Ước Mong Gặp Lại Em

Nhạc: Sammy Fain
Lời: Irving Kahal
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Phòng thâu: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

LV: Nhận được lời dịch từ anh bạn Đức Phạm từ California trong lúc đang bận việc nên tôi cũng tạm bỏ qua một bên. Tôi không biết gì về bài này trong khi đó bạn và ĐP đều rất quen thuộc với nó. Thế nên khi 2 người bàn cãi với nhau về cách chọn lời dịch như thế nào cho đúng ý tác giả thì tôi cũng không biết làm thế nào chen vào để góp ý. Cuối cùng thì tôi chỉ đề nghị để tôi ráp lời dịch với giai điệu xem có hợp lý không rồi mới nghĩ đến việc chỉnh sửa câu dịch. Qua hơn 2 năm làm việc với những bản dịch tôi nghiệm ra một điều: không bản dịch nào hoàn chỉnh. Việc chỉnh đổi lời dịch cho hợp với câu hát xem như là chuyện tất nhiên. Người dịch có thể nghĩ là nên hát kiểu này, nhưng khi tôi hoà âm lại nghĩ nên hát kiểu kia. Nhất là nhạc jazz chẳng ai hát giống ai. Thế nên câu hát người dịch nghĩ trong đầu nhiều lúc không giống chi câu nhạc tôi dựng lên. Tuy nhiên tôi cho rằng đó là cái vẻ đẹp đặc biệt quyến rũ của việc Việt hoá nhạc jazz này. Sau khi hoàn tất Ước Mong Gặp Lại Em, nhìn lại thì mới thấy phiên bản dịch cuối khác với phiên bản đầu tiên nhiều, mặc dù ý thơ và những hình ảnh gợi lên trong bài gốc đều được gói ghém trong đó.

NT: Rất đồng ý với bạn. Dịch là một chuyện, nhưng khi hát lại là một vấn đề khác. Biết bao lần tôi viết lời xong, khi nghe bạn hát nháp, tôi chưng hửng. Đọc lại lời mình viết và lời bạn hát, tôi chợt hiểu là cách tôi hát (trong đầu) và cách bạn hát (ghi âm), nhiều khi chẳng giống gì nhau. Bởi lẽ trí tưởng tượng của tôi thường hơi… quá đà.
Tuy vậy, một điều tôi học được là đôi khi một bản dịch xong một bài mà tôi lấy làm đắc ý, nhưng đôi ba tháng sau, tôi lại nhận ra những sai lầm. Tôi nhớ hồi ở đại học theo học môn creative writing, một cái truyện ngắn chúng tôi mất cả một semester để hoàn chỉnh. Edit rồi lại re-edit rồi lại re-edit. Đám sinh viên chúng tôi cũng hay trao đổi cho nhau đọc, vì lẽ điều mình viết tưởng rất hoàn chỉnh nhưng thật ra lại tối nghĩa đối với mọi người khác. Cũng thời đó, tôi viết truyện cho Văn Học, tôi hay hỏi nhà văn Nguyễn Mộng Giác (chủ nhiệm kiêm chủ biên của VH) là edit cho đến lúc nào thì mới ngừng. (Một câu hỏi , có lẽ hơi ngớ ngẩn của thời tuổi 20). Bây giờ già hơn, thì mình chiêm nghiệm ra rằng, chuyện viết lách, cũng na ná như dạy con trẻ. Không bao giờ ngừng. Đọc lại một bài viết, lúc nào cũng thấy chuyện đáng lẽ phải như thế này thế nọ, giống như khi nhìn con của mình lớn lên vậy.
Và như bạn đã nói, sau khi bạn đưa tôi bản nháp, thì đến khi tôi ghi âm, lại có những câu, những chữ đã biến đổi vì cách ngắt câu và bỏ nốt của riêng tôi trong lúc hát. Phải xin lỗi dịch giả vậy. Vì thế, tôi đã cho in nguyên văn của bài mà ĐP và bạn đã mất bao thì giờ để dịch, một bài nhạc mà tôi vẫn luôn yêu thích.

