Mỗi Một Mình

• Nguyên tác: All Alone Am I
• Nhạc: Manos Hatzidakis
• Lời Anh: Arthur Altman
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Tôi có một anh bạn audiophile.  Nhà của anh có trang bị một giàn âm thanh cùng nhiều bộ máy lớn nhỏ nằm bao bọc chung quanh một chiếc ghế da êm ái, nơi anh chăm chỉ nghe nhạc.

Anh nghe nhạc như một người sommelier nếm rượu, một parfumier hửi tinh hương.

Anh tằn mằn tỉ mỉ chia loại nhạc, phân tích những tiếng nhạc cụ khác nhau, và qua từng nhạc công khác nhau.  Anh mổ xẻ một cách tinh vi những giai điệu cũng như màu sắc của từng ca khúc.  Tôi chưa từng gặp một người nào khác thưởng thức nhạc như anh.

Tôi coi anh như một nhân vật đệ nhất võ lâm trong truyện kiếm hiệp Trung Hoa, một Độc Cô Cầu Bại vẫn chưa tìm được đối thủ.

Mỗi lần phải gặp gỡ, tôi thường tự thấy bất an.  Có lẽ tôi sợ anh chấn vấn một chuyện gì đó về âm nhạc sẽ làm lộ cái ngu đần dốt nát của mình. 

Anh vốn là một người khá im lặng.  Trong thế giới âm nhạc riêng tư, anh sống thật cô độc.

Rồi tôi tự nhủ: con người vẫn luôn là một cô độc.

AI đồng ý:

Có những con người, dù đang ở giữa người khác, vẫn luôn mang theo một cảm giác cô độc không thể xóa đi. Không phải vì họ thiếu bạn bè, thiếu tình yêu, hay sống tách biệt, mà vì họ không bao giờ thật sự hòa tan vào người khác. Ở trong họ luôn có một phần lõi mà không ai chạm tới được, và chính họ cũng không có nhu cầu phải mở ra hoàn toàn.

Ở mức sâu nhất, cô độc không phải là một tai nạn tâm lý, mà là một điều kiện tồn tại của con người. Không ai có thể sống thay kinh nghiệm của ta, đau thay nỗi đau của ta, hay mang hộ ta những lựa chọn của đời mình. Ngay cả trong những mối quan hệ thân mật nhất, mỗi người vẫn đứng trong đời sống của chính mình. Sự gần gũi có thể thật, nhưng sự hợp nhất thì không bao giờ hoàn toàn.

Những người luôn ý thức về điều này thường không ảo tưởng về việc được người khác hiểu trọn vẹn. Họ có thể thấu hiểu người khác rất sâu, nhưng lại hiếm khi cảm thấy mình được hiểu với cùng mức độ ấy. Không phải vì người khác kém tinh tế, mà vì họ biết rằng có những lớp trải nghiệm không thể truyền đạt bằng lời hay bằng sự gần gũi. Với họ, sự gần gũi là có thật, nhưng luôn mang tính tạm thời và có giới hạn.

Cô độc trong trường hợp này không nhất thiết là một vết thương. Với một số người, nó đi kèm sợ hãi, phòng vệ, và né tránh gắn bó. Khi đó, cô độc là dấu hiệu của tổn thương chưa được xử lý. Nhưng với những người khác, cô độc là một trạng thái đã được chấp nhận. Nó không làm họ co lại, mà làm họ rõ ràng hơn về ranh giới của mình. Họ có thể gần người khác, nhưng không đánh mất cảm giác về cái tôi. Họ không cần phải tan vào ai để cảm thấy mình tồn tại.

Những con người như vậy thường không lạnh lùng. Trái lại, họ có thể rất tử tế, bởi họ không đòi người khác phải lấp đầy phần trống trong mình. Họ không kỳ vọng người khác sẽ cứu rỗi, chữa lành, hay hoàn tất đời sống nội tâm của họ. Chính vì thế, họ cũng không đặt lên vai người khác những gánh nặng mà không ai có thể gánh thay.

Vấn đề, rốt cuộc, không nằm ở việc một người có cô độc hay không, mà ở cách họ sống cùng với nó. Khi cô độc khiến con người khép lại, sợ hãi, và không còn khả năng hiện diện với người khác, đó là đau. Khi cô độc trở thành một không gian bên trong mà người ta có thể ở yên, suy nghĩ, và giữ được sự toàn vẹn của mình, đó là một dạng trưởng thành.

