Xe Đạp Hư

Nhạc: Tom Waits
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Eleven-Sixteen Soundscape
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tom Waits là một trong những nhạc sĩ có nhiều nét đặc thù, trong cách hát cũng như cách viết nhạc.  Ca từ của ông tựa như những nét vẽ trong một bức tranh trường phái Biểu Hiện (Abtract Expressionism); chúng cưu mang và từ tốn châm chích vào những ý tưởng thầm kín trong tiềm thức của người nghe.  Hoặc như trong một ly Scotch, với một viên nước đá nhỏ, đủ để vị rượu lần lượt mở ra và chuyển hóa trên đầu lưỡi. Nếu bạn nhâm nhi.

Được viết cho cuốn phim One from the Heart vào năm 1981, Broken Bicycles là một ca khúc thật nhẹ nhàng của ông.  Len lỏi vào chuyện chiếc xe đạp hư, vẫn có những xúc cảm và những câu hỏi đầy móng nhọn dễ làm xước hồn.  Ta phải cần có một nơi để chứa những gì ta chẳng còn muốn, như viện mồ côi chứa những đứa trẻ bị bỏ rơi.  Hoặc, mùa vẫn có thể thay đổi rất nhanh, mà sao ta vẫn hay quên mất đi điều ấy… Nhìn chiếc xe đạp cũ hư với những ý nghĩ như vậy thì ai mà chẳng ngậm ngùi?

Trong ca khúc này, câu nhạc được viết với những ngắt quãng khác thường, tạo ra cảm giác ngập ngừng như một người có nhiều tâm sự và đang bận suy tư.  Nền nhạc của bạn lại có một không khí hụt hẫng, chới với.   Và kết cục của ca khúc là một câu hỏi cùng với những nốt nhạc lơ lửng không về chủ âm.  Nghe như thể nỗi buồn sẽ không bao giờ dứt.

LV: Bạn nói nghe cũng có lý. Nghe bài nhạc này của Tom Waits cũng giống như uống thẳng một ngụm Scotch lần đầu tiên. Hơi chói, hơi nồng. Nhưng ngụm thứ hai với chút đá lạnh. Lại thấy thấm thía. Dĩ nhiên tôi biết bạn thích bài này vì lời của TW mang ẩn dụ. Một hình ảnh được vẽ lên nhưng lại gợi đến nhiều ý tưởng. Đọc lời nhạc qua một lần phải đọc lại để ngẫm nghĩ. Tôi đoán là bạn cũng khá chật vật với việc dịch lời bài này.

Riêng tôi thì lại thích cách TW trình bày. Chỉ với một tiết tấu 3/4 đơn giản, nhưng cách bỏ nốt khác thường của giai điệu khiến cho bài nhạc nghe khá bất ngờ. Tạo nên nét hấp dẫn đặc biệt. Đến khi bạn gửi track vocal thì tôi lại thấy bạn hát khác thêm đi nữa. Thành ra từ nguyên bản do chính tác giả hát đến bản dịch do người dịch trình bày. Một ngạc nhiên tôi cho là khá thích thú. Xin mời thính giả lắng nghe.

Xe Đạp Hư

Dầm mưa chiếc xe đạp, nằm im trước sân.
Nhìn màu sơn đã hoen rồi, lỗ chỗ thâm nâu.
Chẳng còn ai biết nơi nào chôn cho quên bấy nhiêu
Điều ta đã không còn yêu thương tha thiết.
Vào Thu vì sao nhắc chi Xuân tươi,
là khi ta nói câu chia ly.
Thời gian đã qua, mà tình ta vẫn đây,
Tựa như chiếc xe, lâu ngày dầm mưa trước sân.

Lặng yên chiếc xe chờ mùa Đông giá băng.
Chỏng chơ trước sân nhà, giống đám xương tàn.
Còn vài ba chiếc lá vàng vướng mắc căm xe;
Vòng quay đã ngưng vì bao nhiêu mất mát.
Mùa thay trong chớp nhoáng, ôi, quá nhanh.
Mà sao ta cứ luôn ngỡ ngàng.
Và này là bao thứ em cho ta,
Vẫn còn nguyên ở đây, giờ tuy đã hư, 
Nhưng làm sao nỡ vứt đi?

Broken Bicycles

Broken bicycles, old busted chains
With rusted handle bars out in the rain.
Somebody must have an orphanage for
All these things that nobody wants any more
September's reminding July
It's time to be saying good-bye
Summer is gone, Our love will remain
Like old broken bicycles out in the rain

Broken bicycles, don't tell my folks
There's all those playing cards pinned to the spokes
Laid down like skeletons out on the lawn
The wheels won't turn when the other has gone
The seasons can turn on a dime
Somehow I forget every time
For all the things that you've given me
Will always stay, there broken but 
I'll never throw them away

Giã Biệt Vườn Địa Đàng

Nhạc: Lê Vũ
Lời: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm: Eleven-sixteen Soundscape
Final mix: LeVuMusic Studio
photo & graphics: MarcMarc

NT:  Đây là ca khúc của bạn và tôi viết, lần đầu tiên đưa lên KeJazz.  Thật là hứng thú, và hồi hộp.  Một phần là vì vừa được gặp gỡ một số bằng hữu ca nhạc sĩ ở vùng Washington DC, đã được ân cần đưa ra “trình làng” hai tên chủ chốt của KJ, và tôi và bạn đã gửi đến ca khúc Tình Yêu Gần Gũi làm duyên trong một đêm ca nhạc tại quán Montmartre thật là ấm cúng.

