Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

• Nguyên tác: Both Sides Now
• Nhạc & lời: Joni Mitchell
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recodring Studio Saigon
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Both Sides Now là một ca khúc của Joni Mitchell mà tôi rất thích.  Lần đầu tiên tôi nghe, tôi nhớ hình như vào khoảng 12-13 tuổi.  Tuy chẳng hiểu gì về những lời ca bóng bẩy, tôi mê mẩn cái giai điệu trầm bổng du dương, cứ lên cao, lên cao, rồi bỗng dung tụt xuống nghe thật thắm thía như nỗi vui buồn vô cớ của tuổi mới lớn.

Nghe kể rằng, Mitchell đang đọc cuốn tiểu thuyết Henderson the Rain King của Saul Bellow trên một chuyến bay.  Đến đoạn Henderson, cũng đang ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy những đám mây bên dưới, cô Mitchell cũng gấp sách và nhìn ra ngoài trời.  Trong giây phút mơ màng ngắm nhìn những đám mây trắng nổi trôi bềnh bồng, giai điệu và lời ca đã tìm đến với cô ta.  Năm ấy cô chỉ vừa 23 tuổi.

Mitchell ghi âm nhạc phẩm này hai lần.  Lần đầu trong tuổi 20 dưới dạng ballad; lần thứ nhì vào tuổi 50 trong phong cách jazz.  Cả hai tác phẩm đã gây thật nhiều ấn tượng trong giới âm nhạc.

Anh Thi đã “đặt hàng” từ rất lâu.  Tôi cũng có dự định viết lại lời Việt.  Nhưng cuối cùng chúng tôi nghĩ bản dịch của Phạm Duy nghe quá thấm, nhất là nó đã nhắc nhở đến một thời tuổi thơ, nên chúng tôi đề nghị Anh Thi cứ hát như vậy.

Trong tiếng đàn rời rạc, tiếng hát của Anh Thi bay bổng nhẹ nhàng chắc chắn sẽ đưa các bạn về lại một vùng trời nào đó trong ký ức đầy mây trắng nổi trôi…

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

Mây xây lâu đài trên cõi trùng
Nhẹ nhàng như bông chuyn thành tơ buông
Mây như tóc thần uốn trên màn không
Tôi cho mây đẹp vô cùng.

Nhưng nay mây thay mầu trên khắp trời
Từng làn mây đen về làm mưa rơi
Bao nhiêu những điều tôi vẫn hằng mơ
Theo mây tan về tít mù.

Nay tôi xin nhìn mây tới hai lần
Nhìn khắp xa gần, nhưng vẫn cho rằng
Ðám mây, đám mây mông lung ảo huyền
Ôi mây, ôi mây, ôi mây là gì ? Mây huyền !

Như bao nhiêu chuyện thần tiên đẹp
Này là yêu anh, này là yêu em !
Bao nhiêu mối tình đến trong ngày đêm
Tôi cho yêu là lâu bền.

Nhưng nay tôi nghe chuyện như bắt đầu.
Từng người yêu nhau, từng người xa nhau.
Xa trong tiếng cười hay trong lời than.
Yêu đương hay là chán chường ?

Nay tôi xin nhìn yêu tới hai chiều
Dù ít hay nhiều, nhưng hết tin vào
Chữ yêu, chữ yêu lung linh ảo hình
Ôi yêu, ôi yêu, ôi yêu là gì ? Hỡi tình !

Lo âu hay là tự tin nhiều
Hoặc là hoang mang, hoặc là tin yêu
Bao nhiêu khát vọng, bấy nhiêu chờ mong
Tôi cho cõi đời dễ dàng

Nhưng nay tôi nghe đi sao khác thường
Bạn bè hôm qua, bạn bè hôm nay
Bao nhiêu tháng ngày, bấy nhiêu đổi thay.
Trong tay nhưng rồi mất hoài

Nay tôi xin nhìn kiếp sống hai bề
Ðời sống đi về nhưng sẽ ước thề
Sống như, sống như giấc mơ hiện về
Sinh ra, sinh ra, sinh ra làm gì ? Hỡi đời !