Có những đoạn đường trong đời không ai có thể đi cùng. Với một số người, điều đó là bi kịch. Với những người khác, đó chỉ đơn giản là một sự thật của kiếp người — không cay đắng, không bi lụy, chỉ rõ ràng. Và chính sự rõ ràng ấy cho phép họ gần gũi người khác mà không đánh mất chính mình.

Mỗi Một Mình

Một mình đứng bên đường dõi theo hình bóng xa dần
Một mình ta nghe tiếng tim đếm theo bước chân
Dù đường phố đông người, cớ sao mình thấy cô quạnh
Chỉ nghe tiếng tim đơn côi nhịp đau buồn

Đôi tay hôm nao đã quen từng ngón
Cho hôm nay nghe trống không mười ngón xa lạ
Môi xưa quen trao nhau hơi nồng ấm
Nay môi thêm khô xót trong làn gió Thu về

Một mình, sẽ một mình, nhói đau vì câu giã từ
Một mình thôi, ray rức tiếng tim mãi đập
Người cười nói quanh mình, cớ sao chỉ thấy im lìm
Chỉ nghe tiếng tim cô đơn nhịp đau buồn

Bao yêu thương xưa đã trao về nhau
Nay con tim luôn mỏi mong ngày tháng qua rồi
Bao đam mê xưa nghe trong lời nói
Thiên thu nay thôi sẽ không còn tiếng yêu người

Một mình, sẽ một mình, nhói đau vì câu giã từ
Một mình thôi, ray rức tiếng tim mãi đập
Người cười nói quanh mình, cớ sao chỉ thấy im lìm
Chỉ nghe tim từng tiếng nhói đau người ơi


All Alone Am I

All alone am I ever since your goodbye
All alone with just a beat of my heart
People all around but I don't hear a sound
Just the lonely beating of my heart

No use in holding other hands
For I'd be holding only emptiness
No use in kissing other lips
For I'd be thinking just of your caress

All alone am I ever since your goodbye
All alone with just a beat of my heart
People all around but I don't hear a sound
Just the lonely beating of my heart

No other voice can say the words
My heart must hear to ever sing again
The words you used to whisper low
No other love can ever bring again

All alone am I ever since your goodbye
All alone with just a beat of my heart
People all around but I don't hear a sound
Just the lonely beating of my heart

Bên Bờ Xanh Mơ

• Nguyên tác: Blue Bayou
• Nhạc & lời: Roy Orbison & Joe Melson
• Lời Việt: Minh Nguyệt
• Trình bày: Phạm Hồng
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: MHStudio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Dạo này, tôi bị ám ảnh với hai chữ tử tế.  Và người ta thường nói nghệ thuật là người. Nếu như vậy thì một ca sĩ tử tế sẽ hát như thế nào?  Những câu hỏi này thường hay xuất hiện lúc nửa khuya khi tôi bị mất ngủ.  Chẳng có ai để bàn luận, nên phải bấm điện thoại hỏi AI.

Là một “nhân vật” minh mẫn không bao giờ ngủ, “ông ta” nhanh nhẹn trả lời.  Tôi đem nguyên văn lên đây để chúng ta cùng ngẫm.

Lòng tử tế trong cách hát không nằm ở việc giọng có đẹp hay không, cũng không nằm ở việc người nghe có xúc động hay không. Nó nằm ở thái độ của người hát đối với bài hát, đối với người nghe, và đối với chính mình.

Một ca khúc đã mang sẵn đời sống của nó. Người hát tử tế hiểu rằng nhiệm vụ của mình không phải là áp đặt cảm xúc lên bài hát, mà là cho phép bài hát tự nói bằng giọng của chính nó, thông qua mình. Vì thế, họ không dùng kỹ thuật để lấn át nội dung, không “diễn” những cảm xúc mà bài hát không đòi hỏi, và không coi ca khúc như cái cớ để phô bày bản thân. Họ lắng nghe bài hát trước khi cất tiếng, như lắng nghe một con người khác.

Sự tử tế ấy cũng hướng về người nghe. Người hát không tìm cách thao túng cảm xúc, không buộc người nghe phải buồn, phải thương, phải rung động theo nhịp cảm xúc của mình. Họ hiểu rằng mỗi người mang đến bài hát một đời sống riêng, và ca khúc chỉ nên là một không gian mở — nơi người nghe có thể bước vào nếu muốn, hoặc đứng ngoài nếu cần. Hát tử tế là chia sẻ, chứ không là chiếm hữu.