Tình Yêu Gần Gũi ra đời khoảng năm 1988.  Hơn 20 năm sau, Giã Biệt Vườn Địa Đàng mới được viết ra.  Hai bài nhạc đều nói về tình yêu.  Nhưng  Tình Yêu Gần Gũi có không khí nóng bỏng của một buổi trưa hè trên một bãi biển, có tiếng kèn, tiếng đàn cháy da thịt, có nụ hôn say đắm không rời. Và có tuổi thanh xuân rậm rực bốc hơi.

Giã Biệt Vườn Địa Đàng thì u ám hơn nhiều.  Bạn gửi tôi giai điệu cùng tựa đề Giã Biệt.  Tôi bắt đầu từ đó.  Cuối một cuộc tình bao giờ cũng có những thê thảm hối tiếc.  Nhưng cũng có những cuộc tình chấm dứt vì nó phải như thế.  Một kết cục không buồn không vui.  Một chia tay vì không làm sao khác hơn được.

Nhưng thú thật, những câu chuyện trong Thánh Kinh vẫn mang nhiều ý niệm khiến tôi dằn vặt trăn trở từ lâu.  Và câu hỏi về Thượng Đế vẫn luôn luôn treo lủng lẳng như trái cấm.  Từ hai chữ giã biệt, từ những nốt nhạc buồn buồn, trên một tiết tấu tưởng hơi rộn ràng, câu chuyện tình đầu tiên của nhân loại len lỏi vào lời ca.  Tuy đây có thể chỉ là một tình ca thật bình thường, của hai người đã từng yêu nhau, đã từng chia sẻ bao nhiêu hạnh phúc và đắng cay trong đời.  Nhưng đâu đó, ẩn nấp dưới câu chuyện, có bóng đen của người đàn ông đã phản bội thượng đế, có hơi hướm của người đàn bà đã cố tình quyến rũ bằng những lời luyến ái, rồi có trái đắng, có lối đi gai đan kín, có tường rêu xanh mờ.  Rồi ngày nào bất chợt đi ngang qua khu vườn địa đàng giờ đã bỏ hoang, lại có những nghi ngờ, những hối tiếc, những suy tư rất… hiện sinh.

Ngày nào thì có chút mặt trời trong nước lạnh.  Giờ thì chỉ còn… nước lạnh, vì mặt trời đã chết.

LV: Tôi viết nhạc không dễ. Bản nháp thì nhiều không kể, nhưng bài được hoàn thành thì chẳng được bao nhiêu. Bài nào làm xong nghe lại cũng thấy có vấn đề. Nhưng lại làm biếng không muốn giải quyết vấn đề. Nên thường là tôi cho bài nhạc đã viết qua một bên, cho đến có nhiều lúc quên mất bài luôn! Nghe Ngô Minh Trí nói là anh nghiền ngẫm đi lại ngày này qua tháng nọ một bản nhạc thì tôi phục lắm. Nhưng tôi thì không cách nào kiên trì làm được. Nhờ có bạn thúc dục làm áp lực cho tôi thì tôi mới có chút động cơ thúc đẩy để làm cho xong bài. Nếu không có bạn hối thì có lẽ việc viết nhạc của tôi đến nước lạnh chắc cũng chẳng còn…

Giã Biệt Vườn Địa Đàng

Vườn xưa vắng im
Còn ai đó không
Chờ đợi cơn mưa đến cho cây xanh mùa đơm bông?

Vườn hoang đã lâu
Tường thâm dấu rêu
Đường xưa gai đan kín nên không sao nhìn ra đâu lối về.

Từ em với anh
Cùng đi lạc vào thế giới
Muôn khát khao
Cùng nếm trái đắng trên môi
Tìm trong mắt nhau
Nghìn muôn ngọt ngào gian dối
Rồi khi đường đời ngăn lối
Không buồn thương chi khi mất nhau

Chiều nay có anh
Về ngang lối xưa
Mà trong tim sao thấy như chưa một lần được vui

Vườn Đông hững hờ
Nào ai nhớ đâu
Nghìn năm sau qua những cơn mê chỉ còn niềm tin nát nhàu

Vườn Đông hững hờ
Cành khô thẩn thờ
Nghìn năm sao vẫn mãi trong cơn mê dù niềm tin…
Nghìn năm sau,
Dù niềm tin
Đã nát tan