Không Còn Buồn

Nguyên tác: Chauga de Saudade
Nhạc: Antônio Carlos Jobim
Lời: Vinícius de Moraes
Bản Anh: No More Blues
Lời Anh: Jon Hendrick
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT: Cách đây khá lâu, lúc Anh Thi còn đóng góp thường xuyên trên KẻJazz, cô có ý định hát ca khúc bossa nova nổi tiếng này, Chega De Saudade. Nếu tôi không lầm, đây là ca khúc đầu tiên làm nên lịch sử bossa nova qua tiếng hát của cố nhạc sĩ João Gilberto. Thoạt nghe, tôi đã thầm nghĩ, “Khó quá. Giai điệu trầm bổng lung tung. Nhịp thì chõi cố mạng. Thật tình không biết làm sao mà bắt đầu viết lời dịch.” Cũng may AT chẳng bao giờ hỏi tới.
Hôm tôi đưa ý kiến làm một trang tribute cho João Gilberto, và chọn dịch bản Anh ngữ No More Blues của Jon Hendrick, bạn đã đồng ý. Thế là tôi bắt tay vào việc chuyển ngữ. Ngày viết xong thì chỉ còn độ một hay hai tuần trước khi đưa lên mạng. Bạn lược qua, rồi tuyên bố, “Thôi, không đủ thời giờ đâu. Mình nên lấy những ca khúc khác trong repertoire của JG đã có sẵn.” Vì thế mà trong trang Ai Điếu có nhiều bài bossa nova tiêu biểu của JG.
Và cũng vì thế mới có trang nhạc hôm nay, với ca khúc Không Còn Buồn.

LV: Khi bạn gửi cho tôi bản dịch tôi cũng ậm ừ cho qua.  Bài nhạc nghe quá sức tuyệt vời, nhưng cũng quá sức khó cho nên tôi … ngán.  Nhưng rồi bạn cứ thỉnh thoảng lại nhắc khéo làm tôi cũng có chút chột dạ.  Thôi thì một liều ba bẩy cũng liền làm thử xem sao.  Tôi có biết đâu là mình phải thâu thanh ba ngày liên tiếp mới ráp được bản cuối cùng.  Những nhịp chõi trong điệu samba này cùng với chord progression ác liệt khiến cho việc vừa hát đúng nhịp vừa đúng key thật nhiều thử thách.  Hoàn thành nhạc phẩm này với tôi là cách hay nhất để vinh danh những thiên tài âm nhạc Ba Tây như  João Gilberto và Antônio Carlos Jobim.  Rất mong được quý thính giả Việt thưởng thức nhạc phẩm bossa nova tiêu biểu này.

Tuần này, KẻJazz mời các bạn ghé Tạp Chí Da Màu để nghe ca khúc Điệu Hè do Lê Vũ trình bày

Không Còn Buồn

Hết buồn đau
Sẽ quay về mau
Thôi hết buồn đau
Hứa với lòng sẽ thôi giang hồ
Vẫn hoài mong chốn xưa ấy
Thế nhưng thật buồn cười
Trái tim tôi vẫn nơi đấy muôn đời

Hết thở than
Mắt khô lệ rơi
Và chẳng sợ chi
Đã không còn lời biệt ly 
Dù nghe núi sông réo gọi
Biết tôi sẽ nói câu chối từ
Vì tôi đã sống yên bình
Đời sẽ không còn khổ đau

Đời viễn du, ngày tháng xa lìa nơi ấy
Trong tim hoài vấn vương
Nhớ thương về quê nhà
Tôi đã luôn tìm khắp nẽo
Mà vẫn đâu thấy yên bình
Rồi tôi chợt hiểu ra rằng quê nhà
Là nơi tôi sẽ sống vui

Hết buồn đau
Bước chân về mau
Trả dứt nợ xong
Sẽ thôi không còn lang thang một khi
Ấm êm bên người
Đời sống an lành
Một mái gia đình
Và ta có nhau
Đắm say với tình yêu
Thấy bao niềm hạnh phúc
Tràn dâng như sóng lên khơi, như cánh buồm căng gió
Không còn chi khổ đau

No More Blues

No more blues
I'm going back home
No no more blues
I promise no more to roam
Home is where the heart is
The funny part is 
My heart's been right there all along

No more tears 
And no more sighs
No no more fears
I'll say no more goodbyes
If travel beckons me
I swear I'm gonna refuse
I'm gonna settle down 
And there'll be no more blues

Everyday while I am far away
My thoughts turn homeward
Forever homeward
I've traveled 'round the world
In search of happiness
But all the happiness I've found 
Was in my hometown

No more blues
I'm going back home
No no more dues
I'm through with all my wandering now
I'll settle down 
And never roam 
And find someone
And build a home
When we settle down
There'll be no more blues
Nothing but happiness when we settle down 
There'll be no more blues

Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Nhạc & lời: Eric Clapton & Will Jennings
Lời Việt: Nguyễn Thảo
Trình bày: Lê Vũ
Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
Ghi âm & final mix: LeVuMusic Studio
Photo & graphics: MarcMarc

