỹ vùng Apallachian là điểm tựa chính cho tôi phát triển việc hoà dựng bài bluegrass này. Nốt nhạc chính được lập đi lập lại trong toàn bài, theo tôi, là nét đẹp nhất của bài dân ca này. Những nốt này như xoáy sâu vào tâm tư người nghe. Có thể nói là “não ruột gan”. Tôi rất cảm kích QA đã đề nghị bài này để tôi và bạn có cơ hội để thực hiện một bài nhạc tuyệt vời như thế này.

NT:  KeJazz vẫn tiếp tục cải tiến trang mạng.  Nếu các bạn chú ý sẽ thấy ký hiệu page thỉnh thoảng xuất hiện bên cạnh tên bài nhạc.  Ký hiệu này báo cho bạn biết là chúng tôi có đính kèm nhạc bản.  Bấm vào tên của ca khúc sẽ mở ra một trang mới với nhạc bản.  Hy vọng một ngày nào đó, tất cả ca khúc trên KeJazz sẽ có nhạc bản đính kèm.

Lữ Khách Cơ Hàn page
	
Tôi là người lữ khách, quen sống trong cơ hàn.
Lạnh lùng bước trong phù du một cõi.
Chờ về đến chốn ấy, nơi đất thơm, gió lành.
Hoạn nạn khó khăn sẽ như là mơ.

Gặp lại Cha tôi, ánh mắt bao mừng vui.
Lòng bình yên quá, thôi sẽ không rời.
Đường xa dẫn đưa tôi hướng đi Jordan.
Đường dìu dắt tôi về chốn quê nhà.

Dù trời xám ngắt, u ám che mây mù.
Dù đường mấp mô, trầy chân sỏi đá.
Rồi chợt trước mắt, nắng chứa chan cánh đồng.
Lời nguyện thoáng nghe, rỗi linh hồn tôi.

Nhìn Mẹ đứng ngóng, vẫn dưới hiên nhà xưa.
Nụ cười tươi thắm khi thấy tôi trở về.
Đường xa đón chân tôi hướng theo Jordan;
Đường dìu bước tôi về đến quê nhà.
Wayfaring Stranger
	
I'm just a poor wayfaring stranger
Traveling through this world of woe
There is no sickness, no toil, nor danger
In that bright land to which I go

I'm going there to see my Father
I’m going there no more to roam
I'm only going over Jordan
I'm only going over home

I know dark clouds will gather 'round me
I know my way is hard and steep
But beauteous fields arise before me
Where God's redeemed, their vigils keep

I'm going there to see my Mother
She said she'd meet me when I come
So, I'm just going over Jordan
I'm just going over home

Nếu Biết Tình Yêu

Nhạc & lời: Alfredo Rapetti & Giuseppe Carella
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Ngoài những bài nhạc thời thượng ra rả suốt ngày trên radio, tôi ít khi tìm nghe nhạc pop. Thật chẳng phải chuyện dở hay; tính tôi vẫn thích những gì hơi… khác, chỉ vậy thôi. Lâu lâu cũng có vài bài nhạc pop đã từng làm cho tôi mê say, điên đảo.
Ví dụ điển hình là bài Seamisai này.
Anh bạn thân từ thời tiểu học ở Nha Trang một ngày kia bỗng gửi cho tôi bài nhạc mà anh rất thích. Thường thì tôi cũng hơi ngán cái vụ này, cả nể thì phải nghe. Lỡ khi thật lòng thấy không thích thì chẳng biết phải nói làm sao cho người đó hiểu. Nào phải là mình… xì-tin. Chỉ là tại không… hợp nhĩ mà thôi.
Nhưng ngược lại, đây cũng là một dịp cho mình được biết nhạc mới. Cũng là một điều hay.
Lẽ dĩ nhiên Seamisai chẳng phải là nhạc mới. Bài nhạc xuất hiện vào năm 1996. Ở Âu châu. Lời ca viết bằng tiếng Ý Đại Lợi và tiếng Bồ Đào Nha. Anh bạn tôi, Trần Chấn Trí, là một giáo sư ngôn ngữ học, đã cho tôi biết: lời tiếng Ý hay tuyệt vời.
Thế là anh đã lừa tôi lọt tròng. Tôi bảo Trí, “Thì dịch luôn đi. Bảo hay mà người ta ù ù cạc cạc cả hai ngôn ngữ Ý Bồ thì làm sao biết hay dở.”
Và cũng nhờ thế mà hôm nay, Nếu Biết Tình Yêu đến với các bạn của KẻJazz.
Ca khúc này thoạt nghe thì dường như không có gì. Giai điệu thoải mái. Tiết tấu nhịp nhàng. Ý tưởng vẫn quanh quẩn vấn đề yêu đương. Lúc gửi cho bạn hòa âm, nghe qua bạn bảo tôi, “Nhạc quá pop, không biết phải làm sao cho hợp đài.” Sau một thời gian dài, bạn mới chuyển đến tôi bản phối. Nghe xong, tôi rất thích, nhưng mới biết là mình sắp đến phần gay cấn. Bài nhạc viết theo nhịp lẻ. Câu dài ngắn không đều. Những lập lại đều có ít nhiều chi tiết thay đổi. Dường như toàn cả bài, từ đầu chí cuối, là một phấn đấu không ngừng.

