Nỗi Đau Dịu Dàng

• Nguyên tác: Killing Me Softly
• Nhạc: Charles Fox
• Lời: Norman Gimbel
• Lời Việt: Lê Hựu Hà
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recording Studio (SG)
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Phong trào nhạc trẻ trước 75 như một làn gió mát thổi vào làng âm nhạc u buồn của Việt Nam thời chiến.  Trước thời kỳ ấy, chỉ toàn những bài nhạc về lính, về những mối tình tan nát vì chiến tranh, những nỗi nhớ nhung làng mạc quê hương đã xa lìa vì chiến tranh.  Ngoài ra có rất ít ca khúc với đề tài gì khác.  Những lời ca buồn bã lồng trong giai điệu vẫn khá mộc mạc khiến cho lòng người nghe càng thêm tê tái.

Rồi nhạc trẻ đến, có lẽ bắt đầu với những ca khúc ngoại quốc được dịch ra tiếng Việt, hoặc lấy giai điệu với phương cách hành âm mới mẽ đem phổ vào lời Việt, đã mang lại cho những người trẻ những âm thanh lạ lẫm xôn xao hơn.  Những ca khúc nổi tiếng của Sylvie Vartan, Christophe, Johnny Hallyday, Dalida đã được diễn lại bên trời Đông qua tiếng hát của Thanh Lan, Billie Shane, Cathy Huệ, Julie Quang, v.v… thật rộn rịp.

Một trong những ca khúc dịch nổi tiếng lúc ấy là Nỗi Đau Dịu Dàng, dịch từ Killing Me Softly với tiếng hát rền rỉ vang động của Roberta Flack, đã đến với thính giả Việt qua nhóm tam ca Thúy Hà Tú.  Ba giọng hát khá giống nhau quyện vào nhau một cách hoàn hảo đã tạo nên một phiên bản thật thích thú, khác hẳn với Roberta Flack mặc dù phần hòa âm được giữ khá giống nguyên tác.

Nỗi Đau Dịu Dàng lần này đã được hòa âm lại trong dạng ballad nhưng thật rộng rãi, thật atmospheric.  Trong không khí đó, tiếng hát của Anh Thi rất cô đọng, nhẹ nhàng, và đầy tâm sự.

Killing Me Softly đã được đưa lên KẻJazz cách đây khá lâu, vào năm 2018, dưới tựa bản Dịu Dàng Giết Chết Tôi. 

Lý do? Có thể bạn cho tôi là khó tính.  Thật vậy, trong ngôn ngữ Việt, đại từ nhân xưng rất là rắc rối vì nó xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, ví dụ như nhân vật “tôi”, ta có thể dùng Tôi, Ta, Anh, Em, Con, v.v… hoặc nhiều khi chỉ hiểu ngầm.  Nhưng thật ra, mỗi chữ có một ít sắc thái dị biệt.  Anh, Em, ngoài ngôi thứ và giống đực cái, thường hàm ý một mối liên hệ gần gũi.  Tôi, thường có vẻ khách quan, xa cách, lạnh nhạt hơn, và hơn nữa, dùng chung cho cả hai giống.  Ta, mang ít nhiều tính tự sự, v.v…  Trong một bài nhạc, khi những chữ này được dùng lẫn lộn hay làm tôi hơi khựng lại, vì phải nghĩ thử ai là ai, rồi sau đó phải tự hỏi lý do gì đã khiến tác giả thay đổi đại từ.  Trong một ca khúc ngắn gọn, giống như một bài thơ hoặc truyện ngắn, từ ngữ thường cân nặng hơn. Trong NĐDD, tôi vẫn phân vân vì lý do gì LHH đã chuyển từ Em qua Tôi trong đoạn 2, và nhất là đoạn 3, mấy câu “Giờ đây ai hát thiên tình ca, khiến tôi thêm nhiều xa lạ. Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa”. Thoạt nghe tôi hơi thắc mắc về nhân vật “tôi” này liên hệ ra sao với “em”.

Nhưng đó chỉ là vì tôi khó tính thôi.

Bây giờ thì mời các bạn nghe tiếng hát của Anh Thi và ca khúc Nỗi Đau Dịu Dàng.

Nỗi Đau Dịu Dàng

Bóp nát sức sống em bằng tiếng ca
Bóp nát sức sống em qua điệu nhạc
Bằng lời dịu dàng anh giết em
Giết chết trái tim em bằng tiếng ca
Ru em trong u mê, và xót xa
Nhắm mắt với nỗi đau
Ngọt lịm dạ....

1.
Ngồi nghe anh hát thiên tình ca
Ngỡ như đất trời giao hòa
Và tai nghe thấy một rừng âm vang khúc hát dâng đời ta
Cỏ cây muôn loại đều hân hoan
Nhưng riêng em tưởng như anh...

2.
Rồi khi cơn sốt đun tình tôi
Bỗng theo cõi nhạc xa vời
Và anh lên tiếng gọi hồn em đang khóc bên con vực sâu
Hãy mau lên đường về về uyên uyến
Khi nghe thân xác nài van .....

3.
Giờ đây ai hát thiên tình ca
Khiến tôi thêm nhiều xa lạ
Lời ca âu yếm vỗ về em nhưng vẫn thấy xa thật xa
Thiếu anh khúc nhạc thành vô duyên
Tim em vẫn còn nghe.....

