Yêu Người

• Nguyên tác: All the Things You Are
• Nhạc: Jerome Kern
• Lời: Oscar Hammerstein
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Đôi khi tôi nghĩ đến lý do tại sao âm nhạc đã tách ra thành những trường phái khác nhau, và mỗi trường phái đã đặt ra những quy củ, luật lệ gò bó, mặc dù vẫn biết rằng, nghệ thuật luôn luôn đòi hỏi một quyền tự do tuyệt đối. Tôi cũng nghĩ đến những điều mà bình thường ta cho là quan trọng trong âm nhạc chẳng hạn như giai điệu, tiết tấu, và những luật lệ trong kiến trúc một nhạc phẩm.

Rồi tôi ngồi nghe Arvo Pärt hoặc Philip Glass. Nhiều lúc tôi lại nhịp chân theo Kanye West hay Wu-Tang Clan. Sau đó tôi huýt gió theo Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Đoàn Chuẩn Từ Linh…

Giai điệu và vô giai điệu. Nhịp, nhịp đảo và vô nhịp điệu.

Âm nhạc thật là vô luật lệ.

Nhạc sĩ Jerome Kern đã từng than thở với bạn của ông rằng: All the Things You Are không thể nào trở thành một bài nhạc hit được, vì tuy giai điệu lúc đầu rất êm ả dễ dãi, nhưng từ từ đã biến chuyển thành trúc trắc khó khăn… khiến người thường không thể hát hoặc huýt gió theo được.

Lẽ dĩ nhiên ông đã lầm. All the Things You Are là một bài nhạc được yêu chuộng trong thập niên 40 và đã nhanh chóng trở thành một ca khúc jazz standard.

Trong Yêu Người, khi nghe câu hát “môi nồng hẹn hò cả mùa Xuân” tôi thấy ra cả rừng hoa đào ngạt ngào hương thơm chờ đợi sau một tuần lễ mùa Đông mất điện mất nước đó bạn.

LV:  Tôi có chút không đồng ý với bạn về nhận xét là nhạc không có luật lệ.  Vấn đề ở đây là chỗ làm sao không bị gò bó trong những khuôn khổ cứng ngắc của những gì đã được thực hiện trước. Ngay cả những phá cách táo bạo trong nhạc cũng là “cách” mới tạo ra luật mới. Cho đến khi có kẻ khác nghĩ ra “cách” khác hơn nữa.  Nếu không luật lệ thì chẳng lẽ đánh loạn xạ lên cũng gọi là nhạc được sao?

Theo tôi tựu chung là những luật hoặc “phá luật” trong âm nhạc chỉ nhằm vào tạo nên những “căng thẳng” (tension) và “giải tỏa” (resolution) trong âm ba để hy vọng cộng hưởng với tai người nghe.

Việc có cộng hưởng với tai người nghe không thì theo tôi phải tùy theo nhiều yếu tố từ văn hóa, hoàn cảnh, ngôn ngữ… và vốn liếng hiểu biết về âm nhạc.  Và cả thời gian nữa.  Như ngay cả tôi ngày trước có nghe jazz gì đâu? Mà giờ đây cũng võ vẽ làm chuyện ngược ngạo.  Có phải vì giờ đây tôi dần dần thấy được chút cấu trúc của nhạc jazz không?  Hy vọng là vậy!  Vì trước đây tôi hoàn toàn mù mờ.  Nghe jazz chịu không nổi vì không hiểu gì hết.  Ít nhất giờ tôi cũng có chút vốn liếng, nếu không phải là jazz thiệt, thì cũng là chút “da” mong mỏng như theo kiểu anh Ngu Yên nói.

Yêu Người

Người hỡi, môi nồng hẹn hò cả mùa Xuân
Cho dài đợi chờ từng ngày Đông, thêm buồn.
Người hỡi, như màu chiều trời bừng lộng lẫy
Nhẹ nhàng vọng thầm vào cùng tiếng hát em bồi hồi.

Là nguồn ánh sáng lung linh của nghìn ánh sao.
Từng điều giữ kín trong tim
Từ ngày biết yêu.

Một sớm anh tìm về dịu dàng vòng tay
Là từ đấy, tháng ngày nhiệm màu miền hạnh phúc
Khi tình yêu anh trao hết về em.

All The Things You Are

You are the promised kiss of springtime
That makes the lonely winter seem long.
You are the breathless hush of evening
That trembles on the brink of a lovely song.

You are the angel glow that lights a star.
The dearest things I know
Are what you are

Some day, my happy arms will hold you,
And some day, I’ll know that moment divine
When All The Things You Are, are mine

Tokyo, Một Đêm Mưa

• Tựa Anh: One Rainy Night in Tokyo
• Nhạc & lời: D. Suzuki
• Lời Anh: G.Seldem, M.Brown
• Lời Việt: Dục
• Trình bày: 
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Dục

NT: Trước hết, phải cảm ơn anh Dục đã giới thiệu với KẻJazz một nhạc phẩm jazz Nhật vào ngay lúc KJ đang có ý định tìm hiểu và giới thiệu nhạc jazz từ những quốc gia hoặc văn hóa ít được biết đến. Tôi cũng được biết Tokyo có rất nhiều jazz club, và văn hóa jazz rất phổ biến ở thành phố này.  Cũng như nhiều lần trước đây, Dục đã dịch sẵn lời việt, cũng như tạo sẵn graphics cho bài.   