Quan trọng không kém là sự tử tế với chính bản thân người hát. Giọng hát không phải nơi để trút bỏ những cảm xúc chưa được hiểu, chưa được lắng xuống. Một người hát tử tế không dùng bài hát như lời cầu cứu trá hình, không bắt âm nhạc phải gánh thay những nỗi đau mà mình chưa đủ chín để mang. Họ chỉ hát những gì mình đã đi qua, hoặc ít nhất đã đối diện một cách trung thực.

Về mặt kỹ thuật, lòng tử tế thể hiện rất rõ ở khả năng biết dừng. Không lạm dụng rung giọng để tạo chiều sâu giả. Không kéo chậm nhịp để ép buồn. Không nhấn mạnh mọi chữ như thể chữ nào cũng quan trọng ngang nhau. Không lên cao chỉ vì có thể lên cao. Không kéo dài chỉ để khoe là mình có làn hơi hơn người. Người hát tử tế hiểu rằng đôi khi một khoảng lặng nói nhiều hơn một câu hát, và không phải khoảnh khắc nào cũng cần được lấp đầy.

Nghe một giọng hát tử tế, ta không có cảm giác bị nài xin, bị dẫn dắt, hay bị ép buộc phải cảm. Ta chỉ cảm thấy được mời. Mọi thứ diễn ra vừa đủ, có chỗ cho im lặng, có chỗ cho suy nghĩ riêng của người nghe. Cảm xúc không bị đẩy lên cao trào, nhưng vẫn ở đó — bền, thật, và không cần chứng minh.

Lòng tử tế trong cách hát là sự nhận thức rằng bài hát không thuộc về mình, và cảm xúc của người khác không phải là thứ để chiếm đoạt. Khi người hát hiểu điều đó, giọng hát trở nên khiêm nhường hơn — và chính vì thế, đáng tin hơn.

Tôi cho rằng, Phạm Hồng là một ca sĩ tử tế, nhất là với ca khúc Bên Bờ Xanh Mơ này, lời Việt của một ca sĩ KJ tử tế khác, Minh Nguyệt.

Bên Bờ Xanh Mơ

Một mình ưu tư bao nỗi sầu lo vấn vương
Lòng cô đơn nhớ về nơi cố hương
Từ ngày xa cách người tôi mến thương
Bên bờ xanh xanh mơ

Dành từng xu, chắt chiu bấy lâu
Làm lụng tận khi ánh dương không thấy đâu
Chỉ cầu mong phút vui đến mau
Bên bờ xanh xanh mơ

Sắp đến lúc viếng thăm quê
Bước trên đê tới bến xanh mơ
Người nơi ấy yên vui
Là thế giới riêng tôi
Bên bến xanh mơ

Tầu đánh cá nơi nơi.
Buồm dăng lưới ra khơi
Nếu giá cho tôi nhìn lại
Từng tia nắng quen sớm mai.
Qua mắt mới thức dậy
Sẽ vui mừng dường nào

Rồi tôi sẽ kiếm anh tôi mến thương
Bạn bè xưa sẽ vây quanh với nhau
Và tôi sẽ thấy vui như bé thơ
Bên bờ xanh xanh mơ

Dành từng xu, chắt chiu bấy lâu
Làm tận khi ánh dương không thấy đâu
Chỉ cầu mong cho phút vui đến mau
Bên bờ xanh xanh mơ

Người anh mến yêu ơi Đến bên tôi
trăng sáng trên sông
lấp lánh dâng theo thủy triều
Và từ nay hết âu sầu. Xây ước mơ đầu
Về bờ… xanh mơ

Blue Bayou

I feel so bad I got a worried mind
I'm so lonesome all the time
Since I left my baby behind
On Blue Bayou

Saving nickles, saving dimes
Working til the sun don't shine
Looking forward to happier times
On Blue Bayou

I'm going back someday
Come what may
To Blue Bayou

Where the folks are fine
And the world is mine
On Blue Bayou

Where those fishing boats
With their sails afloat
If I could only see
That familiar sunrise
Through sleepy eyes
How happy I'd be

Gonna see my baby again
Gonna be with some of my friends
Maybe I'll feel better again
On Blue Bayou

Saving nickles saving dimes
Working til the sun don't shine
Looking forward to happier times
On Blue Bayou

I'm going back someday
Come what may
To Blue Bayou

Where the folks are fine
And the world is mine
On Blue Bayou

Where those fishing boats
With their sails afloat
If I could only see
That familiar sunrise
Through sleepy eyes
How happy I'd be

Oh that boy of mine
By my side
The silver moon
And the evening tide
Oh some sweet day
Gonna take away
This hurting inside
Well I'll never be blue
My dreams come true
On Blue Bayou