Ngày Nào Trời Trở Gió

Nhạc & lời: Ngu Yên
Trình bày: Julie
Hòa âm & phối khí: Nguyễn Quang
Ghi âm: (Saigon)
Photo & graphics: MarcMarc

Ngu Yên: Nếu chúng ta có thể biết trước một tiếng đồng hồ chuyện gì sẽ xảy ra, đời sống sẽ thay đổi, như một người lái xe theo lời chỉ dẫn của Google map. Nhưng nếu chúng ta biết trước tất cả những chuyện sẽ xảy đến trong đời mình, sẽ là một cuộc sống nhàm chán. Không có ngạc nhiên, nghĩa là không có sinh động.

Lúc đó, tôi vừa cua xe ra khỏi nhà hàng. Hoàn toàn không say sưa. Với một người có thể tu hết chai rượu một lít, hai chai bia chỉ để tráng miệng. Nhưng đầu óc tôi lơ mơ vì bất chợt một ý thơ xuất hiện. Thơ đến bất chợt như một người quen, không cần gõ cửa, chạy tuột vào phòng ngủ, phòng tắm, không cần tằng hắng hoặc giậm chân cho vang tiếng bước. Khi đã đến, thơ lâm li với người làm thơ. Đưa anh ta vào một thế giới khác, song song với thực tế mà hư cấu như nhân vật chính đóng phim trên màn ảnh. Hai bên lưu luyến, vuốt ve, cầm tay, ấp ủ, vì bất chợt thơ sẽ bỏ chạy, biến mất như lúc đến.

Thơ biến mất, khi tôi từ từ vượt xe qua ngã tư, đèn đỏ. Không thấy đèn, chỉ thấy thơ. Đột nhiên, tôi nghe tiếng bánh xe rít lên, hét lên như người lính đang xung phong nhìn thấy họng súng quân thù chĩa vào mình. Bừng tỉnh, nhìn, thoáng nhanh như ánh sáng, một chiếc xe truck màu đen từ trên dốc xa lộ phóng xuống, con trâu nổi điên vì bọn trẻ chọc phá, nó lao mình, chạy hùng hục, đầu ghìm, chĩa hai sừng nhọn về phía trước. Vô phước cho thằng bé nào chạy chậm.

Và thằng bé đó là tôi.

Mấy tháng sau, một ngày giữa mùa thu, tôi lái xe trở lại nơi tai nạn. Không phải tìm về kỷ niệm, không có ý định gặp lại người quen nào đã gọi xe cứu thương. Điều xui khiến, chỉ muốn tìm lại những câu thơ đã bị bánh xe cán nát, những tứ thơ thoi thóp gãy lìa, những máu thơ còn vương vất. Đậu xe khá xa, xe mượn vì xe cũ hình chữ nhật đã biến thành hình vuông, tôi thả bộ từ tốn vừa nhìn xuống mặt đường, vừa liếc lên nhìn đèn đỏ. Không ai có thể ngờ được, đời sống lại liên quan mật thiết đến màu đèn. Xanh, vàng, đỏ. Mỗi màu đều có ý nghĩa thực tế, trực tiếp cho phép di chuyển. Di chuyển có nghĩa là sinh động. Tôi học thấu khái niệm này trong những ngày nằm bệnh viện và đau nhức trên giường nhà. Rối áp dụng vào hầu hết các sự việc xảy ra, nhất là những sự việc liên quan đến người khác. Họ ngần ngừ, màu vàng. Họ đồng ý, màu xanh. Họ từ chối, màu đỏ. Đôi khi, cũng có thể lén lút trốn màu đỏ, nhưng coi chừng gặp phải trâu điên. Gần gũi nhất để áp dụng là nhìn ngắm vợ tôi. Hành động theo ba màu. Việc gì, ý định gì, tranh cãi gì, câu hỏi nào, câu trả lời nào, đều có một trong ba màu. Hãy xem màu mà hiểu, chẳng phải là tri thiên mệnh hay sao?

