Ngày Hè

Nhạc: George Gershwin
Lời: DuBose Heyward & Ira Gershwin
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Nguyễn Thảo
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Summertime có lẽ là một trong những nhạc phẩm jazz nổi tiếng nhất, nhưng khôi hài vì đây là một aria của vở opera Porky and Bess của George Gershwin.  Bài hát này đã trường tồn qua 80 năm qua, đã được trình bày bởi nhiều nhạc sĩ, ca sĩ, đã biến hóa từ cổ điển qua jazz qua rock.  Một bài bình luận trên mạng phê bình rằng ca sĩ Ella Fitzgerald đã mang lại cho bài nhạc một nỗi băn khoăn về cuộc sống khi bà diễn tả đoạn “one of these morning, you’re gonna rise up and singing.  You’ll spread your wings, and take off to the sky”, trong khi Billie Holiday thì mơ màng “your daddy’s rich, and your ma is good looking”.  Janis Joplin gào thét lăn lộn trong tiết điệu blues-spychedelic nghe thật đau đớn.
Tuy vậy, trên sân khấu vở opera này, lúc màn vừa mở, đèn vừa lên, cô Clara ngồi ôm con và đã cất tiếng ru: “Summertime…” thật bình dị và nhẹ nhàng.

LV: Nghe Summertime là tôi có thể mường tượng đến ngay buổi trưa hè oi ả, ngồi trong bóng râm dõi mắt ra ngoài cõi ruộng xa xa, nghe tiếng ve rỉ rả mênh mang như ru ngủ.  Giấc ngủ giữa hơi hè hầm hập nóng, gió chút nhẹ mênh mang, trời trong xanh, mây trắng bông, cánh đồng vàng, nắng óng ánh, long lanh qua tàn cây, kẽ lá …  Như bạn nói, thật bình dị và nhẹ nhàng.  Cái tình đơn sơ mà tha thiết đó không biết sao đã được gói ghém vào trong giai điệu ngọt ngào này một cách diệu kỳ. Tôi tự hỏi: “Không biết có mang được cái rung cảm đó vào trong hòa âm của mình không?”.   Ôi điệu ru “Ngày Hè” này mãi là niềm cảm xúc bất tận trong lòng tôi!

Ngày Hè page

Gió hè mát
Cho đời sao thấy ôi thật nhẹ nhàng
Cá hồ tung tăng
Cánh đồng cô-tông rộ trắng hoa
Ôi, cha em thật sang
Riêng mẹ em quá ư tuyệt trần
Này em, này em bé ngoan, chớ khóc nhè

Một sáng sớm nào đấy
Muôn lời ca sẽ đưa (em) vào đời
Vươn rộng cánh loài chim
Em vụt lướt gió ngàn khơi
Cho đến giờ phút ấy
Không điều chi khiến em lo sợ
Vì cha và mẹ em vẫn luôn bên mình
Summertime

Summertime
And the livin' is easy
Fish are jumpin'
And the cotton is high
Oh, your daddy's rich
And your ma is good-lookin'
So hush, little baby, don't you cry

One of these mornings
You're gonna rise up singing
And you'll spread your wings
And you'll take to the sky
But till that morning
There ain't nothin' can harm you
With daddy and mammy standin' by

Sắc Kèn Đêm Huyền

Black Trombone
Music and Lyrics: Serge Gainsbourg
Lời Việt: Đức Phạm & Lê Vũ
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Thâu & mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Hai mươi mấy năm về trước, tôi được một người cháu rất hippy kiểu… Tây giới thiệu Serge Gainsbourg như một thần tượng của y.  Hắn đưa cho tôi mượn một bộ CD sưu tập.  Hắn bảo tôi:  Đây là một triết gia của giới trẻ. 
Tôi có thể công nhận điều này: SG thích khai phá và kinh động với những từ ngữ bí mật, cách chơi chữ cầu kỳ, cách trình diễn táo bạo.  Vì lẽ này mà bài nhạc Je t’aime, moi non plus đã bị cấm một thời ở Âu châu.  Triết gia thì tôi không biết, nhưng ông đã lôi cuốn rất nhiều người trẻ của Pháp thời bấy giờ.
Gần đây, một người bạn mới quen qua trang KeJazz đã đề nghị bài Black Trombone, một bài nhạc jazz nhẹ nhàng mà tôi cũng rất thích, và cũng rất ngại dịch vì lý do đã nói.  Đức Phạm (DP), tên người bạn này, lại có nhã ý dịch dùm.  Trời, còn gì bằng nhỉ?!?

