Giòng Đời

• Nguyên tác: Comme d'habitude
• Nhạc: Jacques Revaux
• Lời: Gilles Thibaut & Claude Francois
• Bản English: My Way
• Lời English: Paul Anka
• Lời Việt: Nam Lộc
• Trình bày: Huy Thắng
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT: Bài nhạc My Way xuất xứ từ một tình ca tiếng Pháp.  Comme d’habitude nói về những thói quen nhàm chán hằng ngày của cặp tình nhân, những lặp đi lặp lại cho đến lúc họ trở thành hai kẻ xa lạ trong cuộc sống.  Ca khúc này đã có một thời sôi nổi cùng tên tuổi của ca sĩ Claude Francois.

Paul Anka biết đến Comme d’habitude trong một chuyến lưu diễn ở Pháp.  Rồi một đêm mưa gió bão bùng, vào lúc 3 giờ sáng, người nhạc sĩ trẻ tuổi (lúc ấy ông chỉ mới 27) đã có những ý nghĩ về cuộc đời làm người và lời nhạc đã đến với ông, lời của một người đang ở cuối cuộc đời, thật mãn nguyện khi nhìn lại những quãng đường mình đã đi qua.

Qua tiếng hát của Frank Sinatra, My Way đã có một thời dẫn đầu cả 57 tuần lễ liên tiếp ở Anh Quốc.  Giới thưởng ngoạn đã rất yêu thích ca khúc này cho đến hiện tại.  Tuy vậy, chính Frank Sinatra lại rất bực bội với bài nhạc mang tính chất “tự phụ, tự mãn” này.  Ông không thích, nhưng hầu như ca khúc này đã được gắn liền với tên tuổi của ông; ông không cách nào dứt bỏ được.

Bản Việt ngữ của Nam Lộc, giống những “dịch bản” khác của ông, rất thi vị và mơ màng.  Giòng Đời không có những suy tư về cuộc đời mà chỉ ghi lại những cảm nhận vui buồn, nhất là vui buồn của yêu đương và nỗi cô đơn khi không còn tình yêu.

Ca khúc này được anh Huy Thắng thâu cách đây khá lâu.  Bản post-humous của anh bỗng mang một tâm tình, một niệm ý khác.  Anh đã vô tình nhắc nhở chúng ta ít nhiều về cuộc đời quá vô thường. 

Phải nói thêm là trong một bản thống kê năm 2005, My Way là bài nhạc được đề cử nhiều nhất trong những buổi lễ an táng.

LV: Xem ra thì hát bài My Way cho đám ma cũng chí lý. Còn hơn là hát những bài về xa cách, ly biệt. Chỉ tổ làm cho người đang buồn còn thêm thúi ruột, não lòng. Tiếc là bản dịch Việt không chuyển tải đúng tâm tình của kẻ đã từng nghênh ngang sống trên đời theo lối riêng của mình không hối tiếc nhiều. Nói chung là Nam Lộc đã phỏng dịch thành một bài có tính cách ủy mị, yếu ớt của kẻ đã mất mát nhiều trong đời. Lời Việt này thật không hợp cho đám ma.

Nghe đi nghe lại My Way mới giúp cho tôi cảm nhận được cái tài tình của người viết nhạc. Câu 1 giới thiệu nét nhạc với một chút lơ lửng, câu 2 tăng lơ lửng thêm một chút, câu 3 tạo một cao trào nho nhỏ, câu 4 giải quyết cao trào đó bằng việc trở về chủ âm. Trong phần điệp khúc thì từng câu, từng câu dồn dập để dẫn đến cao trào chính ở nốt cao nhất và áp lực được giải thoát bằng nốt chủ âm ngay. Cấu trúc này, dù đơn giản, nhẹ nhàng, nhưng thấm thía, dễ nhớ, dễ cảm.

Chả trách bài này được yêu chuộng qua bao tháng năm. Tôi đã từng nghiệm ra là những bài nhạc được đại đa số quần chúng ưa chuộng thường là những bài ngắn, đơn giản, dễ nhớ như bài My Way này.