Đứng bên lề đường, cố tìm một vài mảnh gương bể, một dấu tích nào của cuộc tai nạn hai xe lật tung, lăn mấy vòng. Lúc đó, cảm giác tôi mơ hồ. Không nhận thấy gì ngoài từ một khoảng trắng đục xoay rất chậm. Rồi, bùm. Xem hình chụp trên một tờ báo địa phương, ghê thật, con trâu đen năm chổng bốn chân bên trong lề đường, ai đó đã bắn hạ nó để cứu thằng bé. Người thợ săn nào đã xuất hiện đúng lúc với khẩu súng trên tay. Thằng bé vấp té, bò ra khỏi vỏ rác đang bốc khói. Nhìn trong hình thấy như con ốc mượn hồn, ló mình ra khỏi vỏ.

Không một dấu vết nào chứng tỏ nơi đây đã từng có tai nạn lớn. Mưa, nắng, xe chạy, người đi, đã xóa sạch. Điều này cũng có nghĩa, bất kỳ nơi nào sạch sẽ, đẹp đẽ đều đã từng có tai nạn xảy ra. Những nơi cảm thấy an toàn, coi chừng. Rồi gió. Đúng vậy, nếu mùa thu không có gió, sẽ như nỗi buồn không có tiếng hát. Buồn rơi xuống từng mảnh, gió thổi bay lên, la đà, cuộn vào nhau, xoay tròn, trước khi chạy mất hút vào nỗi buồn khác. Như:

Gió hôn mê băng qua ngả tư đèn đỏ
Bánh xe cán lên
Gió kêu bi thương
Hồn ai nằm lâm chung
Nát trái tim sầu thao thức …

Tôi không lượm lại được bài thơ, nhưng lượm được bài hát. Tôi bắt đầu ca khúc Ngày Nào Trời Trở Gió với những câu như vậy. Khi về đến nhà, đêm đó ngủ không yên. Nhìn qua vợ, đèn xanh. Khi đã ngủ say, màu xanh đậm. Tôi đi ra sân sau, nhìn đất trời một lúc, nghe gió rượt đuổi lá từng cơn. Và tôi bắt đầu, Đi rồi về âm u trời trở gió. Thấy trong gió cuốn mùa thu bơ phờ. Ca từ và giai điệu như hai kẻ song sinh kéo nhau vào hồn viết nhạc, bất chợt giống như thơ. Vừa bước vào nhà riêng, hai kẻ này đã lục lọi, tìm kiếm những hình ảnh kỷ niệm nào đang rung động, mang ra, cắt đứt những sợi thần kinh trói buộc, níu kéo, rồi thả cho chúng bay lên. Mới đầu bay lập lòe như đôm đốm, càng bay cao càng sáng lên, sau cùng mất hút vào bầu trời rộng. Nếu không có các nhà khoa học, có lẽ, con người đã nghĩ rằng, sao trời đã thành hình như vậy. Từ trên cao, ánh sáng đó u buồn, làm lòng người xúc động, dìu tâm tư vào hành trình phiêu lưu cuối cùng của các nốt nhạc:

Ngày này năm sau, người có chờ gió…
Ngày này mai sau ai còn chờ gió về…

Ngu Yên 

Ngày Nào Trời Trở Gió

Đi rồi về, âm u trời trở gió.
Thấy trong gió cuốn, mùa thu bơ phờ.
Thấy trong tình yêu, trống vắng.
Ngày này năm xưa, ai đã chờ ai.
Ngày này năm xưa, trời trở gió…

Gió hôn mê, băng qua ngả tư đèn đỏ…
Bánh xe cán lên
Gió kêu bi thương.
Hồn ai nằm lâm chung
Nát trái tim sầu thao thức…

Gió mãi mê làm thơ
Mãi mê nằm mơ,
Bay quên về,
Cho mùa thu chết bơ phờ,
Cho người xưa mãi chờ gió…

Gió theo bước gió,
Người theo chân người.
Nắng mưa càng thêm phôi pha.
Ngày này năm sau ai có chờ ai?
Ngày này năm sau người có chờ gió?

Ngày này mai sau, ai còn chờ gió về…

Dạ Khúc Cuối

Nhạc: Lê Vũ
Lời: Nguyễn Thảo
Trình bày: Triệu Vinh
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Phòng Thâu NTV
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Đối với tôi, cái khó khăn của viết lời nhạc (không phải dịch nhạc) là điều gì tôi muốn chuyển tải đến người nghe.  Lẽ dĩ nhiên, cái điều đó phải ăn khớp với giai điệu.  Giai điệu là bộ xương, và ca từ là da thịt. 