Để giới thiệu, tôi đã lục khắp mạng mà vẫn không thấy một tài liệu gì đáng biết về ca khúc One Rainy Night in Tokyo và ngay cả  người nhạc sĩ . Lại nữa, cũng một ca khúc mà lại có 3, 4 tên tác giả, từ D. Suzuki (Domei Suzuki?), Suzuki Michiaki đến Kuwabara Yukiko.  Và chỉ có Brenda Lee là ca sĩ tôi biết đã ghi âm ca khúc này vào năm 1965 (phát hành tại Tokyo).

Bài nhạc này rất bình dị, từ giai điệu đến ca từ (Anh ngữ, vì tôi hoàn toàn mù tịt tiếng Nhật). Tuy không gây cho tôi ấn tượng gì, nhưng lại khiến tôi suy nghĩ nhiều đến buổi nói chuyện với Ngô Minh Trí. Phải chăng nhạc jazz (thuần túy?) chỉ dành cho những ngôn ngữ (và văn hóa?) có nguồn gốc từ tây phương? Ngay cả khi bài nhạc jazz được viết bởi nhạc sĩ Á châu, họ có phải bỏ hết những cá tánh, những đặc thù văn hóa để được công nhận là… jazz? Và sẽ có hay không, dòng nhạc jazz Việt Nam?

LV: Thoạt đầu tiên nghe bài nhạc này tôi đã nghĩ rằng nhạc nghe rất “Nhật” nhưng không có mang những nét quen thuộc của jazz mà ta thường nghe.  Thế nhưng đây là một bài rất phổ thông ở Nhật mà anh Dục giới thiệu là jazz. Sau đó tôi lại còn đọc được đối thoại giữa bạn và nhạc sĩ Ngô Minh Trí về jazz khiến tôi còn suy nghĩ thêm nữa cá tánh riêng của nhạc phẩm này.

Tôi chắc rằng NMT sẽ không công nhận bài này là một bài nhạc jazz. NMT đã cho rằng những cố gắng để jazz hoá một số nhạc phẩm Việt ngày trước cũng chỉ là uổng công thôi vì phong cách nhạc Việt không gần gũi với nhạc jazz vì khác việt trong ngôn ngữ và văn hoá. Theo như vậy thì người nào gọi bài nhạc Nhật này là nhạc jazz thì là kẻ không hiểu gì về nhạc jazz sao?

Tôi nghĩ NMT có chút khắt khe, cứng ngắc trong quan điểm của mình. Nhưng anh là người được đào luyện chính quy về nhạc cổ điển và nhạc jazz ở trên đất Mỹ này nên dĩ nhiên nhận xét của anh phải có trọng lượng.  Tuy nhiên như vậy có đúng không?  Với tinh thần của jazz là cởi mở, hứng đâu làm đó, phá vỡ khuôn cách cố hữu thì tại sao lại gò bó chỉ trong khuôn khổ nhạc Âu Mỹ.  Tôi từ chối việc phải chấp nhận là nhạc Đông Phương không làm ra jazz được.

Nói cho cùng thì nhạc jazz xuất phát từ đất Âu Mỹ nên làm sao tránh được cái nhìn như vậy. Thế nhưng chẳng lẽ không thể nào có nhạc jazz mang tính cách Đông Phương sao? Cái khuôn khổ nhạc jazz của Âu Mỹ chỉ được dựng lên sau này, sau khi người da đen đã thành công mang nhạc của họ vào nền văn hoá Âu Mỹ.  Lúc đầu nhạc jazz ban sơ chỉ là hứng lên thì đánh thôi, đâu có theo khuôn khổ, luật định gì đâu? Người sau sắp loại thành hệ thống cho những lý thuyết này nọ để giải thích cho học trò và nghiên cứu.  Nhạc Ba Tây bossa nova cũng vậy; cũng được chấp nhận như một đường lối khác của jazz.  Như vậy tại sao nhạc Đông Phương không thể được xem là jazz với tính cách Đông Phương của nó? 

NT: Hôm nọ bạn có nói rằng mai mốt khi về hưu, có lẽ bạn sẽ ghi danh học nhạc… jazz. Tôi nghĩ đây có thể là đề tài cho luận án cao học của bạn đấy.

LV: Nói chơi cho vui chứ chỉ có điên mới nghĩ đến chuyện học hành nữa.  Thêm nữa tôi cho rằng đôi lúc bằng cấp mà không đi đôi với thực tiễn thì cũng vô nghĩa.  Nói lý thuyết cho hay nhưng không làm được bài nhạc jazz cho ra hồn thì uổng công đèn sách mất.  Thế giới này có biết bao gương nhạc công ca sĩ thành công vượt bực mà chẳng có chút bằng cấp nào.  Có người còn không đọc nốt được thì sao?  Hơn nữa học về nhạc jazz thì tôi chịu thua.  Cho đến giờ này tôi vẫn không biết jazz là gì, ở đó mà còn có chuyện đi học.  Thôi nói tào lao miên man chẳng vào đâu.  Mời thính giả thưởng thức một bài nhạc jazz (?) Nhật.

Tokyo, Một Đêm Mưa

Đêm nào mưa gió bên trời Tokyo,
Có chàng lữ khách lang thang trên đường,
Có nàng thiếu nữ tóc đọng mưa buồn,
Rồi hai trái tim chung một nhịp đường.

Trời đêm giông tố hai ta đứng trú,
Hiên nhà ai đó mối tình vừa chớm,
Ấm trong vòng tay khách giang hồ,
Ngước lên nàng nói "I love you!".

One Rainy Night in Tokyo

One Rainy Night In Tokyo
One lonely boy no place to go
One lovely girl rain drops in hair
Two people meet they make a pair.

It never fails to happen here
It needs no special time of year
And when he says, I love you
There's little else you can do