Khói Mờ Mi Cay

Nhạc: Jerome Kern
Lời: Otto Harbach
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Một giai thoại ngộ nghĩnh (mà hình như đa số những nhạc phẩm nổi tiếng đều có giai thoại như vậy) về nhạc phẩm Smoke Gets in Your Eyes. Jerome Kern đã viết bài này cho vở nhạc kịch Show Boat, nhưng không phải là một bài nhạc trong vở kịch, mà chỉ là một bài nhạc lót vào lúc sân khấu đang thay màn, và đoàn vũ công giúp vui với điệu tap dance. Nhưng khi giàn xếp cho phần diễn, nhạc phẩm này, cùng nhiều bài khác, đã bị nhà đạo diễn cắt bỏ. Nhiều năm sau, Otto Harbach vô tình thấy bàn nhạc này ở nhà của Jerome, nghe thử giai điệu rồi bảo Jerome dạo đàn lại chậm hơn, như một ballad. Ông rất thích. Và là một người chuyên viết lời nhạc, ông mở đầu ngay “They asked me how I knew…”
Năm 1934, Paul Whiteman đã đưa nhạc phẩm này lên hàng đầu. Hai mươi lăm năm sau, the Platters lại mang nhạc phẩm này trở lại hàng đầu ở Mỹ một lần nữa. Lại thêm chuyện rằng bà quả phụ của Jerome Kern định kiện the Platters vì đã hát nhạc phẩm này theo kiểu rock thời thượng bấy giờ, nhưng khi nghe bài nhạc sắp đoạt vị trí hàng đầu, bà đã bỏ dự định ấy ngay.
Riêng tôi, tôi đã chẳng có dự định dịch nhạc phẩm này cho đến khi nghe Bryan Ferry hát với giọng ca đầy nhựa thuốc của ông. Giọng hát đã mang cho bài nhạc một sắc thái rất mới, rất cận đại.
Dịch xong, tôi giao cho bạn. Nhưng khi nghe bạn quyết định hát bài này, tôi hơi ngạc nhiên vì tôi không nghĩ bạn thích những bài cổ điển như vầy. Nhưng tôi cũng nhớ ra là bạn thích những thử thách, và nhạc phẩm này đòi hỏi âm vực, chỉ trong vòng hai câu đầu, người hát đã phải vượt qua quãng tám. Có phải vậy chăng?

LV: Tôi chẳng có dự định hát bài này khi hòa âm nó.  Ấn tượng của tôi với nó là khó hát, khó xử lý cho tôi.  Thế nhưng không hiểu sao khi hát thử vài câu đầu tôi bỗng thấy có chút gì gắn bó giữa âm vực tự nhiên của tôi và giai điệu này.  Thêm vào nữa là lời dịch của bạn trôi chảy nhẹ nhàng giúp cho tôi hát theo một cách rất tự nhiên, không chút vấp váp, ngượng nghịu.  Tôi luôn tin rằng, ít nhất với tôi, phải có một tần số đặc biệt nào đó để tạo nên nối kết giữa người nghe/người hát và bài nhạc.  Không hiểu sao qua lời dịch của bạn tôi cảm thấy có nối kết đặc biệt với nhạc phẩm này. Có thể gọi là “trúng tần số” chăng?

Khói Mờ Mi Cay

Có người hỏi tôi làm sao mà rõ thật tình yêu
Vẫn như thường hay nói
Có chút gì trong tôi, biết sao nói nên lời

Hãy nhớ trong tình yêu, mình bỗng nhiên mù quáng
Thế nên thường đâu hay
Trái tim bồng bột cháy; khói dâng mờ mi cay

Và tôi đã nói, nào có chi mà lo âu
Trái tim tình yêu sẽ muôn đời
Nhưng rồi hôm nay, vì đâu ân tình nhạt phai
Để cho riêng mình đơn côi

Nay người mỉa mai cười chê. Lệ dẫu rơi lặng lẽ
Mỉm môi cười cay đắng
Lúc tim người đổi thay, khói dâng mờ mi cay

Smoke Gets in Your Eyes

They asked me how I knew
My true love was true
I of course replied
Something here inside
Can not be denied

They, said some day you'll find
All who love are blind
When your heart's on fire
You must realize
Smoke gets in your eyes

So I chaffed them, and I gaily laughed
To think they could doubt my love
And yet today, my love has flown away
I am without my love

Now laughing friends deride
Tears I cannot hide
So I smile and say
When a lovely flame dies
Smoke gets in your eyes

Âm Thanh Của Thinh Lặng

• Nguyên tác: The Sound of Silence
• Nhạc & lời: Paul Simon
• Lời Việt: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
• Trình bày: Nguyễn Thảo & Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: ElevenSixteen & LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Nguyễn Thảo
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Quay đi quay lại, vậy mà KeJazz đã được 2 tuổi. Tôi đề nghị bạn và tôi cùng hát duet một bài. Tuy nói vậy, trong đầu tôi hoàn toàn rỗng tuếch. Không nghĩ ra được một bài nhạc nào mà tôi muốn hát để kỷ niệm 2 năm thành lập trang mạng này.
Cũng may, bạn lại đưa ra bài The Sound of Silence, là một bài nhạc của một thời, mang ít nhiều âm hưởng chính trị và nhân bản. Vô tình hay hữu ý, cùng một khuynh hướng với nhạc phẩm Mỏng Manh (Fragile) và ta đã hát kỷ niệm năm đầu tiên của KeJazz.
Riêng về ca khúc này, Paul Simon có nêu ra một ý nghĩ mà có lẽ bạn sẽ thấy đắc ý. Ông đã cho rằng giai điệu và âm thanh của ca khúc phải nắm bắt được người nghe, thì ca từ mới được đón nhận.
I think about songs that it’s not just what the words say but what the melody says and what the sound says. My thinking is that if you don’t have the right melody, it really doesn’t matter what you have to say, people don’t hear it. They only are available to hear when the sound entrances and makes people open to the thought.”(nguồn: http://www.songfacts.com)