Ước Mong Gặp Lại Em

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Nơi xưa khi ta hẹn thề đằm thắm
Nơi con tim anh trọn đời anh luôn lưu luyến

Quán thân quen ta ngồi ngày đó
Công viên bên đường xanh um
Xa xa bầy ngựa gỗ quay vòng
Bao bóng cây đổ dài

Ước mong sao sẽ gặp lại em
Khi nắng mang theo mùa hè rực rỡ
Chung quanh đôi ta mọi điều bừng sáng
Anh luôn mơ em người tình đằm thắm

Mỗi khi ngày lên, đến khi vầng dương khuất nơi chân trời
Nhìn vầng trăng lung linh trên cao
Anh luôn ước ao gặp em

I'll Be Seeing You

I'll be seeing you
In all the old familiar places
That this heart of mine embraces
All day through

In that small cafe
The park across the way
The children's carousel
The chestnut trees
The wishin' well

I'll be seeing you
In every lovely summer's day
In everything that's light and gay
I'll always think of you that way
I'll find you in the morning sun
And when the night is new
I'll be looking at the moon
But I'll be seeing you

Đồng Đen

Nhạc & lời: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: ElevenSixteen
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Black Trombone, một nhạc phẩm của Serge Gainsbourg mà Đức Phạm đã dịch trước đây dưới tựa đề là Sắc Kèn Đêm Huyền.  ĐP viết lời rất nhẹ nhàng, thơ mộng, chơi vơi.  Tôi rất thích.  Riêng đối với tôi, SG vẫn thường vui đùa với chữ nghĩa.  Lời của ông mở rộng cho ta bao tưởng tượng thú vị.  Kèn đồng đen hay người tình da đen?  Chiếc kèn hiện hữu trong phòng ngủ hay chỉ là âm thanh từ một máy hát?  Tiếng kèn khản đục hay tiếng nấc của một người tình?  Thật là khó biết.  Với ý đó, tôi đã dàn dựng bài này, theo suy tư của mình, dưới một dạng khác. Tôi đã bàn bạc với bạn và đã viết lời cho nhạc phẩm này theo tưởng tượng của mình.

LV: Khi Đức Phạm giới thiệu, tôi mới biết đến nhạc phẩm Black Trombone này.  Vậy vừa khi anh gửi lời dịch tạm đến cho tôi đọc, NT cũng lại gửi cho tôi một bản dịch khác!  Thế là đang từ thiếu thốn, tắc tịt bỗng thành dư thừa! Tôi lại phải loay hoay nghĩ sao cho ra hai cách chơi khác nhau cho 2 lời nhạc từ cùng một bài.  May sao giai điệu nhạc phẩm này gợi ý cho tôi nhiều mặt cho nên tôi không có bị quá sức vật vã với nó… Chỉ mong sao người nghe không cảm thấy được những gì trùng lấp giữa 2 phiên bản.

NT: Lại nói thêm, một hôm đang layout trang mạng, bỗng máy chết tịt.  Loay hoay hồi sinh chiếc laptop, không để ý là trang này đã được tải đi… “bất hợp pháp”, và đã được gửi đến hộp thơ của bằng hữu.  Tôi chẳng biết gì cho đến khi bạn la toáng lên (lúc ấy bạn đang đi du hí ở nơi xa), tôi mới hoảng hốt vào website và sửa lại ngày…  Thành ra, bạn bè đã được… preview bài nhạc này qua lời dịch, tuy lúc ấy chưa có nhạc… 

Đồng Đen

Sắc đồng đen tuyền
Bóng kèn mơ huyền
Tiếng kèn trơ trọi
Quá tuyệt vời
Những vòng xoay nhanh
Máy nhoè âm thanh
Lấp ngàn chán chường
Đáy hồn tôi

Sắc đồng đen ngòm
Bóng kèn xoay vòng
Những loài quen đời 
Sống về đêm
Chúa Phật thương ban
Nét đẹp hoang mang
Nấc nghẹn mơ màng
Gối nệm tôi

Sắc đồng đen nhoài
Bóng kèn man dại
Áo trần vai ngoài
Da thịt ai... say
Nhẹ run run
Điên rồ đây thôi
Chất độc môi người
Thấm hồn tôi

Sắc đồng đen tuyền
Tiếng kèn ảo huyền
Đã mùa thu rồi
Của đời tôi
Đâu còn ai đây
Chẳng còn mê say
Thôi đành bỏ mặc
Hết rồi đây

Black Trombone

Black trombone 
Monotone 
Le trombone 
C'est joli 
Tourbillonne 
Gramophone 
Et bâillonne 
Mon ennui 

Black trombone 
Monotone 
Autochtone 
De la nuit 
Dieu pardonne 
La mignonne 
Qui fredonne 
Dans mon lit

Black trombone 
Monotone 
Elle se donne 
À demi 
Nue, frissonne 
Déraisonne 
M'empoisonne 
M'envahit

Black trombone 
Monotone 
C'est l'automne 
De ma vie 
Plus personne 
Ne m'étonne 
J'abandonne 
C'est fini

