Category: Jazz

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

• Nguyên tác: Both Sides Now
• Nhạc & lời: Joni Mitchell
• Lời Việt: Phạm Duy
• Trình bày: Hồ Đắc Anh Thi
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: NN Recodring Studio Saigon
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Both Sides Now là một ca khúc của Joni Mitchell mà tôi rất thích.  Lần đầu tiên tôi nghe, tôi nhớ hình như vào khoảng 12-13 tuổi.  Tuy chẳng hiểu gì về những lời ca bóng bẩy, tôi mê mẩn cái giai điệu trầm bổng du dương, cứ lên cao, lên cao, rồi bỗng dung tụt xuống nghe thật thắm thía như nỗi vui buồn vô cớ của tuổi mới lớn.

Nghe kể rằng, Mitchell đang đọc cuốn tiểu thuyết Henderson the Rain King của Saul Bellow trên một chuyến bay.  Đến đoạn Henderson, cũng đang ngồi trong máy bay, nhìn ra ngoài cửa sổ và thấy những đám mây bên dưới, cô Mitchell cũng gấp sách và nhìn ra ngoài trời.  Trong giây phút mơ màng ngắm nhìn những đám mây trắng nổi trôi bềnh bồng, giai điệu và lời ca đã tìm đến với cô ta.  Năm ấy cô chỉ vừa 23 tuổi.

Mitchell ghi âm nhạc phẩm này hai lần.  Lần đầu trong tuổi 20 dưới dạng ballad; lần thứ nhì vào tuổi 50 trong phong cách jazz.  Cả hai tác phẩm đã gây thật nhiều ấn tượng trong giới âm nhạc.

Anh Thi đã “đặt hàng” từ rất lâu.  Tôi cũng có dự định viết lại lời Việt.  Nhưng cuối cùng chúng tôi nghĩ bản dịch của Phạm Duy nghe quá thấm, nhất là nó đã nhắc nhở đến một thời tuổi thơ, nên chúng tôi đề nghị Anh Thi cứ hát như vậy.

Trong tiếng đàn rời rạc, tiếng hát của Anh Thi bay bổng nhẹ nhàng chắc chắn sẽ đưa các bạn về lại một vùng trời nào đó trong ký ức đầy mây trắng nổi trôi…

Hai Khía Cạnh Cuộc Đời

Mây xây lâu đài trên cõi trùng
Nhẹ nhàng như bông chuyn thành tơ buông
Mây như tóc thần uốn trên màn không
Tôi cho mây đẹp vô cùng.

Nhưng nay mây thay mầu trên khắp trời
Từng làn mây đen về làm mưa rơi
Bao nhiêu những điều tôi vẫn hằng mơ
Theo mây tan về tít mù.

Nay tôi xin nhìn mây tới hai lần
Nhìn khắp xa gần, nhưng vẫn cho rằng
Ðám mây, đám mây mông lung ảo huyền
Ôi mây, ôi mây, ôi mây là gì ? Mây huyền !

Như bao nhiêu chuyện thần tiên đẹp
Này là yêu anh, này là yêu em !
Bao nhiêu mối tình đến trong ngày đêm
Tôi cho yêu là lâu bền.

Nhưng nay tôi nghe chuyện như bắt đầu.
Từng người yêu nhau, từng người xa nhau.
Xa trong tiếng cười hay trong lời than.
Yêu đương hay là chán chường ?

Nay tôi xin nhìn yêu tới hai chiều
Dù ít hay nhiều, nhưng hết tin vào
Chữ yêu, chữ yêu lung linh ảo hình
Ôi yêu, ôi yêu, ôi yêu là gì ? Hỡi tình !

Lo âu hay là tự tin nhiều
Hoặc là hoang mang, hoặc là tin yêu
Bao nhiêu khát vọng, bấy nhiêu chờ mong
Tôi cho cõi đời dễ dàng

Nhưng nay tôi nghe đi sao khác thường
Bạn bè hôm qua, bạn bè hôm nay
Bao nhiêu tháng ngày, bấy nhiêu đổi thay.
Trong tay nhưng rồi mất hoài

Nay tôi xin nhìn kiếp sống hai bề
Ðời sống đi về nhưng sẽ ước thề
Sống như, sống như giấc mơ hiện về
Sinh ra, sinh ra, sinh ra làm gì ? Hỡi đời !

Both Sides Now

Rows and floes of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and they snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I've looked at clouds from both sides now
From up and down and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really, really don't know clouds at all

Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way that you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way

But now it's just another show
And you leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away

I've looked at love from both sides now
From give and take and still somehow
It's love's illusions that I recall
I really don't know love
I really don't know love at all

Tears and fears and feeling proud
To say, "I love you, " right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way

Oh, but now old friends, they're acting strange
And they shake their heads and they tell me that I've changed
Well, something's lost, but something's gained
In living every day

I've looked at life from both sides now
From win and lose and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all

Samba Đơn Âm

• Nguyên tác: Samba de Uma Nota Só
• Nhạc:  Antônio Carlos Jobim
• Lời: Newton Mendonça
• Bản English: One Note Samba
• Lời Anh: Jon Hendricks
• Lời Việt: Nguyễn Thảo
• Trình bày: Lê Vũ
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Levumusic Studio
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Một người bạn của chúng tôi đã “nặn” một từ ngữ mới toanh: “nhí nhỏm”.  Thoáng nghe dường như rất quen thuộc, nhưng cứ ngờ ngợ, như một người thoạt trông thấy quen quen nhưng thật ra là ta chẳng biết. 