LV: Bạn gửi bài này cho tôi làm tôi cũng khá bỡ ngỡ. Bài thì rất hay. Tôi thích lắm. Nhưng không biết phải xử lý thế nào. Đây là một bài hoàn toàn pop với những nốt chõi đặc thù trong nhạc nền, bỏ đi thì không ra bài, giữ lại thì lại quá pop không ra nét jazz! Hơn nữa cách hát trong bài phải nói là khó hợp với giọng hát của cả tôi và bạn. Thế là 2 cái tréo cẳng ngỗng này làm khó cho cả tôi lẫn bạn nhé! Ai biểu bạn bị ông bạn giáo sư ngôn ngữ học gì đó dụ khị. Khó cho tôi hòa nhạc thì sẽ phải khó cho bạn hát thôi. Nhưng rồi cũng xong. Rồi cũng có bài mang ra trình làng. Một bài pop rất lọt tai,

Nếu Biết Tình Yêu page

Chớ dối lòng mình.
Vì anh vẫn biết những ý nghĩ, với những nỗi niềm
Mình em riêng mang.

Cũng đã lâu rồi,
Nhìn em bên anh sao xa xôi, em mãi nín lặng,
Dù câu yêu em, khi bên nhau anh thường nói.
Hành trang kia cho riêng em thấy đã sẵn rồi.
Thế nên đành thôi

Hết rồi, nào ngờ vì đâu,
Nụ cười đã quen những sớm mai, phút bên nhau?
Mất rồi, mà từ lúc nào, tình em cho anh?

Nếu biết tình yêu, em hiểu ngay phút đau lòng này.
Nếu biết tình yêu, em thấy ngay nỗi lo sợ này.
Giống như cuộn phim ta đã xem bao nhiêu lần rồi,
Dễ gì mà quên.
Ôi, không đâu.

Đến khi tình yêu đã chấm dứt, có ai lỗi lầm?
Đến khi rời nhau, ta chớ nên nói câu tạ tình.
Nắm đôi tay này, giữ chặt những gì ta
Còn lại trong hồn, những gì thôi không đành quên.
Khi mình xa rồi.

Biết không thể nào, 
Làm như vô tư khi bên em, anh chẳng biết gì.
Gần kề bên nhau, nhưng đôi mi sao lệ ứa.
Làm sao nói cho em nghe hết bao điều
Dấu trong hồn anh. 

Có hay, từ nay trong tim,
Từng đêm cuối Đông mang những cơn băng giá về?
Có hay, từ nay đâu còn
Người anh yêu thương?

Biết anh còn yêu, nhưng hôm nay, đã quá muộn rồi.
Biết anh từng yêu, nên nay tim anh quá u hoài. 
Cuốn phim tình yêu đã kết thúc khiến ta thêm buồn.
Thôi đừng xem nữa,
Em hỡi.

Biết trong tình yêu vẫn có những nỗi đớn đau vì
Phút giây này đây khi đôi ta sắp mãi chia lìa.
Xiết đôi tay này để còn nhớ hoài nhau,
Dù thời gian sẽ dần xóa mờ bao
Cơn buồn đau.
Khi ngày tháng qua,
Ai còn yêu?
Seamisai

Non dire no
Che ti conosco e lo so cosa pensi
Non dirmi no

Os tempos vão
Foram-se os tempos e agora te calas
Tu já não falas se falo de amor
Se tem as malas prontas, não finjas
Tudo acabou

Por que 
Já não se vê
O teu sorriso ao amanhecer?
Por que
Já não sou mais
Teu bem querer?

Se ami sai quando tutto finisce
Se ami sai come un brivido triste
Come in'un film dalle scene già viste
Che se ne va
Oh no
(Não estarás mais aqui)

Se o amor acaba a ninguém cabe a culpa
Se o amor acaba não cabe desculpa
Agora aperte as minhas mãos, sim
Pra que reste um recordar, sim

Amanhã

E non si può
Chiudere gli occhi far finta di niente
Come fai tu quando resti con me
E non trovi il coraggio de dirmi
Che cosa c'é

Sara dentro di me
Come una notte d'inverno perchè
Sarò da oggi in poi
Senza di te

Sei que me amavas e agora é tão tarde
Sei que me amavas e agora é saudade 
No nosso filme o fim será triste
Não quero ver
Oh não

Sabes que é chegada das dores
Dores de quando se acabam os amores
Agora aperte as minhas mãos, sim
Pra que reste um recordar, sim
Amanhã