Tag: Nguyễn Thảo

Ước Mong Gặp Lại Em

Nhạc: Sammy Fain
Lời: Irving Kahal
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhận được lời dịch từ anh bạn Đức Phạm từ California trong lúc đang bận việc nên tôi cũng tạm bỏ qua một bên. Tôi không biết gì về bài này trong khi đó bạn và ĐP đều rất quen thuộc với nó. Thế nên khi 2 người bàn cãi với nhau về cách chọn lời dịch như thế nào cho đúng ý tác giả thì tôi cũng không biết làm thế nào chen vào để góp ý. Cuối cùng thì tôi chỉ đề nghị để tôi ráp lời dịch với giai điệu xem có hợp lý không rồi mới nghĩ đến việc chỉnh sửa câu dịch. Qua hơn 2 năm làm việc với những bản dịch tôi nghiệm ra một điều: không bản dịch nào hoàn chỉnh. Việc chỉnh đổi lời dịch cho hợp với câu hát xem như là chuyện tất nhiên. Người dịch có thể nghĩ là nên hát kiểu này, nhưng khi tôi hoà âm lại nghĩ nên hát kiểu kia. Nhất là nhạc jazz chẳng ai hát giống ai. Thế nên câu hát người dịch nghĩ trong đầu nhiều lúc không giống chi câu nhạc tôi dựng lên. Tuy nhiên tôi cho rằng đó là cái vẻ đẹp đặc biệt quyến rũ của việc Việt hoá nhạc jazz này. Sau khi hoàn tất Ước Mong Gặp Lại Em, nhìn lại thì mới thấy phiên bản dịch cuối khác với phiên bản đầu tiên nhiều, mặc dù ý thơ và những hình ảnh gợi lên trong bài gốc đều được gói ghém trong đó.

NT: Rất đồng ý với bạn. Dịch là một chuyện, nhưng khi hát lại là một vấn đề khác. Biết bao lần tôi viết lời xong, khi nghe bạn hát nháp, tôi chưng hửng. Đọc lại lời mình viết và lời bạn hát, tôi chợt hiểu là cách tôi hát (trong đầu) và cách bạn hát (ghi âm), nhiều khi chẳng giống gì nhau. Bởi lẽ trí tưởng tượng của tôi thường hơi… quá đà.
Tuy vậy, một điều tôi học được là đôi khi một bản dịch xong một bài mà tôi lấy làm đắc ý, nhưng đôi ba tháng sau, tôi lại nhận ra những sai lầm. Tôi nhớ hồi ở đại học theo học môn creative writing, một cái truyện ngắn chúng tôi mất cả một semester để hoàn chỉnh. Edit rồi lại re-edit rồi lại re-edit. Đám sinh viên chúng tôi cũng hay trao đổi cho nhau đọc, vì lẽ điều mình viết tưởng rất hoàn chỉnh nhưng thật ra lại tối nghĩa đối với mọi người khác. Cũng thời đó, tôi viết truyện cho Văn Học, tôi hay hỏi nhà văn Nguyễn Mộng Giác (chủ nhiệm kiêm chủ biên của VH) là edit cho đến lúc nào thì mới ngừng. (Một câu hỏi , có lẽ hơi ngớ ngẩn của thời tuổi 20). Bây giờ già hơn, thì mình chiêm nghiệm ra rằng, chuyện viết lách, cũng na ná như dạy con trẻ. Không bao giờ ngừng. Đọc lại một bài viết, lúc nào cũng thấy chuyện đáng lẽ phải như thế này thế nọ, giống như khi nhìn con của mình lớn lên vậy.
Và như bạn đã nói, sau khi bạn đưa tôi bản nháp, thì đến khi tôi ghi âm, lại có những câu, những chữ đã biến đổi vì cách ngắt câu và bỏ nốt của riêng tôi trong lúc hát. Phải xin lỗi dịch giả vậy. Vì thế, tôi đã cho in nguyên văn của bài mà ĐP và bạn đã mất bao thì giờ để dịch, một bài nhạc mà tôi vẫn luôn yêu thích.

