Author: kẻJazz

Đường Một Chiều

• Nguyên tác: Đường Một Chiều
• Nhạc & lời: Ngu Yên 
• Trình bày: Julie Quang
• Hòa âm & phối khí: Nguyễn Quang
• Graphics: Concept by MarcMarc

Ngu Yên: Tôi viết bản nhạc này trong khi lái xe từ Dallas về Houston vào một ngày xa lộ vắng vẻ. Lái xe đường dài, một mình, là lúc đầu óc phiêu lưu theo những ý nghĩ mắc mỏ mà thường ngày không có thời giờ để tìm tòi. Sau một lúc gạ gẫm với chuyện đời, chuyện tình, chuyện không vừa ý, thông thường, sẽ bắt gặp lời thơ, ý nhạc hoặc một cốt truyện bắt đầu thành hình. Hôm đó, tôi nghĩ về chiều một đường.

Đi làm xa, mỗi cuối tuần nôn nóng trở về nhà. Gặp lại  vợ con, gặp lại bàn viết, gặp lại những quen thuộc và gặp lại mình. Những buổi chiều thứ sáu đó, chỉ một xa lộ. một hướng về, và một niềm vui lên men, phồng lớn, khi xe quanh vào đầu ngõ.

Để rồi, mỗi chiều Chủ nhật, chỉ một xa lộ, một hướng đi, một mệt mỏi thẳng đến Dallas. Ý nghĩ ‘chiều một đường’ gây một ít cảm giác khôi hài, pha một chút chua chát. Nghĩ đến việc tìm cơm kiếm áo luôn luôn là chuyện xa lạ. Mỗi người sinh ra đều có lý do, vai trò, và vị trí nào đó trong cuộc đời chung. Có người sinh ra để làm. Có người sinh ra để chơi. Tôi thuộc về hạng người vui chơi không bao giờ chán. Có người làm việc chuyên nghiệp, bắt họ chơi, họ không biết làm gì. Ngược lại, bắt người chơi làm việc, hầu hết có kết quả xấu, chưa kể lâm vào cảnh tán gia bại sản. Nếu không, người đó là một kẻ buồn muôn thuở. Cứ nhìn xung quanh đời, nếu thấy những ai thành công mà buồn nản thường xuyên, họ là những ngươi gốc chơi bị bắt đi làm.

Nếu đi học có bằng cấp, thì đi chơi cũng có đẳng cấp. Danh từ dân chơi bao gồm quá rộng rãi và quá nhiều người chơi chưa chuyên môn. Tài tử không phải là kẻ đóng phim, mà là người chơi có nghệ thuật. Người ta hay lầm ý nghĩa của tài tử. Đời nhà Minh, có một phụ nữ chuyên đời vui chơi, lấy tên là Thanh Tâm Tài Nhân (1521-1593). Thời đó, đàn ông chơi còn chết, huống chi đàn bà. Dĩ nhiên bà sinh lầm vị trí, vai trò và lý do. Nhưng danh từ tài nhân có thể thay thế cho tài tử. Tài nhân có ý nghĩa đơn giản là người sinh ra có tài vui chơi.

Miên man nghĩ đến phẩm chất vui chơi ngang với cấp bằng tiến sĩ, cảm thấy mình thật sự đã sống sai vị trí, đóng vai trò xa lạ để lãnh lương, trật bét, lý do đúng đắn để tôi hiện diện trong đời, không phải để làm việc. Bất chợt, trong khoảnh khắc cảm thương cho bản thân, ‘chiều một đường’ lộn ngược lại thành ‘đường một chiều’.