LV: Quen biết đươc Đức Phạm qua Facebook thật là một hân hạnh.  Mừng hơn nữa là anh cũng sành điệu về jazz và hứng thú về dịch thuật.  Chính DP là người đã giới thiệu cho tôi nhạc phẩm Black Trombone này.  Anh cũng đề nghị là sẽ dịch thử nhạc phẩm này qua lời Việt cho KeJazz.  Dĩ nhiên là tôi hưởng ứng ngay.  DP gửi bản dịch cho tôi cách đây mấy tuần trước.  Cặm cụi nghe đi nghe lại và ngẫm nghĩ làm sao để có thể hát được bài một cách tự nhiên với bản dịch này, tự nhiên thấy khó.  Lời trong bản chính của SG thật sự làm cho tôi khó nghĩ.  Từ ngữ dùng trong bài có thể hiểu hai ba nghĩa. Bế tắc một thời gian, tôi quyết định là sẽ dịch bài một lần nữa theo cái hiểu của tôi, sau đó kết hợp trộn lẫn với lời của DP để ra phiên bản cuối cùng.  Từ bản chính tiếng Pháp, qua bản dịch của DP, qua bản dịch của tôi, đến bản cuối là cả một quá trình vòng vèo.  Mong rằng cố gắng của chúng tôi diễn tả được phần nào đó tình thơ ý nhạc của người nhạc sĩ đa tài SG.

 NT: Lúc đầu mới quen, thấy anh DP viết tiếng Pháp như tiếng mẹ đẻ, tôi cứ tưởng anh đang sống bên Pháp.  Sau này hỏi ra, mới biết anh chưa sống ở Pháp bao giờ.  Nhưng anh có khiếu về ngôn ngữ nên thông thạo nhiều ngôn ngữ khác nhau. 
Lẽ dĩ nhiên, dịch nhạc của Serge Gainsbourg đã chứng tỏ tài năng ấy.  KeJazz rất được hân hạnh giới thiệu anh với các bạn thính giả qua nhạc phẩm Sắc Kèn Đêm Huyền này

Sắc Kèn Đêm Huyền

Tiếng kèn kêu mời
Lấp hồn đêm buồn
Tiếng kèn ai gọi
Rất tuyệt vời
Dĩa nhưa quay quay
Máy nỉ non kêu
Át đi chán chường
Phá lòng tôi

Sắc màu đen huyền
Ánh kèn đơn điệu
Sắc mầu nguyên vẹn
Của màn đêm
Hỡi trời cao xa
Mở lòng thương cho
Em cuộn trên nệm
Hát lời âm ư

Sắc kèn đen tuyền
Tiếng kèn hão huyền
Hiến mình dâng tặng
Nửa hồn em
Dáng trần run run
Biết vì sao đâu
Bỗng như thuốc độc
Ngấm hồn tôi

Tiếng kèn u hoài
Đơn điệu xa.. vời
Như mùa Thu.. nào
Trong đời tôi
Chẳng còn ai.. đâu
Có còn hân hoan
Thôi đành buông thôi
Thôi đành thôi

Black Trombone

Black trombone 
Monotone 
Le trombone 
C'est joli 
Tourbillonne 
Gramophone 
Et bâillonne 
Mon ennui 

Black trombone 
Monotone 
Autochtone 
De la nuit 
Dieu pardonne 
La mignonne 
Qui fredonne 
Dans mon lit

Black trombone 
Monotone 
Elle se donne 
À demi 
Nue, frissonne 
Déraisonne 
M'empoisonne 
M'envahit

Black trombone 
Monotone 
C'est l'automne 
De ma vie 
Plus personne 
Ne m'étonne 
J'abandonne 
C'est fini