Ước Mong Gặp Lại Em

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Nơi xưa khi ta hẹn thề đằm thắm
Nơi con tim anh trọn đời anh luôn lưu luyến

Quán thân quen ta ngồi ngày đó
Công viên bên đường xanh um
Xa xa bầy ngựa gỗ quay vòng
Bao bóng cây đổ dài

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Khi nắng mang theo mùa hè rực rỡ
Chung quanh đôi ta mọi điều bừng sáng
Anh luôn mơ em người tình đằm thắm

Mỗi khi ngày lên, đến khi vầng dương khuất nơi chân trời
Nhìn vầng trăng lung linh trên cao
Anh luôn ước ao gặp em

I'll Be Seeing You

I'll be seeing you
In all the old familiar places
That this heart of mine embraces
All day through

In that small cafe
The park across the way
The children's carousel
The chestnut trees
The wishin' well

I'll be seeing you
In every lovely summer's day
In everything that's light and gay
I'll always think of you that way
I'll find you in the morning sun
And when the night is new
I'll be looking at the moon
But I'll be seeing you

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Nhạc: Michel Legrand
Lời: Alan Bergman & Marylin Bergman
Lời Việt: Ngu Yên
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Còn nhớ những ngày đầu nói chuyện về thành lập KeJazz tôi và bạn đều muốn thực hiện 2 bài yêu thích nhất là The Shadow of Your Smile và The Windmills of Your Mind. Bài đầu bạn dịch ngay lập tức thành Tình Không Phai và là bài nhạc đầu tiên cho blog KeJazz. Nhưng bài sau thì đợi mãi chẳng thấy đâu lời dịch. Sau cùng bạn nói với tôi là bạn gặp nhiều trắc trở khi dịch nó nên không hoàn tất được. Tôi cũng thử dịch vài câu cho bài nhưng rồi thấy khó quá nên cũng bỏ nửa chừng. Những hình ảnh gợi ý quay vòng trong lời nhạc và âm giai biến chuyển đều đặn như bánh xe lăn đều khiến cho việc dịch thuật ra ngôn ngữ Việt thành hóc búa.
Cho đến gần đây tôi có đề nghị bạn nhờ anh Ngu Yên dịch thử xem. Nói xong rồi quên mất, ngờ đâu chừng vào tuần sau nhận được email của bạn đính kèm lời Việt của Ngu Yên. Thật là thích thú và cũng thật thán phục NY. Tôi nghĩ phải dùng chữ wordsmith để nói lên cái tài tình của NY khi dịch bài này. Việc tôi và bạn làm 2 năm không xong, NY làm được trong vài ngày!
Với tôi việc hoà âm Cánh Gió Xoay Hồn Em không khó khăn lắm. Tự cái phát triển tự nhiên và khéo léo của giai điệu đã mang tính thuyết phục mạnh mẽ, khó cưỡng rồi. Tuy nhiên tôi cho rằng việc trình bày bài này khá khó khăn. Cốt lõi trong nhạc của Michel Legrand thường nằm trong cách chuyển đổi thần tình của giai điệu, chứ không trong tiết tấu. Tiết tấu nhạc ông viết thường khá đều đặn. Bài The Windmills of Your Mind cũng thế. Nhịp bài đều đặn, không đổi. Thế nhưng kẻ hát không thể hát đều đặn như thế được. Có lẽ ML muốn cho người hát tự tìm thấy tiết tấu riêng cho mình? Không biết bạn có tìm được tiết tấu riêng của bạn với nhạc phẩm này không?