Ca từ lại phải được chọn lựa tỉ mỉ vì không những nghĩa chính phải chuẩn, mà những hàm ý còn phải được xét xử để tạo nên không khí cần thiết.  Ví dụ như nếu ta nhắc đến tờ điện tín (telegraph), tự nhiên ta sẽ đặt mình vào thời điểm của tiền bán thế kỷ 20.  Hoặc như khi đọc đến “làn thu thủy, nét xuân sơn” (Nguyễn Du) thì ta không thể nào không mường tượng đến một mỹ nhân thời cổ.  Có lẽ đó là lý do khiến nhiều nhạc sĩ đã tỏ ra bực bội khi ca từ bị ca sĩ hứng chí… đổi.  Tôi đã từng bị cố nhạc sĩ Song Ngọc bắt bẻ vì đã  đổi một chữ trong bài Xin Gọi Nhau Là Cố Nhân: Khi lá vàng lại bay mà tôi đã đổi thành khi lá vàng nhẹ bay.  Hoặc như nhạc sĩ Vũ Thành đã trách cứ ca sĩ Thái Thanh đã cố tình “hát sai” bài Giấc Mơ Hồi Hương.  Ông ví như mình nhờ ai đọc lá thư mà người đó đã đọc trật đi.

Tôi nghĩ tuy ns VT có lý, nhưng khi mình nhờ ai đọc, thì chính ra cái mầm mống của sự “không chính xác” đã nằm ở đó:  giọng nam sẽ khác giọng nữ, giọng nhẹ dịu dàng sẽ khác giọng ồm ồm.  Mà ngay cả cùng một người đọc, hôm nghẹt mũi và hôm khỏe cũng tạo ra hai không khí khác nhau.  Ý chính vẫn là ý chính, nhưng có khi nghe hơi mỉa mai, hoặc lả lơi, hoặc trịch thượng tùy theo giọng diễn.  Nói tóm tắt thì một khi ca khúc đã lọt vào tay ca sĩ thì nhạc sĩ phải… chịu vậy.

Riêng tôi, thay đổi ca từ hoặc giai điệu là một công phu của người ca sĩ.  Nội công thâm hậu thì biến chiêu sẽ thêm phần xuất sắc.  Ca từ hoặc giai điệu mới lạ có thể làm ca khúc trở thành mới mẻ hợp thời hơn, và có thể sẽ được hậu sanh đón nhận nồng hậu hơn.

LV: Theo như ví von của bạn thì nhạc là xương mà lời là thịt da. Vậy thì lẽ ra xương khó thay đổi còn thịt da thì phải biến hoá mới đúng với luật tự nhiên chứ. Tuy nhiên, một bài nhạc phổ thông thì thường được nhiều ban nhạc chơi đi chơi lại, mỗi lần lại được cải biên qua nhiều cách, từ slowrock qua bolero, rồi rumba, rồi chachacha, rồi new wave … Lòi ra là “xương” thì được thay đổi như chong chóng, mà lời “thịt da” thì không ai dám đổi, sợ nhạc sĩ “quạu”! Làm nhạc sĩ mà nhạc mình viết bị đổi thì không sao nhưng lời viết ra bị hát khác đi thì bực mình! Kể ra cũng có chút ngược đời.

NT: Vào thời đại tân tiến, thịt da xương cốt đều có thể thay đổi chỉnh sửa được bạn à. Ca sĩ ngoại quốc trọng về cá tính đặc biệt; họ đổi để phiên bản của họ có nét đặc thù riêng tư không giống những bản khác. Nhạc Việt thì thường chỉ đổi tiết tấu, đôi khi ca từ, nhưng tôi chưa thấy ai “liều mạng” đổi giai điệu cả.

LV: Dĩ nhiên với KeJazz thì chuyện tự tung tự tác với nhạc và lời phải là chuyện đương nhiên. Nếu không đổi thay được thì làm gì có chuyện sáng tạo. Nghe bài cũ, kiểu cũ cho rồi!