NT:  Trước hết, tôi phải xin lỗi bạn vì tôi cứ loay hoay hoài với lời Việt.  Theo thói thường, sau khi dịch xong, tôi thảy bài viết qua một bên.  Mấy ngày sau, hoặc có khi cả mấy tuần sau, tôi lôi ra đọc lại để xem từ ngữ mình dùng có chính xác, ý tưởng có suông sẻ mạch lạc, v.v… rồi tôi mới gửi cho bạn (ngoại trừ vài trường hợp đặc biệt).  Nhạc phẩm này không ngoại lệ.  Nhưng không hiểu vì sao tôi cứ trở đi trở lại với một vài chỗ.

Có lẽ vì Eric Clapton viết nhạc phẩm này khi đứa con trai của anh ta qua đời, và anh đã phân vân, “Sẽ còn nhớ tên của ba nếu con gặp lại ba trên thiên đàng? Mọi thứ vẫn giống như ngày xưa nếu con gặp lại ba trên thiên đàng?”  Nhưng sau đó “Ba phải vững mạnh để tiếp tục sống vì ba biết mình không thuộc về chốn thiên đàng” và đoạn kế tiếp “vì ba biết ba không thể nào ở lại thiên đàng”.  Hai câu này đã làm tôi thật phân vân.  Tôi đã không biết dịch sao cho rõ niềm đau khổ của tác giả.  Chính vì vậy mà tôi cứ viết đi viết lại nhưng vẫn không thấy ổn và đã làm bạn phải mất công thâu tới thâu lui.

LV: Tôi cũng biết bối cảnh của nhạc phẩm này. Thế nên tôi hơi ngập ngừng khi lời dịch của bạn lại nói đến “em” và “ta”. Nhưng nghĩ lại thì cũng đúng phải dịch như thế này chứ không sẽ khó hát như thế nào cho đúng với lời Việt. Tôi rất thưởng thức cách phát triển của giai điệu bài này. Cách chuyển hợp âm của Eric Clapton thật thấm thía, thật khít khao. Phải nói là tuyệt vời. Bởi thế tôi hứng khởi bắt tay vào việc ngay.

NT:  Tôi nhớ từ những cuốn sách trong Tự Lực Văn Đoàn, người miền Bắc thường gọi con lúc còn nhỏ bằng “em”, và khi trưởng thành bằng “anh” hoặc “chị”.  Ở bài nhạc này, tôi chọn “em” và “ta” để tránh phái tính của một số đại từ nhân xưng trong tiếng Việt.  Ngoài ra, “em” và “ta” còn hàm ý một khoảng cách, thời gian hoặc không gian, nếu bạn nghĩ đến một kẻ ở trên thiên đàng và kẻ kia còn dưới dương trần.

Tôi dịch bài nhạc này xong mà trong tâm không biết ai sẽ hát.  Tôi cũng không nghĩ bạn sẽ làm hòa âm ngay.  Thế nhưng bạn đã gửi tôi bản nháp chẳng bao lâu sau đó.  Nghe bạn hát, tôi thấy quá tuyệt; không ai có thể hát hơn thế nữa.  Không biết có gì đó, trong cách bạn phát âm, trong cách dứt câu, trong cách thở, thật là phù hợp với ca khúc này.

LV: Tôi thật không có ý định hát bài này. Tôi không cho là giọng hát tôi phù hợp với bài. Tôi không nghĩ tôi chuyên chở được cái đớn đau của tác giả qua giọng hát của mình. Nhưng không ngờ là bạn lại thích cách tôi hát (?). Thôi đành theo ý bạn vậy…

Nước Mắt Chốn Thiên Đường

Em còn có nhớ ta
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Có còn giống lúc nao
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Ta luôn cố tin, gian nan sẽ qua
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng phải cho ta

Có cười nắm lấy tay
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Sẽ dìu dắt sát bên
Nếu giữa chốn thiên đường thấy nhau?
Trên muôn lối đi, ta luôn mãi tìm
Vì ta biết chốn ấy thiên đường chẳng giữ ta lâu

Sẽ lao đao với đời
Ngã gục với thời gian
Vỡ tan con tim này
Chỉ còn biết cầu xin, nguyện cầu xin 

Bên kia vách ngăn, là đời yên bình
Và ta biết chốn ấy thiên đường, nước mắt sẽ thôi rơi


Tears in Heaven

Would you know my name
If I saw you in heaven?
Would it be the same
If I saw you in heaven?
I must be strong and carry on
'Cause I know I don't belong here in heaven

Would you hold my hand
If I saw you in heaven?
Would you help me stand
If I saw you in heaven?
I'll find my way through night and day
'Cause I know I just can't stay here in heaven

Time can bring you down
Time can bend your knees
Time can break your heart
Leave you begging please

Beyond the door there's peace I'm sure
And I know there'll be no more tears in heaven