Both Sides Now

Rows and floes of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and they snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I've looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really, really don't know clouds at all

Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way that you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way

But now it's just another show
And you leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away

I've looked at love from both sides now
From give and take and still somehow
It's love's illusions that I recall
I really don't know love
I really don't know love at all

Tears and fears and feeling proud
To say, "I love you, " right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way

Oh, but now old friends, they're acting strange
And they shake their heads and they tell me that I've changed
Well, something's lost, but something's gained
In living every day

I've looked at life from both sides now
From win and lose and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all

Viết Cho Hélène

• Nguyên tác: La Chanson d’Hélène
• Nhạc: Philippe Sarde
• Lời: Jean-Loup Dabadie
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi & Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Studio & LeVuMusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

LV: Khi ngỏ ý muốn thâu La Chanson d’Helene, AT có đề nghị là dùng một giọng nam để nói trong bài, tựa như bài Parole với tiếng nói trầm ấm, gợi cảm của Alain Delon. Tôi đã đề nghị là nhờ anh bạn Ngô Nhật Trường thâu thanh dùm phần đó vì người bạn trẻ này đã từng đóng phim nên không xa lạ gì với cách nói đầy kịch tính kiểu này. Thế nhưng cô ca sĩ AT này lại cho rằng giọng nói của NNT trẻ trung quá, không thích hợp với bài (?). Tôi và bạn có bàn với nhau về việc thâu tiếng nói này và cùng đi đến kết luận là cả 2 giọng của tôi và bạn, dù “già” dặn hơn, nhưng không thể tạo được hiệu quả mà AT muốn đạt đến. Rốt cuộc tôi và bạn đã chọn lấy cách hát thay vì nói trong phần có giọng nam.

Tôi cho rằng hát dễ hơn nói trong bài này. Khi hát thì mình biết được rõ ràng lúc nào ra, lúc nào vào. Mọi diễn tả nằm trong nhịp nhàng, hơi ngân. Nếu phải nói trong bài này thì thật tình tôi không biết phải xử lý làm sao. Hơn nữa là tôi luôn cảm thấy ngượng khi phải nói kiểu đóng kịch như thế này. Có lẽ theo như từ ngữ bạn mô tả là có cám tưởng “ốt dột” (cringy?). Không biết có phải là bệnh tự kỷ ám thị không?

Viết Cho Hélène

Tháng Chín, thoáng heo may lạnh lùng
Khép nốt cánh cửa sau cùng
Mặt trời đã quên thôi không quay về
Anh đã thôi yêu em

Thấp thoáng bóng chim lưng trời
Chới với tiếng kêu lạc loài
Trong bóng chiều

Giờ ta chia tay dẫu trong lòng
còn bao yêu thương đắm say
Phi cơ cất cánh nhưng ta còn đây
còn vương vấn mãi không thôi


Đứng trước mái hiên xưa tìm
Những phút ấm êm xa thời mộng mơ ấy
Như tranh đã phai màu
Anh đã thôi yêu em

Nắng quái đã tan theo ngày
Khi gương đã phai mờ
Tìm đâu bóng hình

Đành thôi đến phút giây chia lìa
Tình này xem như thoáng mơ mòng
Khi bao dĩ vãng đem chôn vùi
Giòng mực kia sẽ phai mờ


Đã biết hết câu chuyện rồi
Thì khép cuốn sách của một thời
Mặt trời chết im trong kỷ niệm
Và anh cũng im lìm

Anh đã hết yêu em

La Chanson d’Hélène

Ce soir nous sommes septembre 
Et j'ai fermé ma chambre
Le soleil n'y entrera plus
Tu ne m'aimes plus

Là-haut un oiseau passe 
Comme une dédicace
Dans le ciel

     Je t'aimais tant Hélène
     Il faut se quitter
     Les avions partiront sans nous
     Je ne sais plus t'aimer Hélène

Avant dans la maison
J'aimais quand nous vivions
Comme dans un dessin d'enfant
Tu ne m'aimes plus

Je regarde le soir 
Tomber dans les miroirs
C'est ma vie

     C'est mieux ainsi Hélène
     C'était l'amour sans amitié 
     Il va falloir changer de mémoire
     Je ne t'écrirai plus Hélène

L'histoire n'est plus à suivre
Et j'ai fermé le livre
Le soleil n'y entrera plus
Tu ne m'aimes plus