NT: Tôi đồng ý với bạn về điểm này. Câu nhạc của ML thường đều đặn và… dài, rất cổ điển, và có một độ gò bó cũng rất cổ điển. Hầu như bài nhạc nào của ML cũng cho tôi ít nhiều suy tư trong lúc soạn bản diễn trước khi ghi âm. Như bạn nói, nếu ta hát y như cách viết của ML thì có lẽ bài nhạc nghe rất là nhàm chán.
Riêng về The Windmills of Your Mind, giai điệu ẩn hiện những vòng tròn, chậm, nhanh, trầm, bổng, theo nhau xoắn xít. Tuy vậy, lời nhạc mang nặng niềm ưu tư, nên tôi nghĩ cách dễ nhất để cho thính giả thấu hiểu được ý nhạc là bằng cách hát hơi chậm rãi, có tính cách kể lể. Và chính ra giai điệu đã tự nó có nhiều kịch tính nên tôi thấy không cần xử lý hơn nữa.
Về bản dịch của anh NY. Cách anh dịch rất công phu và rất… technical. Mỗi dịch bản phải trải qua nhiều giai đoạn cho đến khi bản cuối không còn những ngượng ngập vụng về trong ý cũng như lời. Anh làm việc rất có hệ thống. Tôi theo học cách thức của anh, nhưng thường hơi… biếng nhác, và tùy hứng. Nhiều khi có chút giờ rảnh trong lúc làm, thì viết lách lăng nhăng. Cũng vì thế mà tôi ôm bài nhạc này hai năm trời mà chỉ quanh quẩn hai ba câu. Phải thành thật cảm ơn anh Ngu Yên đã đóng góp cho KeJazz một tác phẩm mà có lẽ sẽ không bao giờ thành nếu không có anh.

Cánh Gió Xoay Hồn Em

Xoay,
Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Vòng tình lăn theo triền dốc núi
Là bong bóng giữa bao cuộc vui
Một trò chơi xoay tròn càng đam mê
Vì vòng đã cuốn theo vầng trăng
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn ai

Đường hầm hoang mang miệt mài chân đi
Đường hầm đó dẫn em về đâu?
Đường mai sau về tận hang sâu
Chẳng còn nắng sáng soi đời nhau
Vòng người đa mang, vòng tình lênh đênh
Chỉ còn nửa giấc mơ đã quên
Rồi một ai quăng vào dòng sông trôi
Một hòn sỏi sóng lan về khơi
Đồng hồ quay kim giờ sầu rưng rưng
Định mệnh đó đã thôi từ đây
Và đời xoay trong mịt mù không gian
Là một trái táo xoay lặng câm
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay hồn em

Lời nào vang vang vào hồn ly tan
Vội vàng tay cầm chìa khóa
Lời này có phải em hỏi mai sau
Mùa hè sao qua nhanh như thế?
Dìu tình nhân đi vào tương tư
Để mặt cát dấu chân tình yêu
Vọng về đây tiếng buồn xa xăm
Hoặc là tiếng nhớ nhung bàn tay?
Hình người xưa treo trong nhà em
Và một vài lời ca quá khứ
Nhạt nhòa tên, khuôn mặt ai đây
Nhìn thì quen nhưng sao không biết?
Rồi một khi nhớ lại chuyện hôm xưa
Chợt một thoáng vu vơ tình yêu
Sắc lá thu khô vàng màu phôi pha
Phai nhanh như màu tóc anh

Vòng tròn càng xoay, xoay càng nhanh
Như vòng xoắn cuốn theo vòng xoay
Một vòng triền miên không dừng quay
Như vòng sống mãi mê cuồng say
Rồi hình bóng cũ khơi niềm đau
Là tìm thấy giữa bao vòng quay
Nhập vào cánh gió xoay tình em

The Windmills of Your Mind

Round,
Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
Like a snowball down a mountain
Or a carnival balloon
Like a carousel that's turning
Running rings around the moon
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Like a tunnel that you follow
To a tunnel of its own
Down a hollow to a cavern
Where the sun has never shone
Like a door that keeps revolving
In a half-forgotten dream
Like the ripples from a pebble
Someone tosses in a stream
Like a clock whose hands are sweeping
Past the minutes of its face
And the world is like an apple
Whirling silently in space
Like the circles that you find
In the windmills of your mind

Keys that jingle in your pocket
Words that jangle in your head
Why did summer go so quickly?
Was it something that you said?
Lovers walk along a shore
And leave their footprints in the sand
Is the sound of distant drumming
Just the fingers of your hand?
Pictures hanging in a hallway
And the fragment of a song
Half-remembered names and faces
But to whom do they belong?
When you knew that it was over
You were suddenly aware
That the autumn leaves were turning
To the color of his hair?

Like a circle in a spiral
Like a wheel within a wheel
Never ending or beginning
On an ever-spinning reel
As the images unwind
Like the circles that you find
In the windmills of your mind