Lá Úa

• Nguyên tác: Les Feuilles Mortes
• Nhạc: Joseph Kosma
• Thơ: Jaques Prévert
• Lời Việt: Lê Vũ & Nguyễn Thảo
• Trình Bày: Nguyễn Thảo
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo: Hoàng Huy Mạnh
• Graphics: MarcMarc

NT:  Lúc bạn gửi tôi bản dịch nháp của Les Feuilles Mortes năm trước, tôi còn nhớ, tôi đã tự nghĩ, bài nhạc này sẽ là một thử thách.  Không ngờ sau lần ấy, bạn và tôi bắt đầu hợp tác và đã tạo nên KeJazz.  Bạn đã chọn dịch lời từ nguyên tác, nên tôi lấy chữ Lá Úa làm tựa thay vì “Lá Rụng” như những dịch bản trước đây dựa trên bản Anh Ngữ The Falling Leaves.  Bạn cũng đã viết về phần hòa âm của bạn rằng: “Phong cách jazz thuần túy được thể hiện bằng upright bass, piano và warm electric guitar.  Dàn string ensemble không thể thiếu xót được trong phối khí của nhạc phẩm này với cảm giác mênh mông, vang vọng của mất mát, xa xôi.  Tô điểm thêm cho hòa âm là tiếng guitar thùng và accordion lơ lửng, đẩy đưa như những chiếc là vàng cuốn đi trong gió thu.”  Đọc những lời ấy, tôi đã cảm được cái không khí trữ tình nhưng đượm buồn thảm của một mùa thu trong ký ức.
Thêm rằng, tôi vẫn yêu thích nhạc phẩm này (ai mà chẳng yêu thích ca khúc trữ tình, bạn nhỉ?).  Mặc dù đã được đưa lên trang mạng của LeVuMusic cách đây một năm, tôi vẫn muốn đưa vào KeJazz, vì đã là  trang nhạc Jazz thì không thể thiếu Les Feuilles Mortes được.

Lời cảm ơn xin gửi đến nhiếp ảnh gia Hoàng Huy Mạnh đã cho mượn hình ảnh mùa thu rực rỡ nắng vàng.  Tranh của anh vẫn thường xuất hiện trên trang mạng của Gio-O.com.  Bạn cũng có thể xem thêm ở trang https://www.flickr.com/photos/hoanghuymanh_images/

Lá Úa

Anh luôn ước mong em mãi hoài nhớ ngày xưa
Ngày đôi chúng mình say mối tình bao mộng mơ
Thời say đắm và hạnh phúc của những nhân tình
Ngợp trong nắng vàng chan chứa, mùa thu lặng rơi

Từng chiếc lá vàng anh góp đầy lối ngày xưa
Em yêu ơi, anh vẫn nhớ
Từng chiếc lá vàng anh góp đầy cánh tay nầy
Như dĩ vãng và thương tiếc vây kín hồn anh

Và rồi cơn gió bấc cuốn đi về đâu
Vào trong đêm tối xa xôi lạnh lùng
Em hỡi, chưa bao giờ anh quên lãng
Tiếng hát em khi xưa ta còn nhau

Lời tình ca đó
Lời yêu say đắm
Dành người anh yêu
Và người yêu anh

Ngày ta bên nhau
Tình ta đậm sâu
Và người anh yêu
Yêu mãi muôn đời

Dòng thời gian không ngừng trôi
Nhân tình phai phôi
Âm thầm chia ly
Lặng lẽ ra đi
Tựa con sóng xoá tan bao kỷ niệm vết chân xưa
Trên bãi cát đâu còn dấu người yêu...

Les Feuilles Mortes

Oh! je voudrais tant que tu te souviennes
Des jours heureux où nous étions amis
En ce temps-là la vie était plus belle,
Et le soleil plus brûlant qu'aujourd'hui

Les feuilles mortes se ramassent à la pelle
Tu vois, je n'ai pas oublié...
Les feuilles mortes se ramassent à la pelle,
Les souvenirs et les regrets aussi

Et le vent du nord les emporte
Dans la nuit froide de l'oubli
Tu vois, je n'ai pas oublié
La chanson que tu me chantais

C'est une chanson qui nous ressemble
Toi, tu m'aimais et je t'aimais
Et nous vivions tous les deux ensemble,
Toi qui m'aimais, moi qui t'aimais

Mais la vie sépare ceux qui s'aiment,
Tout doucement, sans faire de bruit
Et la mer efface sur le sable
Les pas des amants désunis

Sóng

• Nguyên tác: Vou Te Contar
• Bản Anh: Wave
• Nhạc & lời: Antônio Carlos Jobim
• Lời Việt: Lê Vũ
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
• Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Tôi thật là ngạc nhiên khi nhận được liên tiếp hai bài nhạc bạn dịch, mà lại là hai bài tôi ít chú ý tới, một là bài Wave này của Jobim.  Là một trong những bản nhạc khó hát vì giai điệu lên xuống khoảng nửa nốt và lại liên tục kiểu legato, tôi cảm thấy rụt rè.  May thay, bạn lại thêm: “Để tao hát bài này.” Phào.  May quá.  Không lâu sau đó bạn gửi tôi bản nháp; tôi phải công nhận: khó thật.