Killing Me Softly

Strumming my pain with his fingers
Singing my life with his words
Killing me softly with his song
Killing me softly with his song
Telling my whole life with his words
Killing me softly with his song

1.
I heard he sang a good song
I heard he had a style
And so I came to see him
to listen for a while
And there he was, this young boy
A stranger to my eyes

2.
I felt all flushed with fever
Embarrassed by the crowd
I felt he'd found my letters
And read each one out loud
I prayed that he would finish
But he just kept right on

3.
He sang as if he knew me
In all my dark despair
And then he looked right through me
As if I wasn't there
And he just kept on singing
Singing clear and strong

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

• Nguyên tác: Both Sides Now
• Nhạc & lời: Joni Mitchell
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recodring Studio Saigon
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Both Sides Now là một ca khúc của Joni Mitchell mà tôi rất thích.  Lần đầu tiên tôi nghe, tôi nhớ hình như vào khoảng 12-13 tuổi.  Tuy chẳng hiểu gì về những lời ca bóng bẩy, tôi mê mẩn cái giai điệu trầm bổng du dương, cứ lên cao, lên cao, rồi bỗng dung tụt xuống nghe thật thắm thía như nỗi vui buồn vô cớ của tuổi mới lớn.

Nghe kể rằng, Mitchell đang đọc cuốn tiểu thuyết Henderson the Rain King của Saul Bellow trên một chuyến bay.  Đến đoạn Henderson, cũng đang ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy những đám mây bên dưới, cô Mitchell cũng gấp sách và nhìn ra ngoài trời.  Trong giây phút mơ màng ngắm nhìn những đám mây trắng nổi trôi bềnh bồng, giai điệu và lời ca đã tìm đến với cô ta.  Năm ấy cô chỉ vừa 23 tuổi.

Mitchell ghi âm nhạc phẩm này hai lần.  Lần đầu trong tuổi 20 dưới dạng ballad; lần thứ nhì vào tuổi 50 trong phong cách jazz.  Cả hai tác phẩm đã gây thật nhiều ấn tượng trong giới âm nhạc.

Anh Thi đã “đặt hàng” từ rất lâu.  Tôi cũng có dự định viết lại lời Việt.  Nhưng cuối cùng chúng tôi nghĩ bản dịch của Phạm Duy nghe quá thấm, nhất là nó đã nhắc nhở đến một thời tuổi thơ, nên chúng tôi đề nghị Anh Thi cứ hát như vậy.

Trong tiếng đàn rời rạc, tiếng hát của Anh Thi bay bổng nhẹ nhàng chắc chắn sẽ đưa các bạn về lại một vùng trời nào đó trong ký ức đầy mây trắng nổi trôi…

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

Mây xây lâu đài trên cõi trùng
Nhẹ nhàng như bông chuyn thành tơ buông
Mây như tóc thần uốn trên màn không
Tôi cho mây đẹp vô cùng.

Nhưng nay mây thay mầu trên khắp trời
Từng làn mây đen về làm mưa rơi
Bao nhiêu những điều tôi vẫn hằng mơ
Theo mây tan về tít mù.

Nay tôi xin nhìn mây tới hai lần
Nhìn khắp xa gần, nhưng vẫn cho rằng
Ðám mây, đám mây mông lung ảo huyền
Ôi mây, ôi mây, ôi mây là gì ? Mây huyền !

Như bao nhiêu chuyện thần tiên đẹp
Này là yêu anh, này là yêu em !
Bao nhiêu mối tình đến trong ngày đêm
Tôi cho yêu là lâu bền.

Nhưng nay tôi nghe chuyện như bắt đầu.
Từng người yêu nhau, từng người xa nhau.
Xa trong tiếng cười hay trong lời than.
Yêu đương hay là chán chường ?

Nay tôi xin nhìn yêu tới hai chiều
Dù ít hay nhiều, nhưng hết tin vào
Chữ yêu, chữ yêu lung linh ảo hình
Ôi yêu, ôi yêu, ôi yêu là gì ? Hỡi tình !

Lo âu hay là tự tin nhiều
Hoặc là hoang mang, hoặc là tin yêu
Bao nhiêu khát vọng, bấy nhiêu chờ mong
Tôi cho cõi đời dễ dàng

Nhưng nay tôi nghe đi sao khác thường
Bạn bè hôm qua, bạn bè hôm nay
Bao nhiêu tháng ngày, bấy nhiêu đổi thay.
Trong tay nhưng rồi mất hoài

Nay tôi xin nhìn kiếp sống hai bề
Ðời sống đi về nhưng sẽ ước thề
Sống như, sống như giấc mơ hiện về
Sinh ra, sinh ra, sinh ra làm gì ? Hỡi đời !

Both Sides Now

Rows and floes of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and they snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I've looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really, really don't know clouds at all

Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way that you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way

But now it's just another show
And you leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away

I've looked at love from both sides now
From give and take and still somehow
It's love's illusions that I recall
I really don't know love
I really don't know love at all

Tears and fears and feeling proud
To say, "I love you, " right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way

Oh, but now old friends, they're acting strange
And they shake their heads and they tell me that I've changed
Well, something's lost, but something's gained
In living every day

I've looked at life from both sides now
From win and lose and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all