Nghĩ đi nghĩ lại, tôi thấy cái chữ này nó cũng ngồ ngộ.  Không hẳn nhí nhảnh mà cũng không phải dí dỏm…  nó cứ… lừng khừng giữa đường… nó ngang như cua.

Mà ngang thì tôi cho không bài nhạc nào qua mặt được Samba de Uma Nota Só (One Note Samba) của ông phù thủy bossa nova, Tom Jobim.  Đúng như cái tựa, bài nhạc viết rất đơn giản, giàn dựng trên một vài nốt nhạc, không hẳn chỉ một nốt, nhưng cách viết thì rất là đơn điệu.  Tuy vậy, tiết tấu của samba/bossa nova đã làm cho bài nhạc có vẻ rất nhí nhảnh, và lời dịch Anh ngữ của Jon Hendricks thì rất ư là dí dỏm.

Và ngang như cua.

Tuy vậy, vào tuần lễ tình yêu Valentine này thì lời hát của One Note Samba thật là vừa vặn.

Sau bao nhiêu năm sao đi tái lại ca khúc My Funny Valentine qua hai bản Việt, Người Tôi Yêu và Người Tình Ngộ Nghĩnh, One Note Samba là một luồng gió mới, tuy có vẻ hơi… khác thường.

Khi bạn tình nguyện hát bài này, tôi phải khâm phục lòng can đảm của bạn.  Nhất là khi lẫn tôi và bạn đều không có rảnh rỗi như ngày trước.  Nhưng một điều chắc chắn là bạn rất là… nhí nhỏm trong ca khúc Samba Đơn Âm này.

LV: Bản nhạc One Note Samba này đã được “nghiên cứu” rất lâu, mất khoảng 3-4 năm. Chần chừ mãi vì bài khó hát quá! Ông nhạc sĩ Antonio Carlos Jobim này có lẽ đã cố tình làm cho bài khó như thế này để khiến cho người nghe chỉ nghe thôi nhưng không được hát theo!

Cái tài tình của bài này là người hát khó hát lạc nốt được trong phần lớn của bài vì những câu hát chỉ có một nốt nhạc, nhưng lại rất dễ lỗi nhịp vì những phách chõi khác thường. Thế nhưng chỗ chuyển đoạn thì lại có nhịp thật đều trong khi nốt nhạc thay đổi theo hợp âm chuyển (modulation) thật khó theo. Mỗi khi tôi dự tính “thử lửa” với bài này thì lại thấy chán ngán. Nghe thì thích nhưng lúc thực hiện thì lại cảm thấy không đủ sức. Cũng may là tôi có phương cách để chỉnh sửa những sai lạc không tránh được khi thâu. Với tôi thì bài nhạc này chỉ có thể trình bày trên mạng sau khi đã được chữa, không thể nào hát live được.

Dù sao thì đây cũng chỉ là một cố gắng của KJ để giới thiệu đến thính giả một bossa nova kinh điển thật đặc biệt của nhạc sĩ đại tài Antonio Carlos Jobim.

Samba Đơn Âm

Xin nghe câu samba đơn sơ thôi
Đơn sơ khi xoay quanh đơn âm
May ra bao nhiêu âm đi theo sau
Theo nhau nhưng luôn nghe như đơn âm
Xin nghe thêm, thêm âm cao hơn
Như dư âm theo sau âm nghe qua
Y như anh luôn luôn theo sau em
Em đi đâu, anh luôn đi theo mãi

Nhiều khi nghe thấy bao nhiêu người không sao im được,
Thật ra đâu nói điều gì, tựa không nói được gì.
Giờ đây anh thấy như đâu còn chi ngoài âm điệu tận cùng
Trong âm giai dị kỳ, thật nghe không giống chi

Anh xin không đi xa hơn đơn âm
Như anh không khi nao xa em
Tuy đơn âm nghe ra hơi đơn sơ
Nhưng đơn sơ anh luôn yêu em
Cho ai kia say mê trong đa âm
Rê mi fa sol la si đô
Nhưng đôi khi nghe không hay ho chi
Hay hơn nên chơi như ta biết

One Note Samba

This is just a little samba
built upon a single note
Other notes are bound to follow 
But the root is still that note
Now this new one is the consequence 
of the one we've just been through
As I'm bound to be the unavoidable consequence of you

There's so many people who can talk and talk and talk
And just say nothing or nearly nothing
I have used up all the scale I know and at the end I've come
To nothing, or nearly nothing

So I come back to my first note 
as I must come back to you
I will pour into that one note 
all the love I feel for you
Any one who wants the whole show 
Do-re-mi-fa-so-la-si-do
He will find himself with no show
Better play the note you know