LV: Cách đây vài ngày tôi nghe được một podcast của Judy Carmicheal phỏng vấn ca sĩ jazz người Anh Elaine Delmar. Trong cuộc đối thoại họ có nói đến một hiện tượng mà chính tôi cũng thường suy ngẫm: Cũng cùng một bản nhạc nhưng người nghe thuộc những phương trời khác nhau sẽ nghe thấy những nét nhạc khác nhau. Theo họ, người xứ Anh, xứ Đức, xứ Tây nghe nhạc jazz khác với người Mỹ. Vậy thì kẻ như tôi chắc chắn là sẽ không thưởng thức nhạc jazz như một người Mỹ chính gốc. Hơn nữa tôi nghĩ cái cảm nhận về nhạc của từng cá nhân cũng phải ít nhiều khác nhau. Khác văn hóa, khác kinh nghiệm, khác hoàn cảnh, khác tâm tình, thì cảm nhạc phải khác thôi. Ngay cả khi nghe nhạc phẩm “Wave” này tôi cảm thấy bị cuốn hút bởi giai điệu ngay lập tức nhưng khi gửi cho bạn thì bạn lại không cảm được cái cảm của tôi. Ban đầu tôi lấy làm lạ vì tôi nghĩ hai thằng Kẻ Jazz phải có cùng “gu” mới đúng chứ! Nhưng nghĩ lại thì thấy cũng hợp lý thôi. Khi nghe bài này tôi liên tưởng đến scale trong bài “Toccata” của Paul Mauriat và “Oye Como Va” của Tito Puente, 2 bài tôi thích. Vì thế nó lôi cuốn tôi. Tôi đoán là bạn không thích 2 bài đó như tôi nên bạn không có ấn tượng mạnh. Nhạc của Jobim luôn khó hát với những nốt lưng chừng và những nhịp chõi khắp nơi, khiến cho việc làm quen với bài là một thử thách. Biết thế nhưng tôi cũng muốn thử giới thiệu đến người nghe giòng nhạc Ba Tây độc đáo này.

NT:  Đúng vậy.  Tôi không mấy tha thiết với “Oye Como Va”. “Toccata” thì hay hơn.  Nhưng khi lắng nghe kỹ nhạc phẩm này thì tôi phải nhận rằng phần cấu trúc thật thần kỳ.  Giai điệu lên xuống dồn dập như những ngọn sóng mang cho bài nhạc một sức mạnh lạ lùng, thật cuốn hút.
Tôi rất thích thú khi nghe bạn kể về podcast của Judy Carmichael.  Tôi vẫn thường cho rằng thưởng thức nghệ thuật là một chuyện rất riêng tư, cũng như sở thích rượu đỏ.  Bây giờ nghe bạn nói vậy, tôi muốn tìm hiểu thêm về một mẫu số chung nào đó dựa trên quan điểm xã hội và văn hóa, hoặc giả có liên hệ đến cấu trúc của lỗ tai của người mình chăng?  Tôi vẫn biết người Việt không mấy ai thích nghe nhạc jazz.  Tôi thường nghe lý do là tại bài nhạc jazz quá lơ lửng, không đều, làm cho người nghe có cảm giác bất an, v.v…  mà tôi vẫn cho là tại thói quen nghe nhạc.  Cám ơn bạn đã cho tôi thêm điều để suy tư về nhạc jazz và người Việt.

Sóng

Xin khép mi lại, thả hồn lặng trong hư không một cõi
Sâu trong đáy tim ta nghe bình yên, lòng ta lắng đọng
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời

Xin chớ nghi ngại, đừng sợ con sóng xô lên bờ cát
Không lo ánh trăng sao trên trời đêm, anh luôn có đây
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời
 
Thấy em yêu phút đầu khi chuông gõ ba qua đêm
Mắt em sâu mê hoặc cho anh mãi trong cơn mơ

Xin hãy tin rằng: tình anh như muôn con sóng gào gió
Xin em đến bên anh theo biển dâng ngàn con sóng đưa
Nghe nỗi đơn côi tan đi trong mênh mông
Niềm yêu ngây ngất ta cùng khát khao mơ trong đời

Wave

So close your eyes, for that's a lovely way to be
Aware of things your heart alone was meant to see
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together

You can't deny, don't try to fight the rising sea
Don't fight the moon, the stars above and don't fight me
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together

When I saw you first the time was half past three,
When your eyes met mine it was eternity

By now we know the wave is on its way to be
Just catch that wave don't be afraid of loving me
The fundamental loneliness goes whenever two can dream a dream together