Đúng vậy: bị bắt bỏ vào thân xác. Bắt thân xác bỏ vào chuyến xe đời. Bắt chuyến xe chạy một chiều, dù hài  lòng hay bất mãn. Hướng về một nơi nào không ai biết. Tất cả chỉ đoán chừng, đoán mò, rồi tranh cãi cho mình là đúng. Mệt chưa? Đường một chiều bắt tôi phải đi hoài, đi lên tục, đi dù không muốn. Tôi dừng xe lại bên lề, ký âm ca từ, không tìm ra được câu kết. Chỉ tội nghiệp vì đường một chiều của vợ phải song song với đường một chiều của tôi. “Khúc quanh nào lặng lẽ chia phôi.”

Mãi đến hơn một năm sau, khi du hí ở New Orlean, chợt thấy mình đứng ở góc phố như những nhạc sĩ đen trắng và xì đàn hát say sưa, mặc ai cho tiền hay không. Đúng rồi, lúc “mỏi mòn dừng chân hát nơi đây”. Tôi kết luận.

Đường Một Chiều

Đường một chiều tôi đi không trở về
Qua bốn mùa, qua năm tháng lê thê
Đường một chiều tôi đi qua phù vân
Giấu con tim trong ánh trăng buồn

Chiều một đường tôi đi theo bước em
Lòng gập ghềnh suy tư nỗi muộn phiền
Nghe tiếng khóc trẻ thơ vừa chào đời
Nghe lạ lùng như tiếng mưa rơi

Chiều một đường tôi đi theo bước người
Quê quán nào mai nay sẽ dừng chân?
Đường một chiều em không đi cùng tôi
Khúc quanh nào lặng lẽ chia phôi

Bình minh lên trong hân hoan
Tôi buồn một mình
Hoàng hôn xuống trong hoang mang
Tôi buồn một mình
Rồi đêm tối trong lo âu
Tôi buồn một mình
Ngày một chiều. Giờ một chiều
Tôi buồn một mình

Đường một chiều tôi đi không chờ ai
Đường một chiều tôi đi vào tàn phai
Lúc mỏi mòn, dừng chân hát nơi đây…

Nỗi Đau Dịu Dàng

• Nguyên tác: Killing Me Softly
• Nhạc: Charles Fox
• Lời: Norman Gimbel
• Lời Việt: Lê Hựu Hà
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recording Studio (SG)
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Phong trào nhạc trẻ trước 75 như một làn gió mát thổi vào làng âm nhạc u buồn của Việt Nam thời chiến.  Trước thời kỳ ấy, chỉ toàn những bài nhạc về lính, về những mối tình tan nát vì chiến tranh, những nỗi nhớ nhung làng mạc quê hương đã xa lìa vì chiến tranh.  Ngoài ra có rất ít ca khúc với đề tài gì khác.  Những lời ca buồn bã lồng trong giai điệu vẫn khá mộc mạc khiến cho lòng người nghe càng thêm tê tái.

Rồi nhạc trẻ đến, có lẽ bắt đầu với những ca khúc ngoại quốc được dịch ra tiếng Việt, hoặc lấy giai điệu với phương cách hành âm mới mẽ đem phổ vào lời Việt, đã mang lại cho những người trẻ những âm thanh lạ lẫm xôn xao hơn.  Những ca khúc nổi tiếng của Sylvie Vartan, Christophe, Johnny Hallyday, Dalida đã được diễn lại bên trời Đông qua tiếng hát của Thanh Lan, Billie Shane, Cathy Huệ, Julie Quang, v.v… thật rộn rịp.

Một trong những ca khúc dịch nổi tiếng lúc ấy là Nỗi Đau Dịu Dàng, dịch từ Killing Me Softly với tiếng hát rền rỉ vang động của Roberta Flack, đã đến với thính giả Việt qua nhóm tam ca Thúy Hà Tú.  Ba giọng hát khá giống nhau quyện vào nhau một cách hoàn hảo đã tạo nên một phiên bản thật thích thú, khác hẳn với Roberta Flack mặc dù phần hòa âm được giữ khá giống nguyên tác.