Biết như thế, nhưng mỗi lần le te dự định viết một vài câu nhạc thì tôi lại cứ có khuynh hướng viết lên những câu rắc rối, bí hiểm rồi cuối cùng dẫn mình đến chỗ tắc tịt! Muốn viết cho đơn giản, dễ nghe thì lại nghe ra quá tầm thường. Cứ luẩn quẩn trong cái mù mịt đó và cho đến giờ này tôi vẫn chưa cách nào viết nên được “My Way” của tôi. Có lẽ kiếp sau vậy!

Giòng Đời

Đời tôi buồn như dòng sông
Sầu như mùa Đông không biết đôi môi cười
Người ơi dòng sông ngừng trôi
Chờ nghe mùa Đông hát tình khúc xưa
Tình ơi đừng theo gió đưa khuất vào chốn xưa
Như chưa từng nhớ mong
Nhớ ai nhìn khói thuốc bay và làm chiếc lá rơi

Đời tôi từng giây phút nổi trôi
Vùi trong thời gian mang những cơn u buồn
Buồn ơi này ta chào mi
Đừng đem biệt ly cất từng bước đi
Và khi buồn lên ướt mi
Thắm từng nét môi còn mơ gì đến tôi
Đến khi nhớ thương ai, buồn tìm bên những phút giây

Một ngày được mang cánh chim thời gian
Một đời tôi đi khắp nơi dọc ngang
Và tôi sẽ tới một cánh rừng hoang
Làm quen với lũ bướm vàng ngẩn ngơ
Nằm mơ dưới nắng chiều lững lờ đưa,
Vời tôi đến chốn xưa

Đời qua, đời lững lờ qua
Tình cũng mờ xa như lá thu rơi đầy
Giờ đây hàng cây ngày xưa
Buồn nghe chiều mưa hát lời tiễn đưa
Người ơi mù trong bóng đêm
Dưới trời lãng quên, chơi vơi một cánh dơi
Và tôi, cùng với đắng cay rồi như khói thuốc bay

Một ngày được như đám mây thu
Một đời tôi xin lãng du từ đây
Và tôi sẽ trốn vào mãi rừng cây
Chờ giây phút cuối đến cùng với tôi
Rồi xin nhắm mắt buông hết đầy vơi
Buồn theo chiếc lá rơi

My Way

And now, the end is near
And so I face the final curtain
My friend, I'll say it clear
I'll state my case, of which I'm certain
I've lived a life that's full
I traveled each and every highway
And more, much more than this
I did it my way

Regrets, I've had a few
But then again, too few to mention
I did what I had to do
And saw it through without exemption
I planned each charted course
Each careful step along the byway
And more, much more than this
I did it my way

Yes, there were times, I'm sure you knew
When I bit off more than I could chew
But through it all, when there was doubt
I ate it up and spit it out
I faced it all, and I stood tall
And did it my way

I've loved, I've laughed and cried
I've had my fill, my share of losing
And now, as tears subside
I find it all so amusing
To think I did all that
And may I say, not in a shy way
Oh, no, oh, no, not me
I did it my way

For what is a man, what has he got?
If not himself, then he has naught
To say the things he truly feels
And not the words of one who kneels
The record shows I took the blows
And did it my way

Vừa Khi Ta Đi Ngang Qua Phoenix

• Nguyên tác: By the Time I Get to Phoenix
• Nhạc & lời: Jim Webb
• Lời Việt: Dục & Nguyễn Thảo
• Trình bày: Ngô Nhật Trường
• Hòa âm & phối khí: Lê Vũ
• Ghi âm: Beat Bros Studio (SG)
• Final mix: LeVuMusic Studio
• Graphics: Concept by MarcMarc

NT:  Những ngày tháng mới đến Mỹ, chưa biết làm gì; cả ngày nằm nghe nhạc… Mỹ.  Tuy bập bẹ được vài câu (dù sau bao nhiêu năm nộp tiền học thêm Anh văn ở hội Việt Mỹ), đến cái nghe nhạc thì chịu.  Chả hiểu gì ráo trọi.  Nhất là nhạc country.  Những âm chữ thêm vào luyến láy là ta chỉ còn biết… nghe “sấm”.  Cũng may là lớn lên ở Việt Nam, dân tình cũng đã từng học nghe nhạc Pháp hệt như vậy, cho nên ta cũng… tỉnh bơ mà nghe.