Sắc Kèn Đêm Huyền

Black Trombone
Music and Lyrics: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Thâu & mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Hai mươi mấy năm về trước, tôi được một người cháu rất hippy kiểu… Tây giới thiệu Serge Gainsbourg như một thần tượng của y.  Hắn đưa cho tôi mượn một bộ CD sưu tập.  Hắn bảo tôi:  Đây là một triết gia của giới trẻ. 
Tôi có thể công nhận điều này: SG thích khai phá và kinh động với những từ ngữ bí mật, cách chơi chữ cầu kỳ, cách trình diễn táo bạo.  Vì lẽ này mà bài nhạc Je t’aime, moi non plus đã bị cấm một thời ở Âu châu.  Triết gia thì tôi không biết, nhưng ông đã lôi cuốn rất nhiều người trẻ của Pháp thời bấy giờ.
Gần đây, một người bạn mới quen qua trang KeJazz đã đề nghị bài Black Trombone, một bài nhạc jazz nhẹ nhàng mà tôi cũng rất thích, và cũng rất ngại dịch vì lý do đã nói.  Đức Phạm (DP), tên người bạn này, lại có nhã ý dịch dùm.  Trời, còn gì bằng nhỉ?!?

LV: Quen biết đươc Đức Phạm qua Facebook thật là một hân hạnh.  Mừng hơn nữa là anh cũng sành điệu về jazz và hứng thú về dịch thuật.  Chính DP là người đã giới thiệu cho tôi nhạc phẩm Black Trombone này.  Anh cũng đề nghị là sẽ dịch thử nhạc phẩm này qua lời Việt cho KeJazz.  Dĩ nhiên là tôi hưởng ứng ngay.  DP gửi bản dịch cho tôi cách đây mấy tuần trước.  Cặm cụi nghe đi nghe lại và ngẫm nghĩ làm sao để có thể hát được bài một cách tự nhiên với bản dịch này, tự nhiên thấy khó.  Lời trong bản chính của SG thật sự làm cho tôi khó nghĩ.  Từ ngữ dùng trong bài có thể hiểu hai ba nghĩa. Bế tắc một thời gian, tôi quyết định là sẽ dịch bài một lần nữa theo cái hiểu của tôi, sau đó kết hợp trộn lẫn với lời của DP để ra phiên bản cuối cùng.  Từ bản chính tiếng Pháp, qua bản dịch của DP, qua bản dịch của tôi, đến bản cuối là cả một quá trình vòng vèo.  Mong rằng cố gắng của chúng tôi diễn tả được phần nào đó tình thơ ý nhạc của người nhạc sĩ đa tài SG.

 NT: Lúc đầu mới quen, thấy anh DP viết tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ, tôi cứ tưởng anh đang sống bên Pháp.  Sau này hỏi ra, mới biết anh chưa sống ở Pháp bao giờ.  Nhưng anh có khiếu về ngôn ngữ nên thông thạo nhiều ngôn ngữ khác nhau. 
Lẽ dĩ nhiên, dịch nhạc của Serge Gainsbourg đã chứng tỏ tài năng ấy.  KeJazz rất được hân hạnh giới thiệu anh với các bạn thính giả qua nhạc phẩm Sắc Kèn Đêm Huyền này

Sắc Kèn Đêm Huyền

Tiếng kèn kêu mời
Lấp hồn đêm buồn
Tiếng kèn ai gọi
Rất tuyệt vời
Dĩa nhưa quay quay
Máy nỉ non kêu
Át đi chán chường
Phá lòng tôi

Sắc màu đen huyền
Ánh kèn đơn điệu
Sắc mầu nguyên vẹn
Của màn đêm
Hỡi trời cao xa
Mở lòng thương cho
Em cuộn trên nệm
Hát lời âm ư

Sắc kèn đen tuyền
Tiếng kèn hão huyền
Hiến mình dâng tặng
Nửa hồn em
Dáng trần run run
Biết vì sao đâu
Bỗng như thuốc độc
Ngấm hồn tôi

Tiếng kèn u hoài
Đơn điệu xa.. vời
Như mùa Thu.. nào
Trong đời tôi
Chẳng còn ai.. đâu
Có còn hân hoan
Thôi đành buông thôi
Thôi đành thôi

Black Trombone

Black trombone 
Monotone 
Le trombone 
C'est joli 
Tourbillonne 
Gramophone 
Et bâillonne 
Mon ennui 

Black trombone 
Monotone 
Autochtone 
De la nuit 
Dieu pardonne 
La mignonne 
Qui fredonne 
Dans mon lit

Black trombone 
Monotone 
Elle se donne 
À demi 
Nue, frissonne 
Déraisonne 
M'empoisonne 
M'envahit

Black trombone 
Monotone 
C'est l'automne 
De ma vie 
Plus personne 
Ne m'étonne 
J'abandonne 
C'est fini