Nỗi Đau Dịu Dàng lần này đã được hòa âm lại trong dạng ballad nhưng thật rộng rãi, thật atmospheric.  Trong không khí đó, tiếng hát của Anh Thi rất cô đọng, nhẹ nhàng, và đầy tâm sự.

Killing Me Softly đã được đưa lên KẻJazz cách đây khá lâu, vào năm 2018, dưới tựa bản Dịu Dàng Giết Chết Tôi. 

Lý do? Có thể bạn cho tôi là khó tính.  Thật vậy, trong ngôn ngữ Việt, đại từ nhân xưng rất là rắc rối vì nó xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, ví dụ như nhân vật “tôi”, ta có thể dùng Tôi, Ta, Anh, Em, Con, v.v… hoặc nhiều khi chỉ hiểu ngầm.  Nhưng thật ra, mỗi chữ có một ít sắc thái dị biệt.  Anh, Em, ngoài ngôi thứ và giống đực cái, thường hàm ý một mối liên hệ gần gũi.  Tôi, thường có vẻ khách quan, xa cách, lạnh nhạt hơn, và hơn nữa, dùng chung cho cả hai giống.  Ta, mang ít nhiều tính tự sự, v.v…  Trong một bài nhạc, khi những chữ này được dùng lẫn lộn hay làm tôi hơi khựng lại, vì phải nghĩ thử ai là ai, rồi sau đó phải tự hỏi lý do gì đã khiến tác giả thay đổi đại từ.  Trong một ca khúc ngắn gọn, giống như một bài thơ hoặc truyện ngắn, từ ngữ thường cân nặng hơn. Trong NĐDD, tôi vẫn phân vân vì lý do gì LHH đã chuyển từ Em qua Tôi trong đoạn 2, và nhất là đoạn 3, mấy câu “Giờ đây ai hát thiên tình ca, khiến tôi thêm nhiều xa lạ. Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa”. Thoạt nghe tôi hơi thắc mắc về nhân vật “tôi” này liên hệ ra sao với “em”.

Nhưng đó chỉ là vì tôi khó tính thôi.

Bây giờ thì mời các bạn nghe tiếng hát của Anh Thi và ca khúc Nỗi Đau Dịu Dàng.

Nỗi Đau Dịu Dàng

Bóp nát sức sống em bằng tiếng ca
Bóp nát sức sống em qua điệu nhạc
Bằng lời dịu dàng anh giết em
Giết chết trái tim em bằng tiếng ca
Ru em trong u mê, và xót xa
Nhắm mắt với nỗi đau
Ngọt lịm dạ....

1.
Ngồi nghe anh hát thiên tình ca
Ngỡ như đất trời giao hòa
Và tai nghe thấy một rừng âm vang khúc hát dâng đời ta
Cỏ cây muôn loại đều hân hoan
Nhưng riêng em tưởng như anh...

2.
Rồi khi cơn sốt đun tình tôi
Bỗng theo cõi nhạc xa vời
Và anh lên tiếng gọi hồn em đang khóc bên con vực sâu
Hãy mau lên đường về về uyên uyến
Khi nghe thân xác nài van .....

3.
Giờ đây ai hát thiên tình ca
Khiến tôi thêm nhiều xa lạ
Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa
Thiếu anh khúc nhạc thành vô duyên
Tim em vẫn còn nghe.....

Killing Me Softly

Strumming my pain with his fingers
Singing my life with his words
Killing me softly with his song
Killing me softly with his song
Telling my whole life with his words
Killing me softly with his song

1.
I heard he sang a good song
I heard he had a style
And so I came to see him
to listen for a while
And there he was, this young boy
A stranger to my eyes

2.
I felt all flushed with fever
Embarrassed by the crowd
I felt he'd found my letters
And read each one out loud
I prayed that he would finish
But he just kept right on

3.
He sang as if he knew me
In all my dark despair
And then he looked right through me
As if I wasn't there
And he just kept on singing
Singing clear and strong