Đài radio những ngày tháng đó, giữa năm 1975, ở bang Arkansas, nhạc country hà rầm.  Ở nhà sponsor cũng nghe.  Đến trường cũng nghe (vì thời đó mấy anh chị dân chơi mang cả máy radio thảy vào locker, chờ giờ nghỉ là mở nhạc um xùm).  Lên xe bus cũng nghe.  Đi chợ, đi phố, đi ăn.  Đâu đâu cũng ra rả.

Cũng thời đó, By the Time I Get to Phoenix của Glen Campbell được phát hầu như mỗi 15 phút. 

Bởi vậy, tuy có hơi ám ảnh, nhưng lâu ngày cái giai điệu ngật ngừ nó cũng ăn sâu vào tâm khảm.

Mấy chục năm sau, tưởng đã quên bẳng đi thì bỗng nghe cô ca sĩ Carol Welsman của Canada hát lại bài nhạc này một cách rất là da diết, rất là jazz. Cô hát chậm rãi, rời rạc, không luyến láy.  Giọng cô ấm áp, nhiều xúc cảm.  Nghe thật bắt… tai.

Thích là một chuyện.  Chuyển dịch sang tiếng Việt lại là chuyện khác.  Nhiều câu cú Anh ngữ nghe suông sẻ nhưng trong tiếng Việt thì luộm thuộm, phải vòng vo, nếu không thì tối nghĩa.  Như vậy đó, tôi vật lộn với Phoenix cả hai ba năm qua.  Viết đi viết lại đã mấy bản nháp.

Tự nhiên một ngày, anh Dục, một anh bạn nhạc đã từng gửi nhiều bài nhạc anh dịch tới KJ trước đây, đã kèm trong điện thư bản dịch ca khúc này.

Lẽ dĩ nhiên, từ nguyên bản, những bản dịch đều hơi na ná nhau, chỉ có từ vựng và ngữ pháp là khác.  Đọc lời dịch của anh, tôi thích quá.  Một vài chỗ mà tôi có trục trặc trước đây, anh viết thật mượt.  Ngược lại, có vài chỗ tôi viết, tôi… thích hơn (hơi thiên vị há!?!?).  Nhưng phần lớn là vì khi ráp lời vào nốt nhạc thì tôi phải đổi một số chữ để thuận cho người hát.  Và lẽ dĩ nhiên khi hát thì tôi vẫn chủ trương hát sao cũng được.  Quan trọng nhất là lời ca phải tự nhiên lưu loát không ngượng ngập, nếu câu cú không bị khác nghĩa quá hoặc… vô nghĩa.  Thành ra, nhạc KJ cũng hơi… tam sao thất bổn.

Bài nhạc hôm nay là như vậy. 

Cám ơn anh Dục đã gửi một ca khúc thật xuất sắc của một thời.

Vừa Khi Ta Đi Ngang Qua Phoenix

Vào khi ta đi ngang qua Phoenix
Nàng vừa thức giấc thôi
Nàng nhận ra phong thư ta đã ghi
Trong giờ giữa khuya
Nàng cười khẽ khi đến chỗ ta nói
Rằng ta sẽ ra đi
Vì đôi khi ta đã ra đi nhưng chẳng xa được lâu

Vào khi ta đi ngang Albuquerque
Nàng đã đến chỗ làm
Rồi khi ngưng tay, đi ăn trưa
Nàng gọi số ta
Nàng cứ mãi ngóng giữa khoảng trống từng đợt tiếng chuông reng
Còn mãi không ngừng reo

Vào khi ta đang vô Oklahoma
Nàng đã ngủ yên
Trở trăn trong mơ
Thầm kêu tên ta thật thiết tha
Nàng khóc lúc nghĩ đến là ta đã ra đi
Dù bao nhiêu lâu nay vẫn hay lời ta nói nhưng
Nàng chẳng hề chịu tin
Ta bây giờ đã xa

By the Time I Get to Phoenix

By the time I get to Phoenix
She'll be risin'
She'll find the note I left hangin'
On her door
She'll laugh when she reads the part
That says I'm leavin'
'Cause I've left that girl so many times before

By the time I make Albuquerque
She'll be workin'
She'll prob'ly stop at lunch
And give me a call
But she'll just hear that phone keep on ringin'
Off the wall
That's all

By the time I make Oklahoma
She'll be sleepin'
She'll turn softly
And call my name out loud
And she'll cry just to think I'd really leave her
Though time and time I've tried to tell her so
She just didn't know
I would really go