LV: Dù sinh sau đẻ muộn nhưng tôi có cảm giác trong bụng tôi có dấu “guốc” của ông Paul Simon.  Tôi  cũng đã nhiều lần bàn cãi với bạn về khuynh hướng nghe nhạc của tôi.  Theo tôi thì nhạc chủ yếu phải về nhạc.  Thế nên câu nhạc, giai điệu phải có đủ sức quyến rũ để thuyết phục người nghe.  Nhạc không hay thì lời có thế nào cũng bị cho qua một bên.  Ít ra đó là cách tôi nghe nhạc.  Tôi không để ý đến lời, và cũng không thường nhớ lời nhạc.  Với tôi, lời tựa và giai điệu là đủ để cho tâm trí của tôi bay cao hay chìm thấp theo sức tưởng tượng mà giòng nhạc gợi ý.  Hãy để cho những âm thanh đó làm chìa khóa mở lòng người nghe ra đến đón nhận.  Tôi rất thích nhạc phẩm The Sound of Silence này.  Khi đề nghị với bạn thì tôi có chút chần chừ vì tính cách nặng nhạc pop của nó.  Nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì có lẽ giờ đây tôi và bạn có lẽ đã từ từ lèo lái đưa con thuyền KeJazz vào một nơi chốn mà không phải chỉ có jazz thuần túy mới được chấp nhận.  Chắc chắn những thân hữu của KeJazz cũng sẽ dần dần nhận thấy chiều hướng hòa nhập jazz và pop của chúng ta qua một số bài sắp tới. Happy 2nd Anniversary, KeJazz! Dear listeners, thank you for your support.

Âm Thanh Của Thinh Lặng

Này bạn thân tôi,  bóng tối đen
Trò chuyện cùng tôi đêm vắng giấc quen
Vì vào một đêm, trong chiêm bao, phút huyễn mơ
Hình tượng huyền linh gieo sâu tâm trí ngẩn ngơ
Rồi từng đêm qua, còn nguyên đấy giữa tim tôi
Đã đâm chồi
Mọc từ nghìn tiếng của thinh lặng

Một mình trong mơ tôi cất bước đi
Gập ghềnh quanh co ngõ vắng im hơi
Đèn vàng nghiêng soi tôi thêm linh cảm bất an
Lạnh lùng sương rơi như xuyên thấm ướt áo tơi
Rồi chợt bừng chói một tia chớp sáng nhức mắt tôi
Như xé đêm dài
Chạm vào nghìn tiếng của thinh lặng

Rừng người từ đâu bỗng thấy quanh đây
Vùng đèn néon dọi ánh trắng xanh
Người chuyện trò nhưng không thấy nói chi
Người cùng nghe nhưng không hiểu nói chi
Và người còn viết nhiều ca khúc nhưng có mấy ai
Dám xao động
Sợ làm òa vỡ nghìn thinh lặng

“Thật là khùng điên, hỡi nhân gian
Lặng thầm là ung thư sẽ mãi lan
Này là lời tôi, xin anh em hãy lắng nghe
Này bàn tay tôi, xin anh em nắm lấy thôi”
Mà lời nói tựa giọt nước của cơn mưa
Rớt âm thầm, vọng vào lòng giếng của thinh lặng

Gục đầu người lo cầu khẩn ăn năn
Quỳ lạy thần linh ánh sáng néon
Đèn chợp từng cơn như câu khuyến cáo thế gian
Giòng điện rực lên tựa như câu nói thánh nhân
“Này lời răn, lời của tiên tri đã viết lên trên tường
Bến xe điện ngầm.”
Rồi thầm thì bằng nghìn tiếng của thinh lặng

The Sound of Silence

Hello darkness, my old friend
I've come to talk with you again
Because a vision softly creeping
Left its seeds while I was sleeping
And the vision that was planted in my brain
Still remains
Within the sound of silence

In restless dreams I walked alone
Narrow streets of cobblestone
'Neath the halo of a street lamp
I turned my collar to the cold and damp
When my eyes were stabbed by the flash of a neon light
That split the night
And touched the sound of silence

And in the naked light I saw
Ten thousand people, maybe more
People talking without speaking
People hearing without listening
People writing songs that voices never share
No one dared
Disturb the sound of silence

"Fools" said I, "You do not know
Silence like a cancer grows
Hear my words that I might teach you
Take my arms that I might reach you"
But my words like silent raindrops fell
And echoed in the wells of silence

And the people bowed and prayed
To the neon god they made
And the sign flashed out its warning
In the words that it was forming
And the sign said, "The words of the prophets
Are written on the subway walls
And tenement halls"
And whispered in the sounds of silence