NT: Trở lại với bài nhạc này, giai điệu mượt mà của bạn làm tôi liên tưởng ngay đến một dạ khúc.  Từ đó, tôi đã mường tượng đến câu chuyện của chàng Tú Uyên ngủ mơ thấy nàng Giáng Kiều.  Nhưng…

Bạn vẫn biết tôi là một người chẳng bình thường…

Đằng sau câu chuyện tình mộng mị, tôi đã viết…

Hãy thử tưởng tượng về nỗi chết như một thiếu nữ kiều diễm, đến bằng những bước chân nhẹ nhàng lả lướt, trong tiếng nhạc dặt dìu. Nàng thật khêu gợi với chiếc váy lụa đỏ rộng và mềm mại, cuốn theo từng bước chân đi.

Có lúc nào đó, nỗi chết phải được chờ đợi trong tuyệt vời như thế…

LV: Bài Dạ Khúc Cuối này thì tôi viết cũng đã khá lâu. Xương thì có rồi, nhưng thịt da thì lay lắt thay đổi qua nhiều lần, không nhớ nổi. Tôi vất bài vào xó, quên lãng đã lâu ngày. Bạn nhắc tôi mới nhớ mang ra nhờ bạn thay đổi thịt da cho mượt mà, óng ả hơn là bộ da sần xùi trước đây.

Có lẽ giai điệu vừa gợi cảm, vừa âm trầm, u tối của nó làm bạn nghĩ đến “nỗi chết” dịu dàng đến thế. Tôi công nhận bạn là kẻ khác thường. Vì tôi chẳng thể nào nghĩ đến chuyện “đi hui nhị tì” khi viết những lời nhạc này…

May mà nhờ được Triệu Vinh hát dùm bài hóc búa này. Tôi cố tình viết cho rắc rối với nhịp chõi khắp nơi, nốt cao thấp thay đổi nhiều. Nếu không phải là “cao thủ” (lẽ ra phải là “cao họng” mới đúng) thì sẽ rất là chật vật với bài nhạc khó chịu này. Rất cám ơn Triệu Vinh và tiếng hát tuyệt với của anh.

Thêm nữa nhạc của Kejazz viết ra mà được ai hát thì mừng hết lớn, muốn đổi sao thì đổi, chúng tôi hứa là sẽ không giận hờn gì hết.

NT: Bạn đừng nói như vậy. Tôi thấy hiện nay, nhạc bị “bắt cóc” nhiều lắm. Họ lấy cả nguyên bản, chỉ đổi tên tác giả rồi đăng ký bản quyền. Anh bạn tôi phải chật vật thưa kiện lung tung mà chưa thấy đi đến đâu cả.

Xin cám ơn Triệu Vinh một lần nữa. Và thân mời các bạn bè của KeJazz…

Dạ Khúc Cuối

Người đến tìm ta giữa đêm,
Cỏ thơm lạ say cõi mộng.
Tà áo rộng vương gót,
Dìu cuốn bước chân êm.
Mờ ảo kèn xa vắng
Gợi nuối tiếc mênh mang gió lộng.
Hồn đã run theo từng thanh phím gieo tháng ngày rơi rụng.

Màu áo lụa lay bóng đêm,
Mắt hoang dại say ánh mờ.
Hồn thẩn thờ quên nhớ,
Chân bước lần đến chốn hư vô.
Vạt áo quyện hương khói,
Nhẹ quá gót chân bước qua đời.
Buồn hóa thanh âm dìu ta cuốn xoay mất vào giữa khôn cùng.

Đèn màu chợp sáng hoen mắt nhung ướt.
Điệu đàn day dứt vang khúc lâm ly.
Mập mờ sương khói, tiếng ai nói,
Chìm vào hư ảo, tan vào quạnh vắng.
Với tay vì phút hư hao,
Níu vai ghì lấy thương đau,
Bước theo người đến nơi nao,
Cõi trần hư bụi.

Người đã cùng ta suốt đêm,
Chốn yên bình ta mãi tìm.
Lạnh quá bàn tay khép
Che mắt nhìn suốt cõi u minh.
Còn chút làn hơi ấm,
Giờ phút cuối quên câu giã từ.
Lệ rớt trên môi thành muôn ánh sao tiễn mình đến vô thường.